ఉచ్ఛ్రయస్వ వనస్పతే వర్ష్మన్పృథివ్యా అధి । సుమితీ మీయమానో వర్చో ధా యజ్ఞవాహసే
వనస్పతీ, భూమి మీద పైకి లేచి, మంచి సలహాను కొలిచి, నీ తేజస్సును యజ్ఞానికి నిలిపివేయు.
యువా సువాసాః పరివీత ఆగాత్స ఉ శ్రేయాన్భవతి జాయమానః । తం ధీరాసః కవయ ఉన్నయన్తి స్వాధ్యో మనసా దేవయన్తః
యువకుడు, మంచి వస్త్రాలు ధరించి, చుట్టుకొని వచ్చినవాడు, పుట్టినప్పుడు మరింత శ్రేయస్సు పొందుతాడు. ధీరులు, కవులు, స్వేచ్ఛగా, మనస్సుతో భక్తితో ఆ దేవుని పైకి ఎత్తుతారు.
జాతో జాయతే సుదినత్వే అహ్నాం సమర్య ఆ విదథే వర్ధమానః । పునన్తి ధీరా అపసో మనీషా దేవయా విప్ర ఉదియర్తి వాచమ్
పుట్టి, ప్రతి మంచి రోజులో మళ్లీ పుట్టి, సభలో అభివృద్ధి చెందుతాడు. ధీరులు, మనస్సుతో హవిస్సులను పవిత్రం చేస్తారు. భక్తితో ప్రేరితమైన పూజారి, వేదపాఠాన్ని పైకి ఎత్తుతాడు.
యాన్వో నరో దేవయన్తో నిమిమ్యుర్వనస్పతే స్వధితిర్వా తతక్ష । తే దేవాసః స్వరవస్తస్థివాంసః ప్రజావదస్మే దిధిషన్తు రత్నమ్
వనస్పతీ, నిన్ను పూజించే మనుషులు ఏది తయారు చేసినా, లేక శిల్పి ఏది చెక్కినా, ఆ దేవతలు తమ స్వరంతో నిలబడి, మనకు సంతానం కలిగిన ధనాన్ని ప్రసాదించాలి.
యే వృక్ణాసో అధి క్షమి నిమితాసో యతస్రుచః । తే నో వ్యన్తు వార్యం దేవత్రా క్షేత్రసాధసః
భూమిపై నాటిన, చెక్కిన, నేరుగా అంచులు ఉన్నవారు, వారు మనకు దేవతల ఆశీర్వాదంగా, పొలాల్లో విజయాన్ని కలిగించే గొప్ప వరాలను ఇవ్వాలి.
ఆదిత్యా రుద్రా వసవః సునీథా ద్యావాక్షామా పృథివీ అన్తరిక్షమ్ । సజోషసో యజ్ఞమవన్తు దేవా ఊర్ధ్వం కృణ్వన్త్వధ్వరస్య కేతుమ్
ఆదిత్యులు, రుద్రులు, వసువులు, మంచి మార్గాన్ని చూపేవారు, ఆకాశం, భూమి, మధ్యలోని విశాల భూమి—ఈ దేవతలు అందరూ కలసి యజ్ఞాన్ని రక్షించాలి. వారు యజ్ఞానికి గుర్తును పైకి ఎత్తాలి.
హంసా ఇవ శ్రేణిశో యతానాః శుక్రా వసానాః స్వరవో న ఆగుః । ఉన్నీయమానాః కవిభిః పురస్తాద్దేవా దేవానామపి యన్తి పాథః
హంసల వలె వరుసగా, తెల్లని వస్త్రాలు ధరించి, ప్రకాశిస్తూ, గాయకులు వచ్చారు. కవులు ముందు వారిని పైకి ఎత్తగా, దేవతలు దేవతల మార్గంలో సాగిపోతారు.
శృఙ్గాణీవేచ్ఛృఙ్గిణాం సం దదృశ్రే చషాలవన్తః స్వరవః పృథివ్యామ్ । వాఘద్భిర్వా విహవే శ్రోషమాణా అస్మాఁ అవన్తు పృతనాజ్యేషు
కొమ్ములు ఉన్న జంతువుల కొమ్ముల వలె, పానపాత్రలు పట్టుకున్న గాయకులు భూమిపై కనిపిస్తున్నారు. వారు మాటలతోనో, పిలుపుతోనో వినిపిస్తూ, యుద్ధాల్లో మనలను రక్షించాలి.
వనస్పతే శతవల్శో వి రోహ సహస్రవల్శా వి వయం రుహేమ । యం త్వామయం స్వధితిస్తేజమానః ప్రణినాయ మహతే సౌభగాయ
వనస్పతీ, నూరు కొమ్మలతో విస్తరించు. వెయ్యి కొమ్మలతో మనమూ అభివృద్ధి చెందాలి. నిన్ను శిల్పి పదును పెట్టి, గొప్ప భాగ్యానికి వెలికి తీసుకొచ్చాడు.
సఖాయస్త్వా వవృమహే దేవం మర్తాస ఊతయే । అపాం నపాతం సుభగం సుదీదితిం సుప్రతూర్తిమనేహసమ్
మిత్రులవలె మేము నిన్ను, దేవా, సహాయానికి ఎన్నుకున్నాము. నీరు నుండి పుట్టినవాడా, సౌభాగ్యవంతుడా, ప్రకాశవంతుడా, మంచి మార్గాన్ని చూపువాడా, పాపం లేనివాడా, మేము నిన్ను కోరుకున్నాము.
కాయమానో వనా త్వం యన్మాతౄరజగన్నపః । న తత్తే అగ్నే ప్రమృషే నివర్తనం యద్దూరే సన్నిహాభవః
అగ్నీ, నీవు అడవుల్లో, నీ తల్లుల మధ్య, నీళ్లలో సంచరిస్తున్నప్పుడు, నీవు దూరంలో ఉన్నా, దగ్గరలో ఉన్నా, నీకు తిరిగి వెళ్ళే మార్గం లేదు.
అతి తృష్టం వవక్షిథాథైవ సుమనా అసి । ప్రప్రాన్యే యన్తి పర్యన్య ఆసతే యేషాం సఖ్యే అసి శ్రితః
నీవు దాహంతో ఉన్నవారిని దాటి పోయావు, అందువల్ల నీవు దయతో ఉన్నవాడివి. కొందరు ముందుకు వెళ్తారు, మరికొందరు చుట్టూ కూర్చుంటారు—వారి స్నేహంలో నీవు ఆశ్రయం పొందినవాడివి.
ఈయివాంసమతి స్రిధః శశ్వతీరతి సశ్చతః । అన్వీమవిన్దన్నిచిరాసో అద్రుహోఽప్సు సింహమివ శ్రితమ్
ఎప్పుడూ త్వరగా కదిలే, ఎప్పుడూ తోడుగా ఉండే వాడిని, దీర్ఘకాలం సహించే, హాని చేయని వారు కనుగొన్నారు. నీళ్లలో సింహంలా అతడు నివసిస్తున్నాడు.
ససృవాంసమివ త్మనాగ్నిమిత్థా తిరోహితమ్ । ఐనం నయన్మాతరిశ్వా పరావతో దేవేభ్యో మథితం పరి
తనంతట తాను వెళ్ళినవాడివి, అగ్నీ, ఇలా దాగి ఉన్నప్పుడు, మాతరిశ్వా నిన్ను దూరం నుండి ఇక్కడికి తెచ్చాడు, దేవతల నుండి మథించి వెలికి తీసాడు.
తం త్వా మర్తా అగృభ్ణత దేవేభ్యో హవ్యవాహన । విశ్వాన్యద్యజ్ఞాఁ అభిపాసి మానుష తవ క్రత్వా యవిష్ఠ్య
మానవులు నిన్ను, అగ్నీ, దేవతలకు హవిస్సు తీసుకెళ్లేవాడిగా పట్టుకున్నారు. నీవు నీ సంకల్పంతో మానవుల యజ్ఞాలను పర్యవేక్షిస్తావు, యవనుడా.
తద్భద్రం తవ దంసనా పాకాయ చిచ్ఛదయతి । త్వాం యదగ్నే పశవః సమాసతే సమిద్ధమపిశర్వరే
నీ మధురమైన నాలుక, పక్వానికి కూడా రక్షణగా ఉంటుంది. అగ్నీ, నీవు ప్రज్వలించగా, పశువులు చీకటిలోనైనా నీ చుట్టూ చేరుతాయి.
ఆ జుహోతా స్వధ్వరం శీరం పావకశోచిషమ్ । ఆశుం దూతమజిరం ప్రత్నమీడ్యం శ్రుష్టీ దేవం సపర్యత
పవిత్రమైన, సరిగ్గా ఏర్పాటుచేసిన, ప్రకాశించే అగ్ని జ్వాలను మీరు సమర్పించండి. వేగంగా పోయే దూత, అలసటలేని, పురాతనమైన, ప్రశంసించదగిన దేవుని ఆరాధించండి.
త్రీణి శతా త్రీ సహస్రాణ్యగ్నిం త్రింశచ్చ దేవా నవ చాసపర్యన్ । ఔక్షన్ఘృతైరస్తృణన్బర్హిరస్మా ఆదిద్ధోతారం న్యసాదయన్త
మూడు వందలు, మూడు వేలలు, ముప్పత్తి తొమ్మిది దేవతలు అగ్నిని ఆరాధించారు. వారు నెయ్యితో అభిషేకించి, దర్భచెప్పలను పరచి, అగ్నిని యజ్ఞపు పురోహితునిగా కూర్చోబెట్టారు.
త్వామగ్నే మనీషిణః సమ్రాజం చర్షణీనామ్ । దేవం మర్తాస ఇన్ధతే సమధ్వరే
అగ్నీ! జ్ఞానులు నిన్ను ప్రజల పాలకుడిగా స్థాపించారు. మానవులు యజ్ఞంలో నిన్ను దేవుడిగా పిలుస్తారు.
త్వాం యజ్ఞేష్వృత్విజమగ్నే హోతారమీళతే । గోపా ఋతస్య దీదిహి స్వే దమే
యజ్ఞాలలో నిన్నే అగ్నీ! పురోహితునిగా, హోతగా పిలుస్తారు. నీవు నీ ఇంట్లో సత్యాన్ని కాపాడుతూ ప్రకాశించు.
స ఘా యస్తే దదాశతి సమిధా జాతవేదసే । సో అగ్నే ధత్తే సువీర్యం స పుష్యతి
జాతవేదా అగ్నీ! నిన్ను సమిధలతో సేవించేవాడు గొప్ప శక్తిని పొందుతాడు, సుఖంగా జీవిస్తాడు.
స కేతురధ్వరాణామగ్నిర్దేవేభిరా గమత్ । అఞ్జానః సప్త హోతృభిర్హవిష్మతే
యజ్ఞాలకు గుర్తుగా అగ్ని దేవతలు తోడుగా, అలంకారంగా, ఏడుగురు హోతృవులతో కలిసి హవిస్సు సమర్పించేవారి వద్దకు వస్తాడు.
ప్ర హోత్రే పూర్వ్యం వచోఽగ్నయే భరతా బృహత్ । విపాం జ్యోతీంషి బిభ్రతే న వేధసే
పురాతనమైన, గొప్ప వాక్యాన్ని హోతగా అగ్నికి సమర్పించండి. ఆయన జ్ఞానులకు వెలుగును ఇస్తాడు.
అగ్నిం వర్ధన్తు నో గిరో యతో జాయత ఉక్థ్యః । మహే వాజాయ ద్రవిణాయ దర్శతః
మన స్తోత్రాలు అగ్నిని పెంపొందించాలి. ఆయన నుంచే స్తోత్రాలు పుట్టుకొస్తాయి. గొప్ప విజయానికి, ధనానికి, దృష్టికి ఆయన సహాయపడాలి.
అగ్నే యజిష్ఠో అధ్వరే దేవాన్దేవయతే యజ । హోతా మన్ద్రో వి రాజస్యతి స్రిధః
అగ్నీ! నీవు యజ్ఞాలకు అర్హుడవు. యజమానుని కోసం దేవతలను ఆరాధించు. మధురమైన హోతగా నీవు ప్రకాశిస్తూ అడ్డంకులను తొలగించు.
స నః పావక దీదిహి ద్యుమదస్మే సువీర్యమ్ । భవా స్తోతృభ్యో అన్తమః స్వస్తయే
పవిత్రుడా! మన కోసం వెలిగిపో. మనకు కీర్తితో కూడిన శౌర్యాన్ని ప్రసాదించు. స్తోత్రగాళ్లకు శ్రేయస్సుకు దగ్గరగా ఉండు.
తం త్వా విప్రా విపన్యవో జాగృవాంసః సమిన్ధతే । హవ్యవాహమమర్త్యం సహోవృధమ్
ప్రజ్ఞావంతులు, జాగ్రత్తగా ఉండే ఋత్వికులు నిన్ను ప్రज్వలింపజేస్తారు. నీవు అమరుడవు, బలవంతుడవు, హవిస్సును తీసుకెళ్లేవాడవు.
అగ్నిర్హోతా పురోహితోఽధ్వరస్య విచర్షణిః । స వేద యజ్ఞమానుషక్
అగ్ని యజ్ఞానికి హోత, పురోహితుడు, ప్రజలకు జ్ఞానవంతుడు. ఆయన మానవుల కోసం యజ్ఞాన్ని బాగా తెలుసు.
స హవ్యవాళమర్త్య ఉశిగ్దూతశ్చనోహితః । అగ్నిర్ధియా సమృణ్వతి
అమరుడైన హవిస్సును తీసుకెళ్లేవాడు, వేగవంతమైన దూత, స్థిరంగా ఉన్నవాడు అగ్నే! ఆయన మనస్సుతో కార్యాన్ని నెరవేర్చుతాడు.
అగ్నిర్ధియా స చేతతి కేతుర్యజ్ఞస్య పూర్వ్యః । అర్థం హ్యస్య తరణి
అగ్ని తన బుద్ధితో గ్రహిస్తాడు. ఆయన యజ్ఞానికి పురాతన గుర్తు. ఆయన దాని అర్థాన్ని బాగా తెలుసు.