దైవ్యా హోతారా ప్రథమా న్యృఞ్జే సప్త పృక్షాసః స్వధయా మదన్తి । ఋతం శంసన్త ఋతమిత్త ఆహురను వ్రతం వ్రతపా దీధ్యానాః
దైవ హోతారులు, మొదటగా ఏర్పాటు చేయబడి, ఏడు గాయకులు తమ స్వభావంతో ఆనందిస్తారు. వారు సత్యాన్ని ప్రకటిస్తూ, దాన్ని సత్యమని పిలుస్తూ, వ్రతాన్ని అనుసరిస్తూ, ప్రకాశిస్తూ వ్రతపాలుగా ఉంటారు.
ఆ భారతీ భారతీభిః సజోషా ఇళా దేవైర్మనుష్యేభిరగ్నిః । సరస్వతీ సారస్వతేభిరర్వాక్తిస్రో దేవీర్బర్హిరేదం సదన్తు
భారతీ, భారతీ దేవతలతో కలిసి, ఇళా దేవతలు, మనుషులతో, అగ్ని; సరస్వతీ, సరస్వతులతో కలిసి వచ్చు. ఈ దేవతలు ఈ పవిత్ర దర్భపై కూర్చొనుగాక.
తన్నస్తురీపమధ పోషయిత్ను దేవ త్వష్టర్వి రరాణః స్యస్వ । యతో వీరః కర్మణ్యః సుదక్షో యుక్తగ్రావా జాయతే దేవకామః
పోషకుడైన దేవుడు త్వష్టా, మాకు దయచూపు. ఆయన నుండి దేవతలకు ఇష్టమైన, పరాక్రమంతో, నైపుణ్యంతో, సిద్ధంగా ఉండే వాడు జన్మిస్తాడు.
వనస్పతేఽవ సృజోప దేవానగ్నిర్హవిః శమితా సూదయాతి । సేదు హోతా సత్యతరో యజాతి యథా దేవానాం జనిమాని వేద
వృక్షంలా, దేవతలకు హవిస్సును వదిలిపెట్టు; శాంతిని కలిగించే అగ్ని హవిస్సును సిద్ధం చేస్తాడు. దేవతల జననాన్ని తెలిసిన నిజమైన హోతా, అలా ఆరాధన చేస్తాడు.
ఆ యాహ్యగ్నే సమిధానో అర్వాఙిన్ద్రేణ దేవైః సరథం తురేభిః । బర్హిర్న ఆస్తామదితిః సుపుత్రా స్వాహా దేవా అమృతా మాదయన్తామ్
అగ్నీ, నువ్వు ప్రज్వలించబడి, ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలతో కలిసి త్వరగా రా. ఆదితి మరియు ఆమె మంచి కుమారులు బర్హిస్సుపై కూర్చోనివ్వు. అమృతమైన దేవతలు స్వాహా మంత్రంతో ఆనందించనివ్వు.
ప్రత్యగ్నిరుషసశ్చేకితానోఽబోధి విప్రః పదవీః కవీనామ్। పృథుపాజా దేవయద్భిః సమిద్ధోఽప ద్వారా తమసో వహ్నిరావః
అగ్ని, ఋషుల మార్గాలను తెలిసినవాడిగా, మేల్కొని వెలిగాడు. విస్తృతంగా వ్యాపించి, దివ్య కాంతితో మెరిసే పురోహితుడు, తన అగ్నితో చీకటి తలుపులను తొలగిస్తాడు.
ప్రేద్వగ్నిర్వావృధే స్తోమేభిర్గీర్భిః స్తోతౄణాం నమస్య ఉక్థైః। పూర్వీర్ఋతస్య సందృశశ్చకానః సం దూతో అద్యౌదుషసో విరోకే
స్తోత్రాలు, గీతాలు, ప్రార్థనలతో అగ్ని బలంగా పెరిగాడు. అనేక ధర్మ స్వరూపాలను గ్రహించి, ఈ రోజు ఉదయాన్నే దూతగా ప్రకాశిస్తాడు.
అధాయ్యగ్నిర్మానుషీషు విక్ష్వపాం గర్భో మిత్ర ఋతేన సాధన్। ఆ హర్యతో యజతః సాన్వస్థాదభూదు విప్రో హవ్యో మతీనామ్
అప్పుడు అగ్ని, మానవుల్లో విత్తనంగా, మిత్రుని సత్యంతో స్థాపించబడి, యజమాని హవిస్సు ద్వారా వెలిగాడు. ఆ ఋషి, పూజలకు యోగ్యుడై, మనసుకు ఆధారంగా నిలిచాడు.
మిత్రో అగ్నిర్భవతి యత్సమిద్ధో మిత్రో హోతా వరుణో జాతవేదాః। మిత్రో అధ్వర్యురిషిరో దమూనా మిత్రః సిన్ధూనాముత పర్వతానామ్
అగ్ని ప్రज్వలితమైతే మిత్రుడు అవుతాడు; మిత్రుడే హోతా, వరుణుడు జన్మలను తెలిసినవాడు. మిత్రుడే అధ్వర్యు, ప్రేరణ కలిగినవాడు, ఇంటి యజమాని; నదులు, పర్వతాలకు కూడా మిత్రుడే అధిపతి.
పాతి ప్రియం రిపో అగ్రం పదం వేః పాతి యహ్వశ్చరణం సూర్యస్య। పాతి నాభా సప్తశీర్షాణమగ్నిః పాతి దేవానాముపమాదమృష్వః
అతడు ప్రియమైనదాన్ని, గురుత్వమైన గుర్రపు మార్గాన్ని కాపాడుతాడు; సూర్యుని వేగవంతమైన ప్రయాణాన్ని రక్షిస్తాడు. అగ్ని, ఏడు తలల నాభిని, దేవతల ఉన్నత రూపాన్ని కాపాడుతాడు.
ఋభుశ్చక్ర ఈడ్యం చారు నామ విశ్వాని దేవో వయునాని విద్వాన్। ససస్య చర్మ ఘృతవత్పదం వేస్తదిదగ్నీ రక్షత్యప్రయుచ్ఛన్
ఋభువులు ఆరాధనకు యోగ్యమైన అందమైన నామాన్ని సృష్టించారు. దేవుడు, అన్ని నైపుణ్యాలు తెలిసినవాడు, ప్రతి రూపాన్ని తయారు చేశాడు. ఆయన మేఖలతో, నెయ్యితో నిండిన అడుగును చుట్టిపడతాడు. అలా అగ్ని ఎప్పుడూ కాపాడుతూనే ఉంటాడు.
ఆ యోనిమగ్నిర్ఘృతవన్తమస్థాత్పృథుప్రగాణముశన్తముశానః। దీద్యానః శుచిర్ఋష్వః పావకః పునఃపునర్మాతరా నవ్యసీ కః
అగ్ని నెయ్యితో నిండిన గర్భంలో ప్రవేశించి, విస్తరించి, ప్రకాశిస్తూ మెరిసిపోతాడు. పవిత్రుడై, ఉన్నతుడై, వెలుగుతో నిండినవాడై, తన తల్లులచే మళ్లీ మళ్లీ పునరుత్పత్తి అవుతాడు.
సద్యో జాత ఓషధీభిర్వవక్షే యదీ వర్ధన్తి ప్రస్వో ఘృతేన। ఆప ఇవ ప్రవతా శుమ్భమానా ఉరుష్యదగ్నిః పిత్రోరుపస్థే
కొత్తగా పుట్టినవాడై, ఔషధులతో పెరుగుతాడు; అవి నెయ్యితో పోషించబడితే వికసిస్తాయి. ప్రవహించే నీటిలా మెరిసిపోతూ, అగ్ని తల్లిదండ్రుల ఒడిలో విశ్రాంతి తీసుకుంటాడు.
ఉదు ష్టుతః సమిధా యహ్వో అద్యౌద్వర్ష్మన్దివో అధి నాభా పృథివ్యాః। మిత్రో అగ్నిరీడ్యో మాతరిశ్వా దూతో వక్షద్యజథాయ దేవాన్
ప్రశంసలతో, సమిధతో వెలిగిన వేగవంతుడు ఈ రోజు ఆకాశం భూముల నాభి నుండి ప్రకాశిస్తాడు. మిత్రుడు, అగ్ని, మాతరిశ్వా అనే దూత, దేవతలకు హవిస్సును తీసుకెళ్తాడు.
ఉదస్తమ్భీత్సమిధా నాకమృష్వోఽగ్నిర్భవన్నుత్తమో రోచనానామ్। యదీ భృగుభ్యః పరి మాతరిశ్వా గుహా సన్తం హవ్యవాహం సమీధే
అగ్ని సమిధతో పరమాకాశాన్ని నిలబెట్టాడు; అతడు ప్రకాశించే లోకాల్లో అత్యున్నతుడయ్యాడు. మాతరిశ్వా, భృగువులకు రహస్యంగా దాగి ఉన్న హవిస్సును తీసుకువచ్చి, అగ్ని వెలిగించాడు.
ఇళామగ్నే పురుదంసం సనిం గోః శశ్వత్తమం హవమానాయ సాధ। స్యాన్నః సూనుస్తనయో విజావాగ్నే సా తే సుమతిర్భూత్వస్మే
అగ్నీ, మాకు గొప్ప ధనం, గోవుల శాశ్వత సంపదను ప్రసాదించు. నీవు పూజించబడే వానికి ఇది కలగనివ్వు. మా కుమారుడు విజేతగా, జ్ఞానవంతుడిగా ఉండాలి. నీ అనుగ్రహం ఎప్పుడూ మాతో ఉండాలి.
ప్ర కారవో మననా వచ్యమానా దేవద్రీచీం నయత దేవయన్తః । దక్షిణావాడ్వాజినీ ప్రాచ్యేతి హవిర్భరన్త్యగ్నయే ఘృతాచీ
పాడేవారు, మనసులో ఆలోచిస్తూ, భక్తితో దైవీయ గీతాన్ని ముందుకు నడిపించండి. దక్షిణలు ఇచ్చేవారు, సమృద్ధిగా హవిస్సులు సమర్పిస్తూ, నెయ్యితో అలంకరించిన హవిస్సును అగ్నికి తీసుకెళ్తారు.
ఆ రోదసీ అపృణా జాయమాన ఉత ప్ర రిక్థా అధ ను ప్రయజ్యో । దివశ్చిదగ్నే మహినా పృథివ్యా వచ్యన్తాం తే వహ్నయః సప్తజిహ్వాః
అతడు పుట్టుకొస్తూ, ఆకాశాన్ని భూమిని నింపుతాడు. ఇప్పుడు బహుమతులు వచ్చాయి, హవిస్సు సిద్ధంగా ఉంది. అగ్నీ, నీ మహిమతో ఆకాశంలోను, భూమిలోను, నీ ఏడు నాలుకల అగ్నులు ప్రసిద్ధిపొందనివ్వు.
ద్యౌశ్చ త్వా పృథివీ యజ్ఞియాసో ని హోతారం సాదయన్తే దమాయ । యదీ విశో మానుషీర్దేవయన్తీః ప్రయస్వతీరీళతే శుక్రమర్చిః
యజ్ఞానికి యోగ్యమైన ఆకాశం, భూమి, నిన్ను ఇంటిలో హోతాగా కూర్చోబెట్టాయి. ప్రజలు భక్తితో, సమృద్ధిగా నీ ప్రకాశవంతమైన జ్వాలను పిలుస్తారు.
మహాన్సధస్థే ధ్రువ ఆ నిషత్తోఽన్తర్ద్యావా మాహినే హర్యమాణః । ఆస్క్రే సపత్నీ అజరే అమృక్తే సబర్దుఘే ఉరుగాయస్య ధేనూ
మహత్తరమైన స్థలంలో స్థిరంగా కూర్చుని, నువ్వు ఆకాశం భూమి మధ్యలో ప్రకాశిస్తావు, ఓ వెలుగుని. వయస్సు లేని, మచ్చలేని ఆ ఇద్దరు సఖులు, విశాలంగా కీర్తించబడే పాలు ఇచ్చే ఆవులు.
వ్రతా తే అగ్నే మహతో మహాని తవ క్రత్వా రోదసీ ఆ తతన్థ । త్వం దూతో అభవో జాయమానస్త్వం నేతా వృషభ చర్షణీనామ్
అగ్ని! నీ వ్రతాలు గొప్పవైనా, మహిమాన్వితమైనవే. నీ బలంతో ఈ రెండు లోకాలను విస్తరించావు. పుట్టిన వెంటనే నీవు దూతవయ్యావు. ప్రజలందరికీ నీవు నాయకుడవు, బలవంతుడవు.
ఋతస్య వా కేశినా యోగ్యాభిర్ఘృతస్నువా రోహితా ధురి ధిష్వ । అథా వహ దేవాన్దేవ విశ్వాన్స్వధ్వరా కృణుహి జాతవేదః
అగ్ని! నీకు తగినట్లు, నెమలి రంగు జుట్టుతో, మంచి పూనికతో ఉన్న ఎర్రగుర్రాలను యోగానికి కట్టు. అప్పుడు, జాతవేదా! నీవు యజ్ఞాన్ని సక్రమంగా నిర్వహిస్తూ, అందరు దేవతలను ఇక్కడకు తీసుకురా.
దివశ్చిదా తే రుచయన్త రోకా ఉషో విభాతీరను భాసి పూర్వీః । అపో యదగ్న ఉశధగ్వనేషు హోతుర్మన్ద్రస్య పనయన్త దేవాః
ఆకాశాన్నుంచి నీ వెలుగులు ప్రకాశిస్తుంటాయి. నీవు పూర్వకాల ఉషోదయాలను అనుసరిస్తూ వెళ్తావు. అగ్ని! దేవతలు యజ్ఞంలో ఆనందిస్తూ, అరణ్యంలో హోతృవేదికి నైవేద్యాలను తీసుకెళ్తారు.
ఉరౌ వా యే అన్తరిక్షే మదన్తి దివో వా యే రోచనే సన్తి దేవాః । ఊమా వా యే సుహవాసో యజత్రా ఆయేమిరే రథ్యో అగ్నే అశ్వాః
ఎవరైనా విశాలమైన మధ్యలో ఆనందిస్తుంటే, లేదా పరలోకంలో వెలుగులో నివసిస్తుంటే, లేదా యజ్ఞానికి వచ్చిన దయామయులైన దేవతలు అయినా, అగ్ని! నీ రథపు గుర్రాలు వారిని ఇక్కడకు తీసుకురావాలి.
ఐభిరగ్నే సరథం యాహ్యర్వాఙ్నానారథం వా విభవో హ్యశ్వాః । పత్నీవతస్త్రింశతం త్రీఁశ్చ దేవాననుష్వధమా వహ మాదయస్వ
అగ్ని! ఈ గుర్రాలతో, లేదా నీ అనేక రథాలతో ఇక్కడకు రా. నీకు ఎన్నో గుర్రాలు ఉన్నాయిగా. భార్యలతో కూడిన ముప్పైమూడు దేవతలను యాజ్ఞిక క్రమంలో ఇక్కడికి తీసుకురా. ఆనందించు.
స హోతా యస్య రోదసీ చిదుర్వీ యజ్ఞంయజ్ఞమభి వృధే గృణీతః । ప్రాచీ అధ్వరేవ తస్థతుః సుమేకే ఋతావరీ ఋతజాతస్య సత్యే
ఎవరిని హోతగా పిలుస్తారో, ఆయనకు ఈ రెండు లోకాలు కూడా విశాలంగా ఉంటాయి. ప్రతి యజ్ఞంలో ఆయనను స్తుతిస్తారు. యజ్ఞంలో, ధర్మబద్ధంగా, సత్యస్వరూపంగా, ఆ ఇద్దరూ తూర్పు వైపున నిలబడతారు.
ఇళామగ్నే పురుదంసం సనిం గోః శశ్వత్తమం హవమానాయ సాధ । స్యాన్నః సూనుస్తనయో విజావాగ్నే సా తే సుమతిర్భూత్వస్మే
అగ్ని! నీకు హవనం చేసే వారికి, ఎప్పటికీ నిలిచే గొప్ప గొర్రెలు, ధనసంపదను ప్రసాదించు. మన కుమారుడు, అతని సంతానం విజయం సాధించాలి. నీ దయ మనపై ఉండాలి.
ప్ర య ఆరుః శితిపృష్ఠస్య ధాసేరా మాతరా వివిశుః సప్త వాణీః । పరిక్షితా పితరా సం చరేతే ప్ర సర్స్రాతే దీర్ఘమాయుః ప్రయక్షే
పచ్చబొచ్చుతో ఉన్న ఎద్దు వెనుక భాగంపై ఏడుగురు స్వరాలు తల్లిలో ప్రవేశించాయి. బాగా కాపాడబడిన ఇద్దరు తండ్రులు కలసి సంచరిస్తారు. వారు పొడవైన ఆయుష్షును ప్రసాదిస్తూ ప్రవహించారు.
దివక్షసో ధేనవో వృష్ణో అశ్వా దేవీరా తస్థౌ మధుమద్వహన్తీః । ఋతస్య త్వా సదసి క్షేమయన్తం పర్యేకా చరతి వర్తనిం గౌః
ఆకాశపు ఆవులు, బలమైన గుర్రాలు, దేవతలు తియ్యదనాన్ని మోస్తూ నిలిచారు. ధర్మస్థానంలో, ఆవు ఒంటరిగా నిన్ను కాపాడాలని ప్రయత్నిస్తూ తిరుగుతోంది.
ఆ సీమరోహత్సుయమా భవన్తీః పతిశ్చికిత్వాన్రయివిద్రయీణామ్ । ప్ర నీలపృష్ఠో అతసస్య ధాసేస్తా అవాసయత్పురుధప్రతీకః
ఇప్పుడు అవి బాగా కట్టబడి పైకి ఎక్కాయి. దాతలకు అధిపతిగా ఉన్న జ్ఞాని తెలుసు. అనేక రూపాలున్న, నల్లవెనుక భాగమున్న వాడు వాటిని స్థిరపరిచాడు.