విశ్పతిం యహ్వమతిథిం నరః సదా యన్తారం ధీనాముశిజం చ వాఘతామ్ । అధ్వరాణాం చేతనం జాతవేదసం ప్ర శంసన్తి నమసా జూతిభిర్వృధే
ప్రజల అధిపతిని, యవ్వనంతో కూడిన అతిథిని, ధ్యానాలకు మార్గదర్శిని, పూజకులకు వేగవంతుడైన అగ్నిని మనుషులు ఎప్పుడూ స్తుతిస్తారు. జన్మలను తెలిసినవాడిని, యజ్ఞాల చైతన్యాన్ని, నమస్కారాలతో, బలితో, అభివృద్ధి కోసం పూజిస్తారు.
విభావా దేవః సురణః పరి క్షితీరగ్నిర్బభూవ శవసా సుమద్రథః । తస్య వ్రతాని భూరిపోషిణో వయముప భూషేమ దమ ఆ సువృక్తిభిః
వివేకవంతుడైన, మంగళకరుడైన అగ్ని తన శక్తితో భూమిని చుట్టుముట్టి, అద్భుతమైన రథాన్ని కలిగి ఉన్నాడు. అతని అనేక పోషక వ్రతాలకు మేము ఇంట్లో, మధురమైన మాటలతో చేరుదాము.
వైశ్వానర తవ ధామాన్యా చకే యేభిః స్వర్విదభవో విచక్షణ । జాత ఆపృణో భువనాని రోదసీ అగ్నే తా విశ్వా పరిభూరసి త్మనా
వైశ్వానరా! నీ నివాసాలు స్థాపించబడ్డాయి, వాటివల్ల నీవు వెలుగును తెలిసినవాడవయ్యావు. జన్మించి, భువనాలను, ఆకాశ భూములను నీవు నింపుతావు. అగ్నీ! నీ స్వరూపంతో అన్నిటినీ ఆవరించుచున్నావు.
వైశ్వానరస్య దంసనాభ్యో బృహదరిణాదేకః స్వపస్యయా కవిః । ఉభా పితరా మహయన్నజాయతాగ్నిర్ద్యావాపృథివీ భూరిరేతసా
వైశ్వానరుని దంతాల నుండి, గొప్ప కవిగా, తన స్వశక్తిలో ప్రత్యేకుడిగా, అగ్ని జన్మించాడు. ఆకాశ భూములకు తల్లిదండ్రులుగా గౌరవిస్తూ, అగ్ని విస్తారమైన బీజంతో జన్మిస్తాడు.
సమిత్సమిత్సుమనా బోధ్యస్మే శుచాశుచా సుమతిం రాసి వస్వః । ఆ దేవ దేవాన్యజథాయ వక్షి సఖా సఖీన్సుమనా యక్ష్యగ్నే
ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా, పవిత్రంగా మాకు మేల్కొనుము. మాకు సంపదను ప్రసాదించు. దేవతలను యజ్ఞానికి తీసుకొమ్ము, మిత్రుడా, నీ స్నేహితులను, మృదువైన మనస్సుతో పిలవు అగ్నీ!
యం దేవాసస్త్రిరహన్నాయజన్తే దివేదివే వరుణో మిత్రో అగ్నిః । సేమం యజ్ఞం మధుమన్తం కృధీ నస్తనూనపాద్ఘృతయోనిం విధన్తమ్
దేవతలు మూడు సార్లు పూజించే వాడవు — వరుణుడు, మిత్రుడు, అగ్ని. ఓ తనూనపాత్! ఈ యజ్ఞాన్ని మధురంగా చేయుము, నెయ్యితో పుట్టిన వేదికపై స్థాపించుము.
ప్ర దీధితిర్విశ్వవారా జిగాతి హోతారమిళః ప్రథమం యజధ్యై । అచ్ఛా నమోభిర్వృషభం వన్దధ్యై స దేవాన్యక్షదిషితో యజీయాన్
ప్రకాశవంతుడైన, అందరికీ మేలు చేసే వాడు ముందుకు వస్తాడు. మొదటి పూజారి ఇళా యజ్ఞానికి సిద్ధమవుతాడు. నమస్కారాలతో, ఆ వృషభుడిని స్తుతిద్దాం. అతడు ప్రేరణతో దేవతలను పూజించే, యజ్ఞానికి అర్హుడైనవాడు.
ఊర్ధ్వో వాం గాతురధ్వరే అకార్యూర్ధ్వా శోచీంషి ప్రస్థితా రజాంసి । దివో వా నాభా న్యసాది హోతా స్తృణీమహి దేవవ్యచా వి బర్హిః
మీ మార్గం యజ్ఞంలో నేరుగా ఉంటుంది, మీ జ్వాలలు నేరుగా వ్యాపిస్తాయి. పూజారి ఆకాశ నాభిలో కూర్చుంటాడు. దేవతలకు పావనమైన దర్భను, దివ్యమైన పీఠాన్ని మనం పరచుదాం.
సప్త హోత్రాణి మనసా వృణానా ఇన్వన్తో విశ్వం ప్రతి యన్నృతేన । నృపేశసో విదథేషు ప్ర జాతా అభీమం యజ్ఞం వి చరన్త పూర్వీః
ఏడు హోతారులను మనసుతో ఎన్నుకొని, సత్యంతో అందరినీ ఆహ్వానిస్తూ, సభల్లో అలంకరింపబడి, సమావేసాల్లో జన్మించి, వారు పూర్వకాల యజ్ఞాల్లో సంచరిస్తారు.
ఆ భన్దమానే ఉషసా ఉపాకే ఉత స్మయేతే తన్వా విరూపే । యథా నో మిత్రో వరుణో జుజోషదిన్ద్రో మరుత్వాఁ ఉత వా మహోభిః
ఉషస్సులు ఇద్దరూ ఉదయాన్నే తమ వివిధ రూపాలతో సమీపిస్తారు. మిత్రుడు, వరుణుడు, ఇంద్రుడు మరుతులతో, ఇంకా ఇతరులు తమ మహిమతో మమ్మల్ని ఆనందింపజేయాలని కోరుకుంటున్నాము.
దైవ్యా హోతారా ప్రథమా న్యృఞ్జే సప్త పృక్షాసః స్వధయా మదన్తి । ఋతం శంసన్త ఋతమిత్త ఆహురను వ్రతం వ్రతపా దీధ్యానాః
దైవ హోతారులు, మొదటగా ఏర్పాటు చేయబడి, ఏడు గాయకులు తమ స్వభావంతో ఆనందిస్తారు. వారు సత్యాన్ని ప్రకటిస్తూ, దాన్ని సత్యమని పిలుస్తూ, వ్రతాన్ని అనుసరిస్తూ, ప్రకాశిస్తూ వ్రతపాలుగా ఉంటారు.
ఆ భారతీ భారతీభిః సజోషా ఇళా దేవైర్మనుష్యేభిరగ్నిః । సరస్వతీ సారస్వతేభిరర్వాక్తిస్రో దేవీర్బర్హిరేదం సదన్తు
భారతీ, భారతీ దేవతలతో కలిసి, ఇళా దేవతలు, మనుషులతో, అగ్ని; సరస్వతీ, సరస్వతులతో కలిసి వచ్చు. ఈ దేవతలు ఈ పవిత్ర దర్భపై కూర్చొనుగాక.
తన్నస్తురీపమధ పోషయిత్ను దేవ త్వష్టర్వి రరాణః స్యస్వ । యతో వీరః కర్మణ్యః సుదక్షో యుక్తగ్రావా జాయతే దేవకామః
పోషకుడైన దేవుడు త్వష్టా, మాకు దయచూపు. ఆయన నుండి దేవతలకు ఇష్టమైన, పరాక్రమంతో, నైపుణ్యంతో, సిద్ధంగా ఉండే వాడు జన్మిస్తాడు.
వనస్పతేఽవ సృజోప దేవానగ్నిర్హవిః శమితా సూదయాతి । సేదు హోతా సత్యతరో యజాతి యథా దేవానాం జనిమాని వేద
వృక్షంలా, దేవతలకు హవిస్సును వదిలిపెట్టు; శాంతిని కలిగించే అగ్ని హవిస్సును సిద్ధం చేస్తాడు. దేవతల జననాన్ని తెలిసిన నిజమైన హోతా, అలా ఆరాధన చేస్తాడు.
ఆ యాహ్యగ్నే సమిధానో అర్వాఙిన్ద్రేణ దేవైః సరథం తురేభిః । బర్హిర్న ఆస్తామదితిః సుపుత్రా స్వాహా దేవా అమృతా మాదయన్తామ్
అగ్నీ, నువ్వు ప్రज్వలించబడి, ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలతో కలిసి త్వరగా రా. ఆదితి మరియు ఆమె మంచి కుమారులు బర్హిస్సుపై కూర్చోనివ్వు. అమృతమైన దేవతలు స్వాహా మంత్రంతో ఆనందించనివ్వు.
ప్రత్యగ్నిరుషసశ్చేకితానోఽబోధి విప్రః పదవీః కవీనామ్। పృథుపాజా దేవయద్భిః సమిద్ధోఽప ద్వారా తమసో వహ్నిరావః
అగ్ని, ఋషుల మార్గాలను తెలిసినవాడిగా, మేల్కొని వెలిగాడు. విస్తృతంగా వ్యాపించి, దివ్య కాంతితో మెరిసే పురోహితుడు, తన అగ్నితో చీకటి తలుపులను తొలగిస్తాడు.
ప్రేద్వగ్నిర్వావృధే స్తోమేభిర్గీర్భిః స్తోతౄణాం నమస్య ఉక్థైః। పూర్వీర్ఋతస్య సందృశశ్చకానః సం దూతో అద్యౌదుషసో విరోకే
స్తోత్రాలు, గీతాలు, ప్రార్థనలతో అగ్ని బలంగా పెరిగాడు. అనేక ధర్మ స్వరూపాలను గ్రహించి, ఈ రోజు ఉదయాన్నే దూతగా ప్రకాశిస్తాడు.
అధాయ్యగ్నిర్మానుషీషు విక్ష్వపాం గర్భో మిత్ర ఋతేన సాధన్। ఆ హర్యతో యజతః సాన్వస్థాదభూదు విప్రో హవ్యో మతీనామ్
అప్పుడు అగ్ని, మానవుల్లో విత్తనంగా, మిత్రుని సత్యంతో స్థాపించబడి, యజమాని హవిస్సు ద్వారా వెలిగాడు. ఆ ఋషి, పూజలకు యోగ్యుడై, మనసుకు ఆధారంగా నిలిచాడు.
మిత్రో అగ్నిర్భవతి యత్సమిద్ధో మిత్రో హోతా వరుణో జాతవేదాః। మిత్రో అధ్వర్యురిషిరో దమూనా మిత్రః సిన్ధూనాముత పర్వతానామ్
అగ్ని ప్రज్వలితమైతే మిత్రుడు అవుతాడు; మిత్రుడే హోతా, వరుణుడు జన్మలను తెలిసినవాడు. మిత్రుడే అధ్వర్యు, ప్రేరణ కలిగినవాడు, ఇంటి యజమాని; నదులు, పర్వతాలకు కూడా మిత్రుడే అధిపతి.
పాతి ప్రియం రిపో అగ్రం పదం వేః పాతి యహ్వశ్చరణం సూర్యస్య। పాతి నాభా సప్తశీర్షాణమగ్నిః పాతి దేవానాముపమాదమృష్వః
అతడు ప్రియమైనదాన్ని, గురుత్వమైన గుర్రపు మార్గాన్ని కాపాడుతాడు; సూర్యుని వేగవంతమైన ప్రయాణాన్ని రక్షిస్తాడు. అగ్ని, ఏడు తలల నాభిని, దేవతల ఉన్నత రూపాన్ని కాపాడుతాడు.
ఋభుశ్చక్ర ఈడ్యం చారు నామ విశ్వాని దేవో వయునాని విద్వాన్। ససస్య చర్మ ఘృతవత్పదం వేస్తదిదగ్నీ రక్షత్యప్రయుచ్ఛన్
ఋభువులు ఆరాధనకు యోగ్యమైన అందమైన నామాన్ని సృష్టించారు. దేవుడు, అన్ని నైపుణ్యాలు తెలిసినవాడు, ప్రతి రూపాన్ని తయారు చేశాడు. ఆయన మేఖలతో, నెయ్యితో నిండిన అడుగును చుట్టిపడతాడు. అలా అగ్ని ఎప్పుడూ కాపాడుతూనే ఉంటాడు.
ఆ యోనిమగ్నిర్ఘృతవన్తమస్థాత్పృథుప్రగాణముశన్తముశానః। దీద్యానః శుచిర్ఋష్వః పావకః పునఃపునర్మాతరా నవ్యసీ కః
అగ్ని నెయ్యితో నిండిన గర్భంలో ప్రవేశించి, విస్తరించి, ప్రకాశిస్తూ మెరిసిపోతాడు. పవిత్రుడై, ఉన్నతుడై, వెలుగుతో నిండినవాడై, తన తల్లులచే మళ్లీ మళ్లీ పునరుత్పత్తి అవుతాడు.
సద్యో జాత ఓషధీభిర్వవక్షే యదీ వర్ధన్తి ప్రస్వో ఘృతేన। ఆప ఇవ ప్రవతా శుమ్భమానా ఉరుష్యదగ్నిః పిత్రోరుపస్థే
కొత్తగా పుట్టినవాడై, ఔషధులతో పెరుగుతాడు; అవి నెయ్యితో పోషించబడితే వికసిస్తాయి. ప్రవహించే నీటిలా మెరిసిపోతూ, అగ్ని తల్లిదండ్రుల ఒడిలో విశ్రాంతి తీసుకుంటాడు.
ఉదు ష్టుతః సమిధా యహ్వో అద్యౌద్వర్ష్మన్దివో అధి నాభా పృథివ్యాః। మిత్రో అగ్నిరీడ్యో మాతరిశ్వా దూతో వక్షద్యజథాయ దేవాన్
ప్రశంసలతో, సమిధతో వెలిగిన వేగవంతుడు ఈ రోజు ఆకాశం భూముల నాభి నుండి ప్రకాశిస్తాడు. మిత్రుడు, అగ్ని, మాతరిశ్వా అనే దూత, దేవతలకు హవిస్సును తీసుకెళ్తాడు.
ఉదస్తమ్భీత్సమిధా నాకమృష్వోఽగ్నిర్భవన్నుత్తమో రోచనానామ్। యదీ భృగుభ్యః పరి మాతరిశ్వా గుహా సన్తం హవ్యవాహం సమీధే
అగ్ని సమిధతో పరమాకాశాన్ని నిలబెట్టాడు; అతడు ప్రకాశించే లోకాల్లో అత్యున్నతుడయ్యాడు. మాతరిశ్వా, భృగువులకు రహస్యంగా దాగి ఉన్న హవిస్సును తీసుకువచ్చి, అగ్ని వెలిగించాడు.
ఇళామగ్నే పురుదంసం సనిం గోః శశ్వత్తమం హవమానాయ సాధ। స్యాన్నః సూనుస్తనయో విజావాగ్నే సా తే సుమతిర్భూత్వస్మే
అగ్నీ, మాకు గొప్ప ధనం, గోవుల శాశ్వత సంపదను ప్రసాదించు. నీవు పూజించబడే వానికి ఇది కలగనివ్వు. మా కుమారుడు విజేతగా, జ్ఞానవంతుడిగా ఉండాలి. నీ అనుగ్రహం ఎప్పుడూ మాతో ఉండాలి.
ప్ర కారవో మననా వచ్యమానా దేవద్రీచీం నయత దేవయన్తః । దక్షిణావాడ్వాజినీ ప్రాచ్యేతి హవిర్భరన్త్యగ్నయే ఘృతాచీ
పాడేవారు, మనసులో ఆలోచిస్తూ, భక్తితో దైవీయ గీతాన్ని ముందుకు నడిపించండి. దక్షిణలు ఇచ్చేవారు, సమృద్ధిగా హవిస్సులు సమర్పిస్తూ, నెయ్యితో అలంకరించిన హవిస్సును అగ్నికి తీసుకెళ్తారు.
ఆ రోదసీ అపృణా జాయమాన ఉత ప్ర రిక్థా అధ ను ప్రయజ్యో । దివశ్చిదగ్నే మహినా పృథివ్యా వచ్యన్తాం తే వహ్నయః సప్తజిహ్వాః
అతడు పుట్టుకొస్తూ, ఆకాశాన్ని భూమిని నింపుతాడు. ఇప్పుడు బహుమతులు వచ్చాయి, హవిస్సు సిద్ధంగా ఉంది. అగ్నీ, నీ మహిమతో ఆకాశంలోను, భూమిలోను, నీ ఏడు నాలుకల అగ్నులు ప్రసిద్ధిపొందనివ్వు.
ద్యౌశ్చ త్వా పృథివీ యజ్ఞియాసో ని హోతారం సాదయన్తే దమాయ । యదీ విశో మానుషీర్దేవయన్తీః ప్రయస్వతీరీళతే శుక్రమర్చిః
యజ్ఞానికి యోగ్యమైన ఆకాశం, భూమి, నిన్ను ఇంటిలో హోతాగా కూర్చోబెట్టాయి. ప్రజలు భక్తితో, సమృద్ధిగా నీ ప్రకాశవంతమైన జ్వాలను పిలుస్తారు.
మహాన్సధస్థే ధ్రువ ఆ నిషత్తోఽన్తర్ద్యావా మాహినే హర్యమాణః । ఆస్క్రే సపత్నీ అజరే అమృక్తే సబర్దుఘే ఉరుగాయస్య ధేనూ
మహత్తరమైన స్థలంలో స్థిరంగా కూర్చుని, నువ్వు ఆకాశం భూమి మధ్యలో ప్రకాశిస్తావు, ఓ వెలుగుని. వయస్సు లేని, మచ్చలేని ఆ ఇద్దరు సఖులు, విశాలంగా కీర్తించబడే పాలు ఇచ్చే ఆవులు.