ఋతావానం యజ్ఞియం విప్రముక్థ్యమా యం దధే మాతరిశ్వా దివి క్షయమ్ । తం చిత్రయామం హరికేశమీమహే సుదీతిమగ్నిం సువితాయ నవ్యసే
ధర్మాన్ని పాటించేవాడిని, యజ్ఞానికి అర్హుడిని, జ్ఞానిని, మాతరిశ్వా ఆకాశంలో నివాసంగా ప్రతిష్టించిన వాడిని, ఆ స్వర్ణకేశుడైన అగ్నిని మేము మంచి మార్గదర్శకత్వం, కొత్త ఐశ్వర్యం కోసం ఆశ్రయిస్తున్నాము.
శుచిం న యామన్నిషిరం స్వర్దృశం కేతుం దివో రోచనస్థాముషర్బుధమ్ । అగ్నిం మూర్ధానం దివో అప్రతిష్కుతం తమీమహే నమసా వాజినం బృహత్
పవిత్రమైన ప్రవాహంలా, వేగంగా, ప్రకాశవంతంగా, ఆకాశంలో దీపంలా వెలిగే, మేల్కొల్పే అగ్నిని, ఆకాశానికి ముద్దుగడైన, ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని, మహా విజయవంతుడైన వాడిని మేము నమస్కరిస్తూ ఆశ్రయిస్తున్నాము.
మన్ద్రం హోతారం శుచిమద్వయావినం దమూనసముక్థ్యం విశ్వచర్షణిమ్ । రథం న చిత్రం వపుషాయ దర్శతం మనుర్హితం సదమిద్రాయ ఈమహే
ఆనందదాయక హోతను, పవిత్రుడైన, ప్రత్యర్థిలేని, కులపతి, అందరికీ గౌరవించదగిన వాడిని, అందమైన రథంలా, మనువు ప్రతిష్టించిన వాడిని, శాశ్వత నివాసం కోసం మేము ఆశ్రయిస్తున్నాము.
వైశ్వానరాయ పృథుపాజసే విపో రత్నా విధన్త ధరుణేషు గాతవే । అగ్నిర్హి దేవాఁ అమృతో దువస్యత్యథా ధర్మాణి సనతా న దూదుషత్
విశ్వానరుడైన, విశాలమైన పాదాలున్న అగ్నికి, గాయకులు వాసస్థలాల్లో ప్రయాణానికి ధనాన్ని పంచిపెడతారు. అమరుడైన అగ్ని దేవతలను సంతోషపరుస్తాడు. అందువల్ల ధర్మాలు ఎప్పటికీ నిలిచిపోతాయి, అవి ఎప్పుడూ తప్పవు.
అన్తర్దూతో రోదసీ దస్మ ఈయతే హోతా నిషత్తో మనుషః పురోహితః । క్షయం బృహన్తం పరి భూషతి ద్యుభిర్దేవేభిరగ్నిరిషితో ధియావసుః
ఆకాశ భూముల మధ్య సందేశవాహకుడిగా, అద్భుతమైనవాడై, మనుషుల పూజారిగా, పురోహితుడై అగ్ని కూర్చున్నాడు. దేవతలు అలంకరించిన అతడు, తన ప్రకాశంతో విస్తారమైన నివాసాన్ని చుట్టుముట్టి, జ్ఞానంతో, ధనాన్ని ప్రసాదించే వాడై వెలుగుతాడు.
కేతుం యజ్ఞానాం విదథస్య సాధనం విప్రాసో అగ్నిం మహయన్త చిత్తిభిః । అపాంసి యస్మిన్నధి సందధుర్గిరస్తస్మిన్సుమ్నాని యజమాన ఆ చకే
యజ్ఞాలకు సంకేతంగా, సభలకు కార్యసాధకుడిగా, మేధావులు అగ్నిని మనసుతో మహిమ చేయుచున్నారు. అతనిలోనే స్తోత్రాలు స్థాపించబడి, హోమాలు సమర్పించబడతాయి; యజమాని తన ప్రార్థనలను అతనిపై ఉంచుతాడు.
పితా యజ్ఞానామసురో విపశ్చితాం విమానమగ్నిర్వయునం చ వాఘతామ్ । ఆ వివేశ రోదసీ భూరివర్పసా పురుప్రియో భన్దతే ధామభిః కవిః
యజ్ఞాలకు తండ్రిగా, జ్ఞానవంతులకు అధిపతిగా, అగ్ని బుద్ధిమంతునిగా, పూజకుల నైపుణ్యంగా, ఆకాశ భూములను మహోన్నత తేజంతో ప్రవేశించాడు. అనేకమందికి ప్రియమైన కవి, తన నివాసాలలో ఆనందంగా వెలుగుతాడు.
చన్ద్రమగ్నిం చన్ద్రరథం హరివ్రతం వైశ్వానరమప్సుషదం స్వర్విదమ్ । విగాహం తూర్ణిం తవిషీభిరావృతం భూర్ణిం దేవాస ఇహ సుశ్రియం దధుః
ప్రభావంతమైన అగ్ని, ప్రకాశవంతమైన రథంతో, బంగారు వ్రతంతో, వైశ్వానరుడై, జలాల్లో నివసిస్తూ, వెలుగును తెలిసినవాడై, దేవతలు ఇక్కడ వేగవంతమైన, బలమైన, ప్రకాశవంతమైన, సుందరమైన కీర్తి కలిగినవాడిని స్థాపించారు.
అగ్నిర్దేవేభిర్మనుషశ్చ జన్తుభిస్తన్వానో యజ్ఞం పురుపేశసం ధియా । రథీరన్తరీయతే సాధదిష్టిభిర్జీరో దమూనా అభిశస్తిచాతనః
అగ్ని దేవతలతో, మనుషులతో కలిసి, యజ్ఞాన్ని అనేక విధాలుగా అలంకరించి, బుద్ధితో ప్రేరేపిస్తూ, రథికుడిగా, మంచి సంకల్పాలతో ముందుకు సాగుతాడు. ఎప్పుడూ యవ్వనంగా, ఇంటి రక్షకుడై, అపశబ్దాలను దూరం చేస్తాడు.
అగ్నే జరస్వ స్వపత్య ఆయున్యూర్జా పిన్వస్వ సమిషో దిదీహి నః । వయాంసి జిన్వ బృహతశ్చ జాగృవ ఉశిగ్దేవానామసి సుక్రతుర్విపామ్
అగ్నీ! నీ స్వశక్తిలో, ఆయుష్షులో బలపడు. మాకు శక్తిని ప్రసాదించు, మనతో కలిసి ప్రకాశించు. మా శక్తులను ఉత్తేజించు, గొప్పవారిని మేల్కొలుపు. దేవతల్లో నీవు జ్ఞానవంతుడవు, సద్బుద్ధి కలవాడవు, ఓ ఋషీ!
విశ్పతిం యహ్వమతిథిం నరః సదా యన్తారం ధీనాముశిజం చ వాఘతామ్ । అధ్వరాణాం చేతనం జాతవేదసం ప్ర శంసన్తి నమసా జూతిభిర్వృధే
ప్రజల అధిపతిని, యవ్వనంతో కూడిన అతిథిని, ధ్యానాలకు మార్గదర్శిని, పూజకులకు వేగవంతుడైన అగ్నిని మనుషులు ఎప్పుడూ స్తుతిస్తారు. జన్మలను తెలిసినవాడిని, యజ్ఞాల చైతన్యాన్ని, నమస్కారాలతో, బలితో, అభివృద్ధి కోసం పూజిస్తారు.
విభావా దేవః సురణః పరి క్షితీరగ్నిర్బభూవ శవసా సుమద్రథః । తస్య వ్రతాని భూరిపోషిణో వయముప భూషేమ దమ ఆ సువృక్తిభిః
వివేకవంతుడైన, మంగళకరుడైన అగ్ని తన శక్తితో భూమిని చుట్టుముట్టి, అద్భుతమైన రథాన్ని కలిగి ఉన్నాడు. అతని అనేక పోషక వ్రతాలకు మేము ఇంట్లో, మధురమైన మాటలతో చేరుదాము.
వైశ్వానర తవ ధామాన్యా చకే యేభిః స్వర్విదభవో విచక్షణ । జాత ఆపృణో భువనాని రోదసీ అగ్నే తా విశ్వా పరిభూరసి త్మనా
వైశ్వానరా! నీ నివాసాలు స్థాపించబడ్డాయి, వాటివల్ల నీవు వెలుగును తెలిసినవాడవయ్యావు. జన్మించి, భువనాలను, ఆకాశ భూములను నీవు నింపుతావు. అగ్నీ! నీ స్వరూపంతో అన్నిటినీ ఆవరించుచున్నావు.
వైశ్వానరస్య దంసనాభ్యో బృహదరిణాదేకః స్వపస్యయా కవిః । ఉభా పితరా మహయన్నజాయతాగ్నిర్ద్యావాపృథివీ భూరిరేతసా
వైశ్వానరుని దంతాల నుండి, గొప్ప కవిగా, తన స్వశక్తిలో ప్రత్యేకుడిగా, అగ్ని జన్మించాడు. ఆకాశ భూములకు తల్లిదండ్రులుగా గౌరవిస్తూ, అగ్ని విస్తారమైన బీజంతో జన్మిస్తాడు.
సమిత్సమిత్సుమనా బోధ్యస్మే శుచాశుచా సుమతిం రాసి వస్వః । ఆ దేవ దేవాన్యజథాయ వక్షి సఖా సఖీన్సుమనా యక్ష్యగ్నే
ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా, పవిత్రంగా మాకు మేల్కొనుము. మాకు సంపదను ప్రసాదించు. దేవతలను యజ్ఞానికి తీసుకొమ్ము, మిత్రుడా, నీ స్నేహితులను, మృదువైన మనస్సుతో పిలవు అగ్నీ!
యం దేవాసస్త్రిరహన్నాయజన్తే దివేదివే వరుణో మిత్రో అగ్నిః । సేమం యజ్ఞం మధుమన్తం కృధీ నస్తనూనపాద్ఘృతయోనిం విధన్తమ్
దేవతలు మూడు సార్లు పూజించే వాడవు — వరుణుడు, మిత్రుడు, అగ్ని. ఓ తనూనపాత్! ఈ యజ్ఞాన్ని మధురంగా చేయుము, నెయ్యితో పుట్టిన వేదికపై స్థాపించుము.
ప్ర దీధితిర్విశ్వవారా జిగాతి హోతారమిళః ప్రథమం యజధ్యై । అచ్ఛా నమోభిర్వృషభం వన్దధ్యై స దేవాన్యక్షదిషితో యజీయాన్
ప్రకాశవంతుడైన, అందరికీ మేలు చేసే వాడు ముందుకు వస్తాడు. మొదటి పూజారి ఇళా యజ్ఞానికి సిద్ధమవుతాడు. నమస్కారాలతో, ఆ వృషభుడిని స్తుతిద్దాం. అతడు ప్రేరణతో దేవతలను పూజించే, యజ్ఞానికి అర్హుడైనవాడు.
ఊర్ధ్వో వాం గాతురధ్వరే అకార్యూర్ధ్వా శోచీంషి ప్రస్థితా రజాంసి । దివో వా నాభా న్యసాది హోతా స్తృణీమహి దేవవ్యచా వి బర్హిః
మీ మార్గం యజ్ఞంలో నేరుగా ఉంటుంది, మీ జ్వాలలు నేరుగా వ్యాపిస్తాయి. పూజారి ఆకాశ నాభిలో కూర్చుంటాడు. దేవతలకు పావనమైన దర్భను, దివ్యమైన పీఠాన్ని మనం పరచుదాం.
సప్త హోత్రాణి మనసా వృణానా ఇన్వన్తో విశ్వం ప్రతి యన్నృతేన । నృపేశసో విదథేషు ప్ర జాతా అభీమం యజ్ఞం వి చరన్త పూర్వీః
ఏడు హోతారులను మనసుతో ఎన్నుకొని, సత్యంతో అందరినీ ఆహ్వానిస్తూ, సభల్లో అలంకరింపబడి, సమావేసాల్లో జన్మించి, వారు పూర్వకాల యజ్ఞాల్లో సంచరిస్తారు.
ఆ భన్దమానే ఉషసా ఉపాకే ఉత స్మయేతే తన్వా విరూపే । యథా నో మిత్రో వరుణో జుజోషదిన్ద్రో మరుత్వాఁ ఉత వా మహోభిః
ఉషస్సులు ఇద్దరూ ఉదయాన్నే తమ వివిధ రూపాలతో సమీపిస్తారు. మిత్రుడు, వరుణుడు, ఇంద్రుడు మరుతులతో, ఇంకా ఇతరులు తమ మహిమతో మమ్మల్ని ఆనందింపజేయాలని కోరుకుంటున్నాము.
దైవ్యా హోతారా ప్రథమా న్యృఞ్జే సప్త పృక్షాసః స్వధయా మదన్తి । ఋతం శంసన్త ఋతమిత్త ఆహురను వ్రతం వ్రతపా దీధ్యానాః
దైవ హోతారులు, మొదటగా ఏర్పాటు చేయబడి, ఏడు గాయకులు తమ స్వభావంతో ఆనందిస్తారు. వారు సత్యాన్ని ప్రకటిస్తూ, దాన్ని సత్యమని పిలుస్తూ, వ్రతాన్ని అనుసరిస్తూ, ప్రకాశిస్తూ వ్రతపాలుగా ఉంటారు.
ఆ భారతీ భారతీభిః సజోషా ఇళా దేవైర్మనుష్యేభిరగ్నిః । సరస్వతీ సారస్వతేభిరర్వాక్తిస్రో దేవీర్బర్హిరేదం సదన్తు
భారతీ, భారతీ దేవతలతో కలిసి, ఇళా దేవతలు, మనుషులతో, అగ్ని; సరస్వతీ, సరస్వతులతో కలిసి వచ్చు. ఈ దేవతలు ఈ పవిత్ర దర్భపై కూర్చొనుగాక.
తన్నస్తురీపమధ పోషయిత్ను దేవ త్వష్టర్వి రరాణః స్యస్వ । యతో వీరః కర్మణ్యః సుదక్షో యుక్తగ్రావా జాయతే దేవకామః
పోషకుడైన దేవుడు త్వష్టా, మాకు దయచూపు. ఆయన నుండి దేవతలకు ఇష్టమైన, పరాక్రమంతో, నైపుణ్యంతో, సిద్ధంగా ఉండే వాడు జన్మిస్తాడు.
వనస్పతేఽవ సృజోప దేవానగ్నిర్హవిః శమితా సూదయాతి । సేదు హోతా సత్యతరో యజాతి యథా దేవానాం జనిమాని వేద
వృక్షంలా, దేవతలకు హవిస్సును వదిలిపెట్టు; శాంతిని కలిగించే అగ్ని హవిస్సును సిద్ధం చేస్తాడు. దేవతల జననాన్ని తెలిసిన నిజమైన హోతా, అలా ఆరాధన చేస్తాడు.
ఆ యాహ్యగ్నే సమిధానో అర్వాఙిన్ద్రేణ దేవైః సరథం తురేభిః । బర్హిర్న ఆస్తామదితిః సుపుత్రా స్వాహా దేవా అమృతా మాదయన్తామ్
అగ్నీ, నువ్వు ప్రज్వలించబడి, ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలతో కలిసి త్వరగా రా. ఆదితి మరియు ఆమె మంచి కుమారులు బర్హిస్సుపై కూర్చోనివ్వు. అమృతమైన దేవతలు స్వాహా మంత్రంతో ఆనందించనివ్వు.
ప్రత్యగ్నిరుషసశ్చేకితానోఽబోధి విప్రః పదవీః కవీనామ్। పృథుపాజా దేవయద్భిః సమిద్ధోఽప ద్వారా తమసో వహ్నిరావః
అగ్ని, ఋషుల మార్గాలను తెలిసినవాడిగా, మేల్కొని వెలిగాడు. విస్తృతంగా వ్యాపించి, దివ్య కాంతితో మెరిసే పురోహితుడు, తన అగ్నితో చీకటి తలుపులను తొలగిస్తాడు.
ప్రేద్వగ్నిర్వావృధే స్తోమేభిర్గీర్భిః స్తోతౄణాం నమస్య ఉక్థైః। పూర్వీర్ఋతస్య సందృశశ్చకానః సం దూతో అద్యౌదుషసో విరోకే
స్తోత్రాలు, గీతాలు, ప్రార్థనలతో అగ్ని బలంగా పెరిగాడు. అనేక ధర్మ స్వరూపాలను గ్రహించి, ఈ రోజు ఉదయాన్నే దూతగా ప్రకాశిస్తాడు.
అధాయ్యగ్నిర్మానుషీషు విక్ష్వపాం గర్భో మిత్ర ఋతేన సాధన్। ఆ హర్యతో యజతః సాన్వస్థాదభూదు విప్రో హవ్యో మతీనామ్
అప్పుడు అగ్ని, మానవుల్లో విత్తనంగా, మిత్రుని సత్యంతో స్థాపించబడి, యజమాని హవిస్సు ద్వారా వెలిగాడు. ఆ ఋషి, పూజలకు యోగ్యుడై, మనసుకు ఆధారంగా నిలిచాడు.
మిత్రో అగ్నిర్భవతి యత్సమిద్ధో మిత్రో హోతా వరుణో జాతవేదాః। మిత్రో అధ్వర్యురిషిరో దమూనా మిత్రః సిన్ధూనాముత పర్వతానామ్
అగ్ని ప్రज్వలితమైతే మిత్రుడు అవుతాడు; మిత్రుడే హోతా, వరుణుడు జన్మలను తెలిసినవాడు. మిత్రుడే అధ్వర్యు, ప్రేరణ కలిగినవాడు, ఇంటి యజమాని; నదులు, పర్వతాలకు కూడా మిత్రుడే అధిపతి.
పాతి ప్రియం రిపో అగ్రం పదం వేః పాతి యహ్వశ్చరణం సూర్యస్య। పాతి నాభా సప్తశీర్షాణమగ్నిః పాతి దేవానాముపమాదమృష్వః
అతడు ప్రియమైనదాన్ని, గురుత్వమైన గుర్రపు మార్గాన్ని కాపాడుతాడు; సూర్యుని వేగవంతమైన ప్రయాణాన్ని రక్షిస్తాడు. అగ్ని, ఏడు తలల నాభిని, దేవతల ఉన్నత రూపాన్ని కాపాడుతాడు.