వవ్రాజా సీమనదతీరదబ్ధా దివో యహ్వీరవసానా అనగ్నాః । సనా అత్ర యువతయః సయోనీరేకం గర్భం దధిరే సప్త వాణీః
ఆయన అడ్డంకులు లేకుండా, అలసట లేకుండా, పరిమితులను దాటి ప్రయాణించాడు. ఆకాశపు యువతులు తేజస్సుతో కప్పబడి, అగ్ని లేకుండా ఉన్నారు. ఇక్కడ, పురాతన యువతులు ఒకే గర్భంలో ఏడుగురు స్వరాలను ఉంచారు.
స్తీర్ణా అస్య సంహతో విశ్వరూపా ఘృతస్య యోనౌ స్రవథే మధూనామ్ । అస్థురత్ర ధేనవః పిన్వమానా మహీ దస్మస్య మాతరా సమీచీ
ఆయన కోసం విస్తరించి, ఏకమై, అన్ని రూపాలలో, నెయ్యి గర్భంలో తేనె ప్రవహిస్తోంది. ఇక్కడ, పోషణతో నిండిన గొర్రెలు నిలబడి, మహత్తరమైన, సమ్మిళితమైన ఆశ్చర్యకరమైన దేవుని తల్లులుగా నిలిచాయి.
బభ్రాణః సూనో సహసో వ్యద్యౌద్దధానః శుక్రా రభసా వపూంషి । శ్చోతన్తి ధారా మధునో ఘృతస్య వృషా యత్ర వావృధే కావ్యేన
బంగారు రంగుతో, శక్తియుతుడైన కుమారుడవైన ఆగ్ని, ప్రకాశవంతమైన, ఉత్సాహభరితమైన రూపాలను ధరించి వెలిగాడు. తేనె మరియు నెయ్యి ధారలు అక్కడ ప్రవహించాయి, అక్కడ ఆ వృషభుడు జ్ఞానంతో అభివృద్ధి చెందాడు.
పితుశ్చిదూధర్జనుషా వివేద వ్యస్య ధారా అసృజద్వి ధేనాః । గుహా చరన్తం సఖిభిః శివేభిర్దివో యహ్వీభిర్న గుహా బభూవ
తన జననంతోనే తండ్రి ఉధరాన్ని తెలుసుకున్నాడు, రెండు ఆవుల నుండి ప్రవహించే ధారలను విడుదల చేశాడు. మిత్రులైన, మంగళకరమైన వారితో, ఆకాశపు యువతులతో రహస్యంగా సంచరించినా, ఆయన మరుగున కాకుండా వెలుగులో ఉన్నాడు.
పితుశ్చ గర్భం జనితుశ్చ బభ్రే పూర్వీరేకో అధయత్పీప్యానాః । వృష్ణే సపత్నీ శుచయే సబన్ధూ ఉభే అస్మై మనుష్యే ని పాహి
ఆయన తండ్రి, సృష్టికర్త యొక్క గర్భాన్ని మోశాడు. ఒకే పురాతనుడు త్రాగి, పరిపూర్ణుడయ్యాడు. శక్తివంతుడికి, ఆయన భార్యకు, పవిత్రురాలికి, బంధువులతో కలసి, మానవా! ఇద్దరినీ రక్షించు.
ఉరౌ మహాఁ అనిబాధే వవర్ధాపో అగ్నిం యశసః సం హి పూర్వీః । ఋతస్య యోనావశయద్దమూనా జామీనామగ్నిరపసి స్వసౄణామ్
విస్తారమైన, గొప్ప, అడ్డంకులేని స్థలంలో, నీళ్లు ఆగ్నిని మహిమ కోసం పోషించాయి. సత్య గర్భంలో, ఆ అద్భుతుడు విశ్రాంతి పొందాడు. తల్లుల సంతానమైన సోదరీమధ్యలో ఆగ్ని నిలిచాడు.
అక్రో న బభ్రిః సమిథే మహీనాం దిదృక్షేయః సూనవే భాఋజీకః । ఉదుస్రియా జనితా యో జజానాపాం గర్భో నృతమో యహ్వో అగ్నిః
బలవంతుల సభలో, ఎర్రని రంగుతో, కుమారునికి కనబడాలని ఆశిస్తూ, ప్రకాశవంతంగా ఉన్నాడు. జన్మించిన సృష్టికర్త, నీళ్ల గర్భంగా, అత్యంత చురుకైన యువుడైన ఆగ్ని వెలిగాడు.
అపాం గర్భం దర్శతమోషధీనాం వనా జజాన సుభగా విరూపమ్ । దేవాసశ్చిన్మనసా సం హి జగ్ముః పనిష్ఠం జాతం తవసం దువస్యన్
నీళ్ల గర్భాన్ని, ఔషధాలలో అత్యంత స్పష్టంగా, అడవులు అనేక రూపాలతో, అదృష్టవంతుడిగా ఉత్పత్తి చేశాయి. దేవతలందరూ మనసుతో ఏకమై, శక్తివంతమైన పుట్టినవారిని సత్కరించారు.
బృహన్త ఇద్భానవో భాఋజీకమగ్నిం సచన్త విద్యుతో న శుక్రాః । గుహేవ వృద్ధం సదసి స్వే అన్తరపార ఊర్వే అమృతం దుహానాః
గొప్పగా ప్రకాశించే వారు, మెరుపులా వెలిగే ఆగ్నిని అనుసరించారు. రహస్యంగా పెరిగినవాడిలా, తన స్థానంలో, దూరమైన గర్భంలో, వారు అమృతాన్ని పాలు దోచారు.
ఈళే చ త్వా యజమానో హవిర్భిరీళే సఖిత్వం సుమతిం నికామః । దేవైరవో మిమీహి సం జరిత్రే రక్షా చ నో దమ్యేభిరనీకైః
యజమాని నీవు హవిసులతో పిలుస్తాడు, స్నేహాన్ని, దయను కోరుకుంటాడు. దేవతలతో కలసి ఆరాధకునికి సహాయం చూపించు, మాకు మేలు కలిగించే వంశాలతో రక్షించు.
ఉపక్షేతారస్తవ సుప్రణీతేఽగ్నే విశ్వాని ధన్యా దధానాః । సురేతసా శ్రవసా తుఞ్జమానా అభి ష్యామ పృతనాయూఁరదేవాన్
నీ మంచి మార్గదర్శనంలో నివసించే వారు, అగ్నే! అన్ని శుభాలను పొందుతారు. మంచి సంతానం, కీర్తితో కృషి చేస్తూ, యుద్ధంలో ముందుండే దేవతలను చేరుదాం.
ఆ దేవానామభవః కేతురగ్నే మన్ద్రో విశ్వాని కావ్యాని విద్వాన్ । ప్రతి మర్తాఁ అవాసయో దమూనా అను దేవాన్రథిరో యాసి సాధన్
దేవతలకు సంకేతంగా, ఆనందదాయకుడవై, అన్ని జ్ఞానాలను తెలిసినవాడవు, అగ్నే! మానవులను మేల్కొల్పి, దేవతలతో రథసారథిలా ప్రయాణిస్తూ కార్యసిద్ధిని పొందుతావు.
ని దురోణే అమృతో మర్త్యానాం రాజా ససాద విదథాని సాధన్ । ఘృతప్రతీక ఉర్వియా వ్యద్యౌదగ్నిర్విశ్వాని కావ్యాని విద్వాన్
మరణీయుల ఇంట్లో అమృతుడైన రాజు కూర్చుని, సభలను నిర్వహించాడు. నెయ్యి అలంకారంతో, విశాలంగా వెలిగే ఆగ్ని, అన్ని జ్ఞానాలను తెలిసి ప్రకాశించాడు.
ఆ నో గహి సఖ్యేభిః శివేభిర్మహాన్మహీభిరూతిభిః సరణ్యన్ । అస్మే రయిం బహులం సంతరుత్రం సువాచం భాగం యశసం కృధీ నః
మిత్రభావంతో, మంగళకరమైన, గొప్ప సహాయులతో, మార్గదర్శకుడా! మమ్మల్ని చేరుకో. మాకు సమృద్ధిగా, దాటి పోయే ధనం, మంచి పేరు, భాగ్యం, కీర్తి అనుగ్రహించు.
ఏతా తే అగ్నే జనిమా సనాని ప్ర పూర్వ్యాయ నూతనాని వోచమ్ । మహాన్తి వృష్ణే సవనా కృతేమా జన్మఞ్జన్మన్నిహితో జాతవేదాః
ఇవి నీ పురాతన జన్మలు, అగ్నే! ఇప్పుడు కొత్తవాటిని కూడా ప్రాచీనమైన వాటికోసం చెబుతున్నాను. ఈ గొప్ప, శక్తివంతమైన యాగాలు నీకోసమే, ప్రతి జన్మలో స్థాపించబడ్డవి, జాతవేదా!
జన్మఞ్జన్మన్నిహితో జాతవేదా విశ్వామిత్రేభిరిధ్యతే అజస్రః । తస్య వయం సుమతౌ యజ్ఞియస్యాపి భద్రే సౌమనసే స్యామ
ప్రతి జన్మలో స్థాపించబడి, జాతవేదా! విశ్వామిత్రులు ఎప్పుడూ నిన్ను ప్రదీప్తి చేస్తారు. ఆ ఆరాధ్యుని అనుగ్రహంలో, మేము మంగళకరమైన మనస్సుతో, సంతోషంగా ఉండగలుగుదాం.
ఇమం యజ్ఞం సహసావన్త్వం నో దేవత్రా ధేహి సుక్రతో రరాణః । ప్ర యంసి హోతర్బృహతీరిషో నోఽగ్నే మహి ద్రవిణమా యజస్వ
ఓ అగ్నీ! మా యజ్ఞాన్ని దేవతల మధ్యలో స్థాపించు. నీవు సంతోషంగా మా ఇష్టికలను స్వీకరించు. మహా ప్రశంసలతో మా హోమాన్ని నడిపించు. ఓ అగ్నీ! మా కోసం గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని సంపాదించు.
ఇళామగ్నే పురుదంసం సనిం గోః శశ్వత్తమం హవమానాయ సాధ । స్యాన్నః సూనుస్తనయో విజావాగ్నే సా తే సుమతిర్భూత్వస్మే
ఓ అగ్నీ! మాకు ఎప్పటికీ నిలిచే, సమృద్ధిగా ఉండే ధనాన్ని ప్రసాదించు. హవిస్సు సమర్పించేవారికి ఉత్తమ ఫలితాన్ని ఇవ్వు. మా కుమారుడు విజేతగా, జ్ఞానవంతుడిగా ఉండాలని ఆశిస్తున్నాము. నీ అనుగ్రహం ఎల్లప్పుడూ మాపై ఉండాలి.
వైశ్వానరాయ ధిషణామృతావృధే ఘృతం న పూతమగ్నయే జనామసి । ద్వితా హోతారం మనుషశ్చ వాఘతో ధియా రథం న కులిశః సమృణ్వతి
విశ్వానరుడైన అగ్నికి, జ్ఞానాన్ని పెంపొందించేవాడికి, మేము శుద్ధమైన నెయ్యిని సమర్పిస్తున్నాము. మేము మానవులు, ఆయనను హోతగా నియమించాము. ఆయనను ప్రశంసిస్తూ, నైపుణ్యంతో తయారు చేసిన రథంలా గౌరవిస్తున్నాము.
స రోచయజ్జనుషా రోదసీ ఉభే స మాత్రోరభవత్పుత్ర ఈడ్యః । హవ్యవాళగ్నిరజరశ్చనోహితో దూళభో విశామతిథిర్విభావసుః
తన జననంతో ఆ అగ్ని ఆకాశాన్ని, భూమిని ప్రకాశింపజేశాడు. ఆయన తల్లులకు ఆరాధ్యమైన కుమారుడయ్యాడు. హవిస్సులను స్వీకరించే అగ్ని, అమరుడై, ప్రజల మధ్య అతిథిగా, ప్రకాశవంతుడిగా వెలుగుతాడు.
క్రత్వా దక్షస్య తరుషో విధర్మణి దేవాసో అగ్నిం జనయన్త చిత్తిభిః । రురుచానం భానునా జ్యోతిషా మహామత్యం న వాజం సనిష్యన్నుప బ్రువే
దేవతలు తమ సంకల్పంతో, జ్ఞానంతో, శక్తితో అగ్నిని తలపులో సృష్టించారు. ఆయన తేజస్సుతో, వెలుగుతో మెరిసిపోతూ, గొప్పవాడిగా, ధనాన్ని ప్రసాదించేవాడిగా నేను ఆయనను స్తుతిస్తున్నాను.
ఆ మన్ద్రస్య సనిష్యన్తో వరేణ్యం వృణీమహే అహ్రయం వాజమృగ్మియమ్ । రాతిం భృగూణాముశిజం కవిక్రతుమగ్నిం రాజన్తం దివ్యేన శోచిషా
ఆనందదాయకుడి అనుగ్రహాన్ని కోరుతూ, మేము ఉత్తమమైన, దృఢమైన, వీరధనాన్ని ఎంచుకుంటున్నాము. భృగువుల వరంగా, ఉశిజుని సంతానంగా, కార్యదక్షుడైన అగ్ని, రాజుగా, దివ్యమైన తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్నాడు.
అగ్నిం సుమ్నాయ దధిరే పురో జనా వాజశ్రవసమిహ వృక్తబర్హిషః । యతస్రుచః సురుచం విశ్వదేవ్యం రుద్రం యజ్ఞానాం సాధదిష్టిమపసామ్
ప్రజలు అగ్నిని అనుగ్రహం కోసం, ధనానికి ప్రసిద్ధుడిగా, బాగా ఏర్పాటు చేసిన బరిణిపై ప్రతిష్టించారు. ప్రకాశించే హోమద్రవ్యాలతో ఆయనను ఆరాధిస్తున్నారు. ఆయన విశ్వదేవత, రుద్రుడు, యజ్ఞాలకు మార్గదర్శకుడు, జలాలను పవిత్రం చేసే వాడు.
పావకశోచే తవ హి క్షయం పరి హోతర్యజ్ఞేషు వృక్తబర్హిషో నరః । అగ్నే దువ ఇచ్ఛమానాస ఆప్యముపాసతే ద్రవిణం ధేహి తేభ్యః
ఓ పవిత్రమైన అగ్నీ! హోతగా సేవ చేసే మనుషులు నీ నివాసాన్ని చుట్టుముట్టి ఉంటారు. వారు నీ అనుగ్రహాన్ని కోరుతూ, ఐశ్వర్యం కోసం నిన్ను ఆశ్రయిస్తారు. వారికీ ధనాన్ని ప్రసాదించు.
ఆ రోదసీ అపృణదా స్వర్మహజ్జాతం యదేనమపసో అధారయన్ । సో అధ్వరాయ పరి ణీయతే కవిరత్యో న వాజసాతయే చనోహితః
ఆ అగ్ని తన గొప్ప వెలుతురుతో ఆకాశం, భూమిని నింపాడు. నీళ్ళు ఆయనను మోసుకొచ్చినప్పుడు, ఆయన యజ్ఞానికి చుట్టూ నడిపించబడతాడు. ఆయన జ్ఞానవంతుడు, వేగవంతుడు, ధనాన్ని సాధించేవాడిగా, ఎన్నుకున్నవాడిగా వెలుగుతాడు.
నమస్యత హవ్యదాతిం స్వధ్వరం దువస్యత దమ్యం జాతవేదసమ్ । రథీరృతస్య బృహతో విచర్షణిరగ్నిర్దేవానామభవత్పురోహితః
హవిస్సులను అందించేవాడిని, నిజమైన యజ్ఞకర్తను గౌరవించండి. జన్మలన్నింటిని తెలిసిన అగ్నిని ప్రశంసించండి. అగ్ని, మహా సత్యానికి రథికుడు, ప్రజలలో జ్ఞానవంతుడు, దేవతలకు పురోహితుడయ్యాడు.
తిస్రో యహ్వస్య సమిధః పరిజ్మనోఽగ్నేరపునన్నుశిజో అమృత్యవః । తాసామేకామదధుర్మర్త్యే భుజము లోకము ద్వే ఉప జామిమీయతుః
ఉశిజులు సిద్ధం చేసిన అగ్నికి మూడు అమరమైన సమిధలు ఆయనను పవిత్రం చేశాయి. వాటిలో ఒకదాన్ని మానవులకు ఆధారంగా ఉంచారు. మిగతా రెండూ తమ స్వస్థానానికి చేరుకున్నాయి.
విశాం కవిం విశ్పతిం మానుషీరిషః సం సీమకృణ్వన్స్వధితిం న తేజసే । స ఉద్వతో నివతో యాతి వేవిషత్స గర్భమేషు భువనేషు దీధరత్
ప్రజల జ్ఞానిని, వంశాల అధిపతిని, మానవుల ఐశ్వర్యాన్ని వారు తమ ఆధారంగా చేసుకున్నారు. ఆయన కాంతికి పదును పెట్టిన సాధనంలా ఉంటాడు. ఆయన పైకి, కిందకి సంచరిస్తూ, అన్ని లోకాల్లో విత్తనాన్ని మోస్తూ ప్రకాశిస్తాడు.
స జిన్వతే జఠరేషు ప్రజజ్ఞివాన్వృషా చిత్రేషు నానదన్న సింహః । వైశ్వానరః పృథుపాజా అమర్త్యో వసు రత్నా దయమానో వి దాశుషే
ఆయన గర్భాలలో పునఃపునః జన్మిస్తూ బలవంతుడవుతాడు. అద్భుతమైన స్థలాల్లో ఎద్దులా గర్జిస్తూ, సింహంలా ధ్వనిస్తాడు. విశ్వానరుడు, విశాలమైన పాదాలతో, అమరుడై, భక్తులకు విలువైన వరాలను ప్రసాదిస్తాడు.
వైశ్వానరః ప్రత్నథా నాకమారుహద్దివస్పృష్ఠం భన్దమానః సుమన్మభిః । స పూర్వవజ్జనయఞ్జన్తవే ధనం సమానమజ్మం పర్యేతి జాగృవిః
ప్రాచీనుడైన విశ్వానరుడు, మంచి ఆలోచనలతో ఆనందిస్తూ, ఆకాశాన్ని తాకే స్థానానికి ఎదిగాడు. మునుపటిలా, భక్తులకు ధనాన్ని కలిగిస్తూ, ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ముందుకు సాగుతాడు.