మా త్వా శ్యేన ఉద్వధీన్మా సుపర్ణో మా త్వా విదదిషుమాన్వీరో అస్తా । పిత్ర్యామను ప్రదిశం కనిక్రదత్సుమఙ్గలో భద్రవాదీ వదేహ
నిన్ను గద్దా గానీ, పెద్ద రెక్కల పక్షి గానీ, విలువాడు గానీ తాకరాదు. పూర్వీకుల మార్గాన్ని అనుసరించి, కేకలు వేస్తూ శుభవాక్యాలు పలుకు, మంగళకరంగా మాట్లాడు.
అవ క్రన్ద దక్షిణతో గృహాణాం సుమఙ్గలో భద్రవాదీ శకున్తే । మా న స్తేన ఈశత మాఘశంసో బృహద్వదేమ విదథే సువీరాః
ఇల్లులో కుడివైపు నుంచి కేకలు వేయి, శుభసూచక పక్షీ, మంగళకరంగా మాట్లాడు. దొంగ గానీ, ద్వేషించే వారు గానీ మమ్మల్ని అధీనంలో పెట్టరాదు. సభలో మేము ధైర్యంగా మాట్లాడేలా ఉండాలి.
ప్రదక్షిణిదభి గృణన్తి కారవో వయో వదన్త ఋతుథా శకున్తయః । ఉభే వాచౌ వదతి సామగా ఇవ గాయత్రం చ త్రైష్టుభం చాను రాజతి
కుడివైపు తిరుగుతూ గాయకులు స్తుతిస్తారు, పక్షులు కాలానికి తగినట్టు మాట్లాడతారు. అది రెండు విధాలా మాటలు పలుకుతుంది, సామగాన గాయకుల్లా, గాయత్రి, త్రిష్టుప్ ఛందస్సులను అనుసరిస్తుంది.
ఉద్గాతేవ శకునే సామ గాయసి బ్రహ్మపుత్ర ఇవ సవనేషు శంససి । వృషేవ వాజీ శిశుమతీరపీత్యా సర్వతో నః శకునే భద్రమా వద విశ్వతో నః శకునే పుణ్యమా వద
పక్షీ, నీవు సామగానాన్ని పాడుతున్నవాడివి, బ్రాహ్మణుని కుమారుడిలా యాగాల్లో శుభవాక్యాలు పలుకుతున్నావు. వృషభంలా పిల్లపోటును ఆనందిస్తున్నావు. అన్ని వైపులా మాకు మంగళం పలుకు, అన్ని దిక్కులా మాకు శుభం చెప్పు.
ఆవదఁస్త్వం శకునే భద్రమా వద తూష్ణీమాసీనః సుమతిం చికిద్ధి నః । యదుత్పతన్వదసి కర్కరిర్యథా బృహద్వదేమ విదథే సువీరాః
పక్షీ, మాకు మంగళకరంగా పలుకు. నిశ్శబ్దంగా కూర్చున్నప్పుడు మాకు అనుగ్రహం కలిగించు. ఎప్పుడు నీవు ఎగిరి, గట్టిగా కేకలు వేస్తావో, మేము సభలో ధైర్యంగా మాట్లాడేలా చేయు.
సోమస్య మా తవసం వక్ష్యగ్నే వహ్నిం చకర్థ విదథే యజధ్యై । దేవాఁ అచ్ఛా దీద్యద్యుఞ్జే అద్రిం శమాయే అగ్నే తన్వం జుషస్వ
అగ్ని, సోముని పూజ కోసం నీవే మహా జ్వాలగా అవతరించావు. ప్రకాశిస్తూ, దేవతలను రాయిపైకి నడిపిస్తున్నావు. శాంతి కోసం, అగ్ని, మా హవిస్సును స్వీకరించు.
ప్రాఞ్చం యజ్ఞం చకృమ వర్ధతాం గీః సమిద్భిరగ్నిం నమసా దువస్యన్ । దివః శశాసుర్విదథా కవీనాం గృత్సాయ చిత్తవసే గాతుమీషుః
మేము ముందుగా యజ్ఞాన్ని సిద్ధం చేసాం. గానం అభివృద్ధి చెందాలి. సమిధలు వేసి, నమస్కారంతో అగ్నిని పూజిస్తూ ఉన్నాం. పరమార్థాన్ని కోరే మేధావులు ఆకాశం నుంచి ఆదేశించారు, గృత్సమదుల భక్తికి మార్గాన్ని వెదుకుతున్నారు.
మయో దధే మేధిరః పూతదక్షో దివః సుబన్ధుర్జనుషా పృథివ్యాః । అవిన్దన్ను దర్శతమప్స్వన్తర్దేవాసో అగ్నిమపసి స్వసౄణామ్
పండితుడు, పవిత్రమైన మనస్సు కలవాడు, ఆకాశానికి మిత్రుడు, భూమిపై జన్మతో ఆనందాన్ని నెలకొల్పాడు. దేవతలు నీతిమంతుడైన అగ్నిని, నీ సోదరీమణుల మధ్య నీటిలో కనుగొన్నారు.
అవర్ధయన్సుభగం సప్త యహ్వీః శ్వేతం జజ్ఞానమరుషం మహిత్వా । శిశుం న జాతమభ్యారురశ్వా దేవాసో అగ్నిం జనిమన్వపుష్యన్
దేవతలు ఆగ్ని మహిమతో జన్మించిన తెల్లని, ముదురు కాని, అదృష్టవంతుడైన ఆగ్ని దేవుని, ఏడుగురు వేగవంతమైన నదులను పెంచారు. పుట్టిన శిశువును ఎక్కినట్లు, ఆగ్ని జననాన్ని పోషిస్తూ దేవతలు ఆయనను ఆశ్రయించారు.
శుక్రేభిరఙ్గై రజ ఆతతన్వాన్క్రతుం పునానః కవిభిః పవిత్రైః । శోచిర్వసానః పర్యాయురపాం శ్రియో మిమీతే బృహతీరనూనాః
ప్రభావంతమైన అవయవాలతో, విశ్వాన్ని విస్తరించుతూ, కవుల పవిత్రమైన హోమాలతో జ్ఞానాన్ని శుద్ధి చేస్తూ, తేజస్సుతో అలంకరించుకుని, ఆగ్ని నీళ్ల చుట్టూ సంచరించాడు. ఆయన అపరిమితమైన, ఎప్పటికీ తగ్గని మహిమలను కొలిచాడు.
వవ్రాజా సీమనదతీరదబ్ధా దివో యహ్వీరవసానా అనగ్నాః । సనా అత్ర యువతయః సయోనీరేకం గర్భం దధిరే సప్త వాణీః
ఆయన అడ్డంకులు లేకుండా, అలసట లేకుండా, పరిమితులను దాటి ప్రయాణించాడు. ఆకాశపు యువతులు తేజస్సుతో కప్పబడి, అగ్ని లేకుండా ఉన్నారు. ఇక్కడ, పురాతన యువతులు ఒకే గర్భంలో ఏడుగురు స్వరాలను ఉంచారు.
స్తీర్ణా అస్య సంహతో విశ్వరూపా ఘృతస్య యోనౌ స్రవథే మధూనామ్ । అస్థురత్ర ధేనవః పిన్వమానా మహీ దస్మస్య మాతరా సమీచీ
ఆయన కోసం విస్తరించి, ఏకమై, అన్ని రూపాలలో, నెయ్యి గర్భంలో తేనె ప్రవహిస్తోంది. ఇక్కడ, పోషణతో నిండిన గొర్రెలు నిలబడి, మహత్తరమైన, సమ్మిళితమైన ఆశ్చర్యకరమైన దేవుని తల్లులుగా నిలిచాయి.
బభ్రాణః సూనో సహసో వ్యద్యౌద్దధానః శుక్రా రభసా వపూంషి । శ్చోతన్తి ధారా మధునో ఘృతస్య వృషా యత్ర వావృధే కావ్యేన
బంగారు రంగుతో, శక్తియుతుడైన కుమారుడవైన ఆగ్ని, ప్రకాశవంతమైన, ఉత్సాహభరితమైన రూపాలను ధరించి వెలిగాడు. తేనె మరియు నెయ్యి ధారలు అక్కడ ప్రవహించాయి, అక్కడ ఆ వృషభుడు జ్ఞానంతో అభివృద్ధి చెందాడు.
పితుశ్చిదూధర్జనుషా వివేద వ్యస్య ధారా అసృజద్వి ధేనాః । గుహా చరన్తం సఖిభిః శివేభిర్దివో యహ్వీభిర్న గుహా బభూవ
తన జననంతోనే తండ్రి ఉధరాన్ని తెలుసుకున్నాడు, రెండు ఆవుల నుండి ప్రవహించే ధారలను విడుదల చేశాడు. మిత్రులైన, మంగళకరమైన వారితో, ఆకాశపు యువతులతో రహస్యంగా సంచరించినా, ఆయన మరుగున కాకుండా వెలుగులో ఉన్నాడు.
పితుశ్చ గర్భం జనితుశ్చ బభ్రే పూర్వీరేకో అధయత్పీప్యానాః । వృష్ణే సపత్నీ శుచయే సబన్ధూ ఉభే అస్మై మనుష్యే ని పాహి
ఆయన తండ్రి, సృష్టికర్త యొక్క గర్భాన్ని మోశాడు. ఒకే పురాతనుడు త్రాగి, పరిపూర్ణుడయ్యాడు. శక్తివంతుడికి, ఆయన భార్యకు, పవిత్రురాలికి, బంధువులతో కలసి, మానవా! ఇద్దరినీ రక్షించు.
ఉరౌ మహాఁ అనిబాధే వవర్ధాపో అగ్నిం యశసః సం హి పూర్వీః । ఋతస్య యోనావశయద్దమూనా జామీనామగ్నిరపసి స్వసౄణామ్
విస్తారమైన, గొప్ప, అడ్డంకులేని స్థలంలో, నీళ్లు ఆగ్నిని మహిమ కోసం పోషించాయి. సత్య గర్భంలో, ఆ అద్భుతుడు విశ్రాంతి పొందాడు. తల్లుల సంతానమైన సోదరీమధ్యలో ఆగ్ని నిలిచాడు.
అక్రో న బభ్రిః సమిథే మహీనాం దిదృక్షేయః సూనవే భాఋజీకః । ఉదుస్రియా జనితా యో జజానాపాం గర్భో నృతమో యహ్వో అగ్నిః
బలవంతుల సభలో, ఎర్రని రంగుతో, కుమారునికి కనబడాలని ఆశిస్తూ, ప్రకాశవంతంగా ఉన్నాడు. జన్మించిన సృష్టికర్త, నీళ్ల గర్భంగా, అత్యంత చురుకైన యువుడైన ఆగ్ని వెలిగాడు.
అపాం గర్భం దర్శతమోషధీనాం వనా జజాన సుభగా విరూపమ్ । దేవాసశ్చిన్మనసా సం హి జగ్ముః పనిష్ఠం జాతం తవసం దువస్యన్
నీళ్ల గర్భాన్ని, ఔషధాలలో అత్యంత స్పష్టంగా, అడవులు అనేక రూపాలతో, అదృష్టవంతుడిగా ఉత్పత్తి చేశాయి. దేవతలందరూ మనసుతో ఏకమై, శక్తివంతమైన పుట్టినవారిని సత్కరించారు.
బృహన్త ఇద్భానవో భాఋజీకమగ్నిం సచన్త విద్యుతో న శుక్రాః । గుహేవ వృద్ధం సదసి స్వే అన్తరపార ఊర్వే అమృతం దుహానాః
గొప్పగా ప్రకాశించే వారు, మెరుపులా వెలిగే ఆగ్నిని అనుసరించారు. రహస్యంగా పెరిగినవాడిలా, తన స్థానంలో, దూరమైన గర్భంలో, వారు అమృతాన్ని పాలు దోచారు.
ఈళే చ త్వా యజమానో హవిర్భిరీళే సఖిత్వం సుమతిం నికామః । దేవైరవో మిమీహి సం జరిత్రే రక్షా చ నో దమ్యేభిరనీకైః
యజమాని నీవు హవిసులతో పిలుస్తాడు, స్నేహాన్ని, దయను కోరుకుంటాడు. దేవతలతో కలసి ఆరాధకునికి సహాయం చూపించు, మాకు మేలు కలిగించే వంశాలతో రక్షించు.
ఉపక్షేతారస్తవ సుప్రణీతేఽగ్నే విశ్వాని ధన్యా దధానాః । సురేతసా శ్రవసా తుఞ్జమానా అభి ష్యామ పృతనాయూఁరదేవాన్
నీ మంచి మార్గదర్శనంలో నివసించే వారు, అగ్నే! అన్ని శుభాలను పొందుతారు. మంచి సంతానం, కీర్తితో కృషి చేస్తూ, యుద్ధంలో ముందుండే దేవతలను చేరుదాం.
ఆ దేవానామభవః కేతురగ్నే మన్ద్రో విశ్వాని కావ్యాని విద్వాన్ । ప్రతి మర్తాఁ అవాసయో దమూనా అను దేవాన్రథిరో యాసి సాధన్
దేవతలకు సంకేతంగా, ఆనందదాయకుడవై, అన్ని జ్ఞానాలను తెలిసినవాడవు, అగ్నే! మానవులను మేల్కొల్పి, దేవతలతో రథసారథిలా ప్రయాణిస్తూ కార్యసిద్ధిని పొందుతావు.
ని దురోణే అమృతో మర్త్యానాం రాజా ససాద విదథాని సాధన్ । ఘృతప్రతీక ఉర్వియా వ్యద్యౌదగ్నిర్విశ్వాని కావ్యాని విద్వాన్
మరణీయుల ఇంట్లో అమృతుడైన రాజు కూర్చుని, సభలను నిర్వహించాడు. నెయ్యి అలంకారంతో, విశాలంగా వెలిగే ఆగ్ని, అన్ని జ్ఞానాలను తెలిసి ప్రకాశించాడు.
ఆ నో గహి సఖ్యేభిః శివేభిర్మహాన్మహీభిరూతిభిః సరణ్యన్ । అస్మే రయిం బహులం సంతరుత్రం సువాచం భాగం యశసం కృధీ నః
మిత్రభావంతో, మంగళకరమైన, గొప్ప సహాయులతో, మార్గదర్శకుడా! మమ్మల్ని చేరుకో. మాకు సమృద్ధిగా, దాటి పోయే ధనం, మంచి పేరు, భాగ్యం, కీర్తి అనుగ్రహించు.
ఏతా తే అగ్నే జనిమా సనాని ప్ర పూర్వ్యాయ నూతనాని వోచమ్ । మహాన్తి వృష్ణే సవనా కృతేమా జన్మఞ్జన్మన్నిహితో జాతవేదాః
ఇవి నీ పురాతన జన్మలు, అగ్నే! ఇప్పుడు కొత్తవాటిని కూడా ప్రాచీనమైన వాటికోసం చెబుతున్నాను. ఈ గొప్ప, శక్తివంతమైన యాగాలు నీకోసమే, ప్రతి జన్మలో స్థాపించబడ్డవి, జాతవేదా!
జన్మఞ్జన్మన్నిహితో జాతవేదా విశ్వామిత్రేభిరిధ్యతే అజస్రః । తస్య వయం సుమతౌ యజ్ఞియస్యాపి భద్రే సౌమనసే స్యామ
ప్రతి జన్మలో స్థాపించబడి, జాతవేదా! విశ్వామిత్రులు ఎప్పుడూ నిన్ను ప్రదీప్తి చేస్తారు. ఆ ఆరాధ్యుని అనుగ్రహంలో, మేము మంగళకరమైన మనస్సుతో, సంతోషంగా ఉండగలుగుదాం.
ఇమం యజ్ఞం సహసావన్త్వం నో దేవత్రా ధేహి సుక్రతో రరాణః । ప్ర యంసి హోతర్బృహతీరిషో నోఽగ్నే మహి ద్రవిణమా యజస్వ
ఓ అగ్నీ! మా యజ్ఞాన్ని దేవతల మధ్యలో స్థాపించు. నీవు సంతోషంగా మా ఇష్టికలను స్వీకరించు. మహా ప్రశంసలతో మా హోమాన్ని నడిపించు. ఓ అగ్నీ! మా కోసం గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని సంపాదించు.
ఇళామగ్నే పురుదంసం సనిం గోః శశ్వత్తమం హవమానాయ సాధ । స్యాన్నః సూనుస్తనయో విజావాగ్నే సా తే సుమతిర్భూత్వస్మే
ఓ అగ్నీ! మాకు ఎప్పటికీ నిలిచే, సమృద్ధిగా ఉండే ధనాన్ని ప్రసాదించు. హవిస్సు సమర్పించేవారికి ఉత్తమ ఫలితాన్ని ఇవ్వు. మా కుమారుడు విజేతగా, జ్ఞానవంతుడిగా ఉండాలని ఆశిస్తున్నాము. నీ అనుగ్రహం ఎల్లప్పుడూ మాపై ఉండాలి.
వైశ్వానరాయ ధిషణామృతావృధే ఘృతం న పూతమగ్నయే జనామసి । ద్వితా హోతారం మనుషశ్చ వాఘతో ధియా రథం న కులిశః సమృణ్వతి
విశ్వానరుడైన అగ్నికి, జ్ఞానాన్ని పెంపొందించేవాడికి, మేము శుద్ధమైన నెయ్యిని సమర్పిస్తున్నాము. మేము మానవులు, ఆయనను హోతగా నియమించాము. ఆయనను ప్రశంసిస్తూ, నైపుణ్యంతో తయారు చేసిన రథంలా గౌరవిస్తున్నాము.
స రోచయజ్జనుషా రోదసీ ఉభే స మాత్రోరభవత్పుత్ర ఈడ్యః । హవ్యవాళగ్నిరజరశ్చనోహితో దూళభో విశామతిథిర్విభావసుః
తన జననంతో ఆ అగ్ని ఆకాశాన్ని, భూమిని ప్రకాశింపజేశాడు. ఆయన తల్లులకు ఆరాధ్యమైన కుమారుడయ్యాడు. హవిస్సులను స్వీకరించే అగ్ని, అమరుడై, ప్రజల మధ్య అతిథిగా, ప్రకాశవంతుడిగా వెలుగుతాడు.