త్వం తాఁ అగ్న ఉభయాన్వి విద్వాన్వేషి ప్రపిత్వే మనుషో యజత్ర । అభిపిత్వే మనవే శాస్యో భూర్మర్మృజేన్య ఉశిగ్భిర్నాక్రః
అగ్ని, నీవు రెండు వైపులా తెలిసినవాడవు. మానవునికి పురాతన మార్గాన్ని వెతికి చూపు. మించిపోవాలని ఆశించే వాడు నిన్ను వినాలి. నీవు ప్రేరణ కలిగించే ఋషుల్లో ముందువాడవు.
అవోచామ నివచనాన్యస్మిన్మానస్య సూనుః సహసానే అగ్నౌ । వయం సహస్రమృషిభిః సనేమ విద్యామేషం వృజనం జీరదానుమ్
మనస్సు కుమారుడైన అగ్ని సమక్షంలో ఈ మాటలు మేము పలికాము. వందలాది ఋషులతో కలిసి మేము బలాన్ని పొందాలి, దీర్ఘకాలంగా పోషణనిచ్చే ఈ ప్రజలను తెలుసుకోవాలి.
అనర్వాణం వృషభం మన్ద్రజిహ్వం బృహస్పతిం వర్ధయా నవ్యమర్కైః । గాథాన్యః సురుచో యస్య దేవా ఆశృణ్వన్తి నవమానస్య మర్తాః
కొత్త స్తోత్రాలతో మృదువైన నాలుక కలిగిన వృషభుడైన బృహస్పతిని మహిమతో పొగడండి. ఆయన పాటలు ప్రకాశవంతంగా ఉంటాయి, దేవతలు వినిపిస్తారు, మానవులు కూడా కొత్త మనస్సుతో ఆలకిస్తారు.
తమృత్వియా ఉప వాచః సచన్తే సర్గో న యో దేవయతామసర్జి । బృహస్పతిః స హ్యఞ్జో వరాంసి విభ్వాభవత్సమృతే మాతరిశ్వా
యజ్ఞంలో పాల్గొనేవారు తమ వాక్కులను ఆయనతో కలిపి పాడుతారు. దేవతలకు అంకితమై ప్రవహించే ప్రవాహంలా ఆయనను స్మరిస్తారు. బృహస్పతి వేగవంతుడూ, శక్తిమంతుడూ, మాతరిశ్వా ఆయనను గుర్తు చేసుకుంటాడు.
ఉపస్తుతిం నమస ఉద్యతిం చ శ్లోకం యంసత్సవితేవ ప్ర బాహూ । అస్య క్రత్వాహన్యో యో అస్తి మృగో న భీమో అరక్షసస్తువిష్మాన్
ఆయనకు ప్రార్థన, నమస్కారం, మహిమార్చన అందించాలి. ఆయన స్తోత్రం సవితృదేవుని చేతుల్లా పైకి ఎగసిపోతుంది. ఆయన సంకల్పంతో ఆయన ప్రత్యేకుడూ, అడవి జంతువులా భయంకరుడూ, శత్రువులను సంహరించేవాడూ, రక్షకుడూ అవుతాడు.
అస్య శ్లోకో దివీయతే పృథివ్యామత్యో న యంసద్యక్షభృద్విచేతాః । మృగాణాం న హేతయో యన్తి చేమా బృహస్పతేరహిమాయాఁ అభి ద్యూన్
ఆయన స్తోత్రం ఆకాశంలోను భూమిపైను ప్రతిధ్వనిస్తుంది. యక్షభారం మోసే రథికుడిలా ఆయన గానం వ్యాపిస్తుంది. అడవి జంతువుల అడుగుల్లా ఆయన శక్తి మేఘాలను దాటి వెళ్తుంది.
యే త్వా దేవోస్రికం మన్యమానాః పాపా భద్రముపజీవన్తి పజ్రాః । న దూఢ్యే అను దదాసి వామం బృహస్పతే చయస ఇత్పియారుమ్
నీ బలహీనుడివని భావించి, శుభం కోసం దగ్గరికి వచ్చే వారు, ఓ బృహస్పతీ, సుఖంగా జీవిస్తారు. నీవు అర్హులకు దానం ఆపకుండా, వినయపూర్వకంగా ఉన్నవారికీ దయతో వరాలు ఇస్తావు.
సుప్రైతుః సూయవసో న పన్థా దుర్నియన్తుః పరిప్రీతో న మిత్రః । అనర్వాణో అభి యే చక్షతే నోఽపీవృతా అపోర్ణువన్తో అస్థుః
ఉదారుడి మార్గం సులభంగా నడవదగినదిగా ఉండాలి; సులభంగా సంతోషించే మిత్రుడిలా. బలహీనులు కానివారు, మనపై కరుణ చూపేవారు, సంపదను పొంది సంతృప్తిగా నిలుస్తారు.
సం యం స్తుభోఽవనయో న యన్తి సముద్రం న స్రవతో రోధచక్రాః । స విద్వాఁ ఉభయం చష్టే అన్తర్బృహస్పతిస్తర ఆపశ్చ గృధ్రః
పాడిన స్తోత్రం దారి తప్పదు; సముద్రాన్ని చేరే నదుల్లా, ఎటువంటి అడ్డంకులు లేకుండా ప్రవహిస్తుంది. రెండు వైపులూ తెలిసిన బృహస్పతి లోపలని తెలుసుకుంటాడు, గద్దపక్షిలా నీటిని దాటి వెళ్తాడు.
ఏవా మహస్తువిజాతస్తువిష్మాన్బృహస్పతిర్వృషభో ధాయి దేవః । స న స్తుతో వీరవద్ధాతు గోమద్విద్యామేషం వృజనం జీరదానుమ్
అద్భుతమైన మహిమతో జన్మించిన బృహస్పతి, శక్తిమంతుడూ, వృషభుడూ, దేవుడూ స్థిరంగా నిలిచాడు. ఆయనను మేము స్తుతిస్తే, ఆయన మాకు వీరబలం, పశువులు ప్రసాదించాలి. దీర్ఘకాలంగా పోషణనిచ్చే ఈ ప్రజలను మేము తెలుసుకోవాలి.
కఙ్కతో న కఙ్కతోఽథో సతీనకఙ్కతః । ద్వావితి ప్లుషీ ఇతి న్యదృష్టా అలిప్సత
కంకత పక్షి అరుపులా, మళ్లీ ఆ అరుపులా, అలాగే సతీనకంకత అరుపు కూడా. ఇద్దరు 'ప్లుషి' అని అంటారు; కనబడని వారు అక్కడ స్థిరంగా ఉండిపోయారు, తాకలేదు.
అదృష్టాన్హన్త్యాయత్యథో హన్తి పరాయతీ । అథో అవఘ్నతీ హన్త్యథో పినష్టి పింషతీ
కనబడని వారు దగ్గరికి వచ్చే వారిని కొడతారు, దూరమవుతున్న వారినీ కొడతారు. పై నుండి కూడా కొడతారు, నలిపి, పిండిపారేస్తారు.
శరాసః కుశరాసో దర్భాసః సైర్యా ఉత । మౌఞ్జా అదృష్టా వైరిణాః సర్వే సాకం న్యలిప్సత
బాణాలు, తప్పుడు బాణాలు, దర్భలు, ముళ్లలు, ముంజ గడ్డి, కనబడని శత్రువులు — వీటన్నీ కలసి అక్కడ స్థిరంగా ఉండిపోయాయి, తాకలేదు.
ని గావో గోష్ఠే అసదన్ని మృగాసో అవిక్షత । ని కేతవో జనానాం న్యదృష్టా అలిప్సత
ఆవులు గోతంలో కూర్చున్నాయి, అడవి జంతువులు తిరిగాయి. ప్రజలలో సంకేతాలు, కనబడని వారు అక్కడ స్థిరంగా ఉండిపోయారు, తాకలేదు.
ఏత ఉ త్యే ప్రత్యదృశ్రన్ప్రదోషం తస్కరా ఇవ । అదృష్టా విశ్వదృష్టాః ప్రతిబుద్ధా అభూతన
ఇవన్నీ సంధ్య సమయానికి దొంగల్లా కనిపించాయి. కనబడని వారు అందరికీ కనబడుతూ, చైతన్యంతో నిండిపోయారు.
ద్యౌర్వః పితా పృథివీ మాతా సోమో భ్రాతాదితిః స్వసా । అదృష్టా విశ్వదృష్టాస్తిష్ఠతేలయతా సు కమ్
ఆకాశం నీ తండ్రి, భూమి నీ తల్లి, సోముడు నీ అన్న, అదితి నీ అక్క. కనబడని వారు అందరికీ కనబడుతూ నిలిచారు. మీరు సుఖంగా నడవండి.
యే అంస్యా యే అఙ్గ్యాః సూచీకా యే ప్రకఙ్కతాః । అదృష్టాః కిం చనేహ వః సర్వే సాకం ని జస్యత
ఎడమ భుజంపై ఉన్నవారు, అవయవాల్లో ఉన్నవారు, సూచి లాంటి వారు, ప్రకంకత అనే వారు, కనబడని వారు — మీరు ఇక్కడ ఏవైనా, అందరూ కలసి నశించిపోవాలి.
ఉత్పురస్తాత్సూర్య ఏతి విశ్వదృష్టో అదృష్టహా । అదృష్టాన్సర్వాఞ్జమ్భయన్సర్వాశ్చ యాతుధాన్యః
సూర్యుడు ముందుగా ఉదయిస్తాడు, అందరికీ కనిపిస్తూ, కనబడని వారిని నశింపజేస్తాడు. ఆయన కనబడని వారినీ, యాతుధానులను కూడా జయిస్తాడు.
ఉదపప్తదసౌ సూర్యః పురు విశ్వాని జూర్వన్ । ఆదిత్యః పర్వతేభ్యో విశ్వదృష్టో అదృష్టహా
ఆ సూర్యుడు ఉదయించాడు, అన్ని బాధలను తొలగించాడు. ఆ ఆదిత్యుడు పర్వతాలపై నుండి, అందరికీ కనిపిస్తూ, కనబడని వారిని నశింపజేస్తాడు.
సూర్యే విషమ్ ఆ సజామి దృతిꣳ సురావతో గృహే । సో చిన్ ను న మరాతి నో వయమ్ మరామారే అస్య యోజనꣳ హరిష్ఠా మధు త్వా మధులా చకార
సూర్యునిలో నా ధృడనిశ్చయాన్ని స్థాపించాను, ఉదారుడి ఇంట్లో. అతడు నశించకూడదు, మేము కూడా నశించకూడదు. ఈ బంధం విడిపోకూడదు. నీ బలం తీపిగా ఉంది, నీ పని కూడా తీపిగా ఉంది.
ఇయత్తికా శకున్తికా సకా జఘాస తే విషమ్ । సో చిన్ ను న మరాతి నో వయమ్ మరామారే అస్య యోజనꣳ హరిష్ఠా మధు త్వా మధులా చకార
ఈ చిన్న పిట్ట, ఆడపిట్ట, నీతో కలిసి విషం తిన్నది. అయినా, ఆమెకీ, మాకూ ఏమీ కాలేదు; మనమేమీ చావకూడదు. దీనికి అంతమొచ్చింది; నీకోసం తేనె తయారు చేసేవాడు తేనెను సిద్ధం చేశాడు.
త్రిః సప్త విష్పులిఙ్గకా విషస్య పుష్యమ్ అక్షన్ । తాశ్ చిన్ ను న మరన్తి నో వయమ్ మరామారే అస్య యోజనꣳ హరిష్ఠా మధు త్వా మధులా చకార
మూడు సార్లు ఏడు చొప్పున, విషపు మంటలు, ఫలితాలు కనిపించాయి. అయినా అవికూడా, మేము కూడా చావలేదు; మనం దీని వల్ల చావకూడదు. దీనికి పరిమితి నిర్ణయించబడింది; నీకోసం తేనె తయారుచేసేవాడు తేనెను సిద్ధం చేశాడు.
నవానాꣳ నవతీనాꣳ విషస్య రోపుషీణామ్ । సర్వాసామ్ అగ్రభꣳ నామారే అస్య యోజనꣳ హరిష్ఠా మధు త్వా మధులా చకార
తొంభై తొమ్మిది విషపూరితమైన, మొలకెత్తిన వాటిలో, అన్నింటికీ పేరును నేను పలికాను. మనం దీని వల్ల చావకూడదు. దీనికి అంతమొచ్చింది; నీకోసం తేనె తయారుచేసేవాడు తేనెను సిద్ధం చేశాడు.
త్రిః సప్త మయూర్యః సప్త స్వసారో అగ్రువః । తాస్ తే విషꣳ వి జభ్రిర ఉదకꣳ కుమ్భినీర్ ఇవ
మూడు సార్లు ఏడు నెమలి ఆడపిట్టలు, ఏడుగురు అక్కచెల్లెళ్లు, ముఖ్యమైనవారు — వీరంతా నీకోసం విషాన్ని, గడలలో నీరు మోసుకొచ్చినట్టు మోశారు.
ఇయత్తకః కుషుమ్భకస్ తకమ్ భినద్మ్య్ అశ్మనా । తతో విషమ్ ప్ర వావృతే పరాచీర్ అను సꣳవతః
ఈ కుషుంబకాన్ని ఎంత మాత్రం ఉన్నదో, నేను ఒక రాయితో పగలగొడతాను; అప్పుడు విషం బయటకు పోయి, ఎదురు దిశగా పారిపోతుంది.
కుషుమ్భకస్ తద్ అబ్రవీద్ గిరేః ప్రవర్తమానకః । వృశ్చికస్యారసꣳ విషమ్ అరసꣳ వృశ్చిక తే విషమ్
కుషుంబకుడు పర్వతం మీద నుంచి దిగి ఇలా అన్నాడు: 'వృషికపు విషానికి రుచి లేదు; నీ విషానికీ రుచి లేదు, వృషికా.'
త్వమగ్నే ద్యుభిస్త్వమాశుశుక్షణిస్త్వమద్భ్యస్త్వమశ్మనస్పరి । త్వం వనేభ్యస్త్వమోషధీభ్యస్త్వం నృణాం నృపతే జాయసే శుచిః
అగ్నీ దేవా, నీవు ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తావు; నీ వేగం నీళ్లలో, రాళ్ల మీద కూడా ఉంది. అడవుల్లో, మొక్కల్లో, మనుషులలోనూ నీవే వెలుగుతావు. ప్రజల పాలకుడవు, నీవు పుట్టినప్పుడు ఎప్పుడూ పవిత్రుడివే.
తవాగ్నే హోత్రం తవ పోత్రమృత్వియం తవ నేష్ట్రం త్వమగ్నిదృతాయతః । తవ ప్రశాస్త్రం త్వమధ్వరీయసి బ్రహ్మా చాసి గృహపతిశ్చ నో దమే
అగ్నీ దేవా, హోత్రుని పని నీదే, పోత్రుని బాధ్యత నీదే, యజ్ఞంలో ప్రధాన పూజారి నీవే. నేష్ట్రుని, అగ్నిధుని, పర్యవేక్షకునిగా నీవే ఉన్నావు. యజ్ఞంలో నాయకుడవు, బ్రహ్మవు, మన ఇంట్లో గృహపతివి కూడా నీవే.
త్వమగ్న ఇన్ద్రో వృషభః సతామసి త్వం విష్ణురురుగాయో నమస్యః । త్వం బ్రహ్మా రయివిద్బ్రహ్మణస్పతే త్వం విధర్తః సచసే పురంధ్యా
అగ్నీ దేవా, నీవే సత్యవంతులలో శక్తివంతుడైన ఇంద్రుడు; విశాలమైన అడుగులతో పూజకు పాత్రుడైన విష్ణువు నీవే. నీవే బ్రహ్మణస్పతి, ధనవంతుడవు; యజ్ఞాన్ని క్రమబద్ధం చేసే వాడవు, దాతలతో కలిసివుంటావు.
త్వమగ్నే రాజా వరుణో ధృతవ్రతస్త్వం మిత్రో భవసి దస్మ ఈడ్యః । త్వమర్యమా సత్పతిర్యస్య సమ్భుజం త్వమంశో విదథే దేవ భాజయుః
అగ్నీ దేవా, నీవే ధర్మాన్ని పాటించే వరుణుడు, నీవే అద్భుతమైన మిత్రుడు, పూజకు యోగ్యుడవు. నీవే సత్యపతి అయిన అర్యమా, అందరితో భాగం పంచుకునే వాడవు; దేవా, యజ్ఞంలో భాగం పొందే అంశుడవు.