న వా ఉ ఏతన్మ్రియసే న రిష్యసి దేవాఁ ఇదేషి పథిభిః సుగేభిః । హరీ తే యుఞ్జా పృషతీ అభూతాముపాస్థాద్వాజీ ధురి రాసభస్య
నీవు చావడం లేదు, నీవు నష్టపోవడం లేదు; మంచి మార్గాల ద్వారా దేవతల దగ్గరకు వెళ్తున్నావు. నీకోసం గోధుమ రంగు, మచ్చలతో ఉన్న యెద్దులు జుత్తు కట్టబడ్డాయి; అశ్వము గాడిలో నిలిచింది.
సుగవ్యం నో వాజీ స్వశ్వ్యం పుంసః పుత్రాఁ ఉత విశ్వాపుషం రయిమ్ । అనాగాస్త్వం నో అదితిః కృణోతు క్షత్రం నో అశ్వో వనతాం హవిష్మాన్
అశ్వము మనకు మంచి పశువులను, మంచి అశ్వాలను, కుమారులను, సంపూర్ణ ఐశ్వర్యాన్ని కలిగించాలి. అదితి మనకు పాపం రాకుండా చూడాలి; హవిస్సుతో కూడిన అశ్వము మనకు రాజ్యాన్ని దక్కించాలి.
యదక్రన్దః ప్రథమం జాయమాన ఉద్యన్సముద్రాదుత వా పురీషాత్ । శ్యేనస్య పక్షా హరిణస్య బాహూ ఉపస్తుత్యం మహి జాతం తే అర్వన్
పుట్టినప్పుడు మొదటి అరుపు సముద్రం నుంచి, లేదా నీటిలో నుంచి వచ్చినప్పుడు, గద్దపక్షి రెక్కలు, జింక చేతులు—నీ గొప్పతనం, అశ్వా, ప్రశంసించదగ్గదిగా జన్మించింది.
యమేన దత్తం త్రిత ఏనమాయునగిన్ద్ర ఏణం ప్రథమో అధ్యతిష్ఠత్ । గన్ధర్వో అస్య రశనామగృభ్ణాత్సూరాదశ్వం వసవో నిరతష్ట
యముడు ఇచ్చినదాన్ని త్రితుడు బలపరిచాడు; ఇంద్రుడు ముందు ఎక్కాడు; గంధర్వుడు దాని పట్టీలను పట్టాడు; సూర్యుడు అశ్వాన్ని తయారు చేశాడు; వసువులు దాన్ని విడిచిపెట్టారు.
అసి యమో అస్యాదిత్యో అర్వన్నసి త్రితో గుహ్యేన వ్రతేన । అసి సోమేన సమయా విపృక్త ఆహుస్తే త్రీణి దివి బన్ధనాని
నీవే యముడు, నీవే ఆదిత్యుడు, ఓ అశ్వా; నీవే త్రితుడు రహస్య వ్రతంతో; నీవు సోమంతో కలిసివుంటావు, వేరుగా నిలుస్తావు; నీవు ఆకాశంలో మూడు బంధనాలు కలిగి ఉన్నావని వారు అంటారు.
త్రీణి త ఆహుర్దివి బన్ధనాని త్రీణ్యప్సు త్రీణ్యన్తః సముద్రే । ఉతేవ మే వరుణశ్ఛన్త్స్యర్వన్యత్రా త ఆహుః పరమం జనిత్రమ్
నీవు ఆకాశంలో మూడు బంధనాలు, నీటిలో మూడు, సముద్రంలో మూడు కలిగి ఉన్నావని వారు చెబుతారు. నీ పరమ మూలస్థానం ఎక్కడో అక్కడ, అక్కడ వరుణుడు నీకు అనుగ్రహించాలి, ఓ అశ్వా.
ఇమా తే వాజిన్నవమార్జనానీమా శఫానాం సనితుర్నిధానా । అత్రా తే భద్రా రశనా అపశ్యమృతస్య యా అభిరక్షన్తి గోపాః
ఇవి నీ తొమ్మిది శుద్ధీకరణలు, ఓ అశ్వా; ఇవే నీ నఖాల గుర్తులు, బలానికి నిలయాలు. ఇక్కడ నీ మంచి పట్టీలను చూశాను, అవి అమృతాన్ని కాపాడే దేవతలు రక్షిస్తారు.
ఆత్మానం తే మనసారాదజానామవో దివా పతయన్తం పతంగమ్ । శిరో అపశ్యం పథిభిః సుగేభిరరేణుభిర్జేహమానం పతత్రి
నీ ఆత్మను మనసుతో చేరాను, పగలు పక్షిగా ఎగురుతున్న నిన్ను చూశాను. మంచి మార్గాల్లో, ధూళితో కదులుతున్న నీ తలను, రెక్కలతో ఉన్నవాడిగా చూశాను.
అత్రా తే రూపముత్తమమపశ్యం జిగీషమాణమిష ఆ పదే గోః । యదా తే మర్తో అను భోగమానళాదిద్గ్రసిష్ఠ ఓషధీరజీగః
ఇక్కడ నీ అత్యున్నత రూపాన్ని చూశాను, పాలు తాగే దూడ దగ్గర పోషణ కోసం పోటీ పడుతూ. మానవుడు నీ ఆనందాన్ని అనుసరించి మొట్టమొదట ఔషధిని పట్టుకున్నప్పుడు, నిన్ను కోరుకుంటాడు.
అను త్వా రథో అను మర్యో అర్వన్నను గావోఽను భగః కనీనామ్ । అను వ్రాతాసస్తవ సఖ్యమీయురను దేవా మమిరే వీర్యం తే
ఓ అశ్వా! రథం నిన్ను అనుసరిస్తుంది, యువకుడు నిన్ను అనుసరిస్తాడు; ఆవులు, కన్యల అధిపతి నిన్ను అనుసరిస్తారు. వృందాలు నీ స్నేహాన్ని అనుసరిస్తాయి; దేవతలు నీ శక్తిని కొలిచారు.
హిరణ్యశృఙ్గోఽయో అస్య పాదా మనోజవా అవర ఇన్ద్ర ఆసీత్ । దేవా ఇదస్య హవిరద్యమాయన్యో అర్వన్తం ప్రథమో అధ్యతిష్ఠత్
బంగారు కొమ్ములు, వేగంగా పరుగెత్తే కాళ్లు, మనస్సును తాకే పాదాలు—ఇంద్రుడు క్రింద ఉన్నాడు. దేవతలు హవిస్సు కోరికతో దానిపై ఎక్కారు; అశ్వమే ముందు యుక్తి చేయబడింది.
ఈర్మాన్తాసః సిలికమధ్యమాసః సం శూరణాసో దివ్యాసో అత్యాః । హంసా ఇవ శ్రేణిశో యతన్తే యదాక్షిషుర్దివ్యమజ్మమశ్వాః
వీరు చురుకుగా, నాజూకు నడుములతో, ధైర్యవంతులుగా, పరలోకపు గుర్రాల్లా ఉన్నారు. హంసలు వలె వరుసగా కదిలిపోతూ, ఆ దివ్య గుర్రాలు ప్రయాణం మొదలుపెట్టినప్పుడు అందరూ కలిసికట్టుగా పరుగెడతారు.
తవ శరీరం పతయిష్ణ్వర్వన్తవ చిత్తం వాత ఇవ ధ్రజీమాన్ । తవ శృఙ్గాణి విష్ఠితా పురుత్రారణ్యేషు జర్భురాణా చరన్తి
నీ శరీరం ఎగిరిపోవాలని తహతహలాడుతుంది, నీ మనస్సు గాలి వలె దారిలో పరుగెడుతుంది. నీ కొమ్ములు అనేక చోట్ల విస్తరించి, అడవుల్లో చురుకుగా సంచరిస్తున్నాయి.
ఉప ప్రాగాచ్ఛసనం వాజ్యర్వా దేవద్రీచా మనసా దీధ్యానః । అజః పురో నీయతే నాభిరస్యాను పశ్చాత్కవయో యన్తి రేభాః
ఆ మహోగ్ర గుర్రం ఆహారం కోసం దగ్గరికి వస్తూ, దివ్య కాంతితో మెరిసిపోతూ, ఆలోచనలో తళుకులీనుతుంది. మేక ముందు నడిపిస్తూ, దాని నాభిగా మారి, వెనుకవైపు జ్ఞానులు పాటలు పాడుతూ వెంబడిస్తారు.
ఉప ప్రాగాత్పరమం యత్సధస్థమర్వాఁ అచ్ఛా పితరం మాతరం చ । అద్యా దేవాఞ్జుష్టతమో హి గమ్యా అథా శాస్తే దాశుషే వార్యాణి
ఆ గుర్రం పరమోన్నత స్థానానికి చేరుకొని, తన తండ్రి తల్లిని దర్శించుకుంటుంది. ఈ రోజు దేవతలకు అత్యంత ప్రీతికరమైన మార్గం ఇది. ఆ తరువాత, ఆ గుర్రం భక్తునికి వరాలు అనుగ్రహిస్తుంది.
అస్య వామస్య పలితస్య హోతుస్తస్య భ్రాతా మధ్యమో అస్త్యశ్నః । తృతీయో భ్రాతా ఘృతపృష్ఠో అస్యాత్రాపశ్యం విశ్పతిం సప్తపుత్రమ్
ఈ అందమైన, తెల్లని జుట్టు ఉన్న హోతృవునికి మధ్యలో తినే అన్నదమ్ముడు ఉన్నాడు. మూడవ అన్నదమ్ముడు నెయ్యి పూసినవాడిగా ఉంటాడు. ఇక్కడ నేను ఏడుగురు కుమారులతో కూడిన వంశాధిపతిని చూశాను.
సప్త యుఞ్జన్తి రథమేకచక్రమేకో అశ్వో వహతి సప్తనామా । త్రినాభి చక్రమజరమనర్వం యత్రేమా విశ్వా భువనాధి తస్థుః
ఏడుగురు ఒక్క చక్రం ఉన్న రథాన్ని జోడిస్తారు. ఒక్క గుర్రం, ఏడుపేర్లతో పిలవబడుతూ, దానిని లాగుతుంది. ఆ చక్రానికి మూడు నాభులు, అది పాతబడదు, విరగదు, దానిపై అన్ని లోకాలు నిలిచివున్నాయి.
ఇమం రథమధి యే సప్త తస్థుః సప్తచక్రం సప్త వహన్త్యశ్వాః । సప్త స్వసారో అభి సం నవన్తే యత్ర గవాం నిహితా సప్త నామ
ఈ రథంపై ఏడుగురు నిలిచివున్నారు. ఏడుచక్రాలు, ఏడుగుర్రాలు దాన్ని లాగుతున్నాయి. ఏడుగురు సోదరీమణులు కలిసిపోతారు, అక్కడ గోవుల ఏడుపేర్లు స్థాపించబడ్డాయి.
కో దదర్శ ప్రథమం జాయమానమస్థన్వన్తం యదనస్థా బిభర్తి । భూమ్యా అసురసృగాత్మా క్వ స్విత్కో విద్వాంసముప గాత్ప్రష్టుమేతత్
మొదట పుట్టినవాడిని ఎవరు చూశారు? ఎముకలులేని వాడు ఎముకలను మోస్తున్నాడు. భూమికి ప్రాణదాత, దేవతలను సృష్టించినవాడు ఎక్కడ ఉన్నాడు? ఎవరు తెలుసుకొని, అడగడానికి దగ్గరికి వచ్చారు?
పాకః పృచ్ఛామి మనసావిజానన్దేవానామేనా నిహితా పదాని । వత్సే బష్కయేఽధి సప్త తన్తూన్వి తత్నిరే కవయ ఓతవా ఉ
నేను తెలియక, మనసుతో దేవతల అడుగుజాడలు ఎక్కడ పెట్టబడ్డాయో అడుగుతున్నాను. దూడపై, ఎద్దుపై, జ్ఞానులు ఏడుతంతువులు నేయగా నేసారు.
అచికిత్వాఞ్చికితుషశ్చిదత్ర కవీన్పృచ్ఛామి విద్మనే న విద్వాన్ । వి యస్తస్తమ్భ షళిమా రజాంస్యజస్య రూపే కిమపి స్విదేకమ్
తెలియని నేను, తెలిసిన మునులను ఇక్కడ ప్రశ్నిస్తున్నాను, అర్థం తెలుసుకోవాలని, ఎందుకంటే నేను జ్ఞాని కాను. ఆరు ప్రాంతాలను ఎవరు స్థాపించారు? జనించని వాడి రూపాలలో ఏది ఒక్కటిగా ఉంది?
ఇహ బ్రవీతు య ఈమఙ్గ వేదాస్య వామస్య నిహితం పదం వేః । శీర్ష్ణః క్షీరం దుహ్రతే గావో అస్య వవ్రిం వసానా ఉదకం పదాపుః
ఈ అందమైన వాడి స్థానం ఎక్కడో తెలిసినవాడు ఇక్కడ చెప్పాలి. ఆవులు అతని తల నుండి పాలు దోచి, వస్త్రం ధరించి, అతని పాదాల దగ్గరికి నీరు తీసుకొస్తాయి.
మాతా పితరమృత ఆ బభాజ ధీత్యగ్రే మనసా సం హి జగ్మే । సా బీభత్సుర్గర్భరసా నివిద్ధా నమస్వన్త ఇదుపవాకమీయుః
తల్లి తండ్రితో అమృతాన్ని పంచుకుంది. ఆది కాలంలో ఆమె మనసుతో అతనితో కలిసింది. ఆమె గర్భరసంతో తాకబడింది, నమస్కరిస్తూ వాక్కు వైపు వెళ్లింది.
యుక్తా మాతాసీద్ధురి దక్షిణాయా అతిష్ఠద్గర్భో వృజనీష్వన్తః । అమీమేద్వత్సో అను గామపశ్యద్విశ్వరూప్యం త్రిషు యోజనేషు
తల్లి కుడివైపు యుక్తి చేయబడింది. గర్భం గర్భాలలో నిలిచింది. దూడ కొలిచి, ఆవులను వెంబడించి, మూడు దూరాల్లో విశ్వరూపాన్ని చూశాడు.
తిస్రో మాతౄస్త్రీన్పితౄన్బిభ్రదేక ఊర్ధ్వస్తస్థౌ నేమవ గ్లాపయన్తి । మన్త్రయన్తే దివో అముష్య పృష్ఠే విశ్వవిదం వాచమవిశ్వమిన్వామ్
మూడు తల్లులు, మూడు తండ్రులను మోస్తూ, వాడు నిటారుగా నిలిచాడు. చక్రాల అంచులు అలసిపోవు. వారు ఆకాశపు వెనుక భాగంలో మాట్లాడుతూ, సమస్తాన్ని తెలిసిన వాక్యాన్ని పలుకుతూ, అందరినీ ప్రేరేపిస్తారు.
ద్వాదశారం నహి తజ్జరాయ వర్వర్తి చక్రం పరి ద్యామృతస్య । ఆ పుత్రా అగ్నే మిథునాసో అత్ర సప్త శతాని వింశతిశ్చ తస్థుః
పన్నెండు అంచుల చక్రం ఎప్పటికీ పాతబడకుండా అమృతపు ఆకాశంలో తిరుగుతుంది. అగ్ని! అక్కడ జంట కుమారులు ఏడువందల ఇరవై మంది నిలిచివున్నారు.
పఞ్చపాదం పితరం ద్వాదశాకృతిం దివ ఆహుః పరే అర్ధే పురీషిణమ్ । అథేమే అన్య ఉపరే విచక్షణం సప్తచక్రే షళర ఆహురర్పితమ్
ఐదు పాదాల తండ్రిని, పన్నెండు రూపాలున్నవాడిని, ఆకాశపు దూర భాగంలో నివసించేవాడిగా అంటారు. మరికొందరు, జ్ఞానులు, పై భాగంలో, ఏడుచక్రాలు, ఆరు అంచులు ఉన్న దానిలో స్థాపించబడినవాడిని చూస్తారు.
పఞ్చారే చక్రే పరివర్తమానే తస్మిన్నా తస్థుర్భువనాని విశ్వా । తస్య నాక్షస్తప్యతే భూరిభారః సనాదేవ న శీర్యతే సనాభిః
ఐదు అంచుల చక్రం తిరుగుతుంటే, అందులో అన్ని లోకాలు నిలిచివున్నాయి. దాని అక్షం భారంతో వేడెక్కుతుంది, అయినా అది పురాతన కాలం నుంచి విరగదు, దాని అంచులు కూడా చెక్కుచెదరవు.
సనేమి చక్రమజరం వి వావృత ఉత్తానాయాం దశ యుక్తా వహన్తి । సూర్యస్య చక్షూ రజసైత్యావృతం తస్మిన్నార్పితా భువనాని విశ్వా
శాశ్వతమైన అంచుతో చక్రం తిరుగుతూ ఉంది. పది గుర్రాలు దానిని నిటారుగా లాగుతున్నాయి. సూర్యుని కన్ను ఆకాశపు ధూళితో కప్పబడి ఉంది. అందులో అన్ని లోకాలు స్థాపించబడ్డాయి.
సాకంజానాం సప్తథమాహురేకజం షళిద్యమా ఋషయో దేవజా ఇతి । తేషామిష్టాని విహితాని ధామశ స్థాత్రే రేజన్తే వికృతాని రూపశః
ఏడు సంతానాలు కలిగినవారని, ఆరుగురు పెరిగి ఒకరు ఒంటరిగా పుట్టాడని ఋషులు, దేవతల సంతానమైన వారు, చెబుతారు. వారి వారి యాగాలకు తగిన విధంగా స్థలాలు ఏర్పాటయ్యాయి; వారి రూపాలు వేర్వేరు విధాలుగా ప్రకాశిస్తాయి.