అనశ్వో జాతో అనభీశురర్వా కనిక్రదత్పతయదూర్ధ్వసానుః । అచిత్తం బ్రహ్మ జుజుషుర్యువానః ప్ర మిత్రే ధామ వరుణే గృణన్తః
గుర్రం లేకుండా, కొరడీ లేకుండా పుట్టినవాడు, గర్జిస్తూ పరుగెడతాడు, అతని శిఖరం పైకి లేచింది. యువకులు ఆ జ్ఞానం లేని స్తోత్రాన్ని ఆదరిస్తారు, మిత్రా, వరుణా, మీ నివాసాన్ని ప్రశంసిస్తూ పాటలు పాడుతారు.
ఆ ధేనవో మామతేయమవన్తీర్బ్రహ్మప్రియం పీపయన్సస్మిన్నూధన్ । పిత్వో భిక్షేత వయునాని విద్వానాసావివాసన్నదితిమురుష్యేత్
ఈ గోవులు, జ్ఞానులకు ప్రీతిపాత్రంగా, ఇక్కడ సమృద్ధిని పంచాలని కోరుకుంటున్నాను. మార్గాలు తెలిసినవాడు జీవనోపాధి కోసం ప్రయత్నించాలి. అతడు చైతన్యంతో ఆదితిని మేల్కొలిపి, విశాలతను ప్రసాదించమని కోరాలి.
ఆ వాం మిత్రావరుణా హవ్యజుష్టిం నమసా దేవావవసా వవృత్యామ్ । అస్మాకం బ్రహ్మ పృతనాసు సహ్యా అస్మాకం వృష్టిర్దివ్యా సుపారా
మిత్రుడు, వరుణుడు, మేము మీకు ఇష్టమైన నివేదనలతో, నమస్కారంతో ఆశ్రయిస్తాము. మా ప్రార్థన యుద్ధాలలో విజయాన్ని కలిగించాలి. మాకు ఆకాశ జలధారలు ఎంతో అనుకూలంగా కురవాలి.
యజామహే వాం మహః సజోషా హవ్యేభిర్మిత్రావరుణా నమోభిః । ఘృతైర్ఘృతస్నూ అధ యద్వామస్మే అధ్వర్యవో న ధీతిభిర్భరన్తి
మిత్రుడు, వరుణుడు, మేము మీరందరినీ సమూహంగా, నివేదనలతో, భక్తితో పూజిస్తున్నాము. ఘృతంతో, యజ్ఞకారులు తమ ఆలోచనల ద్వారా మీ వరాలను మాకు అందిస్తున్నారు.
ప్రస్తుతిర్వాం ధామ న ప్రయుక్తిరయామి మిత్రావరుణా సువృక్తిః । అనక్తి యద్వాం విదథేషు హోతా సుమ్నం వాం సూరిర్వృషణావియక్షన్
మిత్రుడు, వరుణుడు, నా స్తోత్రం మీ వరకు చక్కగా చేరాలని కోరుకుంటున్నాను. యజ్ఞంలో హోతా మిమ్మల్ని పిలిచినప్పుడు, జ్ఞానులు మీ అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించాలి.
పీపాయ ధేనురదితిరృతాయ జనాయ మిత్రావరుణా హవిర్దే । హినోతి యద్వాం విదథే సపర్యన్స రాతహవ్యో మానుషో న హోతా
పాలివ్వే ఆది తల్లి ఆదితి, సత్యానికి, ప్రజలకు మిత్రుడు, వరుణుడు, ఈ హవిని సమర్పించింది. యజ్ఞంలో హోతా మిమ్మల్ని సత్కరించినట్లే, మానవుడు కూడా కానుకను అందిస్తున్నాడు.
ఉత వాం విక్షు మద్యాస్వన్ధో గావ ఆపశ్చ పీపయన్త దేవీః । ఉతో నో అస్య పూర్వ్యః పతిర్దన్వీతం పాతం పయస ఉస్రియాయాః
మధుర పానాలు, గోవులు, జలాలు, ఇవన్నీ దేవతలు మిమ్మల్ని పోషిస్తున్నాయి. ఆ ప్రాచీన ప్రభువు మాకు పసుపు గోవు పాల రక్షణను ప్రసాదించాలి.
విష్ణోర్ను కం వీర్యాణి ప్ర వోచం యః పార్థివాని విమమే రజాంసి । యో అస్కభాయదుత్తరం సధస్థం విచక్రమాణస్త్రేధోరుగాయః
విష్ణువు చేసిన మహాత్మ్యాలను నేను వివరించబోతున్నాను. ఆయన భూమిని కొలిచాడు. ఆయన మూడు అడుగులతో పై లోకాన్ని స్థాపించాడు.
ప్ర తద్విష్ణు స్తవతే వీర్యేణ మృగో న భీమః కుచరో గిరిష్ఠాః । యస్యోరుషు త్రిషు విక్రమణేష్వధిక్షియన్తి భువనాని విశ్వా
విష్ణువు పరాక్రమానికి స్తుతులు అందుతున్నాయి. ఆయన పర్వతాలలో సంచరించే భయంకరమైన మృగంలా ఉన్నాడు. ఆయన మూడు విశాలమైన అడుగుల్లో అన్ని లోకాలు నివసిస్తున్నాయి.
ప్ర విష్ణవే శూషమేతు మన్మ గిరిక్షిత ఉరుగాయాయ వృష్ణే । య ఇదం దీర్ఘం ప్రయతం సధస్థమేకో విమమే త్రిభిరిత్పదేభిః
నా స్తోత్రం పర్వతాధిపతి, విశాలంగా అడుగులు వేసే, బలవంతుడైన విష్ణువుకు అంకితం. ఆయన ఒక్కడే ఈ విశాలమైన లోకాన్ని మూడు అడుగులతో కొలిచాడు.
యస్య త్రీ పూర్ణా మధునా పదాన్యక్షీయమాణా స్వధయా మదన్తి । య ఉ త్రిధాతు పృథివీముత ద్యామేకో దాధార భువనాని విశ్వా
ఆయన మూడు అడుగులు తేనెతో నిండిపోయి, స్వయంగా ఆనందాన్ని పంచుతున్నాయి. ఆయన ఒక్కడే భూమిని, ఆకాశాన్ని, అన్ని లోకాలను నిలబెట్టాడు.
తదస్య ప్రియమభి పాథో అశ్యాం నరో యత్ర దేవయవో మదన్తి । ఉరుక్రమస్య స హి బన్ధురిత్థా విష్ణోః పదే పరమే మధ్వ ఉత్సః
దేవతలకు అంకితమైన మనుషులు ఆనందించే ఆ ప్రియమైన మార్గాన్ని నేను చేరాలని కోరుకుంటున్నాను. విశాలంగా అడుగులు వేసే విష్ణువు వద్దే ఆ బంధుత్వం, పరమ స్థానం, తేనె ప్రవాహం ఉంది.
తా వాం వాస్తూన్యుశ్మసి గమధ్యై యత్ర గావో భూరిశృఙ్గా అయాసః । అత్రాహ తదురుగాయస్య వృష్ణః పరమం పదమవ భాతి భూరి
అనేక కొమ్ములు కలిగిన గోవులు సంచరించే మీ నివాసాలను చేరాలని మేము కోరుతున్నాము. అక్కడే విశాలంగా అడుగులు వేసే బలవంతుడైనవాడి పరమ పదం ప్రకాశిస్తుంది.
ప్ర వః పాన్తమన్ధసో ధియాయతే మహే శూరాయ విష్ణవే చార్చత । యా సానుని పర్వతానామదాభ్యా మహస్తస్థతురర్వతేవ సాధునా
పానీయాన్ని రక్షించే మీకోసం మనస్సుతో స్తుతులు సమర్పిస్తున్నాము. మహాబలుడు విష్ణువును కీర్తించండి. పర్వత శిఖరాలపై నిలబడిన వారు, దుర్భేద్యులై, వేగవంతుల్లా మహిమను పొందారు.
త్వేషమిత్థా సమరణం శిమీవతోరిన్ద్రావిష్ణూ సుతపా వామురుష్యతి । యా మర్త్యాయ ప్రతిధీయమానమిత్కృశానోరస్తురసనామురుష్యథః
ఇంద్రుడు, విష్ణువు, ఉత్సాహంగా, వేగంగా ఉండి, సోమపానులను రక్షిస్తారు. మీరు మానవులను రక్షిస్తూ, బలహీనులను, బలవంతులను సమానంగా ఎదుర్కొంటారు.
తా ఈం వర్ధన్తి మహ్యస్య పౌంస్యం ని మాతరా నయతి రేతసే భుజే । దధాతి పుత్రోఽవరం పరం పితుర్నామ తృతీయమధి రోచనే దివః
వారు మహోన్నతుని బలాన్ని పెంచుతున్నారు. తల్లులు విత్తనాన్ని భర్తకు చేర్చుతారు. కుమారుడు తండ్రి యొక్క క్రింది, పై పేర్లను ఆకాశంలో మూడవ ప్రకాశవంతమైన స్థలంలో స్థాపిస్తాడు.
తత్తదిదస్య పౌంస్యం గృణీమసీనస్య త్రాతురవృకస్య మీళ్హుషః । యః పార్థివాని త్రిభిరిద్విగామభిరురు క్రమిష్టోరుగాయాయ జీవసే
ఈ రక్షకుని, నిర్దోషియైన, దాత అయినవాడి బలాన్ని మేము స్తుతిస్తున్నాము. ఆయన మూడు అడుగులతో భూమిని దాటి, విశాలంగా అడుగులు వేసే వాడి కోసం జీవించడానికి ప్రయాణించాడు.
ద్వే ఇదస్య క్రమణే స్వర్దృశోఽభిఖ్యాయ మర్త్యో భురణ్యతి । తృతీయమస్య నకిరా దధర్షతి వయశ్చన పతయన్తః పతత్రిణః
ఆయన మూడు అడుగుల్లో రెండు మనుషులకు కనబడతాయి, వారు ఆశ్చర్యంతో చూస్తారు. మూడవదాన్ని ఎవరూ చేరలేరు, ఆకాశంలో ఎగిరే పక్షులు కూడా కాదు.
చతుర్భిః సాకం నవతిం చ నామభిశ్చక్రం న వృత్తం వ్యతీఁరవీవిపత్ । బృహచ్ఛరీరో విమిమాన ఋక్వభిర్యువాకుమారః ప్రత్యేత్యాహవమ్
నాలుగుతో పాటు తొంభై పేర్లతో, చక్రంలా తిరుగుతూ, ఆగకుండా ముందుకు సాగుతాడు. గొప్ప రూపాన్ని స్తోత్రాలతో కొలుస్తూ, యవ్వనంతో, ఉత్సాహంతో పిలుపుకు స్పందిస్తాడు.
భవా మిత్రో న శేవ్యో ఘృతాసుతిర్విభూతద్యుమ్న ఏవయా ఉ సప్రథాః । అధా తే విష్ణో విదుషా చిదర్ధ్య స్తోమో యజ్ఞశ్చ రాధ్యో హవిష్మతా
ఓ విష్ణూ! నీవు మిత్రుడిలా స్నేహపూర్వకంగా, నెయ్యి నైవేద్యాలను ఆనందంగా స్వీకరించేవాడివి, నీ మహిమతో ప్రకాశిస్తూ, నీ అడుగులతో విశాలంగా వ్యాపిస్తూ ఉంటావు. అందుకే, జ్ఞానం ఉన్నవాడు కూడా నీకు స్తోత్రాలు, యజ్ఞాలు, నైవేద్యాలతో అర్పించాలి.
యః పూర్వ్యాయ వేధసే నవీయసే సుమజ్జానయే విష్ణవే దదాశతి । యో జాతమస్య మహతో మహి బ్రవత్సేదు శ్రవోభిర్యుజ్యం చిదభ్యసత్
పురాతనుడైన, ఎప్పటికీ కొత్తగా సృష్టించేవాడైన, ఉత్తమ వంశంలో పుట్టిన విష్ణువుకు ఎవడు అర్పిస్తాడో, ఎవడు ఆయన మహిమను జననంలో నుంచే ప్రకటిస్తాడో, అతడికి నిజంగా గొప్ప పేరు, కీర్తి లభిస్తుంది.
తము స్తోతారః పూర్వ్యం యథా విద ఋతస్య గర్భం జనుషా పిపర్తన । ఆస్య జానన్తో నామ చిద్వివక్తన మహస్తే విష్ణో సుమతిం భజామహే
గాయకులు, పూర్వం లాగే, నిన్ను సత్యానికి గర్భంగా భావించి పాటలతో పోషిస్తారు. నీ పేరు తెలుసుకుని, దాన్ని ప్రకటిస్తారు. ఓ విష్ణూ! మేము నీ గొప్ప దయను కోరుకుంటున్నాము.
తమస్య రాజా వరుణస్తమశ్వినా క్రతుం సచన్త మారుతస్య వేధసః । దాధార దక్షముత్తమమహర్విదం వ్రజం చ విష్ణుః సఖివాఁ అపోర్ణుతే
వారు ణుడు, అశ్వినులు, మారుతులు—allవారు నీ బలాన్ని పంచుకుంటారు. స్నేహితుడైన విష్ణువు, అత్యుత్తమ నైపుణ్యాన్ని నిలబెట్టుకుంటూ, అలసట లేకుండా ఆ స్థలాన్ని నింపుతాడు.
ఆ యో వివాయ సచథాయ దైవ్య ఇన్ద్రాయ విష్ణుః సుకృతే సుకృత్తరః । వేధా అజిన్వత్త్రిషధస్థ ఆర్యమృతస్య భాగే యజమానమాభజత్
మంచి పనిలో మరింత నైపుణ్యమున్న విష్ణువు, దేవతల భాగాన్ని ఇంద్రునికి కేటాయించాడు. సృష్టికర్త ఆర్యమన్ను మూడు స్థానాలలో నిలిపాడు, యజమానుడికి ధర్మంలో భాగాన్ని ఇచ్చాడు.
అబోధ్యగ్నిర్జ్మ ఉదేతి సూర్యో వ్యుషాశ్చన్ద్రా మహ్యావో అర్చిషా । ఆయుక్షాతామశ్వినా యాతవే రథం ప్రాసావీద్దేవః సవితా జగత్పృథక్
అగ్ని మేల్కొన్నాడు, సూర్యుడు ఉదయించాడు, ప్రకాశవంతమైన ఉదయాలు వెలుగుతో మెరిసిపోతున్నాయి. అశ్వినులు తమ రథాన్ని ప్రయాణానికి సిద్ధం చేశారు, దేవుడు సవితా సమస్త ప్రాణులను వేరుచేశాడు.
యద్యుఞ్జాథే వృషణమశ్వినా రథం ఘృతేన నో మధునా క్షత్రముక్షతమ్ । అస్మాకం బ్రహ్మ పృతనాసు జిన్వతం వయం ధనా శూరసాతా భజేమహి
ఓ బలవంతులైన అశ్వినులారా! మీరు మీ రథాన్ని యోకుచేసినప్పుడు, మాకు నెయ్యి, తేనెతో కూడిన బలాన్ని ప్రసాదించండి. మా స్తోత్రం యుద్ధాలలో మిమ్మల్ని ప్రేరేపించాలి. మేము వీరుల అనుగ్రహంతో ధనాన్ని పొందాలి.
అర్వాఙ్త్రిచక్రో మధువాహనో రథో జీరాశ్వో అశ్వినోర్యాతు సుష్టుతః । త్రివన్ధురో మఘవా విశ్వసౌభగః శం న ఆ వక్షద్ద్విపదే చతుష్పదే
తురగాలు లాగే తేనెతో నిండిన అశ్వినుల రథం దగ్గరకు వచ్చి, స్తుతింపబడాలి. మూడు జూతులతో కూడిన దాత, సమస్త ఐశ్వర్యాన్ని మాకు అందించాలి. రెండు కాళ్లు, నాలుగు కాళ్లు ఉన్నవారందరికీ మంగళం కలిగించాలి.
ఆ న ఊర్జం వహతమశ్వినా యువం మధుమత్యా నః కశయా మిమిక్షతమ్ । ప్రాయుస్తారిష్టం నీ రపాంసి మృక్షతం సేధతం ద్వేషో భవతం సచాభువా
ఓ అశ్వినులారా! మీ తేనెతో కూడిన చంపతో మాకు పోషణను తీసుకురండి. మాకు తియ్యని ఆహారం దయచేయండి. మమ్మల్ని సురక్షితంగా దాటి పెట్టండి. మన దురదృష్టాలను తొలగించండి, ద్వేషాన్ని పారద్రోలండి, ఎప్పుడూ మాతో ఉండండి.
యువం హ గర్భం జగతీషు ధత్థో యువం విశ్వేషు భువనేష్వన్తః । యువమగ్నిం చ వృషణావపశ్చ వనస్పతీఁరశ్వినావైరయేథామ్
మీరు ప్రాణులలో గర్భాన్ని ఉంచారు, అన్ని లోకాల్లో మీరు ఉన్నారు. బలవంతులైన అశ్వినులారా! మీరు అగ్నిని, మొక్కలను, వృక్షాలను వెలిగించారు.
యువం హ స్థో భిషజా భేషజేభిరథో హ స్థో రథ్యా రాథ్యేభిః । అథో హ క్షత్రమధి ధత్థ ఉగ్రా యో వాం హవిష్మాన్మనసా దదాశ
మీరు ఔషధాలతో వైద్యులుగా, రథాలతో రథికులుగా ఉన్నారు. బలవంతులారా! ఎవడు మనసుతో, నైవేద్యంతో మిమ్మల్ని ఆరాధిస్తాడో, అతడికి మీరు శక్తిని ప్రసాదించారు.