తమిత్పృచ్ఛన్తి న సిమో వి పృచ్ఛతి స్వేనేవ ధీరో మనసా యదగ్రభీత్ । న మృష్యతే ప్రథమం నాపరం వచోఽస్య క్రత్వా సచతే అప్రదృపితః
అతన్ని ప్రశ్నిస్తారు, కానీ ఎవ్వరూ పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు. జ్ఞానవంతుడు తన మనసుతో పట్టుకుంటాడు. ఆయన మొదటి మాట, చివరి మాట ఎప్పుడూ నిజమే, ఆయన సంకల్పంలో నిలబడిపోయి, ఎవరూ కదిలించలేరు.
తమిద్గచ్ఛన్తి జుహ్వస్తమర్వతీర్విశ్వాన్యేకః శృణవద్వచాంసి మే । పురుప్రైషస్తతురిర్యజ్ఞసాధనోఽచ్ఛిద్రోతిః శిశురాదత్త సం రభః
ఆయన దగ్గరికి ఆహుతి ఇస్తున్నవారు, వేగంగా పోయేవారు వస్తారు. ఆయన ఒక్కడే నా మాటలన్నీ వింటాడు. అనేక విధాలుగా పంపబడి, యజ్ఞాన్ని పూర్తిచేసే వాడు, లోపం లేని శిశువు, ఉత్సాహంగా పనిని చేపడతాడు.
ఉపస్థాయం చరతి యత్సమారత సద్యో జాతస్తత్సార యుజ్యేభిః । అభి శ్వాన్తం మృశతే నాన్ద్యే ముదే యదీం గచ్ఛన్త్యుశతీరపిష్ఠితమ్
ఆయన ఆహుతి స్థలంలో చేరి, అక్కడ కూర్చుని, కొత్తగా పుట్టినవాడిలా, యుక్తులైనవారితో పని మొదలుపెడతాడు. ప్రకాశించే వారు సంతోషంగా వచ్చి, బాగా ఏర్పాటైన స్థలాన్ని చేరినప్పుడు, ఉత్సాహవంతుడిని తాకుతారు.
స ఈం మృగో అప్యో వనర్గురుప త్వచ్యుపమస్యాం ని ధాయి । వ్యబ్రవీద్వయునా మర్త్యేభ్యోఽగ్నిర్విద్వాఁ ఋతచిద్ధి సత్యః
అతడు అడవిలో అడవి జంతువులా ఉంటుంది, అతని చర్మాన్ని పీఠంపై ఉంచుతారు. అగ్ని జ్ఞానవంతుడు, సత్యాన్ని తెలిసినవాడు, నైపుణ్యంతో మానవులకు నిజమైన మాటను చెబుతాడు.
త్రిమూర్ధానం సప్తరశ్మిం గృణీషేఽనూనమగ్నిం పిత్రోరుపస్థే । నిషత్తమస్య చరతో ధ్రువస్య విశ్వా దివో రోచనాపప్రివాంసమ్
మూడు తలలు, ఏడు కిరణాలు కలిగిన, లోపం లేని అగ్నిని, తల్లిదండ్రుల ఒడిలో కూర్చున్నవాడిని నేను స్తుతిస్తున్నాను. స్థిరంగా, కదులుతూ ఉండే అతడు, ఆకాశంలోని అన్ని ప్రకాశించే ప్రాంతాలను నింపుతాడు.
ఉక్షా మహాఁ అభి వవక్ష ఏనే అజరస్తస్థావితఊతిరృష్వః । ఉర్వ్యాః పదో ని దధాతి సానౌ రిహన్త్యూధో అరుషాసో అస్య
బలమైన ఎద్దు, ఎప్పుడూ యవ్వనంగా, మహోన్నతంగా ఉన్నవాడు, తన శక్తితో ముందుకు సాగాడు. విశాలమైన భూమి మీద ఉన్న ఎత్తైన శిఖరంపై తన పాదాన్ని ఉంచాడు. అతని ఉద్ధరంలో నుంచి ఎరుపు రంగు ప్రవాహాలు ఉప్పొంగిపొర్లుతున్నాయి.
సమానం వత్సమభి సంచరన్తీ విష్వగ్ధేనూ వి చరతః సుమేకే । అనపవృజ్యాఁ అధ్వనో మిమానే విశ్వాన్కేతాఁ అధి మహో దధానే
ఆవులు అన్నీ కలసి, ఒకే దూడ చుట్టూ తిరుగుతున్నాయి. ఎక్కడైనా మంచి పాలిచ్చే ఆవులు అలసట లేకుండా తిరుగుతూ, తాము వెళ్ళే దారులను కొలుస్తూ, తమ గొప్ప శరీరాలపై అన్ని లక్షణాలను మోస్తూ సంచరిస్తున్నాయి.
ధీరాసః పదం కవయో నయన్తి నానా హృదా రక్షమాణా అజుర్యమ్ । సిషాసన్తః పర్యపశ్యన్త సిన్ధుమావిరేభ్యో అభవత్సూర్యో నౄన్
జ్ఞానులు, కవులు, ప్రతి ఒక్కరు తాము రక్షిస్తూ, మరణించని దానిని వివిధ హృదయాలతో ముందుకు నడిపిస్తున్నారు. తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తూ, వారు నదిని చూశారు. వారికోసం సూర్యుడు మనుషుల మధ్య వెలుగుగా కనిపించాడు.
దిదృక్షేణ్యః పరి కాష్ఠాసు జేన్య ఈళేన్యో మహో అర్భాయ జీవసే । పురుత్రా యదభవత్సూరహైభ్యో గర్భేభ్యో మఘవా విశ్వదర్శతః
అతడు చూడదగినవాడు, అన్ని సరిహద్దుల్లో దర్శించదగినవాడు, గొప్పదనానికి పిలవదగినవాడు, పిల్లలు బతకడానికి ఆరాధించదగినవాడు. ఎందుకంటే సూర్యుడు అనేక చోట్ల, గర్భాలలోనే ఎక్కువగా కనిపించేలా వెలిసాడు, ఓ దాతా!
కథా తే అగ్నే శుచయన్త ఆయోర్దదాశుర్వాజేభిరాశుషాణాః । ఉభే యత్తోకే తనయే దధానా ఋతస్య సామన్రణయన్త దేవాః
ఓ అగ్ని! ప్రకాశించే వారు నిన్ను ఎలా సేవించారు? బహుమతుల కోసం ఆశతో నీవు ఇచ్చే యజ్ఞాల్లో పాల్గొన్నారు. కుటుంబంలో, సంతానంలో, దేవతలు ధర్మగీతాన్ని పాటిస్తూ ఆనందించారు.
బోధా మే అస్య వచసో యవిష్ఠ మంహిష్ఠస్య ప్రభృతస్య స్వధావః । పీయతి త్వో అను త్వో గృణాతి వన్దారుస్తే తన్వం వన్దే అగ్నే
ఓ చిన్నవయస్కుడా, గొప్పవాడా, స్వయంభరుడా! నా మాట విను. సమృద్ధిగా సమర్పించిన యజ్ఞాన్ని స్వీకరించు. నీకోసం పూజించే వాడు నీకు మధురంగా పాడుతాడు, నీ రూపాన్ని నేను పూజిస్తున్నాను, అగ్నిదేవా!
యే పాయవో మామతేయం తే అగ్నే పశ్యన్తో అన్ధం దురితాదరక్షన్ । రరక్ష తాన్సుకృతో విశ్వవేదా దిప్సన్త ఇద్రిపవో నాహ దేభుః
నా బంధువులు కాని రక్షకులు, అగ్నిదేవా, చీకటిని చూసి కష్టాలనుండి రక్షించబడ్డారు. నీవు సద్గుణులైన వారిని, అన్నీ తెలిసినవారిని కాపాడావు. ద్వేషంతో ఉన్నవారు, శత్రువులు విజయం సాధించలేదు.
యో నో అగ్నే అరరివాఁ అఘాయురరాతీవా మర్చయతి ద్వయేన । మన్త్రో గురుః పునరస్తు సో అస్మా అను మృక్షీష్ట తన్వం దురుక్తైః
ఎవరైనా మనకు వ్యతిరేకంగా ఉంటే, పాపి అయినా, శత్రువు అయినా, ఆ శక్తివంతమైన మంత్రం అతనిపైనే తిరిగి పడాలి. మన మీద చెడు మాటలు పడకుండా, మన శరీరాన్ని శుభ్రపరచు, అగ్నిదేవా!
ఉత వా యః సహస్య ప్రవిద్వాన్మర్తో మర్తం మర్చయతి ద్వయేన । అతః పాహి స్తవమాన స్తువన్తమగ్నే మాకిర్నో దురితాయ ధాయీః
లేకపోతే, శక్తివంతుడైన, జ్ఞానమున్న మానవుడు ఇంకొక మానవుడికి ద్రోహం చేస్తే, అగ్నిదేవా! నిన్ను స్తుతించే, పూజించే వాడిని అతనివల్ల జరిగే అపాయాలనుండి కాపాడు. మనకు ఎలాంటి కష్టం కలగనీయకు.
మథీద్యదీం విష్టో మాతరిశ్వా హోతారం విశ్వాప్సుం విశ్వదేవ్యమ్ । ని యం దధుర్మనుష్యాసు విక్షు స్వర్ణ చిత్రం వపుషే విభావమ్
మాతరిశ్వా churn చేసి, అన్ని నీళ్లలో వ్యాపించిన, అన్ని దేవతలకు ప్రియమైన హోతారును వెలికితీసినప్పుడు, మనుషులు అతన్ని తమ వంశాల్లో, గోత్రాల్లో ప్రతిష్ఠించి, ప్రకాశవంతంగా, అద్భుతమైన రూపంతో నిలిపారు.
దదానమిన్న దదభన్త మన్మాగ్నిర్వరూథం మమ తస్య చాకన్ । జుషన్త విశ్వాన్యస్య కర్మోపస్తుతిం భరమాణస్య కారోః
ఇవ్వడమే కాకుండా తరుగని నా ఆలోచనలు, అగ్నిదేవా, నీ రక్షణకూ, నా రక్షణకూ అర్పిస్తున్నాను. నీ అన్ని కార్యాలు అంగీకరించబడాలని, కవి నీ స్తుతిని మోస్తూ ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను.
నిత్యే చిన్ను యం సదనే జగృభ్రే ప్రశస్తిభిర్దధిరే యజ్ఞియాసః । ప్ర సూ నయన్త గృభయన్త ఇష్టావశ్వాసో న రథ్యో రారహాణాః
శాశ్వత నివాసంలో కూడా, అతన్ని పట్టుకుని, పూజించదగిన వారు స్తుతులతో ప్రతిష్ఠించారు. వారు ప్రవాహాలను ముందుకు నడిపిస్తూ, కావలసినదాన్ని పట్టుకుని, రథానికి సిద్ధంగా ఉన్న గుర్రాల్లా ఉత్సాహంగా ఉన్నారు.
పురూణి దస్మో ని రిణాతి జమ్భైరాద్రోచతే వన ఆ విభావా । ఆదస్య వాతో అను వాతి శోచిరస్తుర్న శర్యామసనామను ద్యూన్
అద్భుతమైనవాడు తన దవడలతో అనేక అడ్డంకులను తొలగిస్తాడు. అడవిలో ప్రకాశిస్తూ, వెలుగునిచ్చే వాడిగా కనిపిస్తాడు. అతని జ్వాల గాలిని అనుసరిస్తూ, పదునైన బాణంలా, దినాల వరకు వ్యాపిస్తుంది.
న యం రిపవో న రిషణ్యవో గర్భే సన్తం రేషణా రేషయన్తి । అన్ధా అపశ్యా న దభన్నభిఖ్యా నిత్యాస ఈం ప్రేతారో అరక్షన్
పోటీదారులు, శత్రువులు, గర్భంలో ఉన్నా అతన్ని కదిలించలేరు. అంధులు, చూడలేని వారు అతని దగ్గరకు వచ్చి కూడా హాని చేయలేరు. శాశ్వతమైన రక్షకులు అతన్ని కాపాడారు.
మహః స రాయ ఏషతే పతిర్దన్నిన ఇనస్య వసునః పద ఆ । ఉప ధ్రజన్తమద్రయో విధన్నిత్
మహా ఐశ్వర్యానికి అధిపతి, దాతృత్వం కలిగిన ధనానికి మార్గాన్ని అన్వేషిస్తున్నాడు. రాళ్లు అతని దగ్గరకు, పిండిపెట్టే స్థలానికి చేరుకుంటున్నాయి.
స యో వృషా నరాం న రోదస్యోః శ్రవోభిరస్తి జీవపీతసర్గః । ప్ర యః సస్రాణః శిశ్రీత యోనౌ
వాడు, పురుషులలో ఎద్దువాడిలా, రెండు లోకాలలో ప్రసిద్ధి పొందాడు, జీవంతో, కీర్తితో నిండినవాడిగా ఉన్నాడు. ముందుకు సాగుతూ, గర్భంలో స్థిరపడతాడు.
ఆ యః పురం నార్మిణీమదీదేదత్యః కవిర్నభన్యో నార్వా । సూరో న రురుక్వాఞ్ఛతాత్మా
బలమైన కోట నుంచి వచ్చిన వాడు, మేఘంలా, దగ్గరగా ప్రకాశించాడు. వాడు, సూర్యుడిలా, నూరింతల బలంతో ముందుకు సాగాడు.
అభి ద్విజన్మా త్రీ రోచనాని విశ్వా రజాంసి శుశుచానో అస్థాత్ । హోతా యజిష్ఠో అపాం సధస్థే
రెండు సార్లు జన్మించిన వాడు, మూడు ప్రకాశించే లోకాల్లో, అన్ని విశ్వాల్లో వెలుగునిచ్చాడు. నీళ్లలో ఉన్న స్థానంలో అత్యుత్తమ హోతారుగా నిలిచాడు.
అయం స హోతా యో ద్విజన్మా విశ్వా దధే వార్యాణి శ్రవస్యా । మర్తో యో అస్మై సుతుకో దదాశ
ఈయన ద్విజుడు, హోతా; యశస్సు కోసం అన్ని మేలైన దానిని స్థాపించినవాడు. ఎవడు సోమాన్ని పిండించి భక్తితో సమర్పిస్తాడో, ఆ మానవుడు ఆనందాన్ని పొందుతాడు.
పురు త్వా దాశ్వాన్వోచేఽరిరగ్నే తవ స్విదా । తోదస్యేవ శరణ ఆ మహస్య
ఓ అగ్ని! ఎన్నోసార్లు నేను నీతో మాట్లాడాను, ఎందుకంటే నువ్వు మాకు సొంతవాడివి. బలవంతుల నుండి రక్షణగా ఉండే ఆశ్రయం లాగానే, మా గొప్పతనానికి నువ్వు రా.
వ్యనినస్య ధనినః ప్రహోషే చిదరరుషః । కదా చన ప్రజిగతో అదేవయోః
బలమైనవాడు, ధనవంతుడు, కోపంగా ఉన్నవాడు కూడా నిన్ను మించలేడు. నిన్ను ఆశ్రయించినవారిని నువ్వు ఎప్పుడూ వదలవు, దైవభక్తి లేనివారిని కూడా.
స చన్ద్రో విప్ర మర్త్యో మహో వ్రాధన్తమో దివి । ప్రప్రేత్తే అగ్నే వనుషః స్యామ
ఆ జ్ఞానవంతుడు, ప్రకాశవంతుడు, ఆకాశంలో అత్యంత శక్తివంతుడు. ఓ అగ్ని! మేము నీ అనుగ్రహానికి పాత్రులమవ్వాలని కోరుకుంటున్నాం.
మిత్రం న యం శిమ్యా గోషు గవ్యవః స్వాధ్యో విదథే అప్సు జీజనన్ । అరేజేతాం రోదసీ పాజసా గిరా ప్రతి ప్రియం యజతం జనుషామవః
మిత్రునిలా, జ్ఞానులు పశువులలో, సభల్లో, జలాల్లో ధనానికి కోసం పుట్టించినవాడిని. ఆ రెండు లోకాలు, బలంతో, స్వరంతో వణికుతూ, ప్రియమైన, పూజ్యమైన జీవుల ఆశ్రయానికి స్పందించాలి.
యద్ధ త్యద్వాం పురుమీళ్హస్య సోమినః ప్ర మిత్రాసో న దధిరే స్వాభువః । అధ క్రతుం విదతం గాతుమర్చత ఉత శ్రుతం వృషణా పస్త్యావతః
సోమాన్ని సమర్పించే భక్తుడు మిమ్మల్ని ఎన్నోసార్లు పిలిచినప్పుడు, మిత్రుల్లా, మీరు మీ స్వభావంతో స్థానం ఏర్పరచుకుంటారు. అప్పుడు మీరు జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తారు, మార్గానికి మీరు ప్రశంసలు అందుకుంటారు, మీరు గృహాన్ని కాపాడే శక్తివంతులుగా ప్రసిద్ధి చెందుతారు.
ఆ వాం భూషన్క్షితయో జన్మ రోదస్యోః ప్రవాచ్యం వృషణా దక్షసే మహే । యదీమృతాయ భరథో యదర్వతే ప్ర హోత్రయా శిమ్యా వీథో అధ్వరమ్
మీరు, ప్రజలు, ఆకాశ భూముల జననాన్ని, మహా శక్తివంతులైనవారిని, గొప్ప నైపుణ్యానికి ప్రకటించాలి. మీరు అమరుడిని, ధార్మికుడిని మోస్తూ, హోతార్లుగా యజ్ఞాన్ని జ్ఞానంతో నడిపిస్తారు.