ఘృతప్రతీకం వ ఋతస్య ధూర్షదమగ్నిం మిత్రం న సమిధాన ఋఞ్జతే । ఇన్ధానో అక్రో విదథేషు దీద్యచ్ఛుక్రవర్ణాముదు నో యంసతే ధియమ్
నెయ్యి ముఖంగా వెలిగే అగ్ని, సత్యంలో స్థిరంగా ఉండి, స్నేహితుడిలా మన ఇంట్లో వెలుగుతాడు. వేడి పెరిగినప్పుడు, సభల్లో ప్రకాశించి, మెరిసే జ్వాలలు పంపుతూ, మన ఆలోచనను పైకి తీసుకెళ్తాడు.
అప్రయుచ్ఛన్నప్రయుచ్ఛద్భిరగ్నే శివేభిర్నః పాయుభిః పాహి శగ్మైః । అదబ్ధేభిరదృపితేభిరిష్టేఽనిమిషద్భిః పరి పాహి నో జాః
అగ్నీ! పోయినవాళ్లతోనూ, ఇంకా ఉన్నవాళ్లతోనూ, మంచి రక్షకులతో మమ్మల్ని కాపాడు. ఎవ్వరూ ఓడించలేని, గాయపడని, ఎన్నడూ నిద్రపోని, మనకు ఇష్టమైన రక్షకులతో మా కుటుంబాన్ని అన్ని వైపులా రక్షించు.
ఏతి ప్ర హోతా వ్రతమస్య మాయయోర్ధ్వాం దధానః శుచిపేశసం ధియమ్ । అభి స్రుచః క్రమతే దక్షిణావృతో యా అస్య ధామ ప్రథమం హ నింసతే
హోతృవు తన విధిని పాటిస్తూ, ప్రకాశించే ఆలోచనను పైకి ఎత్తుకుంటూ ముందుకు వస్తాడు. దక్షిణ దిశలో చుట్టబడిన ఆ పళ్లెంలో మొదటగా ఆయన నివాసాన్ని తాకే పళ్లెం దగ్గరికి చేరుతాడు.
అభీమృతస్య దోహనా అనూషత యోనౌ దేవస్య సదనే పరీవృతాః । అపాముపస్థే విభృతో యదావసదధ స్వధా అధయద్యాభిరీయతే
అమృతాన్ని పీల్చే వారు దేవుని గర్భంలో, ఆయన స్థలంలో చేరారు. వారు నీటి ఒడిలో స్థిరపడినప్పుడు, ప్రవాహాలతో కలిసి, ఆహుతిని స్వీకరిస్తూ ముందుకు సాగుతారు.
యుయూషతః సవయసా తదిద్వపుః సమానమర్థం వితరిత్రతా మిథః । ఆదీం భగో న హవ్యః సమస్మదా వోళ్హుర్న రశ్మీన్సమయంస్త సారథిః
ఒక్కటిగా కలవాలని కోరుతూ, ఒకే లక్ష్యంతో, వారు ఆ రూపాన్ని చూపిస్తారు. ఆ సమయంలో, హవ్యాన్ని అర్హుడైన భాగదేవుడిలా, యజ్ఞాన్ని నడిపే వాడు పగ్గాలు పట్టుకుని, వాటిని సమంగా ఉంచుతాడు.
యమీం ద్వా సవయసా సపర్యతః సమానే యోనా మిథునా సమోకసా । దివా న నక్తం పలితో యువాజని పురూ చరన్నజరో మానుషా యుగా
ఒకే గర్భంలో పుట్టిన, జంటగా ఉండే ఆ ఇద్దరిని కలిసి సేవించాలి. వారు రాత్రి, పగలు లాంటి వారు, ఒకరు వృద్ధుడు, మరొకరు యువకుడు, ఎప్పుడూ కదిలే వారు, ఎన్నో తరాలుగా వృద్ధాప్యం రాని వారు.
తమీం హిన్వన్తి ధీతయో దశ వ్రిశో దేవం మర్తాస ఊతయే హవామహే । ధనోరధి ప్రవత ఆ స ఋణ్వత్యభివ్రజద్భిర్వయునా నవాధిత
పది ప్రేరణలు అతడిని ముందుకు నడిపిస్తాయి. మేము మానవులు ఆ దేవుణ్ణి సహాయానికి పిలుస్తాము. విల్లు పై భాగంలో అతడు నూతనంగా సిద్ధమై, నైపుణ్యంతో ముందుకు సాగేవారితో కలిసి ప్రయాణిస్తాడు.
త్వం హ్యగ్నే దివ్యస్య రాజసి త్వం పార్థివస్య పశుపా ఇవ త్మనా । ఏనీ త ఏతే బృహతీ అభిశ్రియా హిరణ్యయీ వక్వరీ బర్హిరాశాతే
అగ్నీ! నువ్వే నిజంగా దేవతలలో అధిపతి, భూమిపై పశువులను కాపాడే వాడివి. ఈ విశాలమైనవి, గొప్ప కాంతితో అలంకరించబడి, బంగారు పళ్లెం లాంటి sacred grassను పరచుతాయి.
అగ్నే జుషస్వ ప్రతి హర్య తద్వచో మన్ద్ర స్వధావ ఋతజాత సుక్రతో । యో విశ్వతః ప్రత్యఙ్ఙసి దర్శతో రణ్వః సందృష్టౌ పితుమాఁ ఇవ క్షయః
అగ్నీ! ఈ మాటను ఆనందంగా స్వీకరించు. నీవు స్వయంగా శక్తివంతుడవు, సత్యంలో పుట్టినవాడు, జ్ఞానవంతుడవు. నీవు అన్ని వైపులా తిరుగుతూ, అందరికీ కనబడేలా, అద్భుతమైన రూపంతో, తండ్రి ఇంటిలా ఆనందాన్ని ఇస్తావు.
తం పృచ్ఛతా స జగామా స వేద స చికిత్వాఁ ఈయతే సా న్వీయతే । తస్మిన్సన్తి ప్రశిషస్తస్మిన్నిష్టయః స వాజస్య శవసః శుష్మిణస్పతిః
ఆయనను అడగండి—ఆయన వచ్చాడు, అన్నీ తెలుసు, జ్ఞానవంతుడు, ముందుకు వెళ్ళి, తిరిగి వస్తాడు. ఆయనలోనే ఆదేశాలు, ఆయనలోనే ఆహుతులు ఉన్నాయి. ఆయనే బలానికి, శక్తికి, ఉత్సాహానికి అధిపతి.
తమిత్పృచ్ఛన్తి న సిమో వి పృచ్ఛతి స్వేనేవ ధీరో మనసా యదగ్రభీత్ । న మృష్యతే ప్రథమం నాపరం వచోఽస్య క్రత్వా సచతే అప్రదృపితః
అతన్ని ప్రశ్నిస్తారు, కానీ ఎవ్వరూ పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు. జ్ఞానవంతుడు తన మనసుతో పట్టుకుంటాడు. ఆయన మొదటి మాట, చివరి మాట ఎప్పుడూ నిజమే, ఆయన సంకల్పంలో నిలబడిపోయి, ఎవరూ కదిలించలేరు.
తమిద్గచ్ఛన్తి జుహ్వస్తమర్వతీర్విశ్వాన్యేకః శృణవద్వచాంసి మే । పురుప్రైషస్తతురిర్యజ్ఞసాధనోఽచ్ఛిద్రోతిః శిశురాదత్త సం రభః
ఆయన దగ్గరికి ఆహుతి ఇస్తున్నవారు, వేగంగా పోయేవారు వస్తారు. ఆయన ఒక్కడే నా మాటలన్నీ వింటాడు. అనేక విధాలుగా పంపబడి, యజ్ఞాన్ని పూర్తిచేసే వాడు, లోపం లేని శిశువు, ఉత్సాహంగా పనిని చేపడతాడు.
ఉపస్థాయం చరతి యత్సమారత సద్యో జాతస్తత్సార యుజ్యేభిః । అభి శ్వాన్తం మృశతే నాన్ద్యే ముదే యదీం గచ్ఛన్త్యుశతీరపిష్ఠితమ్
ఆయన ఆహుతి స్థలంలో చేరి, అక్కడ కూర్చుని, కొత్తగా పుట్టినవాడిలా, యుక్తులైనవారితో పని మొదలుపెడతాడు. ప్రకాశించే వారు సంతోషంగా వచ్చి, బాగా ఏర్పాటైన స్థలాన్ని చేరినప్పుడు, ఉత్సాహవంతుడిని తాకుతారు.
స ఈం మృగో అప్యో వనర్గురుప త్వచ్యుపమస్యాం ని ధాయి । వ్యబ్రవీద్వయునా మర్త్యేభ్యోఽగ్నిర్విద్వాఁ ఋతచిద్ధి సత్యః
అతడు అడవిలో అడవి జంతువులా ఉంటుంది, అతని చర్మాన్ని పీఠంపై ఉంచుతారు. అగ్ని జ్ఞానవంతుడు, సత్యాన్ని తెలిసినవాడు, నైపుణ్యంతో మానవులకు నిజమైన మాటను చెబుతాడు.
త్రిమూర్ధానం సప్తరశ్మిం గృణీషేఽనూనమగ్నిం పిత్రోరుపస్థే । నిషత్తమస్య చరతో ధ్రువస్య విశ్వా దివో రోచనాపప్రివాంసమ్
మూడు తలలు, ఏడు కిరణాలు కలిగిన, లోపం లేని అగ్నిని, తల్లిదండ్రుల ఒడిలో కూర్చున్నవాడిని నేను స్తుతిస్తున్నాను. స్థిరంగా, కదులుతూ ఉండే అతడు, ఆకాశంలోని అన్ని ప్రకాశించే ప్రాంతాలను నింపుతాడు.
ఉక్షా మహాఁ అభి వవక్ష ఏనే అజరస్తస్థావితఊతిరృష్వః । ఉర్వ్యాః పదో ని దధాతి సానౌ రిహన్త్యూధో అరుషాసో అస్య
బలమైన ఎద్దు, ఎప్పుడూ యవ్వనంగా, మహోన్నతంగా ఉన్నవాడు, తన శక్తితో ముందుకు సాగాడు. విశాలమైన భూమి మీద ఉన్న ఎత్తైన శిఖరంపై తన పాదాన్ని ఉంచాడు. అతని ఉద్ధరంలో నుంచి ఎరుపు రంగు ప్రవాహాలు ఉప్పొంగిపొర్లుతున్నాయి.
సమానం వత్సమభి సంచరన్తీ విష్వగ్ధేనూ వి చరతః సుమేకే । అనపవృజ్యాఁ అధ్వనో మిమానే విశ్వాన్కేతాఁ అధి మహో దధానే
ఆవులు అన్నీ కలసి, ఒకే దూడ చుట్టూ తిరుగుతున్నాయి. ఎక్కడైనా మంచి పాలిచ్చే ఆవులు అలసట లేకుండా తిరుగుతూ, తాము వెళ్ళే దారులను కొలుస్తూ, తమ గొప్ప శరీరాలపై అన్ని లక్షణాలను మోస్తూ సంచరిస్తున్నాయి.
ధీరాసః పదం కవయో నయన్తి నానా హృదా రక్షమాణా అజుర్యమ్ । సిషాసన్తః పర్యపశ్యన్త సిన్ధుమావిరేభ్యో అభవత్సూర్యో నౄన్
జ్ఞానులు, కవులు, ప్రతి ఒక్కరు తాము రక్షిస్తూ, మరణించని దానిని వివిధ హృదయాలతో ముందుకు నడిపిస్తున్నారు. తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తూ, వారు నదిని చూశారు. వారికోసం సూర్యుడు మనుషుల మధ్య వెలుగుగా కనిపించాడు.
దిదృక్షేణ్యః పరి కాష్ఠాసు జేన్య ఈళేన్యో మహో అర్భాయ జీవసే । పురుత్రా యదభవత్సూరహైభ్యో గర్భేభ్యో మఘవా విశ్వదర్శతః
అతడు చూడదగినవాడు, అన్ని సరిహద్దుల్లో దర్శించదగినవాడు, గొప్పదనానికి పిలవదగినవాడు, పిల్లలు బతకడానికి ఆరాధించదగినవాడు. ఎందుకంటే సూర్యుడు అనేక చోట్ల, గర్భాలలోనే ఎక్కువగా కనిపించేలా వెలిసాడు, ఓ దాతా!
కథా తే అగ్నే శుచయన్త ఆయోర్దదాశుర్వాజేభిరాశుషాణాః । ఉభే యత్తోకే తనయే దధానా ఋతస్య సామన్రణయన్త దేవాః
ఓ అగ్ని! ప్రకాశించే వారు నిన్ను ఎలా సేవించారు? బహుమతుల కోసం ఆశతో నీవు ఇచ్చే యజ్ఞాల్లో పాల్గొన్నారు. కుటుంబంలో, సంతానంలో, దేవతలు ధర్మగీతాన్ని పాటిస్తూ ఆనందించారు.
బోధా మే అస్య వచసో యవిష్ఠ మంహిష్ఠస్య ప్రభృతస్య స్వధావః । పీయతి త్వో అను త్వో గృణాతి వన్దారుస్తే తన్వం వన్దే అగ్నే
ఓ చిన్నవయస్కుడా, గొప్పవాడా, స్వయంభరుడా! నా మాట విను. సమృద్ధిగా సమర్పించిన యజ్ఞాన్ని స్వీకరించు. నీకోసం పూజించే వాడు నీకు మధురంగా పాడుతాడు, నీ రూపాన్ని నేను పూజిస్తున్నాను, అగ్నిదేవా!
యే పాయవో మామతేయం తే అగ్నే పశ్యన్తో అన్ధం దురితాదరక్షన్ । రరక్ష తాన్సుకృతో విశ్వవేదా దిప్సన్త ఇద్రిపవో నాహ దేభుః
నా బంధువులు కాని రక్షకులు, అగ్నిదేవా, చీకటిని చూసి కష్టాలనుండి రక్షించబడ్డారు. నీవు సద్గుణులైన వారిని, అన్నీ తెలిసినవారిని కాపాడావు. ద్వేషంతో ఉన్నవారు, శత్రువులు విజయం సాధించలేదు.
యో నో అగ్నే అరరివాఁ అఘాయురరాతీవా మర్చయతి ద్వయేన । మన్త్రో గురుః పునరస్తు సో అస్మా అను మృక్షీష్ట తన్వం దురుక్తైః
ఎవరైనా మనకు వ్యతిరేకంగా ఉంటే, పాపి అయినా, శత్రువు అయినా, ఆ శక్తివంతమైన మంత్రం అతనిపైనే తిరిగి పడాలి. మన మీద చెడు మాటలు పడకుండా, మన శరీరాన్ని శుభ్రపరచు, అగ్నిదేవా!
ఉత వా యః సహస్య ప్రవిద్వాన్మర్తో మర్తం మర్చయతి ద్వయేన । అతః పాహి స్తవమాన స్తువన్తమగ్నే మాకిర్నో దురితాయ ధాయీః
లేకపోతే, శక్తివంతుడైన, జ్ఞానమున్న మానవుడు ఇంకొక మానవుడికి ద్రోహం చేస్తే, అగ్నిదేవా! నిన్ను స్తుతించే, పూజించే వాడిని అతనివల్ల జరిగే అపాయాలనుండి కాపాడు. మనకు ఎలాంటి కష్టం కలగనీయకు.
మథీద్యదీం విష్టో మాతరిశ్వా హోతారం విశ్వాప్సుం విశ్వదేవ్యమ్ । ని యం దధుర్మనుష్యాసు విక్షు స్వర్ణ చిత్రం వపుషే విభావమ్
మాతరిశ్వా churn చేసి, అన్ని నీళ్లలో వ్యాపించిన, అన్ని దేవతలకు ప్రియమైన హోతారును వెలికితీసినప్పుడు, మనుషులు అతన్ని తమ వంశాల్లో, గోత్రాల్లో ప్రతిష్ఠించి, ప్రకాశవంతంగా, అద్భుతమైన రూపంతో నిలిపారు.
దదానమిన్న దదభన్త మన్మాగ్నిర్వరూథం మమ తస్య చాకన్ । జుషన్త విశ్వాన్యస్య కర్మోపస్తుతిం భరమాణస్య కారోః
ఇవ్వడమే కాకుండా తరుగని నా ఆలోచనలు, అగ్నిదేవా, నీ రక్షణకూ, నా రక్షణకూ అర్పిస్తున్నాను. నీ అన్ని కార్యాలు అంగీకరించబడాలని, కవి నీ స్తుతిని మోస్తూ ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను.
నిత్యే చిన్ను యం సదనే జగృభ్రే ప్రశస్తిభిర్దధిరే యజ్ఞియాసః । ప్ర సూ నయన్త గృభయన్త ఇష్టావశ్వాసో న రథ్యో రారహాణాః
శాశ్వత నివాసంలో కూడా, అతన్ని పట్టుకుని, పూజించదగిన వారు స్తుతులతో ప్రతిష్ఠించారు. వారు ప్రవాహాలను ముందుకు నడిపిస్తూ, కావలసినదాన్ని పట్టుకుని, రథానికి సిద్ధంగా ఉన్న గుర్రాల్లా ఉత్సాహంగా ఉన్నారు.
పురూణి దస్మో ని రిణాతి జమ్భైరాద్రోచతే వన ఆ విభావా । ఆదస్య వాతో అను వాతి శోచిరస్తుర్న శర్యామసనామను ద్యూన్
అద్భుతమైనవాడు తన దవడలతో అనేక అడ్డంకులను తొలగిస్తాడు. అడవిలో ప్రకాశిస్తూ, వెలుగునిచ్చే వాడిగా కనిపిస్తాడు. అతని జ్వాల గాలిని అనుసరిస్తూ, పదునైన బాణంలా, దినాల వరకు వ్యాపిస్తుంది.
న యం రిపవో న రిషణ్యవో గర్భే సన్తం రేషణా రేషయన్తి । అన్ధా అపశ్యా న దభన్నభిఖ్యా నిత్యాస ఈం ప్రేతారో అరక్షన్
పోటీదారులు, శత్రువులు, గర్భంలో ఉన్నా అతన్ని కదిలించలేరు. అంధులు, చూడలేని వారు అతని దగ్గరకు వచ్చి కూడా హాని చేయలేరు. శాశ్వతమైన రక్షకులు అతన్ని కాపాడారు.
మహః స రాయ ఏషతే పతిర్దన్నిన ఇనస్య వసునః పద ఆ । ఉప ధ్రజన్తమద్రయో విధన్నిత్
మహా ఐశ్వర్యానికి అధిపతి, దాతృత్వం కలిగిన ధనానికి మార్గాన్ని అన్వేషిస్తున్నాడు. రాళ్లు అతని దగ్గరకు, పిండిపెట్టే స్థలానికి చేరుకుంటున్నాయి.