ఉప మా శ్యావాః స్వనయేన దత్తా వధూమన్తో దశ రథాసో అస్థుః । షష్టిః సహస్రమను గవ్యమాగాత్సనత్కక్షీవాఁ అభిపిత్వే అహ్నామ్
నాకు, శ్యావుడు ఇచ్చిన పది వధూవంతులైన రథాలు వచ్చాయి. అరవై వేల ఆవులు కూడా వచ్చాయి. కక్షీవంతుని ధనం రోజుకు చివరగా సమృద్ధిగా వచ్చింది.
చత్వారింశద్దశరథస్య శోణాః సహస్రస్యాగ్రే శ్రేణిం నయన్తి । మదచ్యుతః కృశనావతో అత్యాన్కక్షీవన్త ఉదమృక్షన్త పజ్రాః
పది రథాలవాడి నలభై ఎర్ర గుఱ్ఱాలు వెయ్యి మధ్యలో ముందుగా నడిపిస్తాయి. కక్షీవంతుని వేగవంతమైన గుఱ్ఱాలు మద్యం పోసుకుంటూ ఇతరులను మించిపోయాయి.
పూర్వామను ప్రయతిమా దదే వస్త్రీన్యుక్తాఁ అష్టావరిధాయసో గాః । సుబన్ధవో యే విశ్యా ఇవ వ్రా అనస్వన్తః శ్రవ ఐషన్త పజ్రాః
మునుపటి కానుకను అనుసరించి, నేను వస్త్రాలు, ఎనిమిది సార్లు కట్టినవి, ఆవులను పొందాను. స్నేహితులు, వంశస్థుల్లా, రథదారులు రథాలు లేకపోయినా, కీర్తిని పొందారు.
ఆగధితా పరిగధితా యా కశీకేవ జఙ్గహే । దదాతి మహ్యం యాదురీ యాశూనాం భోజ్యా శతా
బంగారు కాశీ నగరపు యువతికి తొడపై బిగించిన అలంకారపు కట్టు లాగా, యాదురీ నాకు వందలాది రకాల తినుబండారాలు, త్వరగా దొరికే రుచికరమైన పదార్థాలు ఇస్తుంది.
ఉపోప మే పరా మృశ మా మే దభ్రాణి మన్యథాః । సర్వాహమస్మి రోమశా గన్ధారీణామివావికా
నాకు దగ్గరగా రా, నన్ను పూర్తిగా పరిశీలించు, నా చిన్నదాన్నిగా తక్కువగా అనుకోకు. నేను పూర్తిగా రోమాలతో ఉన్నాను, గంధారి ప్రాంతపు గొర్రెపిల్లలాగే.
అగ్నిం హోతారం మన్యే దాస్వన్తం వసుం సూనుం సహసో జాతవేదసం విప్రం న జాతవేదసమ్ । య ఊర్ధ్వయా స్వధ్వరో దేవో దేవాచ్యా కృపా । ఘృతస్య విభ్రాష్టిమను వష్టి శోచిషాజుహ్వానస్య సర్పిషః
అగ్ని దేవుడు యజ్ఞంలో హోతగా, ధనవంతుడిగా, బలవంతుడిగా, అన్ని జన్మలను తెలిసినవాడిగా, మహా జ్ఞానిగా ఉన్నాడు. దేవతలకు అర్హుడైన ఆయన, పవిత్రమైన విధులతో, దివ్యమైన దయతో, clarified butterను జ్వాలలతో స్వీకరించుతూ, ప్రకాశవంతంగా వెలుగుతాడు.
యజిష్ఠం త్వా యజమానా హువేమ జ్యేష్ఠమఙ్గిరసాం విప్ర మన్మభిర్విప్రేభిః శుక్ర మన్మభిః । పరిజ్మానమివ ద్యాం హోతారం చర్షణీనామ్ । శోచిష్కేశం వృషణం యమిమా విశః ప్రావన్తు జూతయే విశః
యజ్ఞానికి అర్హుడవైన అగ్ని దేవా! మేము మా ప్రార్థనలతో, పవిత్రమైన మనస్సుతో, అంగిరసులలో గొప్పవాడవు నిన్ను పిలుస్తున్నాము. ప్రజలందరికీ హోతగా, జ్వాలలతో మెరిసే కేశాలతో, బలవంతుడవైన నిన్ను వంశాలు సహాయార్థంగా ఆశ్రయిస్తాయి.
స హి పురూ చిదోజసా విరుక్మతా దీద్యానో భవతి ద్రుహంతరః పరశుర్న ద్రుహంతరః । వీళు చిద్యస్య సమృతౌ శ్రువద్వనేవ యత్స్థిరమ్ । నిఃషహమాణో యమతే నాయతే ధన్వాసహా నాయతే
అగ్ని దేవుడు అనేక బలంతో, తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, శత్రువులను నశింపజేసే కర్రలాంటివాడు. ఆయన ఎదుట పడిపోయినవారు, అడవిలో దాగినవారిలా, ఎంత బలమైనవారైనా ఆయనకు ఎదురవ్వలేరు. ఆయన వారిని జయించి ముందుకు నడిపిస్తాడు.
దృళ్హా చిదస్మా అను దుర్యథా విదే తేజిష్ఠాభిరరణిభిర్దాష్ట్యవసేఽగ్నయే దాష్ట్యవసే । ప్ర యః పురూణి గాహతే తక్షద్వనేవ శోచిషా । స్థిరా చిదన్నా ని రిణాత్యోజసా ని స్థిరాణి చిదోజసా
ఎంత బలమైన కోటలు ఉన్నా అగ్ని దేవునికి తలవంచుతాయి. నీవు మార్గాలను బాగా తెలుసు, వేగంగా మండే అరణులతో అగ్ని కోసం సమర్పణ చేస్తారు. ఆయన అనేక మందిని తన జ్వాలలతో దాటి, బలమైన పదార్థాలను కూడా తేలికగా చీల్చగలడు.
తమస్య పృక్షముపరాసు ధీమహి నక్తం యః సుదర్శతరో దివాతరాదప్రాయుషే దివాతరాత్ । ఆదస్యాయుర్గ్రభణవద్వీళు శర్మ న సూనవే । భక్తమభక్తమవో వ్యన్తో అజరా అగ్నయో వ్యన్తో అజరాః
చీకటిలో వెలిగే ఆ ప్రకాశాన్ని మనం ధ్యానించాలి. రాత్రిపూట ఆయన స్పష్టంగా కనిపిస్తాడు, పగలు అంతగా కాదు. మనం ఆయనను కుమారుడిలా ఆశ్రయించాలి. భక్తులకైనా, అభక్తులకైనా, అజరమైన అగ్నులు రక్షణను ప్రసాదిస్తారు.
స హి శర్ధో న మారుతం తువిష్వణిరప్నస్వతీషూర్వరాస్విష్టనిరార్తనాస్విష్టనిః । ఆదద్ధవ్యాన్యాదదిర్యజ్ఞస్య కేతురర్హణా । అధ స్మాస్య హర్షతో హృషీవతో విశ్వే జుషన్త పన్థాం నరః శుభే న పన్థామ్
అగ్ని దేవుడు పలు బలగాల్లా, మారుతుల్లా గర్జిస్తూ, ఫలదాయకమైన పొలాల్లోనూ, పాడుబడిన భూముల్లోనూ వేగంగా ప్రయాణిస్తాడు. ఆయన సమర్పణలను స్వీకరిస్తూ, యజ్ఞానికి గుర్తుగా నిలుస్తాడు. ఆనందంతో, ఉల్లాసంతో, అందరూ ఆయన మార్గాన్ని సంతోషంగా అనుసరిస్తారు.
ద్వితా యదీం కీస్తాసో అభిద్యవో నమస్యన్త ఉపవోచన్త భృగవో మథ్నన్తో దాశా భృగవః । అగ్నిరీశే వసూనాం శుచిర్యో ధర్ణిరేషామ్ । ప్రియాఁ అపిధీఁర్వనిషీష్ట మేధిర ఆ వనిషీష్ట మేధిరః
భృగువులు భక్తితో అగ్ని దేవుని స్తుతిస్తూ, మథించి, సమర్పించగా, ఆయన ధనానికి అధిపతి, పవిత్రుడు, ఈ జగత్తుకు ఆధారం. ప్రియమైన ధనాన్ని జ్ఞానులు కాపాడాలని కోరుదాం.
విశ్వాసాం త్వా విశాం పతిం హవామహే సర్వాసాం సమానం దమ్పతిం భుజే సత్యగిర్వాహసం భుజే । అతిథిం మానుషాణాం పితుర్న యస్యాసయా । అమీ చ విశ్వే అమృతాస ఆ వయో హవ్యా దేవేష్వా వయః
ప్రజలందరికీ అధిపతివైనవాడవు నిన్ను మేము పిలుస్తున్నాము. అందరికీ ఒకే స్వామివి, నిజమైన స్తోత్రాలతో మేము నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాము. నీవు మానవులకు అతిథివి, తండ్రిలా, ఎవరి స్థానం వదలని వాడివి. అందరు అమరులు, పక్షులు, దేవతలకు హవిస్సును తీసుకెళ్తారు.
త్వమగ్నే సహసా సహన్తమః శుష్మిన్తమో జాయసే దేవతాతయే రయిర్న దేవతాతయే । శుష్మిన్తమో హి తే మదో ద్యుమ్నిన్తమ ఉత క్రతుః । అధ స్మా తే పరి చరన్త్యజర శ్రుష్టీవానో నాజర
అగ్ని దేవా! నీవు బలవంతులలో అతి బలవంతుడు, ఉత్సాహవంతుడివి, దేవతలకు సేవ చేయడానికి జన్మించినవాడివి. నీ ఉల్లాసం అత్యుత్తమం, నీ సంకల్పం అద్భుతం. అందుకే, ఎప్పుడూ పిలవబడే అజర దేవతలు నిన్ను చుట్టుముట్టి ఉంటారు.
ప్ర వో మహే సహసా సహస్వత ఉషర్బుధే పశుషే నాగ్నయే స్తోమో బభూత్వగ్నయే । ప్రతి యదీం హవిష్మాన్విశ్వాసు క్షాసు జోగువే । అగ్రే రేభో న జరత ఋషూణాం జూర్ణిర్హోత ఋషూణామ్
మా స్తోత్రం మహా బలవంతుడైన, గొప్ప పశుపాలుడైన అగ్ని దేవునికే అంకితం. ఆయన హవిస్సుతో ప్రతి ఇంట్లో ఉంటాడు. ఋషులలో ముందుండే గర్జించే ఎద్దులా, హోతగా, బలవంతుడిగా వెలుగుతాడు.
స నో నేదిష్ఠం దదృశాన ఆ భరాగ్నే దేవేభిః సచనాః సుచేతునా మహో రాయః సుచేతునా । మహి శవిష్ఠ నస్కృధి సంచక్షే భుజే అస్యై । మహి స్తోతృభ్యో మఘవన్సువీర్యం మథీరుగ్రో న శవసా
అగ్ని దేవా! దేవతలతో కలిసి మంచి ఆలోచనతో మాకు దగ్గరగా రా. గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని మాకు ప్రసాదించు. మహాశక్తివంతుడవు, మాకు సమృద్ధిని ఇవ్వు. స్తోత్రాలు చేసే వారికి, దాతృత్వంతో, వీరత్వాన్ని ప్రసాదించు.
అయం జాయత మనుషో ధరీమణి హోతా యజిష్ఠ ఉశిజామను వ్రతమగ్నిః స్వమను వ్రతమ్ । విశ్వశ్రుష్టిః సఖీయతే రయిరివ శ్రవస్యతే । అదబ్ధో హోతా ని షదదిళస్పదే పరివీత ఇళస్పదే
ఈ అగ్ని మనుషుల ఇల్లల్లో జన్మించి, హోతగా, యజ్ఞానికి అర్హుడిగా, తన ధర్మాన్ని పాటిస్తూ వెలుగుతాడు. అందరికీ వినిపించే వాడవు, స్నేహితుడివి, ధనం పేరు పొందుతుంది. నిందలేని హోతగా, ఇళలో స్థిరంగా కూర్చుంటాడు.
తం యజ్ఞసాధమపి వాతయామస్యృతస్య పథా నమసా హవిష్మతా దేవతాతా హవిష్మతా । స న ఊర్జాముపాభృత్యయా కృపా న జూర్యతి । యం మాతరిశ్వా మనవే పరావతో దేవం భాః పరావతః
యజ్ఞానికి అర్హుడైన అగ్ని దేవుని మేము సత్యమార్గంలో, నమస్కారంతో, హవిస్సుతో పంపుతున్నాము. ఆయన మాకు పోషణను తీసుకొస్తాడు, సహాయకుడిలా, ఎప్పుడూ వృద్ధాప్యం రాదు. మాతరిశ్వా మనువుకు దూరం నుంచి దేవుని వెలుగును తీసుకొచ్చాడు.
ఏవేన సద్యః పర్యేతి పార్థివం ముహుర్గీ రేతో వృషభః కనిక్రదద్దధద్రేతః కనిక్రదత్ । శతం చక్షాణో అక్షభిర్దేవో వనేషు తుర్వణిః । సదో దధాన ఉపరేషు సానుష్వగ్నిః పరేషు సానుషు
ఇలా, వెంటనే, అగ్ని భూమిపై తిరుగుతూ, ఎడతెరిపిలేకుండా, గర్జించే ఎద్దులా తన రేతస్సును చల్లుతూ, వంద కన్నులతో అడవుల్లో వేగంగా సంచరిస్తాడు. అగ్ని ఎత్తైన శిఖరాలపై తన స్థానం ఏర్పరచుకుంటాడు.
స సుక్రతుః పురోహితో దమేదమేఽగ్నిర్యజ్ఞస్యాధ్వరస్య చేతతి క్రత్వా యజ్ఞస్య చేతతి । క్రత్వా వేధా ఇషూయతే విశ్వా జాతాని పస్పశే । యతో ఘృతశ్రీరతిథిరజాయత వహ్నిర్వేధా అజాయత
అగ్ని దేవుడు మంచి సంకల్పంతో ఈ ఇంటికి పురోహితుడిగా, యజ్ఞాన్ని, హవిని తన సంకల్పంతో గ్రహిస్తాడు. జ్ఞానంతో ఆయన కోరబడతాడు, అన్ని జీవులను గమనిస్తాడు. ఘృతసంపన్నుడైన అతిథి, అగ్ని, జ్ఞానంతో జన్మించాడు.
క్రత్వా యదస్య తవిషీషు పృఞ్చతేఽగ్నేరవేణ మరుతాం న భోజ్యేషిరాయ న భోజ్యా । స హి ష్మా దానమిన్వతి వసూనాం చ మజ్మనా । స నస్త్రాసతే దురితాదభిహ్రుతః శంసాదఘాదభిహ్రుతః
అతని సంకల్పంతో, వారు ఆయన బలాన్ని కోరుతారు, అగ్ని సహాయం కోసం, మరుతులకు లభించే ఆనందం కోసం. ఆయన నిజంగా దానాన్ని పంచుతాడు, ధనాన్ని తన ప్రమాణంతో ఇస్తాడు. ఆయన మమ్మల్ని దుష్టత నుంచి, శాపం నుంచి, హానికరం నుంచి కాపాడుతాడు.
విశ్వో విహాయా అరతిర్వసుర్దధే హస్తే దక్షిణే తరణిర్న శిశ్రథచ్ఛ్రవస్యయా న శిశ్రథత్ । విశ్వస్మా ఇదిషుధ్యతే దేవత్రా హవ్యమోహిషే । విశ్వస్మా ఇత్సుకృతే వారమృణ్వత్యగ్నిర్ద్వారా వ్యృణ్వతి
ప్రపంచానికి మేలు చేసే వాడు తన కుడి చేతిలో సర్వానందాన్ని ఉంచాడు; వేగవంతుడైన వాడు మహిమలో ఎప్పుడూ తగ్గలేదు. దేవతల మధ్య ఆయన కోసం హవిస్సు సిద్ధం చేస్తారు; ఆయనకే నైవేద్యం అందిస్తారు. మంచి పనులు చేసే వాడికి మార్గం తెరుస్తారు; అగ్ని ఆయనకు తలుపులు తెరుస్తాడు.
స మానుషే వృజనే శంతమో హితోఽగ్నిర్యజ్ఞేషు జేన్యో న విశ్పతిః ప్రియో యజ్ఞేషు విశ్పతిః । స హవ్యా మానుషాణామిళా కృతాని పత్యతే । స నస్త్రాసతే వరుణస్య ధూర్తేర్మహో దేవస్య ధూర్తేః
మనుషుల సమూహాల్లో అగ్ని శుభదాయకుడిగా నిలుస్తాడు; యజ్ఞాల్లో ఇంటి పెద్దవాడిలా, అందరికీ ఇష్టుడిగా ఉంటాడు. మనుషులు భక్తితో సమర్పించిన హవిస్సులను ఆయన పాలిస్తాడు. వరుణుని బంధనాల నుంచి, మహాదేవుని బంధనాల నుంచి ఆయన మమ్మల్ని కాపాడుతాడు.
అగ్నిం హోతారమీళతే వసుధితిం ప్రియం చేతిష్ఠమరతిం న్యేరిరే హవ్యవాహం న్యేరిరే । విశ్వాయుం విశ్వవేదసం హోతారం యజతం కవిమ్ । దేవాసో రణ్వమవసే వసూయవో గీర్భీ రణ్వం వసూయవః
అగ్ని యజ్ఞంలో హోతగా, ధనాన్ని ఇచ్చేవాడిగా, అందరికీ ఇష్టుడిగా, వేగవంతుడిగా పూజించబడతాడు; హవిస్సును తీసుకెళ్లేవాడిగా స్థాపించబడతాడు. దేవతలు ఆయనను సర్వజ్ఞుడిగా, మేధావిగా, పూజించదగిన హోతగా, కవిగా సహాయానికి స్థాపించారు; పాటలతో ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడిగా, ధనాన్ని ప్రసాదించేవాడిగా పూజిస్తారు.
యం త్వం రథమిన్ద్ర మేధసాతయేఽపాకా సన్తమిషిర ప్రణయసి ప్రానవద్య నయసి । సద్యశ్చిత్తమభిష్టయే కరో వశశ్చ వాజినమ్ । సాస్మాకమనవద్య తూతుజాన వేధసామిమాం వాచం న వేధసామ్
ఇంద్రా! నీవు జ్ఞానాన్ని పొందేందుకు ఎవరి రథాన్ని నడిపితే, వారు ఎంత దూరంలో ఉన్నా దగ్గరకు తీసుకొస్తావు, వారికి హాని కలగకుండా రక్షిస్తావు. మనసును, గుర్రాన్ని మన కోరిక కోసం వెంటనే వశపరచుతావు. మాకు కూడా ఈ నిర్దోషమైన జ్ఞానవాక్యం కలగాలని, అది మేధావులకు చెందాలని కోరుకుంటున్నాం.
స శ్రుధి యః స్మా పృతనాసు కాసు చిద్దక్షాయ్య ఇన్ద్ర భరహూతయే నృభిరసి ప్రతూర్తయే నృభిః । యః శూరైః స్వః సనితా యో విప్రైర్వాజం తరుతా । తమీశానాస ఇరధన్త వాజినం పృక్షమత్యం న వాజినమ్
ఇంద్రా! ప్రతి యుద్ధంలో నీవు సహాయానికి పిలవబడతావు; విజయం కోసం నిపుణులైన మనుషులు నిన్ను పిలుస్తారు. వీరులతో గెలిచేవాడిని, మేధావులతో విజయాన్ని సాధించేవాడిని ప్రభువులు బహుమతిని ఇస్తారు; బలవంతుడిని, మంచి గుర్రంలా పరాక్రమవంతుడిని ఆశీర్వదిస్తారు.
దస్మో హి ష్మా వృషణం పిన్వసి త్వచం కం చిద్యావీరరరుం శూర మర్త్యం పరివృణక్షి మర్త్యమ్ । ఇన్ద్రోత తుభ్యం తద్దివే తద్రుద్రాయ స్వయశసే । మిత్రాయ వోచం వరుణాయ సప్రథః సుమృళీకాయ సప్రథః
నీవు నిజంగా బలాన్ని నింపుతావు, ఎవరికైనా మహిమను కప్పిపుచ్చుతావు, ఓ వీరా! మానవుడిని కాపాడుతావు, రక్షిస్తావు. ఇంద్రా! నీకోసం, ఆ రుద్రునికోసం, మహిమ కలిగినవాడికోసం, మిత్రునికోసం, వరుణునికోసం, దయగలవాడికోసం నేను ప్రార్థిస్తున్నాను.
అస్మాకం వ ఇన్ద్రముశ్మసీష్టయే సఖాయం విశ్వాయుం ప్రాసహం యుజం వాజేషు ప్రాసహం యుజమ్ । అస్మాకం బ్రహ్మోతయేఽవా పృత్సుషు కాసు చిత్ । నహి త్వా శత్రు స్తరతే స్తృణోషి యం విశ్వం శత్రుం స్తృణోషి యమ్
మన బలానికి, స్నేహితుడిగా, అన్నింటినీ వ్యాపించే వాడిగా, యుద్ధాల్లో గెలిచే వాడిగా ఇంద్రుడు మాకు ఉండాలని కోరుకుంటున్నాం. ఏ పోటీలోనైనా ఆయన సహాయం మాకు దక్కాలని మన ప్రార్థన. నిన్ను ఎవరూ ఓడించలేరు; నీవు ప్రతి శత్రువును జయిస్తావు.
ని షూ నమాతిమతిం కయస్య చిత్తేజిష్ఠాభిరరణిభిర్నోతిభిరుగ్రాభిరుగ్రోతిభిః । నేషి ణో యథా పురానేనాః శూర మన్యసే । విశ్వాని పూరోరప పర్షి వహ్నిరాసా వహ్నిర్నో అచ్ఛ
అత్యంత వేగవంతమైన, బలమైన, ఉగ్రమైన ప్రార్థనలతో, శక్తివంతమైన పిలుపులతో ఎక్కడ ఉన్నా శత్రుత్వాన్ని తలదన్ను. మునుపటిలా మమ్మల్ని నడిపించు, ఓ వీరా! మునుపటి పాపాలను తొలగించు, ఓ అగ్ని! మాకు దగ్గరగా రా.
ప్ర తద్వోచేయం భవ్యాయేన్దవే హవ్యో న య ఇషవాన్మన్మ రేజతి రక్షోహా మన్మ రేజతి । స్వయం సో అస్మదా నిదో వధైరజేత దుర్మతిమ్ । అవ స్రవేదఘశంసోఽవతరమవ క్షుద్రమివ స్రవేత్
ఇప్పుడు నేను ఈ మహిమ కలిగిన ఇంద్రునికి అర్పణగా ఈ వాక్యాన్ని ప్రకటిస్తున్నాను; నా స్తోత్రం రాక్షసుడిని వణికిస్తుంది. ఆయనే మన శత్రువులను ఆయుధాలతో సంహరిస్తాడు, దుష్టులను జయిస్తాడు. దురాశపడే వాడు కరిగిపోవాలి, నీచుడు నీటిలా కరిగిపోవాలి.