ప్రజాపతే న త్వదేతాన్యన్యో విశ్వా జాతాని పరి తా బభూవ । యత్కామాస్తే జుహుమస్తన్నో అస్తు వయం స్యామ పతయో రయీణామ్
ప్రజాపతీ! నీవే ఈ సృష్టిలోని అన్నిటినీ ఆవరించావు, ఇంకెవరూ కాదు. నీకు కావలసినదాన్ని మేము సమర్పించాము, అది నెరవేరాలి. మేము ఐశ్వర్యానికి యజమానులమవ్వాలి.
వసుం న చిత్రమహసం గృణీషే వామం శేవమతిథిమద్విషేణ్యమ్ । స రాసతే శురుధో విశ్వధాయసోఽగ్నిర్హోతా గృహపతిః సువీర్యమ్
ప్రభావంతో ప్రకాశించే, ఆశ్చర్యకరమైన వసువును, శుభకరమైన అతిథిని, శత్రువులేని అగ్నిని నేను స్తుతిస్తున్నాను. అతడు వినయంతో, అందరికీ మేలు చేసే విధంగా, గృహపతిగా, యజ్ఞహోతగా, వీరత్వాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.
జుషాణో అగ్నే ప్రతి హర్య మే వచో విశ్వాని విద్వాన్వయునాని సుక్రతో । ఘృతనిర్ణిగ్బ్రహ్మణే గాతుమేరయ తవ దేవా అజనయన్నను వ్రతమ్
అగ్ని! నా మాటలను సంతోషంగా స్వీకరించు. నీవు అన్ని మార్గాలను తెలిసినవాడవు, మంచి కార్యాలన్నీ తెలుసు. నీవు ఘృతధారగా ప్రవహిస్తూ, బ్రాహ్మణునికి గానం చేయించు. దేవతలు నిన్ను ధర్మానుసారం స్థాపించారు.
సప్త ధామాని పరియన్నమర్త్యో దాశద్దాశుషే సుకృతే మామహస్వ । సువీరేణ రయిణాగ్నే స్వాభువా యస్త ఆనట్ సమిధా తం జుషస్వ
అమరుడు ఏడు స్థలాల్లో సంచరిస్తూ, భక్తుడికి, మంచిచేసేవాడికి వరాలు ఇస్తాడు. అగ్ని! నీ సహజమైన వీరత్వంతో, నిన్ను సమిధతో ఆహ్వానించేవాడిని అనుగ్రహించు.
యజ్ఞస్య కేతుం ప్రథమం పురోహితం హవిష్మన్త ఈళతే సప్త వాజినమ్ । శృణ్వన్తమగ్నిం ఘృతపృష్ఠముక్షణం పృణన్తం దేవం పృణతే సువీర్యమ్
యజ్ఞానికి సంకేతమైన, మొదటి పురోహితుడైన, ఏడు గుర్రాలవాడైన, హవిస్సులతో నిండిన అగ్నిని వారు కోరుకుంటారు. ఘృతంతో పూతపెట్టిన అగ్ని మాటలు వింటారు. అతడు దాత, దేవుడు, భక్తుడికి వీరత్వాన్ని నింపుతాడు.
త్వం దూతః ప్రథమో వరేణ్యః స హూయమానో అమృతాయ మత్స్వ । త్వాం మర్జయన్మరుతో దాశుషో గృహే త్వాం స్తోమేభిర్భృగవో వి రురుచుః
నీవు మొదటి దూతవు, అతి ఉత్తముడవు. అమృతత్వాన్ని కోరుతూ పిలిచినప్పుడు సంతోషించు. మరుతులు తమ ఇంట్లో నిన్ను శుభ్రపరిచారు. భృగువులు స్తోత్రాలతో నిన్ను అలంకరించారు.
ఇషం దుహన్సుదుఘాం విశ్వధాయసం యజ్ఞప్రియే యజమానాయ సుక్రతో । అగ్నే ఘృతస్నుస్త్రిరృతాని దీద్యద్వర్తిర్యజ్ఞం పరియన్సుక్రతూయసే
అన్నివిధాలా పోషణను పంచే, యజ్ఞప్రియుడైన అగ్ని! యజమానునికి నీవు శుభబుద్ధి కలిగి, ఘృతంతో అభిషేకించబడి, మూడు విధాలుగా ప్రకాశిస్తూ, యజ్ఞాన్ని చుట్టి తిరుగుతూ, జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించు.
త్వామిదస్యా ఉషసో వ్యుష్టిషు దూతం కృణ్వానా అయజన్త మానుషాః । త్వాం దేవా మహయాయ్యాయ వావృధురాజ్యమగ్నే నిమృజన్తో అధ్వరే
ఈ ఉదయ వేళల్లో, మానవులు నిన్ను తమ దూతగా చేసుకొని పూజించారు. అగ్ని! దేవతలు నిన్ను గొప్పతనానికి పెంచారు, యజ్ఞంలో నిన్ను నెయ్యితో పవిత్రం చేశారు.
ని త్వా వసిష్ఠా అహ్వన్త వాజినం గృణన్తో అగ్నే విదథేషు వేధసః । రాయస్పోషం యజమానేషు ధారయ యూయం పాత స్వస్తిభిః సదా నః
వసిష్ఠులు, జ్ఞానులు, సభల్లో నిన్ను శక్తిని ప్రసాదించేవాడిగా పిలిచారు, అగ్ని! యజ్ఞం చేసే వారికి ఐశ్వర్యం కలిగించు. మీరు ఎప్పుడూ మాకు శుభం కలిగిస్తూ కాపాడండి.
అయం వేనశ్చోదయత్పృశ్నిగర్భా జ్యోతిర్జరాయూ రజసో విమానే । ఇమమపాం సంగమే సూర్యస్య శిశుం న విప్రా మతిభీ రిహన్తి
ఈ వేణుడు, పృశ్ని గర్భంలో జన్మించి, ఆకాశపు పాత్రలో వెలుగును నడిపించాడు. నీటితో సూర్యుని సంగమంలో, మునులు తమ ధ్యానంతో ఆ శిశువును వెతుకుతున్నారు.
సముద్రాదూర్మిముదియర్తి వేనో నభోజాః పృష్ఠం హర్యతస్య దర్శి । ఋతస్య సానావధి విష్టపి భ్రాట్ సమానం యోనిమభ్యనూషత వ్రాః
వేణుడు సముద్రం నుండి అలగా పైకి వచ్చి, ఆకాశంలో ప్రకాశవంతుడి వెనుకభాగానికి చేరాడు. సత్య శిఖరాన్ని తాకి, వంశాలు ఒకే మూలాన్ని అన్వేషించాయి.
సమానం పూర్వీరభి వావశానాస్తిష్ఠన్వత్సస్య మాతరః సనీళాః । ఋతస్య సానావధి చక్రమాణా రిహన్తి మధ్వో అమృతస్య వాణీః
పురాతన తల్లులు, ఉత్సాహంగా, దూడకు దగ్గరగా నిలబడి, దానిని పోషించాయి. సత్య శిఖరానికి చేరుకుంటూ, అవి అమృతపు తేనె ప్రవాహాలను వెతుకుతున్నాయి.
జానన్తో రూపమకృపన్త విప్రా మృగస్య ఘోషం మహిషస్య హి గ్మన్ । ఋతేన యన్తో అధి సిన్ధుమస్థుర్విదద్గన్ధర్వో అమృతాని నామ
ఆయన రూపాన్ని తెలుసుకున్న మునులు, ఆయనకు హాని చేయలేదు. వారు ఎద్దు గర్జనను, జింక అరుపును విన్నారు. సత్యమార్గంలో నదికట్ట వద్ద నిలబడి, గంధర్వుడు అమృత నామాలను కనుగొన్నాడు.
అప్సరా జారముపసిష్మియాణా యోషా బిభర్తి పరమే వ్యోమన్ । చరత్ప్రియస్య యోనిషు ప్రియః సన్సీదత్పక్షే హిరణ్యయే స వేనః
అప్సరసు తన ప్రియుడి దగ్గరకు చేరింది. ఆ యువతి అతన్ని పరమాకాశంలో మోసుకుపోతుంది. ప్రియుడు ప్రియమైన స్థలాల్లో సంచరిస్తూ, వేణుడు బంగారు రెక్కపై విశ్రాంతి చెందాడు.
నాకే సుపర్ణముప యత్పతన్తం హృదా వేనన్తో అభ్యచక్షత త్వా । హిరణ్యపక్షం వరుణస్య దూతం యమస్య యోనౌ శకునం భురణ్యుమ్
ఆకాశంలో బంగారు రెక్కల పక్షి ఎగురుతున్నప్పుడు, వేణుని కోరినవారు హృదయంతో నిన్ను చూశారు. నీవు వరుణుని దూతవు, యముని లోకంలో వేగవంతమైన పక్షివు.
ఊర్ధ్వో గన్ధర్వో అధి నాకే అస్థాత్ప్రత్యఙ్చిత్రా బిభ్రదస్యాయుధాని । వసానో అత్కం సురభిం దృశే కం స్వర్ణ నామ జనత ప్రియాణి
గంధర్వుడు ఆకాశంలో నిలబడి, ఈయన యొక్క ప్రకాశవంతమైన ఆయుధాలను ధరించాడు. అందరికీ కనిపించే సుగంధ వస్త్రాన్ని వేసుకొని, ప్రియమైన బంగారు నామాలను సృష్టించాడు.
ద్రప్సః సముద్రమభి యజ్జిగాతి పశ్యన్గృధ్రస్య చక్షసా విధర్మన్ । భానుః శుక్రేణ శోచిషా చకానస్తృతీయే చక్రే రజసి ప్రియాణి
ఒక చినుకు సముద్రాన్ని చేరేటప్పుడు, గద్దపక్షి చూపుతో చూస్తూ, ప్రకాశవంతుడు స్వచ్ఛమైన కాంతితో మెరుస్తూ, మూడవ లోకంలో ప్రియమైన వాటిని సృష్టించాడు.
ఇమం నో అగ్న ఉప యజ్ఞమేహి పఞ్చయామం త్రివృతం సప్తతన్తుమ్ । అసో హవ్యవాళుత నః పురోగా జ్యోగేవ దీర్ఘం తమ ఆశయిష్ఠాః
అగ్ని! ఈ యజ్ఞానికి రా, ఇది ఐదు భాగాలుగా, మూడు తంతువులతో, ఏడు దారాలతో ఉంది. నీవు హవిస్సు తీసుకెళ్లేవాడవు, మమ్మల్ని ముందుకు నడిపించు. సూర్యుడిలా, దీర్ఘమైన చీకటిని తొలగించు.
అదేవాద్దేవః ప్రచతా గుహా యన్ప్రపశ్యమానో అమృతత్వమేమి । శివం యత్సన్తమశివో జహామి స్వాత్సఖ్యాదరణీం నాభిమేమి
దేవుడిగా నేను అదేవతలను విడిచి, రహస్యంగా తెలుసుకుంటూ అమృతత్వాన్ని పొందాను. శుభంగా కనిపించినా, శుభం కానిది వదిలిపెడతాను. నా స్నేహం వల్ల అరణి మధ్యకు వెళ్లను.
పశ్యన్నన్యస్యా అతిథిం వయాయా ఋతస్య ధామ వి మిమే పురూణి । శంసామి పిత్రే అసురాయ శేవమయజ్ఞియాద్యజ్ఞియం భాగమేమి
ఇతరుల అతిథిని చూస్తూ, పక్షిలా వేగంగా, సత్యధామాలను అనేకంగా కొలిచాను. తండ్రి అయిన అసురునికి చెబుతున్నాను—యజ్ఞానికి అర్హమైన భాగానికే వస్తున్నాను, అనర్హమైనదానికి కాదు.
బహ్వీః సమా అకరమన్తరస్మిన్నిన్ద్రం వృణానః పితరం జహామి । అగ్నిః సోమో వరుణస్తే చ్యవన్తే పర్యావర్ద్రాష్ట్రం తదవామ్యాయన్
పలువురు సంవత్సరాలు లోపల కృషి చేశాను, ఇంద్రునిని ఎంచుకుని తండ్రిని వదిలాను. అగ్ని, సోమ, వరుణులు కలవరపడ్డారు—పాలకుని ఆసనానికి చుట్టూ చేరారు.
నిర్మాయా ఉ త్యే అసురా అభూవన్త్వం చ మా వరుణ కామయాసే । ఋతేన రాజన్ననృతం వివిఞ్చన్మమ రాష్ట్రస్యాధిపత్యమేహి
ఈ మహాశక్తులు తమ స్వంత బలంతో వెలుగులోకి వచ్చారు. నీవు కూడా, వరుణా, నన్ను కోరుతున్నావు. రాజా! సత్యాన్ని అసత్యాన్ని వేరు చేసి, నా రాజ్యంలో అధిపత్యానికి రా.
ఇదం స్వరిదమిదాస వామమయం ప్రకాశ ఉర్వన్తరిక్షమ్ । హనావ వృత్రం నిరేహి సోమ హవిష్ట్వా సన్తం హవిషా యజామ
ఇది వెలుగు, ఇది సంపద, ఇది భూమి-ఆకాశ మధ్య విశాలమైన ప్రకాశవంతమైన స్థలం. వృత్రుడిని జయిద్దాం, సోమా, బయటకు రా—హవిస్సుతో పూజించదగినవారిని పూజిద్దాం.
కవిః కవిత్వా దివి రూపమాసజదప్రభూతీ వరుణో నిరపః సృజత్ । క్షేమం కృణ్వానా జనయో న సిన్ధవస్తా అస్య వర్ణం శుచయో భరిభ్రతి
కవి తన కవిత్వంతో ఆకాశంలో రూపాన్ని ఏర్పరిచాడు. వరుణుడు నిరోధం లేకుండా నదులను ప్రవహింపజేశాడు. సురక్షితమైన గృహాన్ని నిర్మించుకునే ప్రజలవలె, పవిత్రమైన నదులు ఆయన రంగును మోస్తున్నాయి.
తా అస్య జ్యేష్ఠమిన్ద్రియం సచన్తే తా ఈమా క్షేతి స్వధయా మదన్తీః । తా ఈం విశో న రాజానం వృణానా బీభత్సువో అప వృత్రాదతిష్ఠన్
అవి ఆయన గొప్ప శక్తిని ఆశ్రయించాయి. అవి స్వభావంతో ఇక్కడ నివసిస్తూ ఆనందిస్తున్నాయి. రాజును ఎంచుకునే ప్రజలవలె, అవి ఉగ్రంగా వృత్రుని నుండి వేరుగా నిలిచాయి.
బీభత్సూనాం సయుజం హంసమాహురపాం దివ్యానాం సఖ్యే చరన్తమ్ । అనుష్టుభమను చర్చూర్యమాణమిన్ద్రం ని చిక్యుః కవయో మనీషా
భయంకరమైనవారితో కలిసి, ఆ హంస వలె ఉన్నవాడిని, ఆకాశంలోను, పవిత్ర జలాల్లోను సంచరించేవాడిని, జ్ఞానులు తమ ధ్యానంతో తెలుసుకున్నారు. వారు అనుష్టుప్ ఛందస్సుతో ఇంద్రుని స్తుతిస్తూ, ఆయనను కోరుతూ పూజించారు.
అహం రుద్రేభిర్వసుభిశ్చరామ్యహమాదిత్యైరుత విశ్వదేవైః । అహం మిత్రావరుణోభా బిభర్మ్యహమిన్ద్రాగ్నీ అహమశ్వినోభా
నేను రుద్రులతో, వసులతో కలిసి తిరుగుతాను. ఆదిత్యులతో, అన్నీ దేవతలతో కూడి ఉంటాను. మిత్రుడు, వరుణుడు ఇద్దరినీ నేను మోస్తాను. ఇంద్రుడు, అగ్ని ఇద్దరినీ, అశ్వినీదేవతలు ఇద్దరినీ నేను మోస్తాను.
అహం సోమమాహనసం బిభర్మ్యహం త్వష్టారముత పూషణం భగమ్ । అహం దధామి ద్రవిణం హవిష్మతే సుప్రావ్యే యజమానాయ సున్వతే
పోషకమైన సోమాన్ని నేను మోస్తాను. త్వష్టారుని, పూషణుని, భాగదేవుని కూడా నేను మోస్తాను. భక్తితో హవిస్సు సమర్పించే యజమానునికి, ధనాన్ని నేను ప్రసాదిస్తాను.
అహం రాష్ట్రీ సంగమనీ వసూనాం చికితుషీ ప్రథమా యజ్ఞియానామ్ । తాం మా దేవా వ్యదధుః పురుత్రా భూరిస్థాత్రాం భూర్యావేశయన్తీమ్
నేనే రాజ్యానికి అధిపతి, ధనాన్ని సమకూర్చే వాడిని, జ్ఞానవంతురాలిని, యజ్ఞానికి ముందుగా ఉండే వాడిని. దేవతలు నన్ను అనేక చోట్ల విస్తరించారు, నన్ను అనేక రూపాల్లో ప్రవేశింపజేశారు.
మయా సో అన్నమత్తి యో విపశ్యతి యః ప్రాణితి య ఈం శృణోత్యుక్తమ్ । అమన్తవో మాం త ఉప క్షియన్తి శ్రుధి శ్రుత శ్రద్ధివం తే వదామి
నా ద్వారా చూసేవాడు తినగలడు, ఊపిరి పీల్చేవాడు జీవించగలడు, మాట వినేవాడు వినగలడు. జ్ఞానం లేనివారు నా దగ్గరే ఉంటారు. వినేవారు వినండి, విశ్వాసంతో చెప్పదగిన మాటను మీకు చెబుతున్నాను.