ఏవా మహాన్బృహద్దివో అథర్వావోచత్స్వాం తన్వమిన్ద్రమేవ । స్వసారో మాతరిభ్వరీరరిప్రా హిన్వన్తి చ శవసా వర్ధయన్తి చ
అథర్వ ఋషుల వంశస్థుడైన గొప్ప బృహద్దివుడు, నిన్ను తన అంతరాత్మగా భావించి, ఇంద్రుడా! నీ గురించి పలికాడు. మాతరిశ్వనుని కుమార్తెలు, నీ శక్తితో నీ వద్దకు శత్రుత్వం లేకుండా వచ్చి, నిన్ను ప్రేరేపించి, బలపరిచారు.
హిరణ్యగర్భః సమవర్తతాగ్రే భూతస్య జాతః పతిరేక ఆసీత్ । స దాధార పృథివీం ద్యాముతేమాం కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
ప్రారంభంలో హిరణ్యగర్భుడు ఉద్భవించాడు. భూతమంతటికి ఏకైక అధిపతిగా జన్మించాడు. ఈ భూమిని, ఆకాశాన్ని స్థాపించాడు. ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
య ఆత్మదా బలదా యస్య విశ్వ ఉపాసతే ప్రశిషం యస్య దేవాః । యస్య ఛాయామృతం యస్య మృత్యుః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
ఆత్మను, బలాన్ని ప్రసాదించేవాడు, అందరు దేవతలు ఆజ్ఞాపాలకుడిగా పూజించే వాడు, ఆయన నీడ అమృతం, ఆయన నీడ మరణం. ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
యః ప్రాణతో నిమిషతో మహిత్వైక ఇద్రాజా జగతో బభూవ । య ఈశే అస్య ద్విపదశ్చతుష్పదః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
ప్రాణం పోసుకునే, కన్నెత్తే ప్రతి జీవికి ఏకైక రాజుగా ఉన్న వాడు, రెండు కాళ్లు, నాలుగు కాళ్లు ఉన్నవన్నీ పాలించే వాడు. ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
యస్యేమే హిమవన్తో మహిత్వా యస్య సముద్రం రసయా సహాహుః । యస్యేమాః ప్రదిశో యస్య బాహూ కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
హిమవంతాలు ఆయన మహిమను తెలియజేస్తాయి, నదులతో కూడిన సముద్రం కూడా ఆయన గొప్పతనాన్ని చెబుతుంది. ఈ దిక్కులన్నీ ఆయన భుజాలు. ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
యేన ద్యౌరుగ్రా పృథివీ చ దృళ్హా యేన స్వః స్తభితం యేన నాకః । యో అన్తరిక్షే రజసో విమానః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
బలమైన ఆకాశాన్ని, దృఢమైన భూమిని స్థాపించిన వాడు, స్వర్గాన్ని నిలిపిన వాడు, మధ్యలోని అంతరిక్షాన్ని కొలిచిన వాడు. ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
యం క్రన్దసీ అవసా తస్తభానే అభ్యైక్షేతాం మనసా రేజమానే । యత్రాధి సూర ఉదితో విభాతి కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
విశాలమైన భూ లోకాలు ఆయన శక్తితో నిలబడినప్పుడు, భయంతో మనసుతో ఆయనను చూశాయి. అక్కడే సూర్యుడు ఉదయించి ప్రకాశిస్తాడు. ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
ఆపో హ యద్బృహతీర్విశ్వమాయన్గర్భం దధానా జనయన్తీరగ్నిమ్ । తతో దేవానాం సమవర్తతాసురేకః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
విపులమైన జలాలు సర్వజీవరూపమైన గర్భాన్ని మోసుకువచ్చి, అగ్నిని జన్మించించాయి. వాటి నుంచే దేవతలకు దేవుడైన ఏకైకుడు ఉద్భవించాడు. ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
యశ్చిదాపో మహినా పర్యపశ్యద్దక్షం దధానా జనయన్తీర్యజ్ఞమ్ । యో దేవేష్వధి దేవ ఏక ఆసీత్కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
అతడు తన మహిమతో జలాలను చూచాడు, అవి సృష్టిశక్తిని మోసుకొచ్చి, యజ్ఞాన్ని పుట్టించాయి. దేవతల్లో దేవుడిగా ఉన్న వాడు ఒక్కడే. ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
మా నో హింసీజ్జనితా యః పృథివ్యా యో వా దివం సత్యధర్మా జజాన । యశ్చాపశ్చన్ద్రా బృహతీర్జజాన కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
భూమిని సృష్టించినవాడు, ఆకాశంలో సత్యధర్మాన్ని స్థాపించినవాడు, ప్రకాశవంతమైన గొప్ప జలాలను సృష్టించినవాడు మనకు హాని చేయకూడదు. ఏ దేవునికి మనం హవిస్సు సమర్పించాలి?
ప్రజాపతే న త్వదేతాన్యన్యో విశ్వా జాతాని పరి తా బభూవ । యత్కామాస్తే జుహుమస్తన్నో అస్తు వయం స్యామ పతయో రయీణామ్
ప్రజాపతీ! నీవే ఈ సృష్టిలోని అన్నిటినీ ఆవరించావు, ఇంకెవరూ కాదు. నీకు కావలసినదాన్ని మేము సమర్పించాము, అది నెరవేరాలి. మేము ఐశ్వర్యానికి యజమానులమవ్వాలి.
వసుం న చిత్రమహసం గృణీషే వామం శేవమతిథిమద్విషేణ్యమ్ । స రాసతే శురుధో విశ్వధాయసోఽగ్నిర్హోతా గృహపతిః సువీర్యమ్
ప్రభావంతో ప్రకాశించే, ఆశ్చర్యకరమైన వసువును, శుభకరమైన అతిథిని, శత్రువులేని అగ్నిని నేను స్తుతిస్తున్నాను. అతడు వినయంతో, అందరికీ మేలు చేసే విధంగా, గృహపతిగా, యజ్ఞహోతగా, వీరత్వాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.
జుషాణో అగ్నే ప్రతి హర్య మే వచో విశ్వాని విద్వాన్వయునాని సుక్రతో । ఘృతనిర్ణిగ్బ్రహ్మణే గాతుమేరయ తవ దేవా అజనయన్నను వ్రతమ్
అగ్ని! నా మాటలను సంతోషంగా స్వీకరించు. నీవు అన్ని మార్గాలను తెలిసినవాడవు, మంచి కార్యాలన్నీ తెలుసు. నీవు ఘృతధారగా ప్రవహిస్తూ, బ్రాహ్మణునికి గానం చేయించు. దేవతలు నిన్ను ధర్మానుసారం స్థాపించారు.
సప్త ధామాని పరియన్నమర్త్యో దాశద్దాశుషే సుకృతే మామహస్వ । సువీరేణ రయిణాగ్నే స్వాభువా యస్త ఆనట్ సమిధా తం జుషస్వ
అమరుడు ఏడు స్థలాల్లో సంచరిస్తూ, భక్తుడికి, మంచిచేసేవాడికి వరాలు ఇస్తాడు. అగ్ని! నీ సహజమైన వీరత్వంతో, నిన్ను సమిధతో ఆహ్వానించేవాడిని అనుగ్రహించు.
యజ్ఞస్య కేతుం ప్రథమం పురోహితం హవిష్మన్త ఈళతే సప్త వాజినమ్ । శృణ్వన్తమగ్నిం ఘృతపృష్ఠముక్షణం పృణన్తం దేవం పృణతే సువీర్యమ్
యజ్ఞానికి సంకేతమైన, మొదటి పురోహితుడైన, ఏడు గుర్రాలవాడైన, హవిస్సులతో నిండిన అగ్నిని వారు కోరుకుంటారు. ఘృతంతో పూతపెట్టిన అగ్ని మాటలు వింటారు. అతడు దాత, దేవుడు, భక్తుడికి వీరత్వాన్ని నింపుతాడు.
త్వం దూతః ప్రథమో వరేణ్యః స హూయమానో అమృతాయ మత్స్వ । త్వాం మర్జయన్మరుతో దాశుషో గృహే త్వాం స్తోమేభిర్భృగవో వి రురుచుః
నీవు మొదటి దూతవు, అతి ఉత్తముడవు. అమృతత్వాన్ని కోరుతూ పిలిచినప్పుడు సంతోషించు. మరుతులు తమ ఇంట్లో నిన్ను శుభ్రపరిచారు. భృగువులు స్తోత్రాలతో నిన్ను అలంకరించారు.
ఇషం దుహన్సుదుఘాం విశ్వధాయసం యజ్ఞప్రియే యజమానాయ సుక్రతో । అగ్నే ఘృతస్నుస్త్రిరృతాని దీద్యద్వర్తిర్యజ్ఞం పరియన్సుక్రతూయసే
అన్నివిధాలా పోషణను పంచే, యజ్ఞప్రియుడైన అగ్ని! యజమానునికి నీవు శుభబుద్ధి కలిగి, ఘృతంతో అభిషేకించబడి, మూడు విధాలుగా ప్రకాశిస్తూ, యజ్ఞాన్ని చుట్టి తిరుగుతూ, జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించు.
త్వామిదస్యా ఉషసో వ్యుష్టిషు దూతం కృణ్వానా అయజన్త మానుషాః । త్వాం దేవా మహయాయ్యాయ వావృధురాజ్యమగ్నే నిమృజన్తో అధ్వరే
ఈ ఉదయ వేళల్లో, మానవులు నిన్ను తమ దూతగా చేసుకొని పూజించారు. అగ్ని! దేవతలు నిన్ను గొప్పతనానికి పెంచారు, యజ్ఞంలో నిన్ను నెయ్యితో పవిత్రం చేశారు.
ని త్వా వసిష్ఠా అహ్వన్త వాజినం గృణన్తో అగ్నే విదథేషు వేధసః । రాయస్పోషం యజమానేషు ధారయ యూయం పాత స్వస్తిభిః సదా నః
వసిష్ఠులు, జ్ఞానులు, సభల్లో నిన్ను శక్తిని ప్రసాదించేవాడిగా పిలిచారు, అగ్ని! యజ్ఞం చేసే వారికి ఐశ్వర్యం కలిగించు. మీరు ఎప్పుడూ మాకు శుభం కలిగిస్తూ కాపాడండి.
అయం వేనశ్చోదయత్పృశ్నిగర్భా జ్యోతిర్జరాయూ రజసో విమానే । ఇమమపాం సంగమే సూర్యస్య శిశుం న విప్రా మతిభీ రిహన్తి
ఈ వేణుడు, పృశ్ని గర్భంలో జన్మించి, ఆకాశపు పాత్రలో వెలుగును నడిపించాడు. నీటితో సూర్యుని సంగమంలో, మునులు తమ ధ్యానంతో ఆ శిశువును వెతుకుతున్నారు.
సముద్రాదూర్మిముదియర్తి వేనో నభోజాః పృష్ఠం హర్యతస్య దర్శి । ఋతస్య సానావధి విష్టపి భ్రాట్ సమానం యోనిమభ్యనూషత వ్రాః
వేణుడు సముద్రం నుండి అలగా పైకి వచ్చి, ఆకాశంలో ప్రకాశవంతుడి వెనుకభాగానికి చేరాడు. సత్య శిఖరాన్ని తాకి, వంశాలు ఒకే మూలాన్ని అన్వేషించాయి.
సమానం పూర్వీరభి వావశానాస్తిష్ఠన్వత్సస్య మాతరః సనీళాః । ఋతస్య సానావధి చక్రమాణా రిహన్తి మధ్వో అమృతస్య వాణీః
పురాతన తల్లులు, ఉత్సాహంగా, దూడకు దగ్గరగా నిలబడి, దానిని పోషించాయి. సత్య శిఖరానికి చేరుకుంటూ, అవి అమృతపు తేనె ప్రవాహాలను వెతుకుతున్నాయి.
జానన్తో రూపమకృపన్త విప్రా మృగస్య ఘోషం మహిషస్య హి గ్మన్ । ఋతేన యన్తో అధి సిన్ధుమస్థుర్విదద్గన్ధర్వో అమృతాని నామ
ఆయన రూపాన్ని తెలుసుకున్న మునులు, ఆయనకు హాని చేయలేదు. వారు ఎద్దు గర్జనను, జింక అరుపును విన్నారు. సత్యమార్గంలో నదికట్ట వద్ద నిలబడి, గంధర్వుడు అమృత నామాలను కనుగొన్నాడు.
అప్సరా జారముపసిష్మియాణా యోషా బిభర్తి పరమే వ్యోమన్ । చరత్ప్రియస్య యోనిషు ప్రియః సన్సీదత్పక్షే హిరణ్యయే స వేనః
అప్సరసు తన ప్రియుడి దగ్గరకు చేరింది. ఆ యువతి అతన్ని పరమాకాశంలో మోసుకుపోతుంది. ప్రియుడు ప్రియమైన స్థలాల్లో సంచరిస్తూ, వేణుడు బంగారు రెక్కపై విశ్రాంతి చెందాడు.
నాకే సుపర్ణముప యత్పతన్తం హృదా వేనన్తో అభ్యచక్షత త్వా । హిరణ్యపక్షం వరుణస్య దూతం యమస్య యోనౌ శకునం భురణ్యుమ్
ఆకాశంలో బంగారు రెక్కల పక్షి ఎగురుతున్నప్పుడు, వేణుని కోరినవారు హృదయంతో నిన్ను చూశారు. నీవు వరుణుని దూతవు, యముని లోకంలో వేగవంతమైన పక్షివు.
ఊర్ధ్వో గన్ధర్వో అధి నాకే అస్థాత్ప్రత్యఙ్చిత్రా బిభ్రదస్యాయుధాని । వసానో అత్కం సురభిం దృశే కం స్వర్ణ నామ జనత ప్రియాణి
గంధర్వుడు ఆకాశంలో నిలబడి, ఈయన యొక్క ప్రకాశవంతమైన ఆయుధాలను ధరించాడు. అందరికీ కనిపించే సుగంధ వస్త్రాన్ని వేసుకొని, ప్రియమైన బంగారు నామాలను సృష్టించాడు.
ద్రప్సః సముద్రమభి యజ్జిగాతి పశ్యన్గృధ్రస్య చక్షసా విధర్మన్ । భానుః శుక్రేణ శోచిషా చకానస్తృతీయే చక్రే రజసి ప్రియాణి
ఒక చినుకు సముద్రాన్ని చేరేటప్పుడు, గద్దపక్షి చూపుతో చూస్తూ, ప్రకాశవంతుడు స్వచ్ఛమైన కాంతితో మెరుస్తూ, మూడవ లోకంలో ప్రియమైన వాటిని సృష్టించాడు.
ఇమం నో అగ్న ఉప యజ్ఞమేహి పఞ్చయామం త్రివృతం సప్తతన్తుమ్ । అసో హవ్యవాళుత నః పురోగా జ్యోగేవ దీర్ఘం తమ ఆశయిష్ఠాః
అగ్ని! ఈ యజ్ఞానికి రా, ఇది ఐదు భాగాలుగా, మూడు తంతువులతో, ఏడు దారాలతో ఉంది. నీవు హవిస్సు తీసుకెళ్లేవాడవు, మమ్మల్ని ముందుకు నడిపించు. సూర్యుడిలా, దీర్ఘమైన చీకటిని తొలగించు.
అదేవాద్దేవః ప్రచతా గుహా యన్ప్రపశ్యమానో అమృతత్వమేమి । శివం యత్సన్తమశివో జహామి స్వాత్సఖ్యాదరణీం నాభిమేమి
దేవుడిగా నేను అదేవతలను విడిచి, రహస్యంగా తెలుసుకుంటూ అమృతత్వాన్ని పొందాను. శుభంగా కనిపించినా, శుభం కానిది వదిలిపెడతాను. నా స్నేహం వల్ల అరణి మధ్యకు వెళ్లను.
పశ్యన్నన్యస్యా అతిథిం వయాయా ఋతస్య ధామ వి మిమే పురూణి । శంసామి పిత్రే అసురాయ శేవమయజ్ఞియాద్యజ్ఞియం భాగమేమి
ఇతరుల అతిథిని చూస్తూ, పక్షిలా వేగంగా, సత్యధామాలను అనేకంగా కొలిచాను. తండ్రి అయిన అసురునికి చెబుతున్నాను—యజ్ఞానికి అర్హమైన భాగానికే వస్తున్నాను, అనర్హమైనదానికి కాదు.