ప్రేన్ద్రాగ్నిభ్యాం సువచస్యామియర్మి సిన్ధావివ ప్రేరయం నావమర్కైః । అయా ఇవ పరి చరన్తి దేవా యే అస్మభ్యం ధనదా ఉద్భిదశ్చ
మంచి మాటలతో ఇంద్రుని, అగ్నిని పిలుస్తున్నాను, నదిలో పడవను తెచ్చినట్లు. దేవతలు ఈ విధంగా మా కోసం ధనాన్ని, సంపదను ప్రసాదిస్తూ చుట్టూ తిరుగుతున్నారు.
న వా ఉ దేవాః క్షుధమిద్వధం దదురుతాశితముప గచ్ఛన్తి మృత్యవః । ఉతో రయిః పృణతో నోప దస్యత్యుతాపృణన్మర్డితారం న విన్దతే
దేవతలు ఆకలిని, మరణాన్ని కలిగించరు; తినేవారిని మృత్యువు దగ్గరకు రాడు. కాని దానం చేయని వాడికి ధనం నిలవదు, పంచుకోని వాడికి సహాయకుడు దొరకడు.
య ఆధ్రాయ చకమానాయ పిత్వోఽన్నవాన్సన్రఫితాయోపజగ్ముషే । స్థిరం మనః కృణుతే సేవతే పురోతో చిత్స మర్డితారం న విన్దతే
ఎవరైనా ఆకలితో ఉన్నవాడికి, దాహంతో ఉన్నవాడికి, అవసరంలో వచ్చినవాడికి అన్నం ఇస్తే, అతడు మనస్సు ధృఢంగా చేసుకుంటాడు, ముందుగా సేవ చేస్తాడు, కష్టంలో ఉన్నా సహాయకుడు దొరుకుతాడు.
స ఇద్భోజో యో గృహవే దదాత్యన్నకామాయ చరతే కృశాయ । అరమస్మై భవతి యామహూతా ఉతాపరీషు కృణుతే సఖాయమ్
తన ఇంట్లో ఆకలితో ఉన్నవారికి తిండి ఇచ్చే వాడు నిజంగా దాత. అలాంటి వాడు బలహీనుల మధ్య తిరుగుతూ, ఎవరు పిలిచినా వారికి స్నేహితుడవుతాడు. పరాయివారితో కూడా స్నేహం పెంచుకుంటాడు.
న స సఖా యో న దదాతి సఖ్యే సచాభువే సచమానాయ పిత్వః । అపాస్మాత్ప్రేయాన్న తదోకో అస్తి పృణన్తమన్యమరణం చిదిచ్ఛేత్
తన స్నేహితుడికి సహాయం చేయని వాడు స్నేహితుడు కాదు. సహాయం కోరినవారికి సహాయపడని వాడిని దూరంగా ఉంచాలి. అలాంటి వాడి దగ్గర మనకు స్థానం లేదు. మరణ సమయానికైనా దానం చేసే వాడే మనకు కావాలి.
పృణీయాదిన్నాధమానాయ తవ్యాన్ద్రాఘీయాంసమను పశ్యేత పన్థామ్ । ఓ హి వర్తన్తే రథ్యేవ చక్రాన్యమన్యముప తిష్ఠన్త రాయః
ఆకలితో ఉన్నవారికి తిండి ఇవ్వాలి. గొప్పవారి మార్గాన్ని గమనించాలి. ఎందుకంటే రథ చక్రాలు తిరుగుతున్నట్టు ధనం ఒకరి దగ్గర నుండి మరొకరికి మారుతుంది.
మోఘమన్నం విన్దతే అప్రచేతాః సత్యం బ్రవీమి వధ ఇత్స తస్య । నార్యమణం పుష్యతి నో సఖాయం కేవలాఘో భవతి కేవలాదీ
అవగాహన లేని వాడు తిండి పొందినా అది వృథా. ఇది నిజం, అది అతని నాశనం. అలాంటి వాడు స్నేహితులను పెంపొందించడు, తోడివారిని ఆదరించడు. ఒంటరిగా తినేవాడు పాపం మాత్రమే తింటాడు.
కృషన్నిత్ఫాల ఆశితం కృణోతి యన్నధ్వానమప వృఙ్క్తే చరిత్రైః । వదన్బ్రహ్మావదతో వనీయాన్పృణన్నాపిరపృణన్తమభి ష్యాత్
కర్షకుడు దున్నెను సిద్ధం చేసి పొలాన్ని తయారు చేస్తాడు. తన కర్మతో మార్గాన్ని సాఫీ చేస్తాడు. మాట్లాడేవాడు మాట్లాడనివ్వాలి, కానీ దానం చేసే వాడే గొప్పవాడు. దానం చేయని వాడిని దానం చేసే వాడు మించాలి.
ఏకపాద్భూయో ద్విపదో వి చక్రమే ద్విపాత్త్రిపాదమభ్యేతి పశ్చాత్ । చతుష్పాదేతి ద్విపదామభిస్వరే సమ్పశ్యన్పఙ్క్తీరుపతిష్ఠమానః
ఒక కాలు ఉన్నది రెండు కాళ్లవాడిని దాటి పోతుంది. రెండు కాళ్లు ఉన్నది మూడు కాళ్లవాడిని వెనుక నుంచి దాటి పోతుంది. నాలుగు కాళ్లు ఉన్నది రెండు కాళ్లవాడిని సమూహంలో చేరి చూస్తూ ముందుకు వస్తుంది.
సమౌ చిద్ధస్తౌ న సమం వివిష్టః సమ్మాతరా చిన్న సమం దుహాతే । యమయోశ్చిన్న సమా వీర్యాణి జ్ఞాతీ చిత్సన్తౌ న సమం పృణీతః
రెండు చేతులు కూడా సమానంగా ఉండవు. రెండు తల్లులు సమానంగా పాలివ్వవు. ఇద్దరు అన్నదమ్ముల బలాలు కూడా ఒకేలా ఉండవు. బంధువులైనా అందరూ సమానంగా దానం చేయరు.
అగ్నే హంసి న్యత్రిణం దీద్యన్మర్త్యేష్వా । స్వే క్షయే శుచివ్రత
ఓ అగ్ని! నీవు నీ స్వస్థానంలో, పవిత్రమైన వ్రతంతో, మానవులలో ప్రకాశిస్తూ, అడ్డుకునేవారిని నాశనం చేస్తావు.
ఉత్తిష్ఠసి స్వాహుతో ఘృతాని ప్రతి మోదసే । యత్త్వా స్రుచః సమస్థిరన్
నిన్ను సక్రమంగా పిలిచినప్పుడు నీవు లేచి, నీవు కోసం సిద్ధం చేసిన నెయ్యి నైవేద్యాన్ని ఆనందంగా స్వీకరిస్తావు.
స ఆహుతో వి రోచతేఽగ్నిరీళేన్యో గిరా । స్రుచా ప్రతీకమజ్యతే
అలా పిలిచినప్పుడు, స్తుతించదగిన అగ్ని ప్రకాశిస్తాడు. అతని ముఖంపై నెయ్యి పూస్తారు.
ఘృతేనాగ్నిః సమజ్యతే మధుప్రతీక ఆహుతః । రోచమానో విభావసుః
నెయ్యితో అగ్ని అలంకరించబడతాడు. పిలిచినప్పుడు అతని ముఖం తేనెలా మధురంగా మెరిసిపోతుంది. వెలుగుతో నిండినవాడు ప్రకాశిస్తాడు.
జరమాణః సమిధ్యసే దేవేభ్యో హవ్యవాహన । తం త్వా హవన్త మర్త్యాః
వృద్ధాప్యంలోనూ నీవు మండిపోతావు, దేవతలకు హవిస్సు తీసుకెళ్లేవాడవు. మానవులు నిన్ను పిలుస్తారు.
తం మర్తా అమర్త్యం ఘృతేనాగ్నిం సపర్యత । అదాభ్యం గృహపతిమ్
మానవులు నిన్ను, అమరుడైన అగ్ని, నెయ్యితో పూజిస్తారు. నీవు దుర్భేద్యుడవు, ఇంటి యజమానివి.
అదాభ్యేన శోచిషాగ్నే రక్షస్త్వం దహ । గోపా ఋతస్య దీదిహి
అదురుసుకోలేని నీ జ్వాలతో, అగ్ని! నీవు రాక్షసులను కాల్చివేయు. సత్యానికి కాపలాదారిగా వెలిగిపో.
స త్వమగ్నే ప్రతీకేన ప్రత్యోష యాతుధాన్యః । ఉరుక్షయేషు దీద్యత్
అందువల్ల, అగ్ని! నీ ముఖంతో దుష్టులను దూరం చేయు. విశాలమైన గృహాలలో ప్రకాశించు.
తం త్వా గీర్భిరురుక్షయా హవ్యవాహం సమీధిరే । యజిష్ఠం మానుషే జనే
విశాల గృహాలలో, హవిస్సు తీసుకెళ్లేవాడవు నిన్ను స్తోత్రాలతో ఆహ్వానించారు. మానవులలో యజ్ఞానికి అర్హుడవు.
ఇతి వా ఇతి మే మనో గామశ్వం సనుయామితి । కువిత్సోమస్యాపామితి
ఇలా, ఇలా నా మనసు 'ఒక ఆవును, ఒక గుర్రాన్ని పొందాలి' అని ఆలోచిస్తోంది. బహుశా సోమరసం తాగగలనేమో.
ప్ర వాతా ఇవ దోధత ఉన్మా పీతా అయంసత । కువిత్సోమస్యాపామితి
నా ఆలోచనలు గాలులా ఊగిపోతున్నాయి, ఉద్రేకంతో నిండిపోయాయి. బహుశా సోమరసం తాగగలనేమో.
ఉన్మా పీతా అయంసత రథమశ్వా ఇవాశవః । కువిత్సోమస్యాపామితి
నా మనసు ఉప్పొంగి పోయింది, వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రాలు రథాన్ని లాగినట్టు. ఇదంతా సోమరసం ప్రభావమే కావచ్చు.
ఉప మా మతిరస్థిత వాశ్రా పుత్రమివ ప్రియమ్ । కువిత్సోమస్యాపామితి
నా ఆలోచన నన్ను చేరుకుంది, ఆవు తన ప్రియమైన కుందెను చేరినట్టు. ఇదీ సోమరసం ప్రభావమే కావచ్చు.
అహం తష్టేవ వన్ధురం పర్యచామి హృదా మతిమ్ । కువిత్సోమస్యాపామితి
నేను ఒక వడ్రంగి తన పనిని చుట్టూ తిరిగినట్టు, నా హృదయంతో జ్ఞానం వెతుకుతూ తిరుగుతున్నాను. ఇదీ సోమరసం ప్రభావమే కావచ్చు.
నహి మే అక్షిపచ్చనాచ్ఛాన్త్సుః పఞ్చ కృష్టయః । కువిత్సోమస్యాపామితి
ఐదు వంశాలు కూడ నన్ను ఆపలేవు. ఇదీ సోమరసం ప్రభావమే కావచ్చు.
నహి మే రోదసీ ఉభే అన్యం పక్షం చన ప్రతి । కువిత్సోమస్యాపామితి
ఈ రెండు లోకాలు గానీ, ఇంకో రెక్క గానీ నన్ను ఆపలేవు. ఇదీ సోమరసం ప్రభావమే కావచ్చు.
అభి ద్యాం మహినా భువమభీమాం పృథివీం మహీమ్ । కువిత్సోమస్యాపామితి
నా మహిమతో ఆకాశాన్ని దాటి, విస్తారమైన భూమిని కూడా అధిగమించాను. ఇదీ సోమరసం ప్రభావమే కావచ్చు.
హన్తాహం పృథివీమిమాం ని దధానీహ వేహ వా । కువిత్సోమస్యాపామితి
ఈ భూమిని నేను ఇక్కడో, అక్కడో పెట్టగలను. ఇదీ సోమరసం ప్రభావమే కావచ్చు.
ఓషమిత్పృథివీమహం జఙ్ఘనానీహ వేహ వా । కువిత్సోమస్యాపామితి
నేను భూమిని ఎండబెట్టగలను, లేదా ఇక్కడో అక్కడో కదిలించగలను. ఇదీ సోమరసం ప్రభావమే కావచ్చు.
దివి మే అన్యః పక్షోఽధో అన్యమచీకృషమ్ । కువిత్సోమస్యాపామితి
నా ఒక రెక్క ఆకాశంలో ఉంది, ఇంకొకటి నేనే క్రింద ఏర్పరిచాను. ఇదీ సోమరసం ప్రభావమే కావచ్చు.