సహస్రధా పఞ్చదశాన్యుక్థా యావద్ద్యావాపృథివీ తావదిత్తత్ । సహస్రధా మహిమానః సహస్రం యావద్బ్రహ్మ విష్ఠితం తావతీ వాక్
వెయ్యి విధాలుగా, పదిహేను స్తోత్రాలు; ఆకాశం, భూమి ఎంత విస్తృతంగా ఉన్నాయో, అంతగా అవి ఉన్నాయి. అతని మహిమ వెయ్యి రెట్లు; బ్రహ్మం ఎంతవరకు విస్తరించిందో, అంతవరకు వాక్కు వ్యాపించింది.
కశ్ఛన్దసాం యోగమావేద ధీరః కో ధిష్ణ్యాం ప్రతి వాచం పపాద । కమృత్విజామష్టమం శూరమాహుర్హరీ ఇన్ద్రస్య ని చికాయ కః స్విత్
ఎవరు, జ్ఞాని, ఛందస్సుల సమన్వయాన్ని తెలుసుకున్నాడు? ఎవరు వేద వాక్కును యజ్ఞ వేదికపై ఉంచారు? ఎవరు నిజాయితీతో జన్మించిన ఎనిమిదవవారిగా పిలవబడతారు? ఎవరు ఇంద్రుని రెండు పసుపు గుర్రాలను తెలుసుకున్నారు?
భూమ్యా అన్తం పర్యేకే చరన్తి రథస్య ధూర్షు యుక్తాసో అస్థుః । శ్రమస్య దాయం వి భజన్త్యేభ్యో యదా యమో భవతి హర్మ్యే హితః
కొంతమంది భూమి అంచుపై సంచరిస్తారు; మరికొంతమంది రథపు యోగాల్లో నిలబడతారు. వారు తమలో పనిని పంచుకుంటారు, యముడు ఇంట్లో స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు.
చిత్ర ఇచ్ఛిశోస్తరుణస్య వక్షథో న యో మాతరావప్యేతి ధాతవే । అనూధా యది జీజనదధా చ ను వవక్ష సద్యో మహి దూత్యం చరన్
ప్రకాశవంతమైన, యువ పక్షిపక్షి వక్షస్సు ఎంతో అందంగా ఉంటుంది; ఆ పక్షి తల్లులను చేరి పోషణ కోసం వస్తాడు. పెళ్లి కాని తల్లి పుట్టించి, పోషిస్తే, వెంటనే అతడు గొప్పవాడై, తన దౌత్యాన్ని నెరవేర్చుతూ ఎదుగుతాడు.
అగ్నిర్హ నామ ధాయి దన్నపస్తమః సం యో వనా యువతే భస్మనా దతా । అభిప్రమురా జుహ్వా స్వధ్వర ఇనో న ప్రోథమానో యవసే వృషా
అగ్ని అనే పేరు అతనికి పెట్టారు, ఎందుకంటే అతడు అన్నాన్ని ఇచ్చేవాడు. యువుడై, అగ్ని తన అగ్నితో అడవులను కాలుస్తాడు. తన ఉత్సాహభరితమైన నాలుకతో, స్వయంగా ఏర్పడినవాడు, వడిగా ముందుకు సాగి, ఎండిన గడ్డిపై ఎద్దు మాదిరిగా గర్జిస్తూ పరిగెడతాడు.
తం వో విం న ద్రుషదం దేవమన్ధస ఇన్దుం ప్రోథన్తం ప్రవపన్తమర్ణవమ్ । ఆసా వహ్నిం న శోచిషా విరప్శినం మహివ్రతం న సరజన్తమధ్వనః
మీ కోసం నలిపిన, పర్వతంలా దృఢంగా ఉండే, దేవతలకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే, సముద్రంలా ఉప్పొంగుతూ ప్రవహించే ఆ ఇంద్రుని మద్యం, అగ్నిలా జ్వలిస్తూ వెలుగును ప్రసరించే, గొప్ప సంకల్పంతో మార్గంలో ముందుకు సాగే వాడిని నేను వర్ణిస్తున్నాను.
వి యస్య తే జ్రయసానస్యాజర ధక్షోర్న వాతాః పరి సన్త్యచ్యుతాః । ఆ రణ్వాసో యుయుధయో న సత్వనం త్రితం నశన్త ప్ర శిషన్త ఇష్టయే
అతడు ఎంత వృద్ధుడైనా, అలసిపోని వాడే, గాలులు అతడిని కదిలించలేవు. బలమైన యోధుల్లా విజయానికి పోరాడుతూ, త్రితుడిలా, వారు ఎప్పుడూ ఓడిపోరు, కాని యజ్ఞార్థం ముందుకు సాగుతారు.
స ఇదగ్నిః కణ్వతమః కణ్వసఖార్యః పరస్యాన్తరస్య తరుషః । అగ్నిః పాతు గృణతో అగ్నిః సూరీనగ్నిర్దదాతు తేషామవో నః
అతడే అగ్ని, కన్వులలో శ్రేష్ఠుడు, కన్వుల మిత్రుడు, లోపల బయట శత్రువులను ఎదుర్కొనే వాడు. అగ్ని మా స్తుతి చేసే వారిని కాపాడాలి, నాయకులను రక్షించాలి, వారికి మన రక్షణను ప్రసాదించాలి.
వాజిన్తమాయ సహ్యసే సుపిత్ర్య తృషు చ్యవానో అను జాతవేదసే । అనుద్రే చిద్యో ధృషతా వరం సతే మహిన్తమాయ ధన్వనేదవిష్యతే
యుద్ధానికి తగిన బలవంతుడు, మంచి వంశానికి చెందినవాడు, మూడు గోత్రాలలో తిరుగుతూ, జాతవేదసుని అనుసరిస్తాడు. ఎంత ధైర్యవంతుడైనా అతని బలానికి ఎదుర్కోలేడు, ఎందుకంటే గొప్పవాడిని పోటీలో ఓడించలేరు.
ఏవాగ్నిర్మర్తైః సహ సూరిభిర్వసు ష్టవే సహసః సూనరో నృభిః । మిత్రాసో న యే సుధితా ఋతాయవో ద్యావో న ద్యుమ్నైరభి సన్తి మానుషాన్
ఇలా అగ్ని, మానవులతో పాటు దాతలతో కూడి, స్తుతించదగినవాడు, బలపుత్రుడు, పురుషులతో కలిసి ఉన్నాడు. సత్యానికి నిబద్ధమైన మంచి మిత్రుల్లా, ఆకాశంలా మహిమతో, వారు మానవులను మించిపోతారు.
ఊర్జో నపాత్సహసావన్నితి త్వోపస్తుతస్య వన్దతే వృషా వాక్ । త్వాం స్తోషామ త్వయా సువీరా ద్రాఘీయ ఆయుః ప్రతరం దధానాః
ఓ బలపుత్రుడా, మహాబలశాలి, నీకు సింహపు స్వరం స్తుతి చేస్తోంది. మేము నిన్ను స్తుతిస్తాము, నీవు మా రక్షకుడిగా ఉండి, మాకు దీర్ఘాయువు, సంపద కలిగించు.
ఇతి త్వాగ్నే వృష్టిహవ్యస్య పుత్రా ఉపస్తుతాస ఋషయోఽవోచన్ । తాఁశ్చ పాహి గృణతశ్చ సూరీన్వషడ్వషళిత్యూర్ధ్వాసో అనక్షన్నమో నమ ఇత్యూర్ధ్వాసో అనక్షన్
ఇలా, అగ్నీ, వృష్ఠిహవ్యుని కుమారులు నిన్ను స్తుతించారు. వారిని, వారి నాయకులను నీవు కాపాడు. 'వషట్, వషట్' అంటూ వారు గొంతెత్తారు, 'నమో, నమః' అంటూ వారు మళ్లీ గొంతెత్తారు.
పిబా సోమం మహత ఇన్ద్రియాయ పిబా వృత్రాయ హన్తవే శవిష్ఠ । పిబ రాయే శవసే హూయమానః పిబ మధ్వస్తృపదిన్ద్రా వృషస్వ
ఓ ఇంద్రా, గొప్ప బలానికి సోమరసం పానము చేయు. శత్రువులను సంహరించేందుకు, ధనానికి, బలానికి పిలిపించబడినప్పుడు పానము చేయు. మధురమైన, నలిపిన సోమాన్ని త్రాగి, మరింత బలవంతుడవు.
అస్య పిబ క్షుమతః ప్రస్థితస్యేన్ద్ర సోమస్య వరమా సుతస్య । స్వస్తిదా మనసా మాదయస్వార్వాచీనో రేవతే సౌభగాయ
ఈ సంపన్నమైన, ప్రవహించే సోమాన్ని త్రాగు, ఇంద్రా, బాగా సిద్ధమైనదాన్ని. మాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించు, మనసు ఆనందించు, దగ్గరికి రా, ప్రకాశవంతమైన శుభం మాకు ఇవ్వు.
మమత్తు త్వా దివ్యః సోమ ఇన్ద్ర మమత్తు యః సూయతే పార్థివేషు । మమత్తు యేన వరివశ్చకర్థ మమత్తు యేన నిరిణాసి శత్రూన్
దివ్యమైన సోమం నిన్ను మత్తెక్కించాలి, ఇంద్రా. భూమిపై నలిపినదీ నిన్ను మత్తెక్కించాలి. నీవు విశాలమైన స్థలాన్ని కలిగించినదీ, శత్రువులను నశింపజేసినదీ నిన్ను మత్తెక్కించాలి.
ఆ ద్విబర్హా అమినో యాత్విన్ద్రో వృషా హరిభ్యాం పరిషిక్తమన్ధః । గవ్యా సుతస్య ప్రభృతస్య మధ్వః సత్రా ఖేదామరుశహా వృషస్వ
రెండు అడ్డంకులు దాటి, తన రెండు పింగళమైన గుర్రాలతో, బాగా పోసిన మద్యం వద్దకు ఇంద్రుడు రావాలి. పశువుల కోసం, నలిపిన మధురమైన సోమం కోసం, శత్రువులను సంహరించే వాడు, బలవంతుడు, కలిసివుండాలి.
ని తిగ్మాని భ్రాశయన్భ్రాశ్యాన్యవ స్థిరా తనుహి యాతుజూనామ్ । ఉగ్రాయ తే సహో బలం దదామి ప్రతీత్యా శత్రూన్విగదేషు వృశ్చ
యాతన చేసే వారి పదునైన ఆయుధాలను కాల్చివేయు, వారి బలమైన రక్షణను నాశనం చేయు. ఓ ఉగ్రుడా, నీకు బలాన్ని, శక్తిని ఇస్తున్నాను. పోరులో ముందుకు వెళ్లి, శత్రువులను సంహరించు.
వ్యర్య ఇన్ద్ర తనుహి శ్రవాంస్యోజ స్థిరేవ ధన్వనోఽభిమాతీః । అస్మద్ర్యగ్వావృధానః సహోభిరనిభృష్టస్తన్వం వావృధస్వ
ఇంద్రా, నీ కీర్తిని, బలాన్ని, బలమైన విల్లులా విస్తరించు, శత్రువులను ఎదుర్కొ. మేము నీతో కలిసి బలవంతులమై, నీ శక్తిని పెంచు, ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేరు.
ఇదం హవిర్మఘవన్తుభ్యం రాతం ప్రతి సమ్రాళహృణానో గృభాయ । తుభ్యం సుతో మఘవన్తుభ్యం పక్వోఽద్ధీన్ద్ర పిబ చ ప్రస్థితస్య
ఈ హవిస్సు, ఓ దాత, నీకోసమే సిద్ధం చేసాము. రాజా, ఆనందంగా దీనిని స్వీకరించు. నీకోసమే సోమం నలిపారు, నీకోసమే వండారు. తిను, ఇంద్రా, ప్రవహించే సోమాన్ని త్రాగు.
అద్ధీదిన్ద్ర ప్రస్థితేమా హవీంషి చనో దధిష్వ పచతోత సోమమ్ । ప్రయస్వన్తః ప్రతి హర్యామసి త్వా సత్యాః సన్తు యజమానస్య కామాః
తిను, ఇంద్రా, సిద్ధమైన హవిస్సును. మాకోసం వండినదీ, నలిపిన సోమమూ స్వీకరించు. మేము ఉత్సాహంగా నిన్ను పూజిస్తాము. యజమాని కోరికలు నెరవేరాలి.
ప్రేన్ద్రాగ్నిభ్యాం సువచస్యామియర్మి సిన్ధావివ ప్రేరయం నావమర్కైః । అయా ఇవ పరి చరన్తి దేవా యే అస్మభ్యం ధనదా ఉద్భిదశ్చ
మంచి మాటలతో ఇంద్రుని, అగ్నిని పిలుస్తున్నాను, నదిలో పడవను తెచ్చినట్లు. దేవతలు ఈ విధంగా మా కోసం ధనాన్ని, సంపదను ప్రసాదిస్తూ చుట్టూ తిరుగుతున్నారు.
న వా ఉ దేవాః క్షుధమిద్వధం దదురుతాశితముప గచ్ఛన్తి మృత్యవః । ఉతో రయిః పృణతో నోప దస్యత్యుతాపృణన్మర్డితారం న విన్దతే
దేవతలు ఆకలిని, మరణాన్ని కలిగించరు; తినేవారిని మృత్యువు దగ్గరకు రాడు. కాని దానం చేయని వాడికి ధనం నిలవదు, పంచుకోని వాడికి సహాయకుడు దొరకడు.
య ఆధ్రాయ చకమానాయ పిత్వోఽన్నవాన్సన్రఫితాయోపజగ్ముషే । స్థిరం మనః కృణుతే సేవతే పురోతో చిత్స మర్డితారం న విన్దతే
ఎవరైనా ఆకలితో ఉన్నవాడికి, దాహంతో ఉన్నవాడికి, అవసరంలో వచ్చినవాడికి అన్నం ఇస్తే, అతడు మనస్సు ధృఢంగా చేసుకుంటాడు, ముందుగా సేవ చేస్తాడు, కష్టంలో ఉన్నా సహాయకుడు దొరుకుతాడు.
స ఇద్భోజో యో గృహవే దదాత్యన్నకామాయ చరతే కృశాయ । అరమస్మై భవతి యామహూతా ఉతాపరీషు కృణుతే సఖాయమ్
తన ఇంట్లో ఆకలితో ఉన్నవారికి తిండి ఇచ్చే వాడు నిజంగా దాత. అలాంటి వాడు బలహీనుల మధ్య తిరుగుతూ, ఎవరు పిలిచినా వారికి స్నేహితుడవుతాడు. పరాయివారితో కూడా స్నేహం పెంచుకుంటాడు.
న స సఖా యో న దదాతి సఖ్యే సచాభువే సచమానాయ పిత్వః । అపాస్మాత్ప్రేయాన్న తదోకో అస్తి పృణన్తమన్యమరణం చిదిచ్ఛేత్
తన స్నేహితుడికి సహాయం చేయని వాడు స్నేహితుడు కాదు. సహాయం కోరినవారికి సహాయపడని వాడిని దూరంగా ఉంచాలి. అలాంటి వాడి దగ్గర మనకు స్థానం లేదు. మరణ సమయానికైనా దానం చేసే వాడే మనకు కావాలి.
పృణీయాదిన్నాధమానాయ తవ్యాన్ద్రాఘీయాంసమను పశ్యేత పన్థామ్ । ఓ హి వర్తన్తే రథ్యేవ చక్రాన్యమన్యముప తిష్ఠన్త రాయః
ఆకలితో ఉన్నవారికి తిండి ఇవ్వాలి. గొప్పవారి మార్గాన్ని గమనించాలి. ఎందుకంటే రథ చక్రాలు తిరుగుతున్నట్టు ధనం ఒకరి దగ్గర నుండి మరొకరికి మారుతుంది.
మోఘమన్నం విన్దతే అప్రచేతాః సత్యం బ్రవీమి వధ ఇత్స తస్య । నార్యమణం పుష్యతి నో సఖాయం కేవలాఘో భవతి కేవలాదీ
అవగాహన లేని వాడు తిండి పొందినా అది వృథా. ఇది నిజం, అది అతని నాశనం. అలాంటి వాడు స్నేహితులను పెంపొందించడు, తోడివారిని ఆదరించడు. ఒంటరిగా తినేవాడు పాపం మాత్రమే తింటాడు.
కృషన్నిత్ఫాల ఆశితం కృణోతి యన్నధ్వానమప వృఙ్క్తే చరిత్రైః । వదన్బ్రహ్మావదతో వనీయాన్పృణన్నాపిరపృణన్తమభి ష్యాత్
కర్షకుడు దున్నెను సిద్ధం చేసి పొలాన్ని తయారు చేస్తాడు. తన కర్మతో మార్గాన్ని సాఫీ చేస్తాడు. మాట్లాడేవాడు మాట్లాడనివ్వాలి, కానీ దానం చేసే వాడే గొప్పవాడు. దానం చేయని వాడిని దానం చేసే వాడు మించాలి.
ఏకపాద్భూయో ద్విపదో వి చక్రమే ద్విపాత్త్రిపాదమభ్యేతి పశ్చాత్ । చతుష్పాదేతి ద్విపదామభిస్వరే సమ్పశ్యన్పఙ్క్తీరుపతిష్ఠమానః
ఒక కాలు ఉన్నది రెండు కాళ్లవాడిని దాటి పోతుంది. రెండు కాళ్లు ఉన్నది మూడు కాళ్లవాడిని వెనుక నుంచి దాటి పోతుంది. నాలుగు కాళ్లు ఉన్నది రెండు కాళ్లవాడిని సమూహంలో చేరి చూస్తూ ముందుకు వస్తుంది.
సమౌ చిద్ధస్తౌ న సమం వివిష్టః సమ్మాతరా చిన్న సమం దుహాతే । యమయోశ్చిన్న సమా వీర్యాణి జ్ఞాతీ చిత్సన్తౌ న సమం పృణీతః
రెండు చేతులు కూడా సమానంగా ఉండవు. రెండు తల్లులు సమానంగా పాలివ్వవు. ఇద్దరు అన్నదమ్ముల బలాలు కూడా ఒకేలా ఉండవు. బంధువులైనా అందరూ సమానంగా దానం చేయరు.