ప్ర త ఇన్ద్ర పూర్వ్యాణి ప్ర నూనం వీర్యా వోచం ప్రథమా కృతాని । సతీనమన్యురశ్రథాయో అద్రిం సువేదనామకృణోర్బ్రహ్మణే గామ్
ఇంద్రా, నీ పురాతన వీర్యాలను, మొదటి చేసిన కార్యాలను ఇప్పుడు నేను ప్రకటిస్తున్నాను. నీ అలసటలేని కోపంతో పర్వతాన్ని చీల్చి, బ్రహ్మవేతకు ఆవును తెలియజేశావు.
ని షు సీద గణపతే గణేషు త్వామాహుర్విప్రతమం కవీనామ్ । న ఋతే త్వత్క్రియతే కిం చనారే మహామర్కం మఘవఞ్చిత్రమర్చ
గణపతీ, గణాలలో కూర్చో. కవుల్లో నీవే మేధావి అని అందరూ అంటారు. నీ లేకుండా ఏ పని జరగదు, మహాశక్తివంతుడా, మఘవాన్, అద్భుతమైన స్తోత్రాన్ని పాడు.
అభిఖ్యా నో మఘవన్నాధమానాన్సఖే బోధి వసుపతే సఖీనామ్ । రణం కృధి రణకృత్సత్యశుష్మాభక్తే చిదా భజా రాయే అస్మాన్
మఘవాన్, మమ్మల్ని, తక్కువవారిని కూడా దయతో చూడు. స్నేహితుడిగా నీ స్నేహితులను గుర్తుంచుకో, ధనాధిపతీ. యుద్ధంలో మాకు విజయాన్ని కలిగించు, నిజమైన బలాన్ని ప్రసాదించు. బలి పెట్టని వారికి కూడా ధనంలో భాగం ఇవ్వు.
తమస్య ద్యావాపృథివీ సచేతసా విశ్వేభిర్దేవైరను శుష్మమావతామ్ । యదైత్కృణ్వానో మహిమానమిన్ద్రియం పీత్వీ సోమస్య క్రతుమాఁ అవర్ధత
అంధకారంలో, ద్యావాపృథివి, అన్ని దేవతలతో కలిసి, ఆయన శక్తిని బలపరిచాయి. సోమాన్ని తాగి, మహిమను, బలాన్ని పెంచుకున్నాడు.
తమస్య విష్ణుర్మహిమానమోజసాంశుం దధన్వాన్మధునో వి రప్శతే । దేవేభిరిన్ద్రో మఘవా సయావభిర్వృత్రం జఘన్వాఁ అభవద్వరేణ్యః
అంధకారంలో, విష్ణువు మహిమను, తేనె బిందువును తన బలంతో ధరించాడు. దేవతలతో కలిసి, దయగల ఇంద్రుడు, తన సహచరులతో వృత్రుని సంహరించి, శ్రేష్ఠుడయ్యాడు.
వృత్రేణ యదహినా బిభ్రదాయుధా సమస్థిథా యుధయే శంసమావిదే । విశ్వే తే అత్ర మరుతః సహ త్మనావర్ధన్నుగ్ర మహిమానమిన్ద్రియమ్
వృత్రుని, పామును ఎదుర్కొని, ఆయుధాలు ధరించి యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యావు. నీతో కలిసి అన్ని మరుతులు నీ భయంకరమైన శక్తిని పెంచారు.
జజ్ఞాన ఏవ వ్యబాధత స్పృధః ప్రాపశ్యద్వీరో అభి పౌంస్యం రణమ్ । అవృశ్చదద్రిమవ సస్యదః సృజదస్తభ్నాన్నాకం స్వపస్యయా పృథుమ్
పుట్టిన వెంటనే శత్రువులను తొలగించాడు. ఆ వీరుడు పురుషబలానికి యుద్ధాన్ని చూశాడు. పర్వతాన్ని చీల్చి, జలాలను విడుదల చేసి, తన శక్తితో విశాలమైన ఆకాశాన్ని స్థిరపరిచాడు.
ఆదిన్ద్రః సత్రా తవిషీరపత్యత వరీయో ద్యావాపృథివీ అబాధత । అవాభరద్ధృషితో వజ్రమాయసం శేవం మిత్రాయ వరుణాయ దాశుషే
ఆ సమయంలో ఇంద్రుడు తన బలంతో యజ్ఞంలో ముందుండి నడిపించాడు. అతని శక్తి ఆకాశాన్ని, భూమిని కూడా మించిపోయింది. ఆనందంతో, ఇంద్రుడు ఇరుకైన వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకుని, మిత్రుడు, వరుణుడు, భక్తుడికి మంగళంగా దయచేశాడు.
ఇన్ద్రస్యాత్ర తవిషీభ్యో విరప్శిన ఋఘాయతో అరంహయన్త మన్యవే । వృత్రం యదుగ్రో వ్యవృశ్చదోజసాపో బిభ్రతం తమసా పరీవృతమ్
ఇక్కడ, దూరదృష్టి గల ఇంద్రుని మహత్తర కార్యాలను స్తుతించారు; అవి అతని మనసుకు ఆనందాన్ని ఇచ్చాయి. భయంకరుడైన ఇంద్రుడు తన బలంతో, నీళ్లను అడ్డుకున్న వృత్రుడిని చీకటిలో ఉండగా సంహరించాడు.
యా వీర్యాణి ప్రథమాని కర్త్వా మహిత్వేభిర్యతమానౌ సమీయతుః । ధ్వాన్తం తమోఽవ దధ్వసే హత ఇన్ద్రో మహ్నా పూర్వహూతావపత్యత
మొదట జరిగిన వీర కార్యాలు, ఇద్దరూ గొప్పదనంలో పోటీ పడినప్పుడు జరిగాయి. పూర్వం పిలవబడిన ఇంద్రుడు తన మహిమతో లోతైన చీకటిని తొలగించి, శత్రువును పడగొట్టాడు.
విశ్వే దేవాసో అధ వృష్ణ్యాని తేఽవర్ధయన్సోమవత్యా వచస్యయా । రద్ధం వృత్రమహిమిన్ద్రస్య హన్మనాగ్నిర్న జమ్భైస్తృష్వన్నమావయత్
అప్పుడు అందరు దేవతలు నీ బలాన్ని సోమరసం కలిగిన మాటలతో పెంచారు. వృత్రుని సంహరించినప్పుడు ఇంద్రుని మహిమ స్థిరపడింది; అగ్నిలా తన నోటితో, దాహార్తులకు ఆహారాన్ని అందించాడు.
భూరి దక్షేభిర్వచనేభిరృక్వభిః సఖ్యేభిః సఖ్యాని ప్ర వోచత । ఇన్ద్రో ధునిం చ చుమురిం చ దమ్భయఞ్ఛ్రద్ధామనస్యా శృణుతే దభీతయే
అనేక నైపుణ్యంతో, మాటలతో, స్తోత్రాలతో, స్నేహాలతో మనం ఈ స్నేహాలను ప్రకటిద్దాం. ఇంద్రుడు గోల చేసే వారిని, మాయగాళ్లను జయించి, విశ్వాసంతో ప్రార్థించే వారిని రక్షణ కోసం వింటాడు.
త్వం పురూణ్యా భరా స్వశ్వ్యా యేభిర్మంసై నివచనాని శంసన్ । సుగేభిర్విశ్వా దురితా తరేమ విదో షు ణ ఉర్వియా గాధమద్య
నీవు అనేక వరాలు, నీ స్వంత గుర్రాలను మోస్తావు; వాటితో మా స్తుతులు గమ్యానికి చేరాలని కోరుకుంటున్నాం. సులభమైన మార్గాలతో అన్ని కష్టాలను దాటి పోవాలని, ఓ జ్ఞాని, ఈ రోజు మాకు విశాలమైన, లోతైన ఆశ్రయం దయచేయు.
ఘర్మా సమన్తా త్రివృతం వ్యాపతుస్తయోర్జుష్టిం మాతరిశ్వా జగామ । దివస్పయో దిధిషాణా అవేషన్విదుర్దేవాః సహసామానమర్కమ్
చుట్టూ ఉన్న వేడి హవనాలు మూడు విధాలుగా వ్యాపించాయి; వాటి అనుగ్రహాన్ని మాతరిశ్వాన్ పొందాడు. ఆకాశపు ప్రవాహాలు ఇవ్వాలని ఆశించి పరుగెత్తాయి; దేవతలు బలవంతుడైన సూర్యుడిని గుర్తించారు.
తిస్రో దేష్ట్రాయ నిరృతీరుపాసతే దీర్ఘశ్రుతో వి హి జానన్తి వహ్నయః । తాసాం ని చిక్యుః కవయో నిదానం పరేషు యా గుహ్యేషు వ్రతేషు
మూడు నాశనకారిణి దేవతలు యజ్ఞ వేదికను చేరుకుంటాయి; దీర్ఘశ్రవణ గల అగ్నులు వాటిని నిజంగా తెలుసుకుంటాయి. జ్ఞానులు వాటి రహస్యమైన మూలాన్ని, దూరంగా, గుప్తమైన వ్రతాల్లో తెలుసుకున్నారు.
చతుష్కపర్దా యువతిః సుపేశా ఘృతప్రతీకా వయునాని వస్తే । తస్యాం సుపర్ణా వృషణా ని షేదతుర్యత్ర దేవా దధిరే భాగధేయమ్
నాలుగు జడలతో, అందంగా అలంకరించబడిన యువతి, నెయ్యి వంటి రూపంతో, యజ్ఞ కర్మలను నిర్వహిస్తుంది. ఆమెపై రెండు గొప్ప పక్షులు కూర్చున్నాయి, అక్కడ దేవతలు తమ భాగాన్ని నిర్ణయించుకున్నారు.
ఏకః సుపర్ణః స సముద్రమా వివేశ స ఇదం విశ్వం భువనం వి చష్టే । తం పాకేన మనసాపశ్యమన్తితస్తం మాతా రేళ్హి స ఉ రేళ్హి మాతరమ్
ఒక గొప్ప పక్షి సముద్రంలోకి ప్రవేశించాడు; అతడు ఈ మొత్తం లోకాన్ని, సమస్త భూతాలను చూస్తున్నాడు. పవిత్రమైన మనసుతో నేను అతన్ని దగ్గరగా చూశాను; తల్లి అతన్ని పిలిచింది, అతడు తల్లిని పిలిచాడు.
సుపర్ణం విప్రాః కవయో వచోభిరేకం సన్తం బహుధా కల్పయన్తి । ఛన్దాంసి చ దధతో అధ్వరేషు గ్రహాన్సోమస్య మిమతే ద్వాదశ
పండితులు, కవులు తమ మాటలతో ఆ గొప్ప పక్షిని, ఒకడే అయినా, అనేక రూపాల్లో వర్ణిస్తారు. వారు యజ్ఞాల్లో ఛందస్సులను ఉంచి, సోమరసం కోసం పన్నెండు పాత్రలను కొలుస్తారు.
షట్త్రింశాఁశ్చ చతురః కల్పయన్తశ్ఛన్దాంసి చ దధత ఆద్వాదశమ్ । యజ్ఞం విమాయ కవయో మనీష ఋక్సామాభ్యాం ప్ర రథం వర్తయన్తి
ముప్పై ఆరు, నాలుగు ఛందస్సులను ఏర్పాటు చేసి, తరువాత పన్నెండవదాన్ని ఉంచుతారు. యజ్ఞాన్ని తెలుసుకున్న జ్ఞానులు, ఋక్, సామ గీతాలతో రథాన్ని నడిపిస్తారు.
చతుర్దశాన్యే మహిమానో అస్య తం ధీరా వాచా ప్ర ణయన్తి సప్త । ఆప్నానం తీర్థం క ఇహ ప్ర వోచద్యేన పథా ప్రపిబన్తే సుతస్య
పద్నాలుగు అతని గొప్ప శక్తులు, వాటిని ధీరులు ఏడు మాటలతో వెలికి తీస్తారు. ఇక్కడ ఎవరు ఆ పవిత్ర ప్రవాహానికి దారిని చెబుతారు, దానివల్ల వారు పిండిపడిన సోమాన్ని తాగుతారు?
సహస్రధా పఞ్చదశాన్యుక్థా యావద్ద్యావాపృథివీ తావదిత్తత్ । సహస్రధా మహిమానః సహస్రం యావద్బ్రహ్మ విష్ఠితం తావతీ వాక్
వెయ్యి విధాలుగా, పదిహేను స్తోత్రాలు; ఆకాశం, భూమి ఎంత విస్తృతంగా ఉన్నాయో, అంతగా అవి ఉన్నాయి. అతని మహిమ వెయ్యి రెట్లు; బ్రహ్మం ఎంతవరకు విస్తరించిందో, అంతవరకు వాక్కు వ్యాపించింది.
కశ్ఛన్దసాం యోగమావేద ధీరః కో ధిష్ణ్యాం ప్రతి వాచం పపాద । కమృత్విజామష్టమం శూరమాహుర్హరీ ఇన్ద్రస్య ని చికాయ కః స్విత్
ఎవరు, జ్ఞాని, ఛందస్సుల సమన్వయాన్ని తెలుసుకున్నాడు? ఎవరు వేద వాక్కును యజ్ఞ వేదికపై ఉంచారు? ఎవరు నిజాయితీతో జన్మించిన ఎనిమిదవవారిగా పిలవబడతారు? ఎవరు ఇంద్రుని రెండు పసుపు గుర్రాలను తెలుసుకున్నారు?
భూమ్యా అన్తం పర్యేకే చరన్తి రథస్య ధూర్షు యుక్తాసో అస్థుః । శ్రమస్య దాయం వి భజన్త్యేభ్యో యదా యమో భవతి హర్మ్యే హితః
కొంతమంది భూమి అంచుపై సంచరిస్తారు; మరికొంతమంది రథపు యోగాల్లో నిలబడతారు. వారు తమలో పనిని పంచుకుంటారు, యముడు ఇంట్లో స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు.
చిత్ర ఇచ్ఛిశోస్తరుణస్య వక్షథో న యో మాతరావప్యేతి ధాతవే । అనూధా యది జీజనదధా చ ను వవక్ష సద్యో మహి దూత్యం చరన్
ప్రకాశవంతమైన, యువ పక్షిపక్షి వక్షస్సు ఎంతో అందంగా ఉంటుంది; ఆ పక్షి తల్లులను చేరి పోషణ కోసం వస్తాడు. పెళ్లి కాని తల్లి పుట్టించి, పోషిస్తే, వెంటనే అతడు గొప్పవాడై, తన దౌత్యాన్ని నెరవేర్చుతూ ఎదుగుతాడు.
అగ్నిర్హ నామ ధాయి దన్నపస్తమః సం యో వనా యువతే భస్మనా దతా । అభిప్రమురా జుహ్వా స్వధ్వర ఇనో న ప్రోథమానో యవసే వృషా
అగ్ని అనే పేరు అతనికి పెట్టారు, ఎందుకంటే అతడు అన్నాన్ని ఇచ్చేవాడు. యువుడై, అగ్ని తన అగ్నితో అడవులను కాలుస్తాడు. తన ఉత్సాహభరితమైన నాలుకతో, స్వయంగా ఏర్పడినవాడు, వడిగా ముందుకు సాగి, ఎండిన గడ్డిపై ఎద్దు మాదిరిగా గర్జిస్తూ పరిగెడతాడు.
తం వో విం న ద్రుషదం దేవమన్ధస ఇన్దుం ప్రోథన్తం ప్రవపన్తమర్ణవమ్ । ఆసా వహ్నిం న శోచిషా విరప్శినం మహివ్రతం న సరజన్తమధ్వనః
మీ కోసం నలిపిన, పర్వతంలా దృఢంగా ఉండే, దేవతలకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే, సముద్రంలా ఉప్పొంగుతూ ప్రవహించే ఆ ఇంద్రుని మద్యం, అగ్నిలా జ్వలిస్తూ వెలుగును ప్రసరించే, గొప్ప సంకల్పంతో మార్గంలో ముందుకు సాగే వాడిని నేను వర్ణిస్తున్నాను.
వి యస్య తే జ్రయసానస్యాజర ధక్షోర్న వాతాః పరి సన్త్యచ్యుతాః । ఆ రణ్వాసో యుయుధయో న సత్వనం త్రితం నశన్త ప్ర శిషన్త ఇష్టయే
అతడు ఎంత వృద్ధుడైనా, అలసిపోని వాడే, గాలులు అతడిని కదిలించలేవు. బలమైన యోధుల్లా విజయానికి పోరాడుతూ, త్రితుడిలా, వారు ఎప్పుడూ ఓడిపోరు, కాని యజ్ఞార్థం ముందుకు సాగుతారు.
స ఇదగ్నిః కణ్వతమః కణ్వసఖార్యః పరస్యాన్తరస్య తరుషః । అగ్నిః పాతు గృణతో అగ్నిః సూరీనగ్నిర్దదాతు తేషామవో నః
అతడే అగ్ని, కన్వులలో శ్రేష్ఠుడు, కన్వుల మిత్రుడు, లోపల బయట శత్రువులను ఎదుర్కొనే వాడు. అగ్ని మా స్తుతి చేసే వారిని కాపాడాలి, నాయకులను రక్షించాలి, వారికి మన రక్షణను ప్రసాదించాలి.
వాజిన్తమాయ సహ్యసే సుపిత్ర్య తృషు చ్యవానో అను జాతవేదసే । అనుద్రే చిద్యో ధృషతా వరం సతే మహిన్తమాయ ధన్వనేదవిష్యతే
యుద్ధానికి తగిన బలవంతుడు, మంచి వంశానికి చెందినవాడు, మూడు గోత్రాలలో తిరుగుతూ, జాతవేదసుని అనుసరిస్తాడు. ఎంత ధైర్యవంతుడైనా అతని బలానికి ఎదుర్కోలేడు, ఎందుకంటే గొప్పవాడిని పోటీలో ఓడించలేరు.
ఏవాగ్నిర్మర్తైః సహ సూరిభిర్వసు ష్టవే సహసః సూనరో నృభిః । మిత్రాసో న యే సుధితా ఋతాయవో ద్యావో న ద్యుమ్నైరభి సన్తి మానుషాన్
ఇలా అగ్ని, మానవులతో పాటు దాతలతో కూడి, స్తుతించదగినవాడు, బలపుత్రుడు, పురుషులతో కలిసి ఉన్నాడు. సత్యానికి నిబద్ధమైన మంచి మిత్రుల్లా, ఆకాశంలా మహిమతో, వారు మానవులను మించిపోతారు.