అయం నిధిః సరమే అద్రిబుధ్నో గోభిరశ్వేభిర్వసుభిర్న్యృష్టః । రక్షన్తి తం పణయో యే సుగోపా రేకు పదమలకమా జగన్థ
సరమా, ఈ నిధి కొండ అడుగున ఉంది, ఆవులు, గుర్రాలు, సంపదతో నిండిపోయి ఉంది. పణులు దాన్ని జాగ్రత్తగా కాపాడుతున్నారు; నువ్వు వారి అడుగుజాడల్లో ఈ చోటుకు వచ్చావు.
ఏహ గమన్నృషయః సోమశితా అయాస్యో అఙ్గిరసో నవగ్వాః । త ఏతమూర్వం వి భజన్త గోనామథైతద్వచః పణయో వమన్నిత్
ఇక్కడ సోమాన్ని సేవించిన ఋషులు— అయస్యులు, అంగిరసులు, నవగ్వులు— వచ్చారు. వారు ఈ విస్తారమైన పశుసంపదను పంచుకున్నారు; పణులారా, వారు చెప్పిన మాట ఇదే.
ఏవా చ త్వం సరమ ఆజగన్థ ప్రబాధితా సహసా దైవ్యేన । స్వసారం త్వా కృణవై మా పునర్గా అప తే గవాం సుభగే భజామ
ఇలా నువ్వు, సరమా, దైవశక్తి చేత బలవంతంగా ఇక్కడికి వచ్చావు. నిన్ను నా అక్కగా చేసుకోవాలనుకున్నాను; తిరిగి వెళ్ళవద్దు. అదృష్టవంతురాలా, మనం ఆవులను విడగొట్టుకోకపోవడం మంచిది.
నాహం వేద భ్రాతృత్వం నో స్వసృత్వమిన్ద్రో విదురఙ్గిరసశ్చ ఘోరాః । గోకామా మే అచ్ఛదయన్యదాయమపాత ఇత పణయో వరీయః
నాకు సోదరత్వం, సోదరీత్వం తెలియదు; ఇంద్రుడు, భయంకరమైన అంగిరసులు మాత్రం తెలుసు. పణులు ఆవులను దాచినప్పుడు, వాటిని కోరుకుంటూ దాగారు, కానీ ఇంద్రుడు మంచి మార్గాన్ని కనుగొన్నాడు.
దూరమిత పణయో వరీయ ఉద్గావో యన్తు మినతీరృతేన । బృహస్పతిర్యా అవిన్దన్నిగూళ్హాః సోమో గ్రావాణ ఋషయశ్చ విప్రాః
పణులు దూరంగా దాగుకున్నారు, తామే గొప్పవాళ్లమని భావించారు; ఆవులు ధర్మాన్ని అనుసరించి బయటికి రావాలి. బృహస్పతి, సోముడు, శిల, ఋషులు ఆ దాగినవాళ్లను కనుగొన్నారు.
తేఽవదన్ప్రథమా బ్రహ్మకిల్బిషేఽకూపారః సలిలో మాతరిశ్వా । వీళుహరాస్తప ఉగ్రో మయోభూరాపో దేవీః ప్రథమజా ఋతేన
మొదట పాపం చేసిన వారు—సలిలుడు, మాతరిశ్వ, బావిలో నీరు తీయువాడు—మాట్లాడారు. నీరు మోసేవారు, తేజోమయులు, బలవంతులు, ఆనందాన్ని ఇచ్చేవారు—ఈ దేవీ జలాలు ధర్మంతో మొదట పుట్టినవే.
సోమో రాజా ప్రథమో బ్రహ్మజాయాం పునః ప్రాయచ్ఛదహృణీయమానః । అన్వర్తితా వరుణో మిత్ర ఆసీదగ్నిర్హోతా హస్తగృహ్యా నినాయ
సోముడు రాజు మొదట బ్రాహ్మణుని భార్యను తిరిగి ఇచ్చాడు, ఆమె అపహరించబడినా. వరుణుడు, మిత్రుడు వెంట వచ్చారు; అగ్ని, హోత, ఆమెను చేయి పట్టుకొని నడిపించాడు.
హస్తేనైవ గ్రాహ్య ఆధిరస్యా బ్రహ్మజాయేయమితి చేదవోచన్ । న దూతాయ ప్రహ్యే తస్థ ఏషా తథా రాష్ట్రం గుపితం క్షత్రియస్య
బ్రాహ్మణుని భార్యకు హస్తదానం మాత్రమే చేయాలి అని వారు చెప్పారు. ఆమెను దూతకు అప్పగించకూడదు; అలాగే క్షత్రియుని రాజ్యం కాపాడబడుతుంది.
దేవా ఏతస్యామవదన్త పూర్వే సప్తఋషయస్తపసే యే నిషేదుః । భీమా జాయా బ్రాహ్మణస్యోపనీతా దుర్ధాం దధాతి పరమే వ్యోమన్
ఈమె గురించి పురాతన దేవతలు, తపస్సు చేసిన ఏడుగురు ఋషులు మాట్లాడారు. బ్రాహ్మణుని భార్య దగ్గరకి తీసుకొచ్చినప్పుడు భయంకరంగా ఉంటుంది; ఆమె పరమాకాశంలో దుర్లభమైన స్థానం కలిగి ఉంది.
బ్రహ్మచారీ చరతి వేవిషద్విషః స దేవానాం భవత్యేకమఙ్గమ్ । తేన జాయామన్వవిన్దద్బృహస్పతిః సోమేన నీతాం జుహ్వం న దేవాః
బ్రహ్మచారి ద్వేషాన్ని దూరంగా ఉంచుతూ సంచరిస్తాడు; అతడు దేవతలలో ఒక భాగమవుతాడు. అలాంటి వాడే బృహస్పతి, సోముడు తీసుకెళ్లిన భార్యను, యజ్ఞంలో ఉపయోగించే కడాయి లాగ దేవతలు వెతికినట్లుగా, కనుగొన్నాడు.
పునర్వై దేవా అదదుః పునర్మనుష్యా ఉత । రాజానః సత్యం కృణ్వానా బ్రహ్మజాయాం పునర్దదుః
దేవతలు ఆమెను తిరిగి ఇచ్చారు, మనుష్యులూ అలాగే చేశారు. రాజులు సత్యాన్ని పాటిస్తూ బ్రాహ్మణుని భార్యను తిరిగి ఇచ్చారు.
పునర్దాయ బ్రహ్మజాయాం కృత్వీ దేవైర్నికిల్బిషమ్ । ఊర్జం పృథివ్యా భక్త్వాయోరుగాయముపాసతే
పూజారుడి భార్యను తిరిగి అప్పగించి, దేవతలతో కలిసి ఆమెను పాపరహితురాలిగా చేసి, వారు భూమి ఇచ్చిన పోషణను ఆస్వాదిస్తూ, మహా గీతాన్ని పాడుతూ ఆనందిస్తారు.
సమిద్ధో అద్య మనుషో దురోణే దేవో దేవాన్యజసి జాతవేదః । ఆ చ వహ మిత్రమహశ్చికిత్వాన్త్వం దూతః కవిరసి ప్రచేతాః
ఈ రోజు మనుషుల ఇంట్లో వెలిగిన దేవుడా జాతవేదా, నీవు దేవతలకు హవులు సమర్పిస్తున్నావు. నీవు దూతవు, కవివు, జ్ఞానవంతుడవు కనుక మిత్రుని, వరుణుని ఇక్కడకు తీసుకురా.
తనూనపాత్పథ ఋతస్య యానాన్మధ్వా సమఞ్జన్స్వదయా సుజిహ్వ । మన్మాని ధీభిరుత యజ్ఞమృన్ధన్దేవత్రా చ కృణుహ్యధ్వరం నః
ఓ తనూనపాత్, నీవు సత్యమార్గంలో తేనెతో అభిషేకించబడి, మధురమైన నాలుకతో ఉన్నావు. మా ఆలోచనలను అర్థం చేసుకుని స్వీకరించు, మా యజ్ఞాన్ని దేవతల మధ్య విజయవంతం చేయు.
ఆజుహ్వాన ఈడ్యో వన్ద్యశ్చా యాహ్యగ్నే వసుభిః సజోషాః । త్వం దేవానామసి యహ్వ హోతా స ఏనాన్యక్షీషితో యజీయాన్
పూజకు యోగ్యుడవు, ఆరాధించదగినవు అయిన అగ్నీ, వసువులతో కలిసి రా. నీవు దేవతల యజ్ఞంలో ప్రధాన హోతావు. ఈ పిలుపుతో నీవు అత్యుత్తమ యజ్ఞ స్వీకర్తవవుతావు.
ప్రాచీనం బర్హిః ప్రదిశా పృథివ్యా వస్తోరస్యా వృజ్యతే అగ్రే అహ్నామ్ । వ్యు ప్రథతే వితరం వరీయో దేవేభ్యో అదితయే స్యోనమ్
ఈ భూమిపై తూర్పు దిశగా దర్భాసనాన్ని పరచండి, ఇంటి ముందుభాగంలో, రోజు ప్రారంభంలో. దేవతలకు, అదితికి విశాలమైన, శుభ్రమైన, సుఖమైన ఆసనం విస్తరించబడాలి.
వ్యచస్వతీరుర్వియా వి శ్రయన్తాం పతిభ్యో న జనయః శుమ్భమానాః । దేవీర్ద్వారో బృహతీర్విశ్వమిన్వా దేవేభ్యో భవత సుప్రాయణాః
ప్రకాశవంతమైన, విశాలమైన ఆసనాలు పరచబడాలి, భర్తల కోసం అలంకరించుకున్న భార్యలవలె. దేవతలకు, మహత్తరమైన, అన్నింటిని ఆవరిస్తున్న దివ్య ద్వారాలు సులభంగా ప్రవేశించదగినవిగా ఉండాలి.
ఆ సుష్వయన్తీ యజతే ఉపాకే ఉషాసానక్తా సదతాం ని యోనౌ । దివ్యే యోషణే బృహతీ సురుక్మే అధి శ్రియం శుక్రపిశం దధానే
యజ్ఞాన్ని మేల్కొల్పేవాడు దగ్గరికి రానివ్వండి. ఉదయం, రాత్రి తమ స్థలంలో కలిసి కూర్చోవాలి. దివ్యమైన యువతులు, గొప్ప అలంకారాలతో, ప్రకాశవంతమైన అందాన్ని ధరించి, తమ కాంతిని ఉంచుకుంటారు.
దైవ్యా హోతారా ప్రథమా సువాచా మిమానా యజ్ఞం మనుషో యజధ్యై । ప్రచోదయన్తా విదథేషు కారూ ప్రాచీనం జ్యోతిః ప్రదిశా దిశన్తా
దివ్య హోతారులు, మొదటివారు, మధురంగా మాట్లాడేవారు, యజ్ఞాన్ని మనుషులు చేయడానికి కొలుస్తారు. సభల్లో కవులను ప్రేరేపిస్తూ, తూర్పు దిశలో పురాతన జ్యోతిని చూపిస్తారు.
ఆ నో యజ్ఞం భారతీ తూయమేత్విళా మనుష్వదిహ చేతయన్తీ । తిస్రో దేవీర్బర్హిరేదం స్యోనం సరస్వతీ స్వపసః సదన్తు
భారతి, ఇళ, సరస్వతి అనే మూడు దేవతలు మన యజ్ఞానికి రావాలి. వారు మనుషుల మధ్య జాగ్రత్తగా ఉండి, ఈ దర్భాసనంపై కూర్చొని, సుఖాన్ని, నిజమైన జ్ఞానాన్ని అందించాలి.
య ఇమే ద్యావాపృథివీ జనిత్రీ రూపైరపింశద్భువనాని విశ్వా । తమద్య హోతరిషితో యజీయాన్దేవం త్వష్టారమిహ యక్షి విద్వాన్
ఈ ఆకాశాన్ని, భూమిని, అన్ని లోకాలను రూపాలతో అలంకరించిన ఆ దేవుడికి, ఈ రోజు హోతా సూచనతో, జ్ఞానంతో, త్వష్టారుని యజ్ఞంలో ఆహ్వానించాలి.
ఉపావసృజ త్మన్యా సమఞ్జన్దేవానాం పాథ ఋతుథా హవీంషి । వనస్పతిః శమితా దేవో అగ్నిః స్వదన్తు హవ్యం మధునా ఘృతేన
హవులను క్రమంగా, సరిగా అమర్చి, దేవతలకు సమర్పించండి. వనస్పతి, శాంతికరుడు, అగ్ని దేవుడు తేనె, నెయ్యితో హవిని ఆస్వాదించాలి.
సద్యో జాతో వ్యమిమీత యజ్ఞమగ్నిర్దేవానామభవత్పురోగాః । అస్య హోతుః ప్రదిశ్యృతస్య వాచి స్వాహాకృతం హవిరదన్తు దేవాః
అగ్ని వెంటనే జన్మించి, యజ్ఞాన్ని కొలిచి, దేవతలకు నాయకుడయ్యాడు. హోతా చెప్పిన సత్యవాక్యంలో, 'స్వాహా'తో సమర్పించిన హవిని దేవతలు ఆస్వాదించాలి.
మనీషిణః ప్ర భరధ్వం మనీషాం యథాయథా మతయః సన్తి నృణామ్ । ఇన్ద్రం సత్యైరేరయామా కృతేభిః స హి వీరో గిర్వణస్యుర్విదానః
ఓ జ్ఞానులు, మీరు మీ ఆలోచనలను వెలిబుచ్చండి, మనుషులలో ప్రతి ఒక్కరి భావనల ప్రకారం. నిజమైన కార్యాలతో ఇంద్రుని మనం ఆకర్షిద్దాం, ఎందుకంటే అతడు వీరుడు, గాయకుడు, జ్ఞానవంతుడు.
ఋతస్య హి సదసో ధీతిరద్యౌత్సం గార్ష్టేయో వృషభో గోభిరానట్ । ఉదతిష్ఠత్తవిషేణా రవేణ మహాన్తి చిత్సం వివ్యాచా రజాంసి
నిజం యొక్క స్థానం నుండి ప్రేరణ వెలుగులా ప్రకాశించింది. ఇంటి కుమారుడైన వృషభుడు ఆవులతో వచ్చాడు. అతడు బలంతో, గర్జనతో లేచి, గొప్ప విశాలతలను కూడా విడదీసాడు.
ఇన్ద్రః కిల శ్రుత్యా అస్య వేద స హి జిష్ణుః పథికృత్సూర్యాయ । ఆన్మేనాం కృణ్వన్నచ్యుతో భువద్గోః పతిర్దివః సనజా అప్రతీతః
ఇంద్రుడు నిజంగా తన కీర్తితో ఇది తెలుసుకున్నాడు. అతడు విజేత, సూర్యునికి మార్గదర్శకుడు. ఇతడిని స్థిరంగా చేసి, అతడు అచలుడు, పాడి పశువులకు, ఆకాశానికి, పురాతనుడు, అపరాజితుడు అయ్యాడు.
ఇన్ద్రో మహ్నా మహతో అర్ణవస్య వ్రతామినాదఙ్గిరోభిర్గృణానః । పురూణి చిన్ని తతానా రజాంసి దాధార యో ధరుణం సత్యతాతా
ఇంద్రుడు తన మహిమతో, అంగిరసులు స్తుతించినవాడిగా, మహాసముద్రపు నియమాలను స్థాపించాడు. అతడు అనేక ప్రాంతాలను విస్తరించి, సత్యానికి ఆధారమైన స్థంభాన్ని నిలిపాడు.
ఇన్ద్రో దివః ప్రతిమానం పృథివ్యా విశ్వా వేద సవనా హన్తి శుష్ణమ్ । మహీం చిద్ద్యామాతనోత్సూర్యేణ చాస్కమ్భ చిత్కమ్భనేన స్కభీయాన్
ఇంద్రుడు ఆకాశం, భూమి పరిమాణాన్ని తెలుసు. అతడు అన్ని స్థలాలను తెలుసు, శుష్ణుడిని సంహరిస్తాడు. అతడు సూర్యునితో గొప్ప ఆకాశాన్ని విస్తరించాడు, తన స్థంభంతో కూడా ఆధారాన్ని నిలిపాడు.
వజ్రేణ హి వృత్రహా వృత్రమస్తరదేవస్య శూశువానస్య మాయాః । వి ధృష్ణో అత్ర ధృషతా జఘన్థాథాభవో మఘవన్బాహ్వోజాః
వజ్రంతో వృత్రహా వృత్రుడిని, దురాత్ముడి మాయలను సంహరించాడు. ఓ ధైర్యవంతుడా, నీ ధైర్యంతో వాటిని నాశనం చేశావు. అందువల్ల, ఓ దాత, నీవు నీ భుజబలంతో శక్తివంతుడవయ్యావు.
సచన్త యదుషసః సూర్యేణ చిత్రామస్య కేతవో రామవిన్దన్ । ఆ యన్నక్షత్రం దదృశే దివో న పునర్యతో నకిరద్ధా ను వేద
యదు వంశపు జెండాలు, ఉదయంతో, సూర్యుడితో కలిసి ప్రకాశిస్తూ, వెలుగులో ఆనందించాయి. ఆ నక్షత్రం ఆకాశంలో కనిపించినప్పుడు, అది ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందో, ఎక్కడికి పోయిందో ఎవరికీ తెలియదు.