న భోజా మమ్రుర్న న్యర్థమీయుర్న రిష్యన్తి న వ్యథన్తే హ భోజాః । ఇదం యద్విశ్వం భువనం స్వశ్చైతత్సర్వం దక్షిణైభ్యో దదాతి
ఓ దాతలారా, దాతలు నశించరు, దుర్గతికి లోనవు, హాని కలుగదు, దుఃఖించరు; ఈ లోకమంతా, వెలుగు గలదంతా, దాతలకు దక్కుతుంది.
భోజా జిగ్యుః సురభిం యోనిమగ్రే భోజా జిగ్యుర్వధ్వం యా సువాసాః । భోజా జిగ్యురన్తఃపేయం సురాయా భోజా జిగ్యుర్యే అహూతాః ప్రయన్తి
దాతలు మొదట సుగంధమైన గర్భాన్ని పొందారు, దాతలు అలంకరించిన వధువులను పొందారు; దాతలు లోపల ఉండే మద్యం పొందారు, దాతలు ఆహ్వానం లేకుండానే వెళ్లేవారిని కూడా పొందారు.
భోజాయాశ్వం సం మృజన్త్యాశుం భోజాయాస్తే కన్యా శుమ్భమానా । భోజస్యేదం పుష్కరిణీవ వేశ్మ పరిష్కృతం దేవమానేవ చిత్రమ్
దాత కోసం వేగవంతమైన గుర్రాన్ని అలంకరిస్తారు, దాత కోసం యువతులు సుందరంగా అలంకరిస్తారు; దాత ఇంటి వాతావరణం పద్మవనం లా, అందంగా అలంకరించబడినది, దేవతల నివాసంలా ప్రకాశిస్తుంది.
భోజమశ్వాః సుష్ఠువాహో వహన్తి సువృద్రథో వర్తతే దక్షిణాయాః । భోజం దేవాసోఽవతా భరేషు భోజః శత్రూన్సమనీకేషు జేతా
భోజుని గుర్రాలు బాగా పరిగెత్తుతూ అతన్ని మోస్తున్నాయి; అతని అద్భుతమైన రథం దక్షిణగా సాగుతోంది. యుద్ధాల్లో భోజుని దేవతలు కాపాడుతున్నారు; సమూహాల్లో భోజు శత్రువులను జయిస్తున్నాడు.
కిమిచ్ఛన్తీ సరమా ప్రేదమానడ్దూరే హ్యధ్వా జగురిః పరాచైః । కాస్మేహితిః కా పరితక్మ్యాసీత్కథం రసాయా అతరః పయాంసి
సరమా, నువ్వు ఏమి కోరుకుంటూ దూరంగా వెళ్లావు? మార్గాన్ని వదిలి ఎందుకు అంత దూరం తిరిగావు? నీ ఉద్దేశ్యం ఏమిటి? రసా నదిని ఎలా దాటి వెళ్లావు?
ఇన్ద్రస్య దూతీరిషితా చరామి మహ ఇచ్ఛన్తీ పణయో నిధీన్వః । అతిష్కదో భియసా తన్న ఆవత్తథా రసాయా అతరం పయాంసి
ఇంద్రుని దూతగా పంపబడిన నేను, గొప్ప ధనాన్ని కోరుకుంటూ పణుల దాచిన నిధులను వెతుకుతూ తిరుగుతున్నాను. భయంతోనే ఆ నీటిని దాటి వచ్చాను; అలా రసా నదిని దాటి వచ్చాను.
కీదృఙ్ఙిన్ద్రః సరమే కా దృశీకా యస్యేదం దూతీరసరః పరాకాత్ । ఆ చ గచ్ఛాన్మిత్రమేనా దధామాథా గవాం గోపతిర్నో భవాతి
సరమా, ఇంద్రుడు ఎలా ఉంటాడు? అతని రూపం ఎలా ఉంది? నువ్వు ఎవరి కోసం ఇంత దూరం దూతగా వచ్చావు? నువ్వు వెళ్తూ మాతో స్నేహం కలుపు; అప్పుడు అతను మనకు పశువుల పాలకుడవుతాడు.
నాహం తం వేద దభ్యం దభత్స యస్యేదం దూతీరసరం పరాకాత్ । న తం గూహన్తి స్రవతో గభీరా హతా ఇన్ద్రేణ పణయః శయధ్వే
నన్ను పంపిన ఆ భయంకరుడెవరో నాకు తెలియదు. లోతైన ప్రవాహాలు అతన్ని దాచలేవు; పణులారా, ఇంద్రుడు మిమ్మల్ని ఓడించాడు, మీరు పడిపోయారు.
ఇమా గావః సరమే యా ఐచ్ఛః పరి దివో అన్తాన్సుభగే పతన్తీ । కస్త ఏనా అవ సృజాదయుధ్వ్యుతాస్మాకమాయుధా సన్తి తిగ్మా
సరమా, నువ్వు వెతికిన ఈ ఆవులు ఆకాశపు అంచుల చుట్టూ విహరిస్తున్నాయి, అదృష్టవంతురాలా. వీటిని మన కోసం ఎవరు విడిపెడతారు? మన ఆయుధాలు కూడా పదునుగా ఉన్నాయి.
అసేన్యా వః పణయో వచాంస్యనిషవ్యాస్తన్వః సన్తు పాపీః । అధృష్టో వ ఏతవా అస్తు పన్థా బృహస్పతిర్వ ఉభయా న మృళాత్
పణులారా, మీ మాటలు నిస్సారంగా ఉన్నాయి; మీ శరీరాలు బలహీనంగా, స్థిరంగా ఉండకపోవాలి. మీ మార్గం దాటి వెళ్లలేనిదిగా ఉండాలి; బృహస్పతి మనిద్దరినీ కాపాడాలి.
అయం నిధిః సరమే అద్రిబుధ్నో గోభిరశ్వేభిర్వసుభిర్న్యృష్టః । రక్షన్తి తం పణయో యే సుగోపా రేకు పదమలకమా జగన్థ
సరమా, ఈ నిధి కొండ అడుగున ఉంది, ఆవులు, గుర్రాలు, సంపదతో నిండిపోయి ఉంది. పణులు దాన్ని జాగ్రత్తగా కాపాడుతున్నారు; నువ్వు వారి అడుగుజాడల్లో ఈ చోటుకు వచ్చావు.
ఏహ గమన్నృషయః సోమశితా అయాస్యో అఙ్గిరసో నవగ్వాః । త ఏతమూర్వం వి భజన్త గోనామథైతద్వచః పణయో వమన్నిత్
ఇక్కడ సోమాన్ని సేవించిన ఋషులు— అయస్యులు, అంగిరసులు, నవగ్వులు— వచ్చారు. వారు ఈ విస్తారమైన పశుసంపదను పంచుకున్నారు; పణులారా, వారు చెప్పిన మాట ఇదే.
ఏవా చ త్వం సరమ ఆజగన్థ ప్రబాధితా సహసా దైవ్యేన । స్వసారం త్వా కృణవై మా పునర్గా అప తే గవాం సుభగే భజామ
ఇలా నువ్వు, సరమా, దైవశక్తి చేత బలవంతంగా ఇక్కడికి వచ్చావు. నిన్ను నా అక్కగా చేసుకోవాలనుకున్నాను; తిరిగి వెళ్ళవద్దు. అదృష్టవంతురాలా, మనం ఆవులను విడగొట్టుకోకపోవడం మంచిది.
నాహం వేద భ్రాతృత్వం నో స్వసృత్వమిన్ద్రో విదురఙ్గిరసశ్చ ఘోరాః । గోకామా మే అచ్ఛదయన్యదాయమపాత ఇత పణయో వరీయః
నాకు సోదరత్వం, సోదరీత్వం తెలియదు; ఇంద్రుడు, భయంకరమైన అంగిరసులు మాత్రం తెలుసు. పణులు ఆవులను దాచినప్పుడు, వాటిని కోరుకుంటూ దాగారు, కానీ ఇంద్రుడు మంచి మార్గాన్ని కనుగొన్నాడు.
దూరమిత పణయో వరీయ ఉద్గావో యన్తు మినతీరృతేన । బృహస్పతిర్యా అవిన్దన్నిగూళ్హాః సోమో గ్రావాణ ఋషయశ్చ విప్రాః
పణులు దూరంగా దాగుకున్నారు, తామే గొప్పవాళ్లమని భావించారు; ఆవులు ధర్మాన్ని అనుసరించి బయటికి రావాలి. బృహస్పతి, సోముడు, శిల, ఋషులు ఆ దాగినవాళ్లను కనుగొన్నారు.
తేఽవదన్ప్రథమా బ్రహ్మకిల్బిషేఽకూపారః సలిలో మాతరిశ్వా । వీళుహరాస్తప ఉగ్రో మయోభూరాపో దేవీః ప్రథమజా ఋతేన
మొదట పాపం చేసిన వారు—సలిలుడు, మాతరిశ్వ, బావిలో నీరు తీయువాడు—మాట్లాడారు. నీరు మోసేవారు, తేజోమయులు, బలవంతులు, ఆనందాన్ని ఇచ్చేవారు—ఈ దేవీ జలాలు ధర్మంతో మొదట పుట్టినవే.
సోమో రాజా ప్రథమో బ్రహ్మజాయాం పునః ప్రాయచ్ఛదహృణీయమానః । అన్వర్తితా వరుణో మిత్ర ఆసీదగ్నిర్హోతా హస్తగృహ్యా నినాయ
సోముడు రాజు మొదట బ్రాహ్మణుని భార్యను తిరిగి ఇచ్చాడు, ఆమె అపహరించబడినా. వరుణుడు, మిత్రుడు వెంట వచ్చారు; అగ్ని, హోత, ఆమెను చేయి పట్టుకొని నడిపించాడు.
హస్తేనైవ గ్రాహ్య ఆధిరస్యా బ్రహ్మజాయేయమితి చేదవోచన్ । న దూతాయ ప్రహ్యే తస్థ ఏషా తథా రాష్ట్రం గుపితం క్షత్రియస్య
బ్రాహ్మణుని భార్యకు హస్తదానం మాత్రమే చేయాలి అని వారు చెప్పారు. ఆమెను దూతకు అప్పగించకూడదు; అలాగే క్షత్రియుని రాజ్యం కాపాడబడుతుంది.
దేవా ఏతస్యామవదన్త పూర్వే సప్తఋషయస్తపసే యే నిషేదుః । భీమా జాయా బ్రాహ్మణస్యోపనీతా దుర్ధాం దధాతి పరమే వ్యోమన్
ఈమె గురించి పురాతన దేవతలు, తపస్సు చేసిన ఏడుగురు ఋషులు మాట్లాడారు. బ్రాహ్మణుని భార్య దగ్గరకి తీసుకొచ్చినప్పుడు భయంకరంగా ఉంటుంది; ఆమె పరమాకాశంలో దుర్లభమైన స్థానం కలిగి ఉంది.
బ్రహ్మచారీ చరతి వేవిషద్విషః స దేవానాం భవత్యేకమఙ్గమ్ । తేన జాయామన్వవిన్దద్బృహస్పతిః సోమేన నీతాం జుహ్వం న దేవాః
బ్రహ్మచారి ద్వేషాన్ని దూరంగా ఉంచుతూ సంచరిస్తాడు; అతడు దేవతలలో ఒక భాగమవుతాడు. అలాంటి వాడే బృహస్పతి, సోముడు తీసుకెళ్లిన భార్యను, యజ్ఞంలో ఉపయోగించే కడాయి లాగ దేవతలు వెతికినట్లుగా, కనుగొన్నాడు.
పునర్వై దేవా అదదుః పునర్మనుష్యా ఉత । రాజానః సత్యం కృణ్వానా బ్రహ్మజాయాం పునర్దదుః
దేవతలు ఆమెను తిరిగి ఇచ్చారు, మనుష్యులూ అలాగే చేశారు. రాజులు సత్యాన్ని పాటిస్తూ బ్రాహ్మణుని భార్యను తిరిగి ఇచ్చారు.
పునర్దాయ బ్రహ్మజాయాం కృత్వీ దేవైర్నికిల్బిషమ్ । ఊర్జం పృథివ్యా భక్త్వాయోరుగాయముపాసతే
పూజారుడి భార్యను తిరిగి అప్పగించి, దేవతలతో కలిసి ఆమెను పాపరహితురాలిగా చేసి, వారు భూమి ఇచ్చిన పోషణను ఆస్వాదిస్తూ, మహా గీతాన్ని పాడుతూ ఆనందిస్తారు.
సమిద్ధో అద్య మనుషో దురోణే దేవో దేవాన్యజసి జాతవేదః । ఆ చ వహ మిత్రమహశ్చికిత్వాన్త్వం దూతః కవిరసి ప్రచేతాః
ఈ రోజు మనుషుల ఇంట్లో వెలిగిన దేవుడా జాతవేదా, నీవు దేవతలకు హవులు సమర్పిస్తున్నావు. నీవు దూతవు, కవివు, జ్ఞానవంతుడవు కనుక మిత్రుని, వరుణుని ఇక్కడకు తీసుకురా.
తనూనపాత్పథ ఋతస్య యానాన్మధ్వా సమఞ్జన్స్వదయా సుజిహ్వ । మన్మాని ధీభిరుత యజ్ఞమృన్ధన్దేవత్రా చ కృణుహ్యధ్వరం నః
ఓ తనూనపాత్, నీవు సత్యమార్గంలో తేనెతో అభిషేకించబడి, మధురమైన నాలుకతో ఉన్నావు. మా ఆలోచనలను అర్థం చేసుకుని స్వీకరించు, మా యజ్ఞాన్ని దేవతల మధ్య విజయవంతం చేయు.
ఆజుహ్వాన ఈడ్యో వన్ద్యశ్చా యాహ్యగ్నే వసుభిః సజోషాః । త్వం దేవానామసి యహ్వ హోతా స ఏనాన్యక్షీషితో యజీయాన్
పూజకు యోగ్యుడవు, ఆరాధించదగినవు అయిన అగ్నీ, వసువులతో కలిసి రా. నీవు దేవతల యజ్ఞంలో ప్రధాన హోతావు. ఈ పిలుపుతో నీవు అత్యుత్తమ యజ్ఞ స్వీకర్తవవుతావు.
ప్రాచీనం బర్హిః ప్రదిశా పృథివ్యా వస్తోరస్యా వృజ్యతే అగ్రే అహ్నామ్ । వ్యు ప్రథతే వితరం వరీయో దేవేభ్యో అదితయే స్యోనమ్
ఈ భూమిపై తూర్పు దిశగా దర్భాసనాన్ని పరచండి, ఇంటి ముందుభాగంలో, రోజు ప్రారంభంలో. దేవతలకు, అదితికి విశాలమైన, శుభ్రమైన, సుఖమైన ఆసనం విస్తరించబడాలి.
వ్యచస్వతీరుర్వియా వి శ్రయన్తాం పతిభ్యో న జనయః శుమ్భమానాః । దేవీర్ద్వారో బృహతీర్విశ్వమిన్వా దేవేభ్యో భవత సుప్రాయణాః
ప్రకాశవంతమైన, విశాలమైన ఆసనాలు పరచబడాలి, భర్తల కోసం అలంకరించుకున్న భార్యలవలె. దేవతలకు, మహత్తరమైన, అన్నింటిని ఆవరిస్తున్న దివ్య ద్వారాలు సులభంగా ప్రవేశించదగినవిగా ఉండాలి.
ఆ సుష్వయన్తీ యజతే ఉపాకే ఉషాసానక్తా సదతాం ని యోనౌ । దివ్యే యోషణే బృహతీ సురుక్మే అధి శ్రియం శుక్రపిశం దధానే
యజ్ఞాన్ని మేల్కొల్పేవాడు దగ్గరికి రానివ్వండి. ఉదయం, రాత్రి తమ స్థలంలో కలిసి కూర్చోవాలి. దివ్యమైన యువతులు, గొప్ప అలంకారాలతో, ప్రకాశవంతమైన అందాన్ని ధరించి, తమ కాంతిని ఉంచుకుంటారు.
దైవ్యా హోతారా ప్రథమా సువాచా మిమానా యజ్ఞం మనుషో యజధ్యై । ప్రచోదయన్తా విదథేషు కారూ ప్రాచీనం జ్యోతిః ప్రదిశా దిశన్తా
దివ్య హోతారులు, మొదటివారు, మధురంగా మాట్లాడేవారు, యజ్ఞాన్ని మనుషులు చేయడానికి కొలుస్తారు. సభల్లో కవులను ప్రేరేపిస్తూ, తూర్పు దిశలో పురాతన జ్యోతిని చూపిస్తారు.
ఆ నో యజ్ఞం భారతీ తూయమేత్విళా మనుష్వదిహ చేతయన్తీ । తిస్రో దేవీర్బర్హిరేదం స్యోనం సరస్వతీ స్వపసః సదన్తు
భారతి, ఇళ, సరస్వతి అనే మూడు దేవతలు మన యజ్ఞానికి రావాలి. వారు మనుషుల మధ్య జాగ్రత్తగా ఉండి, ఈ దర్భాసనంపై కూర్చొని, సుఖాన్ని, నిజమైన జ్ఞానాన్ని అందించాలి.