అగ్ని దేవా! నీ మహా శక్తితో, ఎక్కడ నుంచైనా మా పిలుపును వినుము. దుష్టశక్తుల బలాన్ని, దైత్యుల ధైర్యాన్ని నీవే ఛేదించు. నిత్యజ్యోతి, అమృతస్వరూపుడవైన అగ్ని, హవిర్భాగాలను అంగీకరించేవాడు, ఆకాశాన్ని తాకేవాడు, ఆహ్వానించబడే, దేవతలకు ప్రియమైనవాడు. అతని ఆధారంగా దేవతలు సృష్టిలో తమ ధర్మాన్ని అనుసరించి వ్యాపించారు. ఆ లోకం ముదురంధకారంలో మరుగున పడినపుడు, అగ్నిలో జనించిన జ్యోతి ద్వారా అది వెలుగులోకి వచ్చింది. అగ్ని కోసం దేవతలు, భూమి, ఆకాశం, జలాలు, వృక్షాలు—all these—తనతో మైత్రి కలిగి, అతని సహవాసాన్ని కోరాయి. దేవతలతో కలిసి, అర్హుడైన అగ్నిని నేను స్తుతిస్తున్నాను. అతను అమరుడు, మహాత్ముడు. తన తేజస్సుతో భూమిని, ఆకాశాన్ని, ఈ రెండు లోకాల్నీ, మధ్యలోని వాయువును వ్యాపించాడు. దేవతలకు ప్రియమైన మొదటి హోతా అగ్నియే. వారు అతనిని ఘృతంతో సేవించి, ఎంపిక చేసుకున్నారు. రెక్కలుగలవాడై, లోకాలకోసం స్థానం ఏర్పరిచాడు. జనన rahasyaాలను తెలిసిన అగ్ని ధర్మాన్ని స్థాపించాడు. ప్రపంచానికి తలగా నిలిచినపుడు, అగ్ని తన ప్రకాశంతో వెలిగిపోయాడు. ఆ అగ్ని దేవుడిని మనం మనస్సు, మాట, స్తోత్రాలతో వందించాలి. అప్పుడు అతను ఈ రెండు లోకాలకూ అధిపతిగా మారాడు. రాత్రిపూట అగ్ని ప్రపంచానికి తలగా ఉండగా, ఉదయాన సూర్యుడు జన్మిస్తాడు. ఇవన్నీ అర్హులైన దేవతల అద్భుతాలు; జలాలు తమ కర్తవ్యాన్ని తెలుసుకొని ప్రవహిస్తాయి. అగ్ని, తేజోరాశిగా, వెలుగుతో ప్రకాశిస్తూ, ఆకాశగర్భంలా వెలిగిపోతాడు. ఆ అగ్నిలో, పవిత్ర వాక్కుతో, సంతానరక్షకులైన దేవతలు తమ సమస్త హవిస్సులను సమర్పించారు. మొదట పవిత్ర వాక్కుతో దేవతలు అగ్నిని ప్రదీప్తం చేశారు; అతని నుండి హవిస్సు ఉద్భవించింది. అతను వారి యజ్ఞంగా, సంతానరక్షకుడిగా మారాడు. ఆకాశం, భూమి, జలాలు—all recognize him. దేవతలు అగ్నిని సృష్టించారు; అందులో సమస్త లోకాలు తమను తాము సమర్పించాయి. తన జ్వాలతో అగ్ని భూమిని, ఆకాశాన్ని, లోకాల్నీ ప్రకాశింపజేశాడు. దేవతలు అగ్నిని పరలోకంలో స్తోత్రాలతో, తమ శక్తులతో సృష్టించారు. అతన్ని ద్వైధ రూపంగా, మూడు విధాలుగా లోకాలకోసం ఏర్పరిచారు. అగ్ని అన్ని ఆకారాల ఔషధాలను పాకిస్తాడు. దేవతలు అగ్నిని పరమాత్మస్వరూపుడైన ఆదిత్యునిగా ఆకాశంలో స్థాపించినపుడు, చలించే జంట (భూమి-ఆకాశాలు) ప్రత్యక్షమయ్యాయి. అప్పుడు సమస్త లోకాలు స్పష్టంగా కనబడేలా అయ్యాయి. సమస్త లోకాల కోసమూ దేవతలు అగ్నిని విశ్వచిహ్నంగా, మహాశక్తితో తయారు చేశారు. అతను ఉదయాలను, ప్రకాశవంతమైన జలాలను వ్యాపించి, తన జ్వాలతో చీకటిని తొలగించాడు. యజ్ఞయోగ్యులైన మేధావులు, మరణించని వైశ్వానర అగ్నిని ప్రదర్శించారు. పురాతన నక్షత్రం, చలించే అగ్ని, మహాశక్తి, రహస్యాలను పర్యవేక్షించే వాడు సమీపించాడు. వైశ్వానరుడైన అగ్ని, సమస్తాన్ని వ్యాపించి వెలిగే ముని; అతని మహిమతో విశాలతను ఆవరించి, దైవాన్ని దాటి ఉన్నవాడిగా ఉంది. పితృదేవతల, దేవతల, మానవుల రెండు ప్రవాహాలను నేను వినాను; వాటివల్ల సమస్తం కదిలి, కలిసిపోతుంది—తండ్రి తల్లి మధ్య ఉన్నదంతా కూడా. రెండు సమమై ఉన్న మార్గాలు, తలలో జన్మించిన, మనస్సుతో రూపొందించిన ఆ చలించే అగ్నిని మోసుకుంటాయి. అతను అన్ని లోకాలను ఎదుర్కొంటూ, ప్రకాశిస్తూ, వేగంగా సందేశం తీసుకెళ్లే వాడు. ఎవరూ పంపించనవసరం లేని సందేశబేరుడు. ఎక్కడ తక్కువ, ఎక్కువ మాట్లాడతారో, ఎవరు యజ్ఞాన్ని తెలుసుకుంటారు? స్నేహితులు ఒకే స్థానం చేరుకున్నారు; వారు కర్మను గుర్తించారు—దీనిని ఎవరు వివరించగలరు? ఎంతమంది అగ్నులు, సూర్యులు, ఉదయాలు, జలాలు ఉన్నారు? నేను మీ పూర్వీకులను మరుగున పెట్టినట్టు చెప్పడం లేదు; బుద్ధిమంతులైన మీలో ఎవరు తెలుసుకుంటారు—వారెవరు? ఉదయాల పరిమాణం ఉన్నంత కాలం, వాటి రూపం కాదు, వేగంగా చలించే మాతరిశ్వన్ నివసిస్తాడు. అప్పుడు బ్రాహ్మణుడు, క్రతువు, యజ్ఞస్థానం స్థాపిస్తాడు. ఇప్పుడు, మనం ఇంద్రుని మహిమను వర్ణిద్దాం. మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన ఇంద్రుడు, తన మహత్తుతో ఆకాశపు అంచులను దాటి, ప్రజలకు శక్తిని నింపాడు. నదుల నుంచీ తన వైభవాన్ని వ్యాపించాడు. సూర్యునిలా విశాల ప్రపంచాన్ని చుట్టుముట్టాడు. ఇంద్రుడు, రథసారథిలా తిరుగుతూ, చక్రాలను నిర్మించాడు. తన తేజస్సుతో చీకటిని, దుఃఖాన్ని తొలగించాడు. పాటలు పాడుతూ, భూమి, ఆకాశంలో అడ్డంకుల్లేకుండా ఇంద్రుని స్తుతిద్దాం. శిల్పిలా తరాలు సృష్టించి, స్నేహాన్ని కోరాడు—కేవలం తన కోసమే కాదు. సముద్రపు లోతుల నుంచి ఆహ్వానించే పాటలు ఇంద్రుని కోసం పంపుతున్నాను. అతను తన శక్తులతో భూమి, ఆకాశాన్ని ప్రతిచోటా స్థాపించాడు. ఇంద్రుని కోపం భయంకరమైనది, వేగవంతమైనది, అగ్నిలా మండిపోతుంది. సోమరసం అడవులన్నీ చుట్టింది; నదులు ఇంద్రుని మహిమను కొలిచాయి. సోమరసం తాకని ఆకాశం, భూమి, ఎడారి, మధ్యలోని అంతరిక్షం, పర్వతాలు, నదులు ఏవీ లేవు. అతని కోపం రగిలితే, ఇంద్రుడు వినిపించి, దృఢమైనదాన్ని కూడా ఛేదిస్తాడు. అతను వృత్రాసురుణ్ని సంహరించాడు, కోటలను ధ్వంసం చేశాడు, నదులను విడుదల చేశాడు. పర్వతాన్ని చీల్చి, తొమ్మిదవ పాత్రను విడిపించాడు; తన స్వయంకృషితో గోవులను పొందాడు. ఇంద్రా! నీ దృఢశక్తితో, అడ్డంకులను గొడ్డలిలా ఛేదించు. మిత్ర, వరుణుని ధర్మాన్ని ఉల్లంఘించే వారిని శిక్షించు. మిత్ర, ఆర్యమన్, గాయనులను, వరుణుని హానిచేసే శత్రువులను, ఇంద్రా! నీ శక్తితో శిక్షించు. ఇంద్రుడు ఆకాశానికి, భూమికి, జలాలకు, పర్వతాలకు, బలవంతులకు, మేధావులకు, ఇంట్లో, సభలో, హవనంలో—అన్ని చోట్ల అధిపతి. ఇంద్రుడు తూర్పునుంచి, మహానుభావుల నుంచి, దినముల నుంచి, మధ్యలోని అంతరిక్షం, సముద్రపు లోతుల నుంచి, గాలుల నుంచి, ఆకాశపు అంచుల నుంచి, నదుల నుంచి, భూముల నుంచి తన తేజస్సును వ్యాపించాడు. ఉషోదయపు దూతలా, ఇంద్రుడి ఆయుధం ప్రకాశిస్తుంది. అది ఎప్పుడూ నీకు విజయాన్ని తీసుకురావాలి. కపటశత్రువులను శిలను పగులగొట్టినట్టు నాశనం చేయి; ఆకాశం నుంచి నీ జ్వలించు ఆయుధాన్ని విసిరి వారిని సంహరించు. మాసాలు వరుసగా వస్తుంటాయి, మొక్కలు, పర్వతాలు కూడా. భూమి, ఆకాశం ఈ రెండు లోకాలు ఇంద్రుని బలాన్ని సేవిస్తాయి; జలాలు పుట్టినవాడిని ఆధారపడతాయి. ఇంద్రా! ఎప్పుడు ఈ దుష్టుని సంహార సమయం వస్తుంది? ఎప్పుడు, పశువులు మేతలో ఉన్నట్టు, మాయమాటలు చెప్పే శత్రువులు నేలమీద చెల్లాచెదురవుతారు? మన శత్రువులు ఎంతమంది అయినా, ఇంద్రా, వారిని సమూలంగా నాశనం చేయుము. అవిశ్వాసులు, చీకటిలో, అంధత్వంలో మునిగిపోయి, నిజమైన వెలుగు ఉన్నవారిచుట్టూ చిక్కిపోవాలి. నీ కోసం ప్రజల యజ్ఞాలు, ఋషుల స్తోత్రాలు ఆనందాన్ని కలిగిస్తాయి. వారు ఉత్సాహంగా నిన్ను పిలుస్తారు; ఇతరులను దాటి వచ్చి మమ్మల్ని ఆశీర్వదించు. ఇంద్రా! నీ దయతో మనం కొత్త ఆశీర్వాదాలను తెలుసుకోవాలి. నీ స్తోత్రాలు పాడుతూ, నీ సహాయ సంపదను పొందాలి. మిత్రులు నిన్ను తెలుసుకోవాలి. మనం పోటీలో, పరాక్రమంలో, దయలో శ్రేష్ఠుడైన దాత ఇంద్రుని పిలుద్దాం. యుద్ధంలో మన పిలుపు వినిపించి, శత్రువులను సంహరించి, ఐశ్వర్యాన్ని ఇవ్వుము. ఇప్పుడు విశ్వరూపుని మహిమను చూద్దాం. సహస్రశిరస్సు, సహస్రనేత్ర, సహస్రపాదుడైన పురుషుడు భూమిని అన్ని వైపులా ఆవరించి, దాని పరిమితిని దాటి పది వేలడుగులు వ్యాపించాడు. గతం, భవిష్యత్తు అన్నీ ఆ పురుషుడే. అతనే అమృతత్వానికి అధిపతి; ఆహారంతో అతను మరింత అభివృద్ధి చెందుతాడు. ఇలా, అగ్ని దేవుని ప్రకాశం, ఇంద్రుని పరాక్రమం, విశ్వరూపుని విస్తృతి—all are revealed through ఋగ్వేద మహిమాన్వితమైన ఈ మంత్రాల్లో.