అరణ్యానికి ఉత్సాహంగా పరుగులు తీసే గుర్రాలను అతడు యోగం చేసి, నేరుగా సాగే మార్గాల్లో పట్టాలు కట్టాడు. మిత్రుడు, శ్రేష్ఠ వంశస్థుడు, సంపదతో ప్రకాశిస్తూ, సంధుల్లో బలాన్ని పెంచుకుంటూ ముందుకు సాగాడు. అగ్ని, బలాన్ని, విజయాన్ని తెచ్చే వాహనాన్ని ప్రసాదిస్తాడు; అగ్ని, కీర్తిగాంచిన వీరుడిని ఇస్తాడు. అగ్ని, ఆకాశం-భూమి మధ్య సరిచేయబడినవిగా సంచరిస్తాడు; అగ్ని, స్త్రీగా, ఫలదాయక గర్భంగా, సమృద్ధిగా ఉంటాడు. అగ్ని శరీరాన్ని ప్రज్వలించడమే మంగళంగా ఉండాలని కోరారు; అగ్ని మహా ఆకాశాన్ని, భూమిని ప్రవేశించాడు. యుద్ధాలను ప్రేరేపించేది, శత్రువులను నాశనం చేయేది అగ్నే. అగ్ని వృద్ధుడిని చెవి ద్వారా తీసుకొచ్చాడు; అగ్ని రథాన్ని జలాల నుండి నడిపించాడు. అగ్ని, అత్రిని లోపలి వేడిని నుండి రక్షించాడు; అగ్ని, నృమేధను సంతానంతో పంపించాడు. అగ్ని, వీరులతో కూడిన గొప్ప సంపదను ఇస్తాడు; అగ్ని, వేలాది ప్రసాదించే ఋషిని తయారు చేస్తాడు. అగ్ని, ఆకాశంలో హోమాన్ని విస్తరించాడు; అగ్ని నివాసాలు ఎన్నో ప్రదేశాల్లో విస్తరించాయి. ఋషులు అగ్ని కోసం శ్లోకాలు పాడుతారు; ప్రయాణంలో అలసిపోయిన మనుషులు అగ్నిని పిలుస్తారు. మధ్యాకాశంలో పక్షులు అగ్నిని పిలుస్తారు; అగ్ని వేలాది గోధనలను చుట్టుకుంటాడు. మనుష్య వంశాలు అగ్నిని పూజిస్తాయి; మను, నాహుష వంశస్థులు అగ్నికి పుట్టారు. అగ్ని, గంధర్వుల అమరత్వ మార్గాన్ని కలిగి ఉన్నాడు; అగ్ని గోశాల ఘృతంలో స్థాపించబడింది. అగ్నికి, రిభువులు శ్లోకాన్ని రూపొందించారు; అగ్ని మహానుభావునికి మేము ప్రశంసతో గీతాన్ని పాడాము. అగ్నీ, యువుడా, గాయకుడిని ముందుకు నడిపించు; త్యాగంలో, అగ్నీ, గొప్ప సంపదను ప్రసాదించు. త్యాగాన్ని చేసి, అన్ని లోకాలకు పూజారిగా, ఋషిగా, మన తండ్రిగా కూర్చున్నవాడు—ఆయన, ఆశీర్వాదంతో సంపదను కోరుతూ, మొదటగా, చివరిగా లోకాల్లో ప్రవేశించాడు. ఏది ఆధారం? ఏది మద్దతు? ఏది వాక్కు? ఏమిటి? సర్వకర్త, సర్వదృష్టి, భూమిని సృష్టించి, తన మహిమతో ఆకాశాన్ని విస్తరించినవాడు, ఎక్కడి నుండి ఆ పని చేశాడు? చుట్టూ కళ్ళు, ముఖాలు, చేతులు, కాళ్లు కలిగి, రెండు చేతులతో, రెక్కలతో ఊపిరి పీలుస్తూ—ఒక దేవుడు, ఆకాశం, భూమిని సృష్టించాడు. ఏది ఆ అడవి? ఏది ఆ చెట్టు, దాని నుండి ఆకాశం, భూమిని తయారు చేశారు? జ్ఞానులు, అన్ని లోకాలు ఆధారపడిన దానిని తెలుసుకోవాలని మనస్సుతో అన్వేషిస్తున్నారు. సర్వకర్తా, నీ వాసస్థలాలు—అత్యున్నతమైనవి, తక్కువవి, మధ్యలో ఉన్నవి—త్యాగంలో నీ సహచరులకు బోధించు; స్వరూపంలో ఎదుగుతూ, నీవే నీకు పూజను చేయు. సర్వకర్తా, త్యాగంతో ఎదుగుతూ, భూమి-ఆకాశాన్ని పూజించు; చుట్టూ ఉన్నవారు మాయలో ఉండగా, ఇక్కడ, దాత, జ్ఞానవంతుడు మనకు కలగాలి. ఈ రోజు, వాక్కు అధిపతి, సర్వకర్త, వేగవంతమైన మనస్సుతో, పోటీలో మనకు సహాయంగా రావాలని పిలుద్దాం. ఆయన మన త్యాగాలను అంగీకరించాలి; సర్వాశీర్వాద, శుభకర్మలు కలవాడు, మనకు సహాయంగా ఉండాలి. జ్ఞానవంతుడు, దర్శనానికి తండ్రి, తన మనస్సుతో ప్రవాహించే నెయ్యిని సృష్టించాడు, నమస్కరిస్తూ. రెండు తెరలు స్థిరంగా ఏర్పడినప్పుడు, భూమి-ఆకాశాలు విస్తరించాయి. సర్వకర్త, తన మనస్సుతో, తక్కువ, సృష్టికర్త, క్రమబద్ధకర్త, అత్యున్నత, ఋషి—వీటిని వెనక్కి వదిలాడు. వారి కోరికలు, త్యాగాలతో కలిసి, ఏడు ఋషులు ఉన్న చోట, ఒకడు ఉన్న చోట ఆనందిస్తాయి. మన తండ్రి, జనకుడు, నియమకర్త, వాసస్థలాలు, లోకాలను తెలిసినవాడు; దేవతలకు పేర్లు పెట్టినవాడు—అతని వైపే ఇతర లోకాలు అన్వేషణతో మొగ్గుతాయి. ఆయనకు, పురాతన ఋషులు, పాత గాయకులు, సంపదను సమర్పించారు, దాతకు సమర్పించినట్లు; వెలుగు లేని, వెలుగు ఉన్న విస్తారంలో, జీవుల్ని కలిపి స్థాపించారు. ఆయన ఆకాశానికి, భూమికి, దేవతలకు, మహా శక్తులకు అతీతుడు; మొదట జలాలు ఏ శిశువును దాచాయి, అక్కడ దేవతలు ఒకదాని పక్కన ఒకరు చూశారు? అదే శిశువును జలాలు మొదట దాచాయి, అక్కడ అన్ని దేవతలు చేరాయి; జననరహితుని నాభిలో స్థిరంగా ఉంది, అందులో అన్ని లోకాలు స్థాపించబడ్డాయి. ఈ సృష్టిని చేసినవాడిని మీరు తెలుసుకోరు; మీ మధ్య వేరే దానివంటి విషయం ఉద్భవించింది. మాయ, గందరగోళ వాక్యాల ద్వారా, జీవితం పట్ల అసంతృప్తితో, వారు శ్లోకాలు పాడుతూ తిరుగుతారు. ఓ మన్యూ! నీ ఆయుధం వజ్రం, బాణం; నీ శక్తి, బలము, మానవత్వాన్ని మించిపోతుంది. నీ సహాయంతో, బలవంతంగా, విజేతగా, శత్రువు, మిత్రుని మించిపోవాలని కోరుకుంటున్నాం. మన్యూ అంటే ఇంద్రుడు, మన్యూ అంటే దేవుడు; మన్యూ అంటే పూజారి, వరుణుడు, అగ్ని. ప్రజలు మన్యూను పూజిస్తారు; మన్యూ, నీ తపస్సుతో మమ్మల్ని రక్షించు. ఓ మన్యూ! బలవంతులకన్నా బలమైనవాడా, నీ తపస్సుతో సహచరంగా, శత్రువులను సంహరించు. శత్రు సంహారకుడా, విఘ్న, దుష్టులను నాశనం చేసి, సంపదను ఇవ్వు. నీ బలానికి ఓ మన్యూ, ఏదీ ఎదురయ్యదు; స్వయంగా జన్మించినవాడు, ప్రకంపన కలిగించే వాడు, వ్యతిరేకులను నాశనం చేసే వాడు; అన్ని ప్రజలకు నాయకుడు, శక్తిమంతుడు, విజేత—యుద్ధంలో నీ బలం మాకు ప్రసాదించు. నిరుపాయంగా, దుర్దశలో ఉన్న నేను, నీ కృపతో, జ్ఞానవంతుడా, బలవంతుడా, నీను కోరుతున్నాను. నాలో ధైర్యం లేక, నీను వేడుకుంటున్నాను—నాకు రా, బలం ప్రసాదించు. ఇక్కడ ఉన్నాను, దగ్గర రా, ఓ విజేత, సర్వజ్ఞా; మన్యూ, వజ్రధారి, నా వైపుకు రా. శత్రువులను సంహరించుదాం—లేచిపో, పిలుపు విను. కుడి నుండి ముందుకు రా, నా సహచరంగా ఉండి, విఘ్నాలను నాశనం చేద్దాం. మధుర పానీయానికి ముందస్తు భాగాన్ని నీకు సమర్పించాను—మనం ఇద్దరం గోప్యంగా మొదట త్రాగుదాం. నీవు, మన్యూ, రథాన్ని ఎక్కి, ఆనందంగా, ఉత్సాహంగా, మరుతులతో కలిసి, పురుషులు, పదునైన బాణాలు, ఆయుధాలతో, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ ముందుకు సాగాలి. అగ్నిలా, మన్యూ, ప్రకాశిస్తూ, బలంగా ఉండి, పిలవబడిన నాయకుడా, విజేతా. శత్రువులను సంహరించి, విజయాన్ని పంచు, బలాన్ని కొలచు, విఘ్నాలను తరిమివేయు. విరోధులపై బలంగా ఉండు, మన్యూ; శత్రువులను విరుచుకో, నాశనం చేయు. నీ భయంకర శక్తి మేల్కొంది; నాయకుడిగా, విధేయులను నడిపించు. నీవే, మన్యూ, అనేక మందిని జయించినవాడవు; ప్రతి సేనను యుద్ధానికి నడిపించు. నీ సహాయంతో, నిజమైన మాటలు పలుకుతాము; నీతో, విజయానికి మా కీర్తిని పెలుపుతాము. మన్యూ, ఇంద్రుడిలా, యుద్ధ విజేత, దృఢంగా, మా ప్రభువుగా ఉండు; నీ ప్రియమైన నామాన్ని ప్రశంసిస్తాము, విజేతా, నీవు పుట్టిన మూలాన్ని తెలుసుకున్నాము. నీ బలంతో, కలసి పుట్టినవాడా, వజ్ర-బాణధారి, నీకే అత్యున్నత శక్తి ఉంది, ఎవ్వరూ జయించలేరు. నీ సంకల్పంతో, మన్యూ, మాకు సహాయంగా రా; ఎక్కువగా పూజించబడినవాడా, గొప్ప సంపదను మాకు విడుదల చేయు. సంపద, ఏకతా, సంపూర్ణంగా మాకు లభించింది—వరుణుడు, మన్యూ ఇద్దరూ. శత్రువులు, భయంతో, ఓడిపోయి వెనక్కి తగ్గాలి. భూమిని సత్యం నిలబెడుతుంది, ఆకాశాన్ని సూర్యుడు నిలబెడుతుంది. ఆదిత్యులు ఋతుతో నిలబడి, సోముడు ఆకాశంలో స్థాపించబడ్డాడు. సోమ వల్ల ఆదిత్యులు బలవంతులు; సోమ వల్ల మహా భూమి నిలబడుతుంది. నక్షత్రాల మధ్య సోముడు మధ్యలో స్థాపించబడ్డాడు. పొడిచిన వాడు, సోమను తిన్నానని భావిస్తాడు, కానీ సోమ వృక్షాన్ని పిండినప్పుడు. కానీ పూజారులు తెలుసుకున్న సోమను—అందులో ఎవ్వరు తినరు. మూలముగా, బర్హిష్తో రక్షింపబడిన సోముడు, కప్పులతో కాపాడబడి, సురక్షితంగా ఉంది. మీరు రాళ్లను వినిపించుకుంటూ నిలబడి ఉంటారు, కానీ మానవుడు సోమను తినడు. ఈ విధంగా, ఋగ్వేదంలోని ఈ శ్లోకాలు సృష్టి, దేవతలు, త్యాగం, అగ్ని, మన్యూ, సోమ—వీటిలోని మహిమను, పరమార్థాన్ని, మనిషి అన్వేషణను, దేవతల సహాయాన్ని, సంపదను, విజయం, సత్యాన్ని ఆవిష్కరించాయి.