ఒకప్పుడు, పరమ పవిత్రమైన ఋగ్వేదంలోని మంత్రాల మహిమను వర్ణిస్తూ, ఋషులు దేవతల గుణాలను స్మరించుకున్నారు. వారు మారుతులను స్మరించగా—వారు వేగవంతమైన అశ్వాల వలె ముందుకు దూసుకెళ్లేవారు, ఉత్సాహంగా రథసారథులవలె దయాగుణంతో ఉండేవారు, ప్రవహించే నదుల వలె ఉల్లాసంగా ప్రవహించేవారు, అంగిరసులు తమ స్తుతులతో అనేక రూపాల్లో ఉన్నట్లు మారుతులు కూడా అనేక రూపాలతో ప్రకాశించేవారు. ఆ మారుతులు, రాయిలా దృఢంగా ఉండి, నదులకు జననియులవలె శక్తివంతంగా ఉండేవారు. వారు పిల్లలవలె ఉల్లాసంగా, బలంగా పెరిగేవారు; గొప్ప సైన్యంలా సముదాయంగా ముందుకు సాగేవారు. ఉదయపు కాంతులవలె యజ్ఞానికి అలంకరించబడినవారు, వేగంగా పరుగెత్తే వారు, నదులవలె పారిపోతూ, తేజోవంతమైన దృష్టితో దూరాన్ని కొలిచేవారు. దేవతలు మనకు శుభాన్ని, సంపదను ప్రసాదించుగాక అని ఋషులు ప్రార్థించారు. మారుతుల స్నేహంలో స్తుతి, గీతాలతో వారి ధనసంపద చిరకాలం నిలిచిపోవాలని కోరారు. ఈ విధంగా, మహత్తరుడైన ఒకుని మహిమను మానవలోకంలో ఋషులు చూశారు. అతని వివిధ దంతాలు పోటీ సమయంలో కలిసిపోతూ, కొరుకుతూ, తినిపోతూ, అనేకాన్ని పట్టుకునేవి. అతని తల రహస్యంగా దాగి, వివిధ దిక్కులలో కదిలేది. అతడు తన నాలుకతో అడవులను తినిపోతూ, ప్రజలు అతనికి పాదాలతో, చేతులు ఎత్తి, భక్తితో నైవేద్యాలు సమర్పించేవారు. ఆ మహిమను వెతుకుతూ, అతడు తల్లి దారి వెంబడి చిన్నపిల్లవలె మొక్కల మధ్య వెదుకుతూ, ఆహారం కోసం తపనపడేవాడు. మెత్తగా ఉడికిన, ప్రకాశించే ఆహారాన్ని ఆశిస్తూ, శత్రువు ఒడిలో విశ్రాంతి తీసేవాడు. ఓ అమరుడా! భూమి, ఆకాశమా! నేను ఒక రహస్యాన్ని ప్రకటిస్తున్నాను—గర్భం పుట్టగానే తన తల్లులను తినిపోతుంది. నేను మానవుడిగా ఈ దేవుని తత్వాన్ని గ్రహించలేను; కానీ అగ్ని మాత్రమే దీనిని సంపూర్ణంగా తెలుసు. ఎవరైతే దాహంలో అగ్నికి ఆహారం సమర్పిస్తారో, నెయ్యితో హవిస్సులు సమర్పిస్తారో, వారు అగ్నిని పోషిస్తారు. అగ్ని వెయ్యికళ్లతో అన్ని దిశలలో చూస్తాడు; అతడు అన్ని వైపులా ముఖాన్ని తిప్పుతాడు. ఓ అగ్నీ! దేవతల మధ్య నీవు ఏ పాపం చేశావు? నేను తెలియక అడుగుతున్నాను. ఆటపాటలతోనైనా, తపనతోనైనా, పింగళవర్ణుడైన నీవు నైవేద్యాన్ని తినిపోతావు; బంధనాన్ని తెంచి, ఆవును విడిపించినట్టు నీవు విడుదల చేస్తావు. అతడు అరణ్యాన్ని ఆశించి, నేరుగా వెళ్లే మార్గాలతో, గుర్రాలను యుక్తం చేశాడు. మిత్రుడు, సంపదతో ప్రకాశిస్తూ, బలంగా ఎదుగుతూ ముందుకు సాగాడు. అగ్ని బలాన్ని, విజయం తీసుకొచ్చే వాహనాన్ని ప్రసాదిస్తాడు; కీర్తిగాంచిన వీరుడిని ప్రసాదిస్తాడు. అగ్ని భూమి-ఆకాశాల మధ్య క్రమంగా కదులుతాడు; అతడే స్త్రీ, గర్భముతో, క్షేమదాయకురాలిగా ఉన్నాడు. అగ్ని శరీరాన్ని ప్రదీప్తిపరచడం మంగళప్రదంగా ఉండాలని కోరారు. అగ్ని మహత్తరమైన భూమి-ఆకాశాలలో ప్రవేశించాడు. అగ్ని యుద్ధాలను ప్రేరేపిస్తాడు; అనేక శత్రువులను నాశనం చేస్తాడు. అగ్ని వృద్ధుడిని చెవితో తెచ్చాడు; అగ్ని జలాలనుండి రథాన్ని నడిపించాడు. అగ్ని అత్రిని వేడిమి నుండి కాపాడాడు; అగ్ని నృమేధుడిని సంతానంతో కూడి పంపించాడు. అగ్ని సంపదను ప్రసాదిస్తాడు; అగ్ని వేలాది విరాళాలు ఇచ్చే ఋషిని తయారుచేస్తాడు. అగ్ని స్వర్గంలో హవిస్సును విస్తరించాడు; అతని నివాసాలు అనేక చోట్ల విస్తరించి ఉన్నాయి. ఋషులు హృదయపూర్వకంగా అగ్నిని ఆహ్వానిస్తారు; ప్రయాణంలో అలసిపోయినవారు అగ్నిని పిలుస్తారు. మధ్యాకాశంలో విహరించే పక్షులు అగ్నిని పిలుస్తాయి; అగ్ని వేల ఆవుల చుట్టూ తిరుగుతాడు. మానవ కులాలు, మను, నహుష వంశీయులు అగ్నికి పూజిస్తారు. అగ్ని అమరత్వానికి గంధర్వుల మార్గాన్ని కలిగి ఉన్నాడు; అతని ఆవుల గోత్రం నెయ్యితో నిండింది. ఋభవులు అగ్నికి స్తోత్రాన్ని రూపొందించారు; మేము అగ్ని మహిమను వర్ణిస్తూ స్తుతి పాడాము. ఓ అగ్నీ! గాయకుణ్ని ముందుకు నడిపించు; యజ్ఞంలో మాకు సంపద ప్రసాదించు. అన్ని లోకాలకు పితామహుడై, యజ్ఞంలో ఋషి, హోతగా కూర్చున్నవాడు, ఆశీర్వాదంతో సంపదను కోరుతూ, మొదట చివరగా లోకాల్లో ప్రవేశించాడు. ఏది ఆధారం? ఏది మద్దతు? ఏది వాక్కు? ఏది ఆది? సర్వద్రష్ట అయిన సర్వకర్త భూమిని సృష్టించి, తన మహిమతో ఆకాశాన్ని ఎలా విస్తరించాడు? అతడు అన్ని వైపులా కళ్ళతో, ముఖాలతో, చేతులతో, కాళ్లతో ఉన్నాడు. రెండు చేతులు, రెండు రెక్కలతో ఊదుతూ, ఒకే దేవుడు భూమి-ఆకాశాలను సృష్టించాడు. ఏ అడవి? ఏ చెట్టు నుండి భూమి-ఆకాశాలను రూపొందించారు? మేధావులు మనస్సుతో ఆలోచిస్తూ, అన్ని లోకాలు ఆధారపడినదానిని తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నించారు. సర్వకర్తా! నీ ఉన్నత, మధ్య, దిగువ నివాసాలను, యజ్ఞంలో నీ మిత్రులకు బోధించు. నీవు నీ రూపంలో అభివృద్ధి చెందుతూ, నీకు తానే పూజించు. యజ్ఞంతో అభివృద్ధి చెందుతూ, భూమి-ఆకాశాలను తానే పూజించు. చుట్టూ ఉన్న ఇతరులు మాయలో ఉండగా, ఇక్కడ దాత, మేధావి మనవాడిగా ఉండాలి. ఈరోజు మనం వాక్పతిని, సర్వకర్తను, మనస్సులో వేగవంతుడైనవారిని సహాయానికి పిలుద్దాం. అతడు మన యజ్ఞాలను స్వీకరించి, మేలు చేయునివాడిగా ఉండాలి. జ్ఞానవంతుడు, దృష్టికర్త పితా, తన మనస్సుతో ప్రవాహించే నెయ్యిని సృష్టించాడు. రెండు అంచులను స్థిరంగా చేసి, భూమి-ఆకాశాలు విస్తరించాయి. సర్వకర్త తన మనస్సుతో క్రియాశీలుడై, క్రతువును, క్రమాన్ని, ఉన్నతాన్ని, ఋషిని సృష్టించాడు. వారి ఆశలు, హవిస్సులతో కలిసి, ఏడు ఋషులు, ఒక ఉన్నతుని ఉన్న చోట ఆనందిస్తాయి. మన పిత, జనకుడు, నియమించేవాడు, లోకాల నివాసాలను, దేవతల పేర్లను తెలిసినవాడు—అతని వైపు అన్ని లోకాలు విచారణతో తిరుగుతాయి. ఆదికవి ఋషులు, పూర్వ కాల గాయకులు, ధనాన్ని సమర్పించారు; అంధకార, వెలుగుల మధ్య ఈ భూతాలను స్థాపించారు. అతడు ఆకాశానికి, భూమికి, దేవతలకు, మహోన్నతులకు అతీతుడు. ఆ నీటిలో మొదట గర్భం ఎక్కడ ఏర్పడింది? అక్కడ దేవతలు ఒకరినొకరు చూశారు. ఆ గర్భాన్ని నీళ్లు మొదట తీసుకున్నాయి; అక్కడ దేవతలు సమైక్యంగా చేరారు; అది అజన్ముని నాభిలో స్థిరంగా ఉంది, అందులో అన్ని లోకాలు స్థాపించబడ్డాయి. ఈ సృష్టిని ఎవడు సృష్టించాడో మీరు తెలియరు; మీలో వేరే ఆలోచన కలిగింది. మబ్బుతో, గందరగోళపు మాటలతో, జీవితంతో అసంతృప్తిగా ఉన్నవారు, స్తోత్రాలు పఠిస్తూ తిరుగుతారు. ఓManyu (కొపము)! నీ ఆయుధం వజ్రం, బాణం; నీ శక్తి, బలం మానవులను మించిపోయాయి. నీ సహాయంతో, మేము శత్రువులను, స్నేహితులను జయించాలి. Manyu అంటే ఇంద్రుడు, Manyu అంటే దేవుడు; Manyu అంటే హోత, వరుణుడు, అగ్ని. ప్రజలు Manyu ని పూజిస్తారు; Manyu, నీ తపస్సుతో మమ్మల్ని రక్షించు. ఓ Manyu! శత్రువులను సంహరించు, అడ్డంకులను తొలగించు, మాకు సంపదను ప్రసాదించు. నీవు అజేయుడు, స్వయంభూ, ప్రతిబంధకాలను నాశనం చేసే వాడివి; మమ్మల్ని యుద్ధంలో విజయవంతంగా చేయు. నేను దుర్బలుడిని, అదృష్టం లేకుండా ఉన్నాను; నీ చిత్తంతో, మేధావి, బలవంతుడవైన Manyu, నేను నిన్ను ఆశ్రయిస్తున్నాను. నేను శక్తిలేని వాడిని; నీవు రండి, నా శరీరానికి బలం ప్రసాదించు. ఇక్కడ నేను ఉన్నాను, దగ్గరికి రా, విజేతవా, సర్వజ్ఞుడవా; Manyu, వజ్రధారి, నన్ను ఆశ్రయించు. మనం శత్రువులను సంహరించుదాం—నీవు మేలుకుని, పిలుపు విను. కుడి వైపు నుండి ముందుకు రా, నా మిత్రుడవు కావు; మనం అనేక అడ్డంకులను తొలగిద్దాం. మధురపానీయంలో నీకు ప్రథమ భాగం సమర్పిస్తున్నాను; మనిద్దరం రహస్యంగా మొదట దానిని పంచుకుందాం. Manyu, మారుతులతో కలిసి, రథంపై అధిరోహించి, ఉత్సాహంగా, ఆనందంగా, అస్త్రసాయుధాలతో, మానవులు అగ్నివలె ప్రకాశిస్తూ ముందుకు సాగాలి. ఇలా ఋషులు, దేవతల మహిమను, అగ్ని, మారుతులు, సర్వకర్త, Manyu వంటి శక్తులను గాఢంగా స్మరించి, స్తుతించి, వారి ఆశీర్వాదాలను కోరుతూ భక్తితో పూజించారు.