ఇంద్రుని మహిమను, దేవతల కీర్తిని, అగ్నికి అర్పణలను, ఈ ఋగ్వేద మంత్రాలు ఒక గొప్ప కథగా మన ముందుంచుతున్నాయి. ఇంద్రుడు, తన ఉదారతతో, సత్యమైన దానాలతో, మానవుల్లో శౌర్యకర్తగా వెలుగొందాడు. ఆయన మహిమను, శక్తిని, హరివః అనే శక్తిమంతులు తమ సొంత బలంతో స్తుతిస్తున్నారు. అర్పణలో ఆనందించే మహాశక్తి విశ్వానరుడైన ఇంద్రునికి, భూమి, ఆకాశమూ ఆయన శక్తిని, కీర్తిని గౌరవిస్తున్నాయి. మానవులకు సహాయపడే స్నేహశీలుడైన ఇంద్రుడు, ప్రతి కార్యంలో, ప్రతి పోటీలో, ప్రతి యుద్ధంలో ఆనందిస్తాడు. ఇంద్రుని అనుగ్రహాన్ని కోరుతూ, ఆయన్ని ఆశించే వారు ఎవరు? ఆయన శక్తిని, అధిపత్యాన్ని కోరేవారు ఎవరు? నీళ్లలో, సంపదలో, పురుషవీర్యంలో ఆయనను వెదుకుతారు. ప్రార్థన ద్వారా ఇంద్రుడు మహోన్నతుడు; ప్రతి యజ్ఞంలో పూజార్హుడు; సమాజాల్లో ప్రధానం; ఆయన సూచన ప్రజలందరికీ శ్రేష్ఠమైనది. యజ్ఞకర్తలు రక్షణగా ఉండాలి; ప్రజలు ఆయన విస్తృతిని తెలుసుకున్నారు; ఆయనకోసం సిద్ధం చేసిన నైవేద్యాలు, అర్పణలు అన్నీ ఆయనకే. బలవంతుడైన ఇంద్రుడికి అర్పించిన ప్రతి నైవేద్యం ఆయనే స్వీకరించాడు. ఆయన ప్రసాదం కోసం పాత్ర సిద్ధం; కర్మ స్థాపితమైంది; స్తోత్రం, ప్రార్థన, మహోన్నత వాక్యాలు అన్నీ ఆయనకే. అర్పణ సమయంలో స్తోత్రాలు రచించిన ఋత్విజులు, సంపద కోసం, ఇంద్రుని ప్రసన్నత కోసం, సోమరసం ఆనందించే మార్గాన్ని అనుసరిస్తారు. అగ్ని దేవుడు, జాతవేదసు, నీళ్లలో ప్రవేశించిన ఆ మహా పురాతన గర్భాన్ని చూశాడు. తన శరీర రూపాలను అనేక విధాలుగా తానే దర్శించాడు. "నన్నెవరు చూశారు? నా అనేక రూపాలను ఎవరెవరు చూశారు?" అని అగ్ని ఆలోచించాడు. మిత్రుడు, వరుణుడు ఎక్కడ ఉన్నారు? అగ్ని దేవుని అన్ని హోత్రాగ్నులు ఎక్కడ? మేము నిన్ను నీళ్లలో, ఔషధాలలో ప్రవేశించినవాడివిగా చూశాము. యముడు నీ మహా తేజస్సుతో నిన్ను పది దిశలకు వెలుపల వెలిగినవాడిగా గుర్తించాడు. వరుణుని భయంతో అహమూ ఋత్విజ్యాన్ని వదిలిపెట్టాను; దేవతలు నన్ను అక్కడ కలిపిపెట్టలేదు; నా రూపాలు అనేక చోట్ల స్థాపించబడ్డాయి; కాని నా స్వీయ ప్రయోజనం అర్థం కాలేదు. మను యజ్ఞాన్ని కోరి, అగ్ని దేవుణ్ని చీకటిలోనుండి సరి మార్గంలో నడిపించు; దేవతలకు మార్గాలు సులభం చేయు; శుభబుద్ధితో హవిర్భాగాలను అందించు. అగ్ని దేవుని తమ్ములు కూడా ఈ లక్ష్యాన్ని అనుసరించారు; అందుకే వరుణుని భయంతో నేను దూరంగా వచ్చాను. అగ్ని, నీ ఆయుష్షు చిరకాలంగా ఉండాలని ప్రార్థిస్తూ, దేవతలకు మంచి హవిర్భాగాలను అందించేందుకు నీవు మాకు సహాయపడు. అర్ఘ్యాల్లోని ఘృతం, జలసారం, ఔషధసారం అన్నీ సమృద్ధిగా ఉండాలి; అగ్ని, దేవతలు నీకు దీర్ఘాయువు ప్రసాదించాలి. అగ్ని, నీ ప్రారంభ, ముగింపు హవిర్భాగాలు శక్తివంతమైనవి కావాలి; ఈ యజ్ఞం మొత్తం నీదే కావాలి; నాలుగు దిశలు నీకు నమస్కరించాలి. అన్నీ దేవతలు, హోతారుగా కూర్చున్న నన్ను ఉపదేశించండి; నా హక్కు భాగాన్ని తెలుపండి; మీరు అనుమతించిన మార్గంలో మీ హవిర్భాగాన్ని అందించగలను. నేను హోతారుగా కూర్చున్నాను; దేవతలు, మరుతులు నన్ను ధారాళంగా ఆదరించారు; ప్రతి రోజు, ప్రతి మాసం, అశ్వినీదేవతలు నాకోసం హవిర్భాగాన్ని అందుకుంటారు. హోతారుడెవరో యముని వద్దకు తీసుకెళ్లబడతాడు; దేవతలు ఏది అనుమతిస్తారో దానినే ఆలోచిస్తాడు; ప్రతి రోజు, ప్రతి మాసం, దేవతలు హవిర్భాగాన్ని మోసే వాడిని స్థాపించారు. దేవతలు నన్ను హవిర్భాగ మోసేవాడిగా నిలిపారు; ఎన్నో కష్టాల మధ్య అలసిపోకుండా ప్రయాణించేవాడిని చేశారు; అగ్ని దేవుడు, జ్ఞానవంతుడు, మన యజ్ఞాన్ని అయిదు, మూడు, ఏడు సూత్రములతో అమర్చాడు. దేవతలకు అమరత్వాన్ని, శౌర్యాన్ని సంపాదించాలి; ఇంద్రుని వజ్రాయుధాన్ని మీ చేతుల్లో ఉంచి, అన్ని యుద్ధాల్లో మీరు విజయం సాధించాలి. మూడువందల మూడువేలు దేవతలు, మరో ముప్పత్తి తొమ్మిది మంది అగ్ని దేవుణ్ని పూజించారు; ఆయన్ని ఘృతంతో అభిషేకించారు; దర్భను పరచి, ఆయన్ని హోతారుగా కూర్చోబెట్టారు. మనసులో కోరుకున్న అగ్ని వచ్చాడు; యజ్ఞంలో నిపుణుడు, కర్మలో నైపుణ్యుడు; ఆయనే పూజార్హుడు, దైవ అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించేవాడు; సమీపంలో ఉన్నవాడు ఎప్పుడూ దూరంగా ఉండడు. హోతారుడు తన స్థానంలో కూర్చోవాలి; సిద్ధమైన నైవేద్యాలు తెలియజేయాలి; పూజార్హ దేవతలను ఘృతంతో పూజిద్దాం. ఈ రోజు దేవతలు మన ఆహ్వానాన్ని ఫలప్రదం చేశారు; యజ్ఞంలో గుప్తమైన వాక్కును కనుగొన్నాము; ఆయనే ప్రాణధారిని, సుగంధవాసనతో వచ్చాడు; ఈ రోజు మన ప్రార్థన శుభదాయకంగా మారింది. ఈ రోజు నేను మొదటి వాక్యాన్ని పలుకుతాను; దానితో దేవతలు అసురులను జయించారు; శక్తితో పోషితమైన పూజార్హులు, అయిదు జాతులు నా హవిర్భాగాన్ని స్వీకరించండి. ఆయిదు జాతులు, పూజార్హులు, గోవుల వంశజులు నా హవిర్భాగాన్ని స్వీకరించాలి; భూమి భౌతిక హానినుండి, మధ్యలోని వ్యోమం, ఆకాశం పై హానినుండి మమ్మల్ని కాపాడాలి. ఆకాశ కాంతిని అనుసరిస్తూ సూత్రాన్ని నేయండి; ధ్యానంతో ఏర్పడిన కాంతి మార్గాలను కాపాడండి; నీళ్ళు, తుడిపాటి లేకుండా నేయండి; మనువులా, దైవ వంశాన్ని జన్మించండి. సోమరసం పుష్కలంగా ఉన్నవారు, జూగును విప్పండి; పట్టీలు, తాడులను విప్పి, సాఫీగా చేయండి; ఎనిమిది చక్రాల రథాన్ని చుట్టూ తిప్పండి; దానివల్ల దేవతలు తమ ఇష్టదేవతను సమీపంలోకి తెచ్చుకున్నారు. పర్వతం ముందుకెళ్తుంది—మిత్రులారా, కలిసిపోండి, లేచి, దాటి వెళ్ళండి; సహాయపడని వారిని వెనక్కు వదిలి, శుభదాయకులందరితో గొప్ప విజయాలకు దాటి వెళ్ళండి. త్వష్టా, కళలు, లోతైన జ్ఞానం తెలిసినవాడు, దేవతల పానార్థం పాత్రలను మోసుకెళ్తాడు; ఆయనే ఇనుప గొడ్డలిని పదును పెడతాడు; దానితో బ్రహ్మణస్పతి ఆటంకాలను తొలగించాడు. జ్ఞానులు గొడ్డళ్లతో కలిసిపోతారు; వాటితోనే మీరు అమరత్వాన్ని సృష్టించారు; రహస్య అడుగులు తెలిసినవారు, అదే ద్వారా దేవతలు మరణరాహిత్యాన్ని పొందారు. ఆవు గర్భంలో దూడను పెట్టారు; సూక్ష్మమైన మనస్సు, వాక్కుతో; సర్వమంగలకర్త, విజయాన్ని కోరే గాయకుడు, యోగ్యమైన వాటిని చేరుకుంటాడు. ఇంద్రుడా, నీ మహిమ గొప్పది; భూమి, ఆకాశం వణికినప్పుడు నిన్ను పిలిచాయి; దేవతలకు నాయకుడవయ్యావు; దాసుని బలాన్ని అధిగమించావు; వంశావళిని రక్షించావు. శరీరంలో, బలంలో పెరిగినప్పుడు, నీ శక్తిని ప్రజల్లో ప్రకటించినప్పుడు, ఆ యుద్ధాలను మాయలు అనవద్దు; శత్రువు ఇప్పుడు మునుపటి వాడిలా పరీక్షించదగినవాడు కాదు. నీ గొప్పదనానికి అంచనెవరు వేశారు? మన పూర్వీకుల్లో ఎవరు? తానే తాను తల్లి, తండ్రిని సృష్టించినప్పుడు, నీవే ఆ పరమశక్తి. నీ అధిపత్యానికి నాలుగు పేర్లు మహిషంలో ఉన్నాయి; నీవే వాటన్నింటిని తెలుసు; నీ కార్యాలు, మఘవన్, నీవే సాధించావు. ప్రపంచంలోని దృశ్య, అదృశ్య సంపద అంతా నీదే; నా కోరికను దాటిపోకురా మఘవన్; నీవే జ్ఞానవంతుడు, నీవే ఇంద్రుడు, నీవే దాత. కాంతిలో కాంతిని ఉంచినవాడు, తేనెతో మాధుర్యాన్ని సృష్టించినవాడు, నీవే; నీకు నా ప్రియమైన స్తుతి, నా గానం, పవిత్ర వచనంతో నేను ఘనంగా పలికాను. ఇలా, ఈ మంత్రాలు ఇంద్రుని, అగ్నిని, దేవతల మహిమను, యజ్ఞ సంప్రదాయాన్ని, మన ప్రార్థనల శక్తిని మనకు తెలియజేస్తున్నాయి.