ఇంద్రుని వైభవాన్ని, అగ్నిదేవుని మహిమను వర్ణిస్తూ ఋగ్వేద మంత్రాలు ఒక గొప్ప గాథగా ప్రవహిస్తున్నాయి. సోమ pressing stones, ఆకుల్ని అలంకరించిన వృక్షంపై పక్షులు దిగి కూర్చునట్లుగా, ఆనందంగా ఉన్న ఇంద్రుని సమీపిస్తాయి. ఆ సమయంలో ఇంద్రుని ముఖం మెరుపులా ప్రకాశిస్తుంది; ఆయన కొత్త ఉదయానికి వెలుగును తెలుసుకొన్నవాడు. ఆ వేగవంతుడు దేవతల కోసం జరిగే కర్మలను వెతుకుతూ, సూర్యుని కూడా జయిస్తాడు. ఇంద్రుడి వీరబలానికి మునుపటి వారు గానీ, కొత్తవారు గానీ సమానులు కారు. మఘవాను తన బలంతో ప్రజలందరికీ ధనాన్ని పంచాడు; వృషభుడు గోమాతలను గోత్రాలకు పిలిపించాడు. సక్రుడు యజ్ఞాలలో యజమానిని సంతోషపరిచినప్పుడు, ఆయన దుర్బల శత్రువులను బలమైన సోమపానంతో ఎదుర్కొంటాడు. నదులలో ప్రవహించే నీటిలా, ఆ సోమ pressing stones కూడా ఇంద్రుని వద్దకు చేరతాయి; ఋషులు ఆయన మహిమను యజ్ఞాసనంలో వృద్ధి చేస్తారు, అది దివ్య వర్షంలో పెరిగే యవాల్లా. వృషభుడిలా కోపంతో, ఇంద్రుడు అంతరిక్షంలో దూసుకెళ్తాడు; ఆయన ఆర్యుల భార్యల కోసం నీటిని ప్రసాదించాడు. దీర్ఘాయుష్కామ్యుడు సోమాన్ని పిండిన యజమానికి మఘవాను వెలుగును ప్రసాదిస్తాడు. గొడ్డలి ప్రకాశించనీ, సత్యగోవు మునుపటిలాగే పాలు ఇవ్వనీ, తేజోమయుడైన ప్రభువు తన స్వర్ణకాంతితో వెలిగిపోవాలని ప్రార్థన. గోవులు, యవలు, అన్నపానాదులతో, ప్రాచుర్యంతో పిలవబడే ఇంద్రుని ఆశీర్వాదంతో, మనం దూర శత్రువులను జయించాలి; మన నాయకులతో కలిసి, మన శ్రమతో కూడిన ధనాన్ని గెలుచుకోవాలని ఆకాంక్ష. మన వెనుక, పైన, కింద భయాల నుండి బృహస్పతి రక్షించాలి; ముందూ, మధ్యలో ఇంద్రుడు మిత్రుడిగా ఉండి, తన మిత్రులకు దారి చూపాలని ప్రార్థన. ఇంద్రుడు తన స్వధర్మంతో, మహాబలంతో, అన్ని అవరోధాలను దాటి, ఉల్లాసంతో రాబోదు. ఆయన రథం సుశిక్షితమైనదీ, గుర్రాలు బాగా పందించబడ్డవీ; వజ్రాయుధం చేతిలో మెరిసిపోతుంది. మంచి మార్గంలో రాక, ప్రభువుగా ఆయన బలవంతుడై ఎదగాలని ప్రార్థన. ఇంద్రుని బలవంతమైన వాహక బృందం, వజ్రాయుధుడైన రాజును, వృషభుడిని మనతో కలిసి ఉత్సవానికి తీసుకురావాలని కోరడం. బలాన్ని స్వీకరించి, ధైర్యాన్ని అలవరిస్తూ, పేరొందిన కార్యధీరుల్లా, స్వయంగా మహిమను పెంపొందించుకోవాలని సూచన. ధనంతో, శుభాశయాలతో ఇంద్రుని ఆహ్వానిస్తూ, సోమధారిని సమీపించమని, యజ్ఞాసనంలో స్థిరంగా కూర్చుని, తన పాత్రలను ధర్మంతో రక్షించాలని ప్రార్థన. మొదటి దైవిక హవిర్భాగాలు వేరుగా సమర్పించబడ్డాయి; యజ్ఞ నౌకపై ఎక్కలేని వారు, జ్ఞానుల మధ్య స్థిరపడకూడదని హెచ్చరిక. దూరమైనవారు, సమీపవారు ఒక్కటవ్వాలి; వారి గుర్రాలు కట్టడం కష్టమైనవైనా, ఇప్పుడు పందించబడ్డాయి. ముందున్నవారు, తరువాతివారు, అనేక కార్యాలు, సంపత్తులు ఉన్న చోట చేరతారు. పర్వతాలు కంపించాయి, ఆకాశం గుర్రగా మోగింది, మధ్యలో అంతరిక్షం కోపంగా అలమికింది. ఋషి సమ్మతుడైన బలవంతుడు సోమాన్ని సేవించి, హృదయపూర్వకంగా స్తోత్రాలు పాడాడు. ఇంద్రుడికి శత్రువుల పాదాలను విరిచే మంచి గోపురం సమర్పిస్తూ, ఈ సోమపాన సమయంలో ఆయన బలం ఉనికిలో ఉండాలని, హవిర్భాగంలో ఆయన జాగ్రత్తగా ఉండాలని ప్రార్థించడమైంది. గోవులతో, యవాలతో, దూర శత్రుత్వాన్ని, ఆకలిని తొలగించమని, రాజులతో కలిసి మనం సర్వసంపదలు గెలుచుకోవాలని కోరడం. ఇంద్రుడు ముందుండి, మధ్యలో మిత్రుడిగా, మనకు దారి చూపిస్తూ, బృహస్పతి వెనుక, పైన, కింద రక్షణ కల్పించాలని ప్రార్థన. ఇప్పుడు అగ్నిదేవుని జననం, మహిమలు ఇలా చెప్పబడుతున్నాయి. అగ్ని మొదట ఆకాశంలో జన్మించాడు; మేము రెండవసారి, అన్ని జన్మలను తెలిసినవాడిగా ఆయనను తెలుసుకున్నాము. మూడవసారి, నీటిలో నిరంతరం ప్రదీప్తమై ఉన్నాడు; స్వయంభువులు ఆయనను పోషిస్తున్నారు. మేము అగ్నిని మూడు విధాలుగా తెలుసుకున్నాము; ఆయన మూడు నిలయాలను తెలుసుకున్నాము; ఆయన పరమ నామాన్ని, దాగి ఉన్న మూలాన్ని కూడా తెలుసుకున్నాము. సముద్రంలో స్వయంభువులు అగ్నిని ప్రదీప్తం చేస్తారు; నీటిలో ఋషులు, ఆకాశంలో ఆయన పాలు పంచే వాడవుతాడు. మూడవ లోకంలో, నీటి ఒడిలో, మహాబలులు ఆయనను వృద్ధి చేశారు. అగ్ని ఆకాశంలో మేఘగర్జనలా గర్జించాడు; భూమి కంపించింది, మొక్కలు అలంకరించబడ్డాయి. అకస్మాత్తుగా జన్మించి వెలిగిపోయాడు; రెండు లోకాలు ఆయన తేజస్సుతో ప్రకాశించాయి. ఆయన ధనాన్ని ప్రసాదించే వాడు, ఆలోచనలకు ఫలితాన్ని ఇచ్చే వాడు, సోమపాన సంరక్షకుడు. బలవంతుడైన కుమారుడు, నీటిలో రాజు, ఉదయకాలంలో ప్రదీప్తమై ముందు వెలుగుతాడు. అగ్ని సమస్తానికి సంకేతం, జగత్తు గర్భము; జన్మించి రెండు లోకాలను నింపాడు. అయన మార్గం కోసం పర్వతాన్ని కూడా పగిల్చాడు, ఐదు జనులు అగ్నిని ఆరాధించినప్పుడు. పవిత్రుడు, జ్ఞానవంతుడు, తేజోమయుడు అయిన అగ్ని, మరణమొందని వాడిగా నిలిచాడు. ఎర్రటి పొగను పంపిస్తూ, ప్రకాశవంతమైన జ్వాలతో ఆకాశాన్ని వెలిగించాడు. బంగారు తేజస్సుతో వెలిగే అగ్ని, ఆపడం కష్టమైన వాడు; మహిమ కోసం ప్రకాశించే వాడు. ఆకాశం బీజసంపదతో ఆయనను ప్రసవించినప్పుడు, అగ్ని రెండు జీవాలతో అమరుడయ్యాడు. ఈ రోజు మీరు చేసే శుభమైన, ప్రకాశవంతమైన హవిర్భాగాన్ని, ఘృతపూర్ణమైన పిండాన్ని, అగ్ని దేవా, ధనవంతునికి చేర్చు; దైవప్రియుడైన అగ్ని, ఆదరించు. పాటలతో ప్రశంసించబడిన వాటిని, ప్రసిద్ధులైన వారికి, అగ్ని పంచాలి; సూర్యప్రియుడైన, అగ్నిప్రియుడైన వాడు, జన్మ, సృష్టితో వెలుగుతాడు. యజ్ఞకారులు అన్ని ధన సంపదలను, కావలసిన వస్తువులను అగ్నికి అప్పగించారు; అగ్ని తోడుగా ఉంటూ, ఉసిజులు గోవుల సంపదను తెరిచారు. అగ్ని మానవుల్లో కృపామయుడై, విశ్వవ్యాప్తుడై, ఋషులతో, సోమ సంరక్షకులతో స్థిరంగా ఉండాలి; శత్రుత్వం లేకుండా, స్వర్గభూములను పిలుస్తూ, దేవతలు ధనాన్ని, బలమైన సంతానాన్ని ప్రసాదించాలని ప్రార్థన. పుట్టిన గొప్ప హోత, ఆకాశాన్ని తెలిసినవాడు, జలాల ఒడిలో మానవుల మధ్య కూర్చున్నాడు; స్థిరంగా ఉన్న వానికి, శరీర సంరక్షకునిగా ఉన్న వానికి, మీ శక్తులు చేరతాయి. జలాసనంలో ఆయనను వెతుకుతూ, వారు పాదచిహ్నాలను అనుసరించారు; భృగువులు, జ్ఞానంతో, ఆయనను గౌరవంతో కనుగొన్నారు. త్రితుడు వెతుకుతూ, ఆ ధనవంతుడిని, ఆ ప్రకాశమయుడిని, ఆవు తలపై కనుగొన్నాడు; పుట్టిన వాడు, ఇళ్లలో ఐశ్వర్యాన్ని తెచ్చాడు, ప్రకాశ లోకానికి నాభి, యువకుడు. ఉసిజులు గౌరవంతో, హోతారును, యజ్ఞ నాయకుడిని, క్రతువులకు మార్గదర్శకుడిని ముందుకు నడిపించారు; ప్రజలకు ఆనందాన్ని, పవిత్రుడిని, మానవులలో హవిర్భాగధారుడిని చేశారు. బలవంతుడు, ప్రకాశవంతుడు, జ్ఞానవంతుడు, అపారుడు, పురాతన పట్టణ సంరక్షకుడు ముందుకు నడిపించబడ్డాడు; అరణ్య గర్భాన్ని, ఆలోచనను, పింగళ గడ్డంతో, స్తోత్రాలను పాడేవాడిని. త్రితుడు నివాసాల్లో స్థిరంగా, చుట్టుముట్టబడిన వాడు, గర్భంలో, ఆసనంలో కూర్చున్నాడు; అక్కడినుంచి గృహపతి, తన నియమాలతో, నియంత్రణలతో మానవులను నడిపాడు. అగ్నిదేవుని శాశ్వతమైన, గృహ సంరక్షణ చేసే, ప్రకాశవంతమైన జ్వాలలు వెలిగిపోతున్నాయి; తెల్ల దంతాలతో, గర్జిస్తూ, అరణ్యాన్ని తగులబెడుతూ, గాలిలా, సోమంలా. తన నాలుకతో అగ్ని భూమిని కంపింపజేస్తాడు, తన మనసుతో భూమి మార్గాలను తెలుసుకుంటాడు; ఆయుశులు, పవిత్రుడైన, ప్రకాశవంతమైన, మధురమైన హోతారును పూజకు అర్హుడిగా స్థాపించారు. దేవలోకంలో స్వర్గభూములు, అగ్ని, జలాలు, త్వష్ట, భృగువులు, మాతరిశ్వాన్—all వీరి శక్తితో, మనువుకు ఆరాధ్యుడిగా దేవతలు అగ్నిని రూపొందించారు. ఇలా ఇంద్రుని, అగ్నిని, వారి కీర్తి, మహిమలు, యజ్ఞంలో వారి పాత్రను ఋషులు హృదయపూర్వకంగా వర్ణించారు.