సవితృ దేవుని అనుగ్రహంతో, అతడు యౌవనంతో నిండినవాడిగా, తన ఇంటిని శాసించేవాడిగా, ఆత్మనిగ్రహంతో జీవించేవాడిగా ఉంటాడు. భగ లేదా అర్యమన్ అతనికి గోవులను దూరం చేయకుండా, అతనిని అందంతో కప్పిపుచ్చాలని, ఇదంతా నిజం కావాలని కోరుకుంటారు ఋషులు. ఈ భూమి ఉదయాలను పోలి సమృద్ధిగా మారాలని, బలవంతులు కూడి తమ బలాన్ని ప్రదర్శించగా, ఈ గాయకుని స్తుతిని కోరుతూ వేగంగా బహుమతులు మనకు వచ్చేందుకు ప్రార్థన జరుగుతుంది. అతని అనుగ్రహం పురాతనమైన, విశాలమైన ఆవుగా వ్యాపించింది. ఆ యజమాని ఇంట్లో, స్నేహితులు అందరూ కలసి, ఒకే పోషణలో సంచరిస్తారు. ఆకాశం, భూమి ఏ అడవిలో, ఏ చెట్టులో నుండి రూపొందించబడ్డాయో ఆధ్యాత్మిక ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి. అవి దృఢంగా, చెదరని మద్దతుతో నిలుస్తూ, ఎన్నో రోజులు, ఉదయాలు గడిపాయి. ఇదే అంతా — దాని మించినదేమీ లేదు, దాని కన్నా గొప్పదేమీ లేదు. ఒక బలి వృషభుడు ఆకాశాన్ని, భూమిని మోయడం వంటిది. స్వయంపోషకులు ఒక చర్మాన్ని, వడపోతను తయారు చేసి, ప్రకాశవంతులు సూర్యుడిని గుర్రంలా మోసుకెళ్తారు. ఆ వృషభుడు భూమి మీద అలసిపోకుండా సంచరిస్తాడు; గాలిలా అంతరిక్షంలో స్వేచ్ఛగా కదులుతాడు. అక్కడ మిత్ర, వరుణులు పూజించబడుతూ, అగ్ని అరణ్యంలో వెలిగిపోతూ, తన వేడిని విడిచిపెట్టలేదు. రథసారథి తన గుర్రాలను వేగంగా నడిపినప్పుడు, అతడు చంచలమైనవారిని స్థిరపరిచి, తనవారిని కాపాడతాడు. తల్లిదండ్రులకు ముందుగా కుమారుడు పుట్టినప్పుడు, ఆవు తన కందులను ప్రశ్నించగా మృదువుగా మూతుంది. కొంతమంది కన్వుడిని మానవుని కుమారుడని అంటారు; శ్యావుడు, విజేతగా, సంపదను సంపాదించాడు. ప్రకాశవంతులు చీకటి వాడి కోసం ప్రవహిస్తారు; ఈ విషయంలో మేము ఎవరినీ మించాము. ఇప్పుడు, ఉత్సాహవంతులు, జ్ఞానులు, తమ బహుమతులతో ముందుకు రావాలని, ఉత్తమమైన వాటిలో ఆనందించాలనుకుంటున్నారు. ఇంద్రుడు, సోమపానము చేసిన తరువాత, ఇద్దరినీ సంతోషంగా అంగీకరించాలి. ఇంద్రుడు, నీవు ప్రకాశవంతమైన ఆకాశాన్ని, భూమి ప్రాంతాలను సంచరిస్తావు. నిన్ను యజ్ఞాలలో మోసుకెళ్లేవారు, గంభీరమైన స్వరంతో, శత్రువులను తొలగిస్తూ, నిన్ను సంతోషపెట్టాలి. తల్లిదండ్రుల జ్ఞానాన్ని కుమారుడు నేర్చుకున్నప్పుడు, అది అద్భుతమైన ఘనత. భార్య తన భర్తను ఉత్సాహంతో మోస్తుంది; అలంకరించబడిన, మహనీయమైన జంట శుభాన్ని మోస్తారు. ఇది నిజంగా ప్రకాశవంతమైన స్థానం, అక్కడ పాలు ఇచ్చే ఆవులు యోకించబడేందుకు సిద్ధంగా ఉంటాయి. పశువుల తల్లి, పురాతనమైనది, ఏడు రూపాలైన స్వరాన్ని ప్రసవిస్తుంది. దేవతలకు యోగ్యమైన నివాసాన్ని నేను మీకు ప్రకటించాను. తుర్వణి రుద్రులతో ఒంటరిగా వెళ్తుంది. వారిలో వృద్ధాప్యమా, మరణమా ఉన్నా, ఈ అగ్నులకు తేనెను పోయాలి. నీళ్ళలో దాచబడిన, ఆ దేవతా నియమాల కాపలాదారు నాతో మాట్లాడాడు. ఇంద్రుడు తెలిసినవాడు, నీకు వివరించాడు; ఆ బోధతోనే, అగ్నీ, నేను వచ్చాను. వాడు పొలం తెలీని వాడైనా, తెలిసినవాడి మార్గదర్శనంతో ముందుకు సాగుతాడు. ఇదే బోధ యొక్క మేలైన ఫలం; వాడు నేరుగా వెళ్లే మార్గాన్ని కనుగొంటాడు. ఈ రోజు, జీవుడు ఈ ఆహారాన్ని తిన్నాడు; తల్లి పోషణతో పుష్టిగా పెరిగాడు. వయసు వచ్చినా, అతడు యువకుడే; ఉదారమైనవాడు, మంచి మనసుతో, అలసిపోయాడు. ఈ మంగళకార్యాలను మనం నిర్వహిద్దాం, కురు శ్రవణా! సమృద్ధిగా దానం చేద్దాం. దాతలు దాతలుగా ఉండాలి; నా హృదయంలో ఉన్న సోమము కూడా అలాగే ఉండాలి. నన్నెవరూ ప్రజల్లో బంధించలేదు; పూషణ్ లేకుండానే నేను ముందుకు సాగాను. అందువల్ల దేవతలందరూ నన్ను కాపాడాలి; ధర్మరహితుల అరుపు వినిపించింది. ప్రతి వైపునా వారు నన్ను బాధిస్తున్నారు, ప్రత్యర్థి భార్యలవలె నా పక్కలు నొప్పిస్తున్నారు. సహాయహీనత నన్ను ముంచెత్తుతోంది; నగ్నత్వం అపహాస్యం తెస్తోంది; నా మనస్సు వణికే గుర్రంలా వణుకుతోంది. ఇదంతా ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తోంది, ఓ శతబలుడు! ఎలుకలు లింగాన్ని కొరికినట్లు, వారు నీ గాయకుడిని బాధిస్తున్నారు. ఓ ఉదారమైన ఇంద్రా, ఒక్కసారి దయ చూపు; తండ్రిలా మాకు ఉండు. నేను కురు శ్రవణుడిని, త్రాసదస్యుని, మహా ఉదారులలో శక్తివంతుడైన రాజును, నా ఋషిగా ఎంచుకున్నాను. అతని రథాన్ని మూడు గోధుమ రంగు గుర్రాలు లాగుతాయి; వెయ్యి బహుమతులతో కూడిన యజ్ఞంలో అతని స్తుతి పాడబడుతుంది. అతని తండ్రి ఉపమశ్రవసు వంటి మధురమైన గీతాలు, పొలాన్ని సమృద్ధిగా ప్రకటించాయి. ఉపమశ్రవసు కుమారుడైన మీపై నేను పిలుస్తున్నాను, మిత్రాతిథి వంశీయుడా! నేను మీ తండ్రిని గౌరవించేవాడిని. నేను అమరులపై గాని, మరణులపై గాని పాలన చేయగలననుకుంటే, ఆ ఉదారవాడు నా కోసం జీవించాలి. ఎవరూ, వంద ప్రాణాలతో ఉన్నా కూడా, దేవతల ధర్మాన్ని మించిపోవరు; అలాంటి యOKEతో వాడు వేరుపడతాడు. విభీదక వనపు గింజలతో తయారైన పాశాలు, నేలను తాకి నన్ను ఉల్లాసపరిచాయి. ముజవత్ సోమపానంలా రుచికరంగా, ఉత్సాహభరితమైన పాశాలు నన్ను మేల్కొలిపాయి. ఆమె (భార్య) నన్ను నిందించలేదు, తిరస్కరించలేదు; నా స్నేహితులకు, నాకు దయ చూపింది. ఒక్క పాశం కోసం నేను నా భక్తురాలైన భార్యను వదిలిపెట్టాను; ఆమె కన్నీళ్లు పెట్టుకుంది. అత్త భార్యను ద్వేషిస్తుంది, ఆమెను నియంత్రిస్తుంది; దరిద్రుడు ఆదరణ పొందడు. సేవలో అలసిపోయిన పాత గుర్రంలా, నేను పందెం గెలుపులో ఆనందించలేదు. పందెం ఆడే వాడు తన భార్యను ఇతరులు తాకుతారు; అతడు తపించుకుంటూ, విజయాన్ని ఆశిస్తూ, తన తండ్రి, తల్లి, సోదరులు అంటారు: “మేము అతన్ని తెలియము, తీసుకెళ్ళండి, అతడు బందీ.” నేను నిర్ణయించుకున్నప్పటికీ, ఇతరులతో పోటీ పడలేదు; వెళ్ళిపోయిన వారిలో, నా స్నేహితులను కోల్పోయాను. గోధుమ రంగు పాశాలు పడేసినప్పుడు, అవి మాటలు పలికాయి; నేను వాటి సమూహానికి, ప్రియుడిని ఆశించే భార్యలా వెళ్ళిపోతాను. పందెం ఆడేవాడు సభలోకి అడుగుపెడతాడు, “నేను గెలుస్తానా?” అని అడుగుతాడు, శరీరం వణుకుతుంది. కానీ పాశాలు అతని కోరికకు విరుద్ధంగా ఉంటాయి; గెలుపు ఇంకొకరికి దక్కుతుంది. పాశాలు, తమ ముల్లు, గోచులతో బాధిస్తాయి, మండిస్తాయి; మోసపూరితంగా, మండిస్తూ, దగ్ధం చేస్తాయి. ఆడుకునే పిల్లల్లా, ఓడిపోయినవారిని నవ్వుతాయి, తేనెతో నిండినట్టు, గెలిచినవాడిని పొగిడతాయి. ఐదు పదమూడు పాశాల సమూహం, సవితృ దేవుని నియమంలా, ఆడుతుంది; ఉగ్రులైనవారు కూడా పందెం ఆడేవాడికి తలవంచరు; అయినప్పటికీ రాజు కూడా వాటికి నమస్కరిస్తాడు. పాశాలు క్రింద కదులుతాయి, పైకి ఎగిరిపోతాయి; చేతులు లేనివి చేతులున్నవాడిని ఓడిస్తాయి. దివ్యమైన పాశాలు, చల్లగా, పొడి నేలపై పడినా, హృదయాన్ని మండిస్తాయి. పందెం ఆడేవాడి భార్య బాధపడుతూ, విడిచిపెట్టబడుతుంది; తిరిగిపోతున్న కుమారుని తల్లి “ఎక్కడ ఉన్నాడు?” అని అడుగుతుంది. అప్పుల్లో, భయంతో, ధనం కోసం, అతడు రాత్రిపూట ఇతరుల వద్దకు వెళ్తాడు. ఒక మహిళను చూసినప్పుడు, పందెం ఆడేవాడు ఆకర్షితుడవుతాడు; ఇతరుల భార్యను, అదృష్టాన్ని కోరుకుంటాడు. ఉదయాన్నే తన గోధుమ రంగు గుర్రాలను యోకిస్తాడు, కానీ ఆట ముగిసే సమయానికి, పరాయి వాడు అగ్నిముందు పడిపోతాడు. మీలో ఎవరు పెద్దవారు, సమూహంలో మొదటివారు, వారికోసం నేను ఇలా చెప్పుతున్నాను: “మీ సంపదను నేను కోరడం లేదు, అడగడం లేదు; పది రోజులు తూర్పు వైపు చూస్తూ ఈ సత్యాన్ని పలుకుతున్నాను.” పాశాలతో ఆడకండి; పొలాన్ని సాగుదండి, ధనంలో ఆనందించండి, మీరే అదృష్టవంతులమని భావించండి. అక్కడ పశువులు ఉన్నాయి, ఓ పందెం ఆడేవాడా, అక్కడే నీ భార్య ఉంది; సవితృ దేవుడు, మహనీయుడు, నాకిది చూపించాడు. మైత్రి పెంచు, మాకు దయ చూపు; ఉగ్రతతో మాకు దగ్గరవద్దు. నీ కోపం, శత్రుత్వం నీలో ప్రవేశించనివ్వవద్దు; ఇతరుల పాశాల మోహం మమ్మల్ని దూరంగా ఉంచాలని కోరుకుంటాను. ఇలా, ఋషులు జీవన విలువలను, దేవతల మహిమను, మానవుని ఆశయాలను, పాశాల మోహాన్ని, కుటుంబ ప్రేమను, ధర్మాన్ని, స్వీయ నియంత్రణను మనకు మధురంగా, ఆత్మవిశ్వాసంతో, ఆత్మవేదనతో వివరించారు.