ఒకప్పుడు, ప్రజలు గాలి వలె గొప్పతనాన్ని పొందాలని ఆశించారు. ప్రేరితులు గానాలతో ఇద్దరిని—ఇంద్రుడు, పూషణుడు—ప్రశంసించబడినవారిలో గుర్తించారు. ఇంద్రుని, మహాబలశాలి పూషణుని స్తుతులు తెలిసినవాడు, ఉత్సాహంతో, పశుశ్రేణిని నడిపినట్లుగా ముందుకు నడిపిస్తాడు. ఓ దేవా పూషణా! మేము నిన్ను మన కోసం కోరుకుంటున్నాము; మన ఆలోచనలు నెరవేర్చడానికీ, ప్రేరితుల సహాయానికి నీవు కావాలి. యజ్ఞ విజేత, గుర్రాల వలె వేగంగా దూసుకెళ్లే రథాలు, మను వంశీయులలో ఎంపికైన ఋషి, ప్రేరితుని మిత్రుడు—అతడే. శుద్ధుడైన వానిని, శోధించేవారిని పాలించే అధిపతి; ఓ వాయువే! నీవు ధరించేవారి వస్త్రాలను శుభ్రపరిచావు. అతడే విజయాల దాత, సంపదను ప్రసాదించే మిత్రుడు. అతని పసుపు గడ్డం పెరిగింది; అతడిని ఎవరూ జయించలేరు. పూషణుని రథానికి మేకలు యోగాన్ని తిప్పాయి. అతడు అందరికి మిత్రుడు, ఎప్పుడూ సహాయపడే వాడు. పూషణుడు మాకు బలాన్ని ప్రసాదిస్తూ మన బలరథాన్ని కట్టిపెడితే, అతడు మన పిలుపును ఆలకించి మన విజయాన్ని పెంపొందించుగాక. ఇంతలో, ఓ గాయకా! నేను శక్తివంతుడిని, యజ్ఞసమయానికి సిద్ధమయ్యే వాడిని. నేను శాపాలు విధించేవాడిని, దుర్మార్గులను నాశనం చేసే వాడిని, సత్యాన్ని నిలుపుకొనే వాడిని. యుద్ధానికి దేవతలను పూజించని, స్వప్రయోజనంలో మునిగిపోయినవారిని సమీకరిస్తే, ఓ మహాబలశాలి! నీవు తాగే సోమాన్ని తయారు చేసి సమర్పిస్తాను. యుద్ధంలో దేవతాద్వేషులను సంహరించానని చెప్పేవారిని నేను తెలియను. వారు యుద్ధాన్ని భయంకరంగా ప్రకటించినప్పుడు, నా వృషభాలు గర్జించాయి. తెలియని గ్రామాల్లో ఉన్నప్పుడు, దాతలు నా వెంటే ఉన్నారు. నేను జయించాను, సురక్షితుడిని తెలుసుకున్నాను, పర్వతంపై అతని పాదాన్ని పట్టుకుని అతన్ని సంహరించాను. నా సంకల్పాన్ని స్థిరపరిచినపుడు, గ్రామాలు, పర్వతాలు నన్ను అడ్డుకోలేవు. నా గర్జనతో వారి చెవులు కంపించాయి, సూర్యకిరణాలు కూడిపోయాయి. ఇక్కడ ఇంద్రుడిలేని, మద్యం సేవించే, బాణాలతో పడిపోయినవారిని చూశాను. స్నేహితుడిని దూషించినవారు, చిన్నవారిని విస్మరించినవారు కూడా ఉన్నారు. వృషభాలు బయటికొచ్చాయి, ప్రాణం విడిచింది. పూర్వీకులు, తరువాతివారు కన్పించారు. రెండు గాలులు అతన్ని చుట్టుముట్టాయి, కానీ అతని రాజ్యాన్ని దాటి ఎవరూ వెళ్లలేకపోయారు. గోదుమ కోసిన పశువులను ఆర్యులు లెక్కించారు; వాటిని కాపరులతో కలసి తిరుగుతూ చూశాను. ఆర్యులు వాటిని సమీకరించినా, యజమాని తన ఇష్టానుసారంగా ఎవరిని ఎంపికచేస్తాడో తెలియదు. మేము ప్రజల్లో గోదుమ తింటున్నప్పుడు, నేను గోడలోపల తింటాను. యుక్తమైనది దించేవాడిని వెతుకుతుంది; యుక్తము కానిది నడిపించేవాడి చేతిలో పడుతుంది. ఇక్కడ నేను నమ్మకంగా చెప్పేది—మాంసంతో, రెండు కాళ్ళు, నాలుగు కాళ్ళు ఉన్నవారి నుండి వచ్చినదే. యుద్ధంలో, స్త్రీలతో కలిసి, వీర్యాన్ని విభజించేవాడి భాగాన్ని ఎలా పంచాలో నాకు తెలుసు. ఎవరెవరి కుమార్తె పుట్టిందో, ఎవరు ఆమెను తెలుసుకుంటారో, ఎవరు అంధురాలిని కోరుకుంటారో, ఎవరు ఆమె బంధాలను విప్పుతారో, ఎవరు ఆమెను తీసుకెళ్తారో, ఎవరు పెళ్లి చేసుకోవాలని కోరుకుంటారో ఎవరికీ తెలియదు. భార్య భర్త చేత ఎంత ప్రేమించబడుతుందో, బహుమతులతో చుట్టుముట్టబడితే ఎంత అదృష్టవంతురాలవుతుందో; సుందరంగా అలంకరించబడిన వధువు తన మిత్రుణ్ని ప్రజల్లో ఎంపిక చేసుకుంటుంది. పామరమైన కప్ప జాగ్రత్తగా తినుతూ, తలను పైకి పెట్టి, తనను తాను ఎండబెట్టుకుంటుంది. వెనుకబడిన తలతో తింటుంది, నేలపై పొట్టగా పడి, మెల్లగా కదులుతుంది. ఆకుల్లేని, విశాలమైన నీడ కలిగిన చెట్టు సమీపంలో నిలబడి ఉంది. తల్లి గర్భాన్ని తినేస్తుంది. మరొకటి, ఆవు, దూడను కొలుస్తుంది. గర్భవతి ఆవు దాన్ని లోపల ఎలా పెట్టిందో ఎవరికీ తెలియదు. ఏడు వీరులు దిగువనుండి వచ్చి, ఉత్తర దిశలో కనిపించకుండా పోయి, చివరికి కలుసుకున్నారు. తొమ్మిది మంది పశ్చిమాన నిలబడి వచ్చారు. పది మంది తూర్పునుండి, కొండలు దాటి, తిని ప్రయాణించారు. ఆ పది మందిలో ఒకరు పసుపు రంగులో, సాధారణంగా ఉంటాడు; యజ్ఞానికీ, దాటి పోవడానికీ అతడిని ప్రేరేపిస్తారు. తల్లి తన కడుపులో బలమైన గర్భాన్ని మోస్తుంది, ఆనందంగా పెంచుతుంది. వీరులు కొవ్వు గొట్టును వండారు; పాశాలు విసిరారు, కూర్చొని జూదం ఆడారు. రెండు గొప్ప విల్లు, పవిత్రతతో, సంచరిస్తూ శుద్ధి చేస్తాయి. గర్జించే వారు చుట్టూ తిరుగుతూ పోయారు; వంటవాడు లేడు, రెక్కలో అర్థం లేదు. దేవుడు సవిత మాట్లాడుతూ—"పరుగెత్తే వాడు, నెయ్యి తినేవాడు, ముందుకు పోవాలి" అన్నాడు. ఒక ఊరును దూరం నుండి చక్రాలపై తుడిపాటుగా పోతూ చూశాను. ఆర్యుడు ప్రజల కోసం యోగాన్ని పదును పెట్టాడు. చిన్నవారు తమ పురుషత్వాన్ని కొలుస్తూ, పునర్నవీనం పొందారు. నా ఆనందార్థం రెండు ఆవులు కట్టబడ్డాయి; వాటిని అడ్డుకోకండి, మళ్లీ మళ్లీ నన్ను తాజా చేయనివ్వండి. నీళ్లూ ప్రయోజనార్థంగా పోతున్నాయి; సూర్యుడు, కోతి ప్రాముఖ్యతను పొందారు. ఈ వజ్రాయుధం, సూర్యుని గొప్ప మలమూత్రం నుండి విస్తృతంగా వచ్చి పడింది. దీనివల్ల కీర్తి లభిస్తుంది; ఇంకా దాటి ఉన్నదేదో ఉంది. దీనివల్ల వృద్ధులు కూడా భయపడకుండా దాటి పోతారు. చెట్టు నుండి చెట్టుకు ఆవు కొలుస్తుంది; తరువాత పిల్లలు ఎగిరిపోతూ, మనుష్యులను తినేస్తారు. అందువల్ల, ఈ లోకమంతా భయపడాలి; ఇంద్రునికి నైవేద్యం సమర్పించాలి, ఋషి నుండి నేర్చుకోవాలి. దేవతల ప్రమాణంలో, మొదటివారు నిలబడ్డారు; కత్తిరించేవారు వారిని మించిపోయారు. ముగ్గురు భూమిని, మడుగులను వేడి చేస్తారు; ఇద్దరు నోటితో మలాన్ని మోసిపోతారు. అతడే నీ ప్రాణదాత, అతడిని అలా తెలుసుకో. యుద్ధంలో అలాంటి వాడి నుండి దాగిపోకు. అతడు సూర్యుని కన్పిస్తాడు, చీకటిని దాచిపెడతాడు; అతడు బయటపడినా, మోక్షం లేని బంధనాల నుండి విడిపోవడు. ఇంతలో, ఇతర శత్రువులు అంతా పోయారు; కానీ నా మామ మాత్రం పోలేదు. అతడు తిండి తిని, సోమరసం తాగి, తృప్తిగా తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లిపోవాలి. ఉరుము చేసే వృషభుడు, పదునైన కొమ్ములతో, వానలో నిలబడి, భూమికి దారి చూపిస్తున్నాడు. సమూహాల్లో నా కడుపు నింపిన వాడిని నేను రక్షించాలి. ఓ ఇంద్రా! రాళ్లతో నీ ఉల్లాసకర సోమాన్ని మరిగిస్తారు; నీవు వాటిని తాగుతావు. వృషభాలు నీ కోసం వండుతాయి, నీవు వాటి వంటను తింటావు; నీవు పల్లంతో పిలవబడినప్పుడు, ఓ దాతా! నీకు నైవేద్యం సమర్పిస్తారు. నది ప్రవాహాన్ని వ్యతిరేకంగా పోయే శాపాన్ని తీసుకెళ్తుంది—ఇది నాకు తెలుసు. నక్కలు సింహాన్ని, చేపలు మొసలిని, నక్కలు పంది నుండి దూరంగా పోతాయి. ఋషి గృత్స యొక్క పండిన జ్ఞానాన్ని నేను ఎలా తెలుసుకున్నాను? నీవు తెలుసుకున్నవాడివి, సరైన సమయంలో మాకు చెప్పు, నీకు ఏ భాగం కావాలో. పరలోకంలో ఉన్నవారు కూడా నా బలాన్ని పెంచుతారు. నేను వేలాది మందిని పడుకోబెడతాను; నన్ను కలిగించినవాడు నన్ను అజేయుడిగా చేశాడు. దేవతలు నన్ను శక్తివంతుడిని చేశారు, ఓ ఇంద్రా! నేను వృత్రాసురుడిని వజ్రాయుధంతో సంహరించాను; నా బలంతో యజమానికి గోవులను తెరిచాను. దేవతలు కర్రలు పట్టుకొని, అరణ్యాన్ని తరిగారు; ఆయుధాలతో సమీపించారు. వారు దృఢంగా ఉన్నదాన్ని తమ హృదయంలో ఉంచారు; దున్నపోతుతో వెళ్తూ దాన్ని కాల్చారు. ఇలా, ఋగ్వేద మంత్రాల్లో చెప్పిన మహిమాన్వితమైన కథలు, దేవతల గొప్పతనం, వారి సహాయం, మనుషుల జీవన విధానం, ధర్మం, విజ్ఞానం, ప్రకృతి, యజ్ఞం, విజయం, పరాజయాలు, అన్నీ ఈ క్రమంగా వెలువడినవి.