ఒక పవిత్ర యజ్ఞంలో, ఋషులు తమ పితృదేవతలను, ఆశీర్వాదాలను ప్రసాదించే వారిని, విష్ణువు వంశస్థులను, ఆయన మహత్తరమైన అడుగులను స్మరించుకుంటూ ఆహ్వానించారు. యజ్ఞవేడిలో దర్భాసనాలపై కూర్చున్న, తమ స్వంత శక్తితో సోమరసాన్ని ఆస్వాదించే ఆ పితృదేవతలు, ఈ నివేదనను స్వీకరించేందుకు రావాలని ప్రార్థించారు. "పవిత్ర దర్భపై కూర్చున్న పితృదేవతలారా! మేము మీకోసం ఈ నివేదనలను సిద్ధం చేశాము. దయచేసి స్వీకరించండి. శాంతిని, సహాయాన్ని తీసుకుని వచ్చి, హానిలేని ఆశీర్వాదాన్ని మాకు ప్రసాదించండి," అని వారు ప్రార్థించారు. సోమరసాన్ని ఆస్వాదిస్తూ, ప్రేమతో దర్భాసనాలపై కూర్చున్న పితృదేవతలు, ఈ యజ్ఞానికి రాగలరని, ఇక్కడ వినగలరని, మాట్లాడగలరని, మమ్మల్ని రక్షించగలరని ఆశించారు. పితృదేవతలు దక్షిణ దిశలో కూర్చొని, కుడి మోకాలి మీద వాలుతూ, ఈ బలిని స్వీకరించమని, మానవ తప్పిదాల వల్ల మాకు హాని చేయవద్దని ప్రార్థించారు. ప్రభాతకాలపు గర్భంలో కూర్చున్న పితృదేవతలు, ఆ యజ్ఞాన్ని ఆచరించే వారికి సంపదను ప్రసాదించాలని, వారి కుమారులకు ధనం ఇవ్వాలని, బలాన్ని ప్రసాదించాలని కోరారు. సోమరసాన్ని ఆస్వాదిస్తూ, మొదటిసారి సోమయాగానికి వచ్చిన వశిష్ఠులు, యముడు వారితో కలిసి సంతోషంగా నివేదనను స్వీకరించాలనీ, వారు తమ ఇష్టానికి అనుగుణంగా ఆస్వాదించాలనీ ప్రార్థించారు. దేవతల మధ్య దాహంతో ఉన్న, కర్మలో నిపుణులైన, స్తుతులు పాడే పితృదేవతలను, అగ్ని దేవుడు యజ్ఞానికి తీసుకురావాలని, వారు ఆశీర్వాద దాతలు, సత్యమైన పూర్వీకులు, యజ్ఞాసనంలో కూర్చున్న ఋషులు కావాలని కోరారు. ఇంద్రుడు, ఇతర దేవతలతో కలిసి రథాన్ని పంచుకునే, హవిని గ్రహించే, దేవతలచే ప్రశంసించబడే పితృదేవతలను, అగ్ని దేవుడు వేలాది మంది యజ్ఞానికి తీసుకురావాలని ప్రార్థించారు. అగ్నిలో లీనమైన పితృదేవతలు, ప్రతి ఆసనంలో కూర్చొని, భక్తితో సమర్పించిన నివేదనలను ఆస్వాదించి, సర్వవీర్య సంపదను ప్రసాదించాలని కోరారు. అగ్ని దేవుడు, సమస్త జన్మలను తెలిసినవాడు, సుగంధ ద్రవ్యాలను తీసుకెళ్లి, పితృదేవతలకు సమర్పించాడని, వారు తమ స్వంత శక్తితో భుజించారని, దేవుడు భక్తితో సమర్పించిన నివేదనలను స్వీకరించాడని చెబుతారు. పితృదేవతలు ఎక్కడ ఉన్నా, మనకు తెలిసినవాళ్లు కాని, తెలియని వారైనా, అగ్ని దేవుడు వారి మార్గాలను తెలిసినవాడు. ఆయన ఈ శ్రేష్టమైన యజ్ఞాన్ని స్వీకరించాలని ప్రార్థించారు. అగ్నిలో కాలిపోయినవారు, కాలిపోని వారు, స్వశక్తితో స్వర్గంలో సంతోషంగా ఉన్న వారు—వారితో కలిసి మమ్మల్ని ధర్మమార్గంలో నడిపించమని, ఈ శరీరాన్ని యోగ్యంగా తీర్చిదిద్దమని ప్రార్థించారు. ఇప్పుడు, మరణించినవారి అంత్యక్రియలో, అగ్ని దేవుని వద్ద ఇలా ప్రార్థించారు: "అగ్ని దేవా, అతన్ని పూర్తిగా కాల్చవద్దు, అతని చర్మాన్ని, శరీరాన్ని దహించవద్దు. అతన్ని పితృలోకానికి పంపే ముందు, నీ జ్ఞానంతో అతన్ని శుద్ధి చేసి, సరైన విధంగా పంపించు." అగ్ని దేవుడు అతన్ని పితృదేవతలకు అందించాలి; అతను ధర్మవంతుల లోకానికి చేరుకున్న తర్వాత దేవతల నియమానికి లోబడి ఉంటాడు. "అతని కన్ను సూర్యునికి, శ్వాస వాయువుకు చేరాలని, అతను స్వర్గానికి, భూమికి యోగ్యమైన మార్గంలో వెళ్లాలని, నీరు అతని స్థానం అయితే అక్కడికి, మొక్కలతో అతని అవయవాలు కలిసిపోవాలని" ప్రార్థించారు. అతని జన్మించని భాగం తపస్సుతో శుద్ధి కావాలని, అగ్ని దేవుని శుభకర రూపాలతో అతన్ని ధర్మమార్గంలో నడిపించమని కోరారు. "అగ్ని దేవా, నివేదనతో సమర్పించిన అతన్ని పితృదేవతలకు మళ్లీ విడిపోనివ్వు. మిగిలిన ప్రాణం మళ్లీ వచ్చి కలవాలని, శరీరం మళ్లీ ఐక్యమవాలని" కోరారు. ఏదైనా క్రూరపక్షి, చీమ, పాము, మృగం అతనికి హాని చేసినా, అగ్ని, సోమ దేవతలు దాన్ని హానికరం కాకుండా చేయాలని ప్రార్థించారు. "అగ్ని దేవుని కవచాన్ని ధరించు, ఆవులతో చుట్టుముట్టబడి, ధనంతో, మాంసంతో నిండిపో. మేము నిన్ను శక్తితో, ఆనందంతో ముందుకి నడిపించాము. చుట్టూ ఉన్నవారిని గట్టిగా పట్టుకో," అని కోరారు. అగ్ని దేవా, ఈ పాత్రను కాల్చవద్దు; ఇది దేవతలకు, సోమపానులకు ప్రీతికరం. ఈ పాత్రలో అమృతస్వరూపి దేవతలు ఆనందిస్తారు. "మాంసాన్ని తినే అగ్నిని దూరంగా పంపించాను; యమధర్మరాజు లోకానికి మార్గాన్ని ప్రసారం చేయాలి. జాతవేదస్వరూపి మరొక అగ్ని ఇక్కడే ఉండి, దేవతలకు నివేదనను అందించాలి." మాంసాన్ని తినే, పితృదేవతలను ఆనందింపజేసే, కర్మ ఫలితంగా పెరిగే అగ్ని దేవుడు, దేవతలకు, పితృదేవతలకు నివేదనను ప్రకటిస్తాడు. "ప్రభతో మేము నిన్ను ప్రతిష్టించాము, ప్రభతో నిన్ను ప్రదీప్తం చేశాము. అగ్ని దేవా, తేజోమయుడా, పితృదేవతలను యజ్ఞానికి తీసుకురా." అగ్ని కాల్చిన వారిని మళ్లీ శాంతింపజేయి, వారు శరీరంతో, మాంసంతో, చర్మంతో నీటిలోని లోకానికి మళ్లీ లేచేలా చేయి. "శీతలతలో శీతలుడా, ప్రబోధనలో ప్రబోధకుడా, కప్పతో కలిసి కలిసిపోవాలి. ఈ అగ్నిని మాకు హర్షపరిచు," అని ప్రార్థించారు. ఇప్పుడు, త్వష్టృ దేవుడు తన కుమార్తెకు భర్తను ఏర్పరిచాడు; ఇలా ఈ లోకమంతా కలిసిపోతుంది. యముని తల్లి, వివస్వంతుని భార్యగా ఆలింగనం పొందిన తర్వాత, అదృశ్యమైంది. అమరులు ఆమెను మానవుల నుండి దూరం చేసి, ఆమెతో సమానమైన మరోరూపాన్ని వివస్వంతునికి ఇచ్చారు. అశ్వినులు మిగిలిన భాగాన్ని తీసుకెళ్లారు; సరణ్యూ ఇద్దరు కవలలను విడిచిపెట్టింది. పూషణ్ అనే జ్ఞాని, జీవులను రక్షించే దేవుడు, పితృదేవతలకు ఈ మనిషిని అప్పగించాలి; అగ్ని దేవుడు దేవతలకు సమర్పణను అందించాలి. పూషణ్, సమస్త ప్రాణాల రక్షకుడు, నీ ప్రాణాన్ని కాపాడాలని, ముందు వచ్చే మార్గంలో రక్షించాలని, నీ పితృదేవతలు వెళ్లిన ధర్మమార్గంలో సవితా దేవుడు నిన్ను స్థాపించాలని కోరారు. పూషణ్, అన్ని ప్రాంతాలను తెలిసినవాడు, మమ్మల్ని సురక్షితమైన మార్గంలో నడిపించాలని, ప్రకాశవంతుడైన, శ్రేయస్సును ప్రసాదించే దేవుడు ముందుగా రావాలని ఆకాంక్షించారు. పూషణ్ స్వర్గమార్గంలో, భూమిమార్గంలో జన్మించాడు; రెండు ప్రియమైన నివాసాల్లో తిరుగుతూ, సమస్త ప్రాణులను తెలిసినవాడు. యజ్ఞంలో, ఉపాసకులు సరస్వతీ దేవిని పిలుస్తారు. ధర్మవంతులు సరస్వతీని ప్రార్థిస్తారు; ఆమె యజ్ఞకర్తలకు సంపదను ప్రసాదించాలని కోరారు. సరస్వతీ, రథాలతో వచ్చే దేవత, తన శక్తితో పితృదేవతలతో ఆనందిస్తూ, ఈ పవిత్ర దర్భపై కూర్చొని, తల్లి లాగా మాకు పోషణాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థించారు. పితృదేవతలు కూడా సరస్వతీని పిలుస్తారు; ఆమె యజ్ఞానికి హాజరై, సరైన నివేదన కోసం చూస్తుంది. ఆమె యజ్ఞకర్తలకు వేల రెట్లు ధనం, ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించాలనీ కోరారు. "నీరు, మా తల్లులు, అతన్ని శుద్ధి చేయాలి; నెయ్యితో సంపన్నమైన నీళ్లు మమ్మల్ని శుద్ధి చేయాలి. దైవిక జలాలు అన్ని అపవిత్రతను తొలగిస్తాయి; నేను నీ దగ్గరకు శుద్ధుడిగా వచ్చాను," అని ప్రార్థించారు. "మొదటి రోజుల నుండి ప్రవహించిన బిందువు, ఈ గర్భానికి, పూర్వపు గర్భానికి చేరింది. అదే గర్భంలో ప్రవహించే బిందువును, ఏడుగురు హోతృదేవతలతో కలిసి సమర్పిస్తున్నాను," అని చెప్పారు. నీ బిందువు ఎక్కడి నుంచైనా, భుజం నుండి యజ్ఞవేదికకు, హోతా నుండి, వడపోత నుండి పడితే, మనస్సుతో, వషట్ఘోషతో నీకు సమర్పిస్తున్నాను. నీ బిందువు ఎక్కడి నుంచైనా, ఏ కాంతి, ఏదైనా పాత్రలో పోసినదైనా, ఆ దేవుడు బృహస్పతి దానిని ఐశ్వర్యానికి కలిపిపోసాలని ప్రార్థించారు. "పాలిచే మొక్కలు, పాలిలా నా మాటలు; నీళ్ల పాలే నిజమైన పాలు. దానితో నన్ను శుద్ధి చేయండి," అని ముగించారు. ఈ విధంగా, ఋషులు పితృదేవతలను, అగ్ని దేవునిని, పూషణ్, సరస్వతీ వంటి దేవతలను స్మరించుకుంటూ, శ్రద్ధ, భక్తితో పూర్వీకులకు, మానవులకు, దేవతలకు నివేదన అర్పించారు. యజ్ఞంలో శాంతి, సంపద, శుద్ధి, మోక్షాల ఆశయంతో, ఈ మంత్రాలు పరమ పవిత్రతను ప్రసాదించాయి.