ఒకసారి, ఋషులు అగ్నిదేవుని స్మరిస్తూ, ఆయన ఆశీర్వాదాన్ని కోరుతూ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు. "ఓ అగ్నిదేవా," వారు ప్రార్థించారు, "మీరు ఆకాశమూ, భూమి నుండి మాకు శుభం ప్రసాదించండి. ఈ యజ్ఞానికి జీవశక్తిని ప్రసాదించండి. మీ అద్భుతమైన జ్ఞానంతో మమ్మల్ని కలిపి, మీ విస్తారమైన దయతో మమ్మల్ని సంపన్నుల్ని చేయండి." అప్పుడు వారు తమ హృదయాలలో కలిగిన పవిత్రమైన ఆలోచనలను అగ్నికి అర్పించారు. "మీ కోసం పుట్టిన ఈ ఆలోచనలు మీకు గోవులు, గుర్రాలు వంటి ఫలితాలను ఇస్తాయి. ఓ అగ్నిదేవా, మానవుడు మీ ఆనందాన్ని ఆస్వాదించినప్పుడు, మంచి ఆలోచనలతో మిమ్మల్ని ఆరాధిస్తాడు." ఋషులు అగ్నిని తండ్రిగా, తల్లిగా, సోదరుడిగా, స్నేహితుడిగా భావించారు. "మీరు సూర్యునిలా ప్రకాశించే మహానుభావులు. మేము మీ ముఖాన్ని భక్తితో పూజిస్తున్నాము," అని వారు అన్నారు. "ఓ అగ్నిదేవా, మా ఆలోచనలు విజయవంతంగా ఉండాలి. మీరు శాశ్వత హోతృవుగా మా గృహాన్ని కాపాడుతున్నారు. మీ నిష్కలంక ధర్మంతో, ఉజ్వలమైన ఉషారథాలతో మాకు శుభదినాలు తీసుకురావాలి." అగ్ని, స్నేహితుడిలా, యజ్ఞంలో పురాతన హోతృవుగా వెలిగిపోతూ, యజ్ఞపత్నిగా స్థాపించబడ్డాడు. పురోహితులు తమ చేతులతో అగ్నిని ఆహ్వానించి, వంశాలలో హోతృగా కూర్చోబెట్టారు. "ఓ దేవదేవా," వారు ప్రార్థించారు, "మీరు స్వయంగా యజ్ఞాన్ని స్వీకరించండి. జ్ఞానం లేని వంటలు మీకు ఏమి చేయగలవు? సరైన కాలంలో దేవతలకు హవిస్సులు సమర్పించండి. మీరు స్వయంగా హోతృవై యజ్ఞాన్ని నిర్వహించండి." "ఓ అగ్నిదేవా," వారు అడిగారు, "మాకు రక్షణ కల్పించండి. మమ్మల్ని యవ్వనంగా, దీర్ఘాయుష్మంతులుగా చేయండి. మాకు ప్రాసాదాలను ప్రసాదించండి. మమ్మల్ని కాపాడండి, మా శరీరాలు బలహీనపడకుండా చూడండి." అప్పుడు అగ్నిదేవుడు మహాప్రభావంతో, గర్జించే ఎద్దులా, భూమి, ఆకాశమధ్యలో వేగంగా ప్రయాణించాడు. ఆకాశాంతాలలో, నీళ్ల ఒడిలో, అతడు బలవంతుడిగా ఎదిగాడు. ఆ ఎద్దు, మోచేయి కలిగి, శక్తివంతమైన మేకపిల్లలా ఉత్సాహంగా గర్జించాడు. అతడు దివ్యశక్తులను ఉత్తేజింపజేసి, తన నివాసాల్లో ముందుగా ప్రతిష్ఠించబడ్డాడు. తండ్రి తల్లుల తలని పట్టుకున్న ఆ బలవంతుడు, యజ్ఞంలో స్థిరమయ్యాడు. ఎర్ర కదంబాలు, గుర్రాల చక్రాలతో వచ్చిన వారు, అతడి అవతరణలో ఆనందపడ్డారు. వసువులు, ఉదయ సమయంలో ముందుగా వచ్చారు; ద్వయుల మధ్యలో వెలుగుగా మారారు. సత్యార్థంగా ఏడు అడుగులు వేసి, మిత్రుడిని సృష్టించారు. "మీరు భూతాలకన్ను, సత్యరక్షకులు. మీరు సత్యార్థంగా నడిచినప్పుడు వరుణుడవుతారు. జాతవేదసా, మీరు నీళ్ల సంతానం; హవిస్సుల్లో ఆనందించే దూతవు." "మీరు యజ్ఞానికి నాయకులు, లోకపాలకులు. మేలైన సహాయకులతో కలిసిన చోట మీరు వెలిగిపోతారు. ఆకాశంలో మీ తల ప్రతిష్ఠించారు. అగ్నిదేవా, మీ నాలుక హవిస్సులను మోసుకెళ్తుంది." త్రితుడు తన సంకల్పంతో మధ్యలో స్థానం ఎంచుకున్నాడు. తండ్రి, దూరమైన వారి ఆశ్రయాన్ని కోరాడు. తల్లిదండ్రుల ఒడిలో బంధుత్వాన్ని కోరుతూ, ఆయుధాలను పట్టుకున్నాడు. పూర్వీకుల ఆయుధాలను తెలిసిన అతడు, ఇంద్రుని ప్రేరణతో, ఆప్టి వంశస్థుడు యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు. అతడు మూడు తలలు, ఏడు కిరణాలు ఉన్నవాడిని సంహరించాడు. త్వష్టృవారి గోవులను విడిపించాడు. ఇంద్రుడు అపారబలంతో, తాను శక్తివంతుడనుకున్న వాడిని జయించాడు. మేలైన ప్రభువు అతడిని సంహరించాడు. త్వష్టృవారి మూడు తలలను విడదీసి, గోవులను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. "ఓ జలదేవతలూ, మాకు ఆనందాన్ని, పోషణను ప్రసాదించండి. గొప్ప పోటికి మాకు దృష్టిని ఇవ్వండి. మీ మధుర సారాన్ని మాతో పంచుకోండి. ప్రేమతో పోషించే తల్లిలా మమ్మల్ని ఆదరించండి." "మీ నివాసంలో మేము మిమ్మల్ని చేరుకుంటున్నాము. మీ ఆశ్రయంలో మమ్మల్ని మళ్ళీ జన్మించనివారిగా చేయండి. మీ దివ్య జలాలు మాకు పానీయంగా, శుభకరంగా ప్రవహించాలి." "నిధుల యజమానులైన జలదేవతలారా, ప్రజలను పోషించే వారా, మాకు వైద్యాన్ని ప్రసాదించండి. జలాలలో సోముడు నాకు చెప్పాడు—అందులో అన్ని ఔషధాలు, అగ్నిదేవుని ఆశీర్వాదాలున్నాయి." "ఓ జలదేవతలూ, నాకు ఆరోగ్యాన్ని, శరీరరక్షణను ప్రసాదించండి. సూర్యుని దీర్ఘకాలం చూడాలని ఆశిస్తున్నాను. నాలో ఉన్న దోషాల్ని, పాపాలను, అబద్ధాలను, శాపాలను మీరు పారద్రోలండి." "ఈరోజు మిమ్మల్ని చేరుకున్నాను. మీ సారంతో మేము మిళితమయ్యాము. పాలు నిండిన అగ్నిదేవా, రమ్ము. నాకు తేజస్సును ప్రసాదించు, దానిని మరల తీసుకోకు." ఇంతలో ఒకడు ఇలా కోరాడు: "నేను నా మిత్రునితో స్నేహాన్ని ఎంచుకుంటాను, ఎంతటి విస్తారమైన సముద్రాన్ని దాటి పోయినా. జ్ఞానమంతుడైన వాడు, తండ్రి మనవడిని భూమిపై వంతెనగా ప్రతిష్ఠించాలి." "ఒకే రూపంలో లేని స్నేహాన్ని ఎవరూ కోరరు. మహానుభావుల సంతానమైన ఆసుర వీరులు, విశాల లోకంలో ప్రసిద్ధులయ్యారు." "అమరులు, భూమిపై జన్మించిన ఒక మానవుని గురించీ మిమ్మల్ని ప్రశంసిస్తున్నారు. మీ మనస్సు మాపై ఉండకూడదు; మమ్మల్ని ఆకాంక్షిస్తూ, మాలో ప్రవేశించకండి." "మునుపు చేసిన దానిని మళ్ళీ చేయకూడదు. అబద్ధం చెప్పి పాపం చేయకూడదు. గంధర్వుడు నీళ్లలో ఉన్నాడు; కన్య కూడా అక్కడే ఉంది. ఆమె మాకు నాభిస్థానం, అత్యంత బంధుత్వం." "గర్భంలో, సృష్టికర్త మమ్మల్ని జంటగా చేశాడు—కర్దముడు, త్వష్టృ, అనేక రూపాల సవిత. ఆయన ఆజ్ఞను ఎవరూ అతిక్రమించరు. భూమి, ఆకాశం ఆయన జ్ఞానపాత్రను తెలుసుకుంటాయి." "ఆయన మొదటి రోజును ఎవరు చూశారు? ఎవరు ప్రకటించగలరు? మిత్ర, వరుణుల మహా ఆజ్ఞను ప్రజలకు ఎలా వివరించగలను?" యముని సోదరి యముని పట్ల ఆకాంక్ష కలిగి, అతనితో కలుసుకోవాలని కోరింది. భార్య భర్తను ఆలింగనం చేసుకున్నట్టు, తన శరీరాన్ని చక్రపు అక్షంలా విడదీసి అతనితో కలవాలని తపించుకుంది. "ఇక్కడ ఉన్నవారు నిలబడరు, కూర్చుంటారు కూడా కాదు. వారు ఇక్కడ సంచరించే దేవతల గూఢచారులు. నీకు ఇష్టమైన వాడితో వెళ్ళు; నన్ను వదిలివెళ్ళు, చక్రం అక్షం నుండి విడిపోవడంలా." "రాత్రి, పగలు అతనికి శుభం కలగాలి. సూర్యుని కంటి కాంతి తిరిగి తిరిగి రావాలి. పగలు, భూమి ద్వారా యమ, యముల బంధుత్వం ధర్మబద్ధంగా ఉండాలి." "పూర్వకాలంలో అక్కాచెల్లెళ్లు ఇలా ప్రవర్తించేవారు. బలమైన పురుషుడిని అంగీకరించు; నీ మనస్సుకు నచ్చిన వరుణ్ణి వరిచు." "సోదరుడు అనాధగా మిగిలితే? సోదరి కష్టంలో పడితే? ఈ ఆకాంక్షను నెరవేర్చాలనుకున్నా, సమాజం నిందిస్తేనేం? నీ శరీరాన్ని నాతో కలిపుకో." "ఈ విధంగా శరీరాన్ని కలపకూడదు. సోదరిని చేరడం పాపమని అంటారు. నీకు ఇష్టమైన వాడితో ఆనందించు. నీ సోదరుడికి ఇది ఇష్టం లేదు." "హాయ్, యమా! నీ మనస్సు, హృదయం మేము తెలుసుకోలేము. ఇంకొకరు, సహభార్యల్లా, నిన్ను ఆలింగనం చేసుకున్నారు, వల్లి చెట్టును చేరినట్టు." "యమి, వేరొకరు నిన్ను వల్లి చెట్టును ఆలింగనం చేసినట్టు చేరాలి. నీ మనస్సు అతనిని కోరాలి, అతను నిన్ను కోరాలి. అతనితో మంచి అవగాహన కలిగి ఉండు." ఇంతలో, ఆది ఎద్దు తన శక్తితో ఆకాశ నదులను పీల్చాడు. అదితి కుమారుడు అజేయుడిగా వెలిగాడు. వరుణుడు తన జ్ఞానంతో సమస్తాన్ని తెలుసుకున్నాడు. యజ్ఞాన్ని సమయానికి, విధిగా ఆచరించాలంటూ ఋషులు ప్రార్థించారు. ఇలా ఋషులు అగ్నికి, జలదేవతలకు, ఇతర దేవతలకు భక్తితో స్తుతి చేసి, వారి ఆశీర్వాదాన్ని కోరారు. వారు ధర్మాన్ని, సత్యాన్ని, యజ్ఞాన్ని పాటిస్తూ, దేవతల కృపకు పాత్రులయ్యారు.