ఒకప్పుడు, పరమ జ్ఞాని, దర్శించబడాలని ఆకాంక్షిస్తూ, తేనె ప్రవహించే ఏడు సహోదరీ నదులను విడుదల చేశాడు. అతడు, అన్వేషణలో, ఆ ప్రాచీనమైన ఆవరణాన్ని—అంతరిక్ష మధ్యలో, పూషణుని రహస్య స్థలాన్ని—కనుగొన్నాడు. కవులు, ఏడు సరిహద్దులను సృష్టించారు; వాటిలో ఒకటి ప్రత్యేకంగా నిలిచి, దాటి పోవడానికి కష్టమైనది. ఆ ఇనుప స్తంభం, మార్గాల విస్తారంలో, లోతైన స్థాపనలో నిలబడి ఉంది. అస్తిత్వమూ, అనస్తిత్వమూ, ఆది దక్షుడి జనన సమయంలో, ఆదితి గర్భంలో, పరమాకాశంలో ఉండేవి. అగ్ని మనకు ఋతుని మొదటి పుత్రుడు, పురాతన వృషభుడు, ఆవుగా ఉన్నాడు. ఇదిగో, అగ్ని ఆశ్రయంగా, కొత్త స్తుతులతో, గాయకుడు బలవంతుడవుతాడు. అతడు, ఋషుల ప్రకాశమయమైన వెలుగుల మధ్య, ప్రకాశిస్తూ సంచరిస్తాడు. తన కిరణాలతో మెరిసే అగ్ని, దేవతలతో కలసి, అలసట లేకుండా, మిత్రుల మధ్య స్నేహాన్ని వ్యాప్తి చేశాడు. అశ్వాల మధ్య పరుగు మాంత్రికుడిలా, అతడు ముందంజ వేసాడు. అతడు, సమస్త దైవ సహాయాన్ని, ప్రాణిని, ఉదయాన్నే పాలిస్తాడు. అగ్నిలో, మనస్సుతో సమర్పించిన హవనాలు నిక్షిప్తమవుతాయి; అతడు ఉత్తమ రథికుడు, తన శక్తులతో సమస్తాన్ని ధరిస్తాడు. తన మహిమలతో బలపడి, స్తుతుల్లో ఆనందిస్తూ, దేవతలను వేగంగా చేరుకుంటాడు. మృదువైన హోతా, అగ్ని, దేవతలతో కలసి, హవిస్సును ఆస్వాదిస్తాడు. ఆ అగ్నిని, ఇంద్రునిలా, పదాలతో, గౌరవంతో పూజించండి. జ్ఞానులు ధ్యానంతో పూజించే, జన్మలను తెలిసిన, బలవంతుడైన అగ్నికి నివేదన సమర్పించండి. అతనిలో, ఏడు పగ్గాలతో ఉన్న అశ్వాల్లా, సంపదలు సమకూరతాయి. అగ్నీదేవా, ఇంద్రుని, వాయువు వంటి సహాయాలను మాకు సమీపించు. ఓ అగ్ని, నీ మహిమతో, పుట్టిన వెంటనే నీవే హవిస్సుగా కూర్చున్నావు. దేవతలు నీ సంకేతాన్ని అనుసరించారు; మొదటి తల్లులు నిన్ను అభివృద్ధి చేశాయి. అగ్నీదేవా, స్వర్గం, భూమి నుండి మాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించు. యజ్ఞానికి ప్రాణశక్తిని ప్రసాదించు. నీ అద్భుతమైన జ్ఞానంతో మమ్మల్ని ఏకం చేయు; నీ విస్తృత దయతో మమ్మల్ని విశాలంగా చేయు. ఈ ధ్యానాలు, అగ్నీదేవా, నీకోసం జనించాయి; అవి పశువులు, అశ్వాలు ఇచ్ఛగా నిన్ను స్తుతిస్తాయి. ఓ దయామయా, మానవుడు నీ ఆనందాన్ని అనుభవిస్తే, ధ్యానంతో మద్దతు ఇస్తాడు. అగ్ని నాకు తండ్రిలా, తల్లిలా, అన్నయ్యలా, స్నేహితుడిలా అనిపిస్తాడు. ఆ మహా ప్రకాశవంతుడైన అగ్ని ముఖాన్ని, ఆకాశంలో సూర్యునిలా, నేను పూజిస్తాను. మన ఆలోచనలు విజయవంతమవ్వాలని, అగ్ని, మాకు కాపాడేవాడిగా ఉండాలని కోరుకుంటాము. శాశ్వత హోతాగా, వాస్తవానికి నమ్మకంగా, ఎర్ర అశ్వాలతో, ప్రసిద్ధుడై, ప్రకాశవంతమైన రోజుల్లో మాకు శుభాన్ని తేచ్చు. ప్రకాశవంతమైన రోజుల్లో స్నేహితుడిలా, పురాతన హోతాగా, యజ్ఞపత్నిగా అగ్ని నిలిచాడు. పురోహితులు తమ చేతులతో అగ్నిని జన్మించించి, వంశాల్లో హోతాగా కూర్చోబెట్టారు. ఓ దేవా, స్వర్గంలో దేవతలలో దేవుడవై, నీవే ఆహుతిని సమర్పించు; అజ్ఞానులు వండేది నీకు ఏమివ్వగలదు? ఋతువులకు తగినట్లు దేవతలకు నీవే హవిస్సు సమర్పించు. అగ్నీదేవా, మా రక్షకుడిగా, కాపాడువాడిగా ఉండు; మమ్మల్ని యువకులుగా, దీర్ఘాయువులతో చేయు. దాతృత్వంలో ఉత్తముడవైన నీవు, మాకు బహుమానాలను ప్రసాదించు; మమ్మల్ని కాపాడు, మా శరీరాలు బలహీనపడనివ్వు. అగ్ని మహాప్రకాశంతో ముందుకు సాగాడు; వృషభుడు భూమి, ఆకాశాల మధ్య గర్జించాడు. పరాకాష్టలలో, ఆ మహాశక్తివంతుడు, మహిషుడు, జలాల ఒడిలో పెరిగాడు. ఆ గర్భస్థ వృషభుడు, కొమ్ముతో ఆనందించాడు; ప్రకాశవంతమైన బఠు, శక్తితో నిండి, గర్జించాడు. అతడు దైవశక్తులను ప్రేరేపిస్తూ, తన నివాసాల్లో ముందుగా విజయాన్ని సాధించాడు. తన తల్లిదండ్రుల తలలను పట్టుకున్న శక్తివంతుడు, యజ్ఞంలో స్థిరపడ్డాడు. ఎర్ర అశ్వాలు, రథాలపై ఆనందించగా, అతని అవతరణను సత్య గర్భంలో, తమ దేహాల్లో ఆహ్వానించాయి. వసువులారా! మీరు ఉదయాన్నే ముందుగా ఉద్భవించారు; మీరు ద్వయులలో వెలుగైయ్యారు. సత్యం కోసం మీరు ఏడు అడుగులు వేసారు; మీకోసం మిత్రుని సృష్టించుకున్నారు. నీవే సత్యమయమైనదాని కన్ను, కాపరి; సత్యం కోసం నీవు సంచరించినప్పుడు నీవే వరుణుడవు. జలాల పుత్రుడవు, జాతవేదసవు; నీవే హవిస్సులో ఆనందించే దూతవు. నీవే యజ్ఞానికి, రాజ్యానికి నాయకుడవు; శుభకర సహాయకులతో నీవు కలుస్తావు. ఆకాశంలో నీవు నీ తలని ప్రకాశవంతంగా స్థాపించావు; అగ్నీ, నీ నాలుకను హవిస్సు మోసే మార్గంగా చేశావు. త్రితుడు, తన సంకల్పంతో, మధ్యలో స్థలాన్ని ఎంచుకున్నాడు; తండ్రి, దూరస్థుడి ఆశ్రయాన్ని వెతికాడు. తల్లిదండ్రుల ఒడిలో మైత్రీ కోరుతూ, బంధువు ఆయుధాలను ధరించాడు. పూర్వీకుల ఆయుధాలను తెలిసిన త్రితుడు, ఇంద్రుని ప్రేరణతో యుద్ధించాడు. అతడు మూడు తలలు, ఏడు కిరణాలున్నవాడిని సంహరించాడు; త్వష్టృన牛లను విడిపించాడు. ఇంద్రుడు, అపార శక్తితో, తాను శక్తివంతుడనుకున్నవాడిని జయించాడు; మంచి ప్రభువు అతడిని సంహరించాడు. త్వష్టృన牛లను స్వాధీనం చేసుకుని, మూడు తలలు తొలగించాడు. ఓ జలాలారా! ఆనందాన్ని తెచ్చేవారుగా, ఇక్కడ రండి, మాకు పోషణను ప్రసాదించండి. గొప్ప పోటీకి మాకు దృష్టిని ప్రసాదించండి. మీ శుభమయ సారం మాతో పంచుకోండి, ప్రేమతో కూడిన తల్లిలా. అందుకే మేము మీను ఆశ్రయించాము; మీ నివాసంలో మేము ప్రేరణ పొందుతున్నాము; జలాలారా, మమ్మల్ని కూడా సృష్టించండి. దైవ జలాలు, మాకు పానీయంగా, మంగళానికి ప్రవహించండి. మీరు ధనాధికారిణులు, ప్రజలను పోషించే వారు, మాకు ఆరోగ్యాన్ని ప్రసాదించండి. జలాల్లో సోముడు నాతో పలికాడు: అందులో అన్ని ఔషధాలు ఉన్నాయి, అగ్ని కూడా ఉంది. జలాలారా, మమ్మల్ని ఆరోగ్యంతో నింపండి, శరీరానికి రక్షణనివ్వండి, సూర్యుడిని ఎక్కువకాలం చూడనివ్వండి. జలాలారా, నా లోని పాపాన్ని, చేసిన తప్పును, అబద్ధాన్ని, శాపాన్ని తొలగించండి. ఈ రోజు నేను మీలోకి వచ్చాను; మీ సారంలో మేము కలిసిపోయాము. అగ్నీ, పాలను కలిగినవాడవు, మాకు తేజస్సును ప్రసాదించు, దానిని తీసుకోకు. ఒక మిత్రునితో స్నేహాన్ని ఎంచుకొని, విశాలమైన సముద్రాన్ని దాటి వెళ్ళాలని కోరుకుంటాను. జ్ఞాని, తండ్రి మనవడిని ప్రకాశవంతంగా భూమిపై వంతెనగా స్థాపించాలి. అలాంటి స్నేహాన్ని ఎవరూ కోరరు, ఎందుకంటే రూపాలు భిన్నంగా మారిపోతాయి. మహా పుత్రులు, అసుర వీరులు, విశాల విశ్వాన్ని పోషించే వారు, వారు ఖ్యాతిని పొందారు. అమరులు కూడా భూమిపై జన్మించిన మానవుని గురించి నిన్ను స్తుతిస్తారు. మీ మనస్సు మాపై స్థిరపడకూడదు; మీరు కోరుకుంటూ మమ్మల్ని ఆక్రమించకూడదు. మునుపు చేసిన దాన్ని మళ్లీ చేయకూడదు; అబద్ధాలాడకుండా, అమరులారా, తప్పు చేయకూడదు. గంధర్వుడు జలాల్లో ఉన్నాడు, కన్య కూడా ఉంది; ఆమె మనకు నాభి, అత్యున్నత బంధము. గర్భంలో సృష్టికర్త మమ్మల్ని జంటగా చేశాడు—కర్దముడు, త్వష్టృ, బహురూప సవితృ. అతని నియమాలను ఎవరూ దాటి పోరారు; భూమి, ఆకాశం కూడా అతని జ్ఞానపాత్రను తెలుసు. ఇలా, ఋగ్వేద మహిమాన్వితమైన ఈ రహస్యాలను, అగ్నికి, జలాలకు, సృష్టికర్తలకు, మిత్రత్వానికి, సత్యానికీ అర్పిస్తూ, ఋషులు మనకు వివరించారు.