ప్రాచీన కాలంలో, అగ్ని దేవుడు మనుషులందరికీ, దేవతలకు మధ్య దూతగా తిరుగుతూ, గొర్రెలు గోశాలలోకి పరుగెత్తినట్లు ప్రజలు ఆశ్రయించేవారు. అగ్ని దేవుడు చిన్నవాడివలె, తల్లి ఒడిలో పెంపొందుతూ, స్నేహాన్ని కోరుతూ నదీ ప్రవాహంలా ఉత్సాహంగా, శ్రమతో ముందుకు సాగేవాడు. అతని మహిమను మేము తెలుసు, మేం మూర్ఖులు కాదము; enclosure లో విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, అగ్ని తన జిహ్వతో చలించేవాడు, యజమాని యువతిని చేరినట్లు. ఇల్లు ఇంటింటా కొత్తగా పుట్టిన అగ్ని, అడవుల్లో పొగతో కూడిన ధ్వజంలా నిలిచి, తృప్తి లేని ఎద్దులా ముందుకు సాగుతాడు. మేధావులు, మానవులు అతన్ని నడిపిస్తారు. అడవిలో దాగి, పదిహేను కట్టులతో బంధించబడిన దొంగవంటి రూపంలో ఉన్న అగ్ని, తన నూతన ఆలోచనలతో తేజోమయమైన రథాన్ని కట్టించుకుంటాడు. "జన్మజ్ఞుడా అగ్నీ! నీకు మా ప్రార్థన, మా గీతం ఎల్లప్పుడూ పోషణ కలిగించును గాక. మా సంతానాన్ని, మనలను, మా శరీరాలను ఎల్లప్పుడూ రక్షించు," అని ప్రజలు ప్రార్థించేవారు. ఒకే ఒక మహాసముద్రంలా, సంపదలకు ఆధారంగా, అనేక జన్మల అనుభవంతో, అగ్ని హృదయాంతరంగా చూస్తాడు. ద్విమాతృకల గర్భాన్ని కదిలిస్తూ, పక్షి మార్గాన్ని ఆవిష్కరించేవాడు. ఎద్దులు, ఆడగుర్రాల వేషంలో కలిసిపోతారు; కవులు నిజమార్గాన్ని రహస్యంగా కాపాడతారు. నిజమైనదీ, మాయమైనదీ కలిసిపోతూ, శిశువును జన్మింపజేస్తాయి, పోషిస్తాయి. అగ్ని అన్నింటి మధ్యన నిలిచి, కవులు మనసుతో ధాగాన్ని నేస్తారు. నిజమార్గాల కోసం, ఆహుతులు పరమశక్తిని పొందేందుకు ఏకమవుతాయి. రెండు లోకాలు, ఘృతం, మధురాహారాలతో పోషింపబడతాయి. జ్ఞానవంతుడు, దర్శించబడాలని ఆశించి, ఏడు సహోదరీ నదులను విడుదల చేశాడు. అతడు మధ్యాకాశంలో పాత గోశాలను కనుగొన్నాడు, అది పూషణుని గుప్త స్థలం. కవులు ఏడు సరిహద్దులను నిర్మించారు; వాటిలో ఒకటి దాటి పోవడం కష్టము. ఇనుప స్తంభం లోతైన పునాదిలో నిలిచింది. ఉన్నదీ, లేనిదీ పరమాకాశంలో, అదితి గర్భంలో, దక్ష పుట్టుకలో కలిసిపోయాయి. అగ్ని ధర్మక్రమంలో ఆదిపురుషుడు, పిత మరియు మాతగా విరాజిల్లాడు. అతని ఆశ్రయంతో, గాయకుడు అగ్ని ప్రసాదంతో బలంగా పెరిగాడు. ఋషుల తేజస్సుతో చుట్టుముట్టబడిన అగ్ని ప్రకాశిస్తూ సంచరిస్తాడు. తన కిరణాలతో వెలిగిస్తూ, దేవతలతో కలసి, స్నేహాన్ని వ్యాపింపజేస్తూ, అగ్ని ఎప్పుడూ నిజమైనవాడిగా ఉన్నాడు. అతడు అన్ని దైవ సహాయాలను, ప్రాణాలను నియంత్రిస్తాడు; మనస్సుతో సమర్పించిన హవిస్సులను అగ్ని స్వీకరిస్తాడు. తన శక్తితో ఉల్లాసంగా, స్తోత్రాల ఆనందంలో, అగ్ని వేగంగా దేవతలను చేరుకుంటాడు. హోతృవుగా, దేవతలతో కలసి, హవిస్సును ఆస్వాదిస్తాడు. అగ్ని దేవునికి మనం స్తోత్రాలు, నమస్సులు సమర్పించాలి. అతడు అన్ని ధనాలను ఏకం చేసినవాడు, ఏడు పగ్గాలతో ఉన్న గుర్రాల వలె. అగ్నీ, ఇంద్రుని, వాయువుని వంటి సహాయాలను మాకు సమీపించు. నీ మహిమతో, పుట్టిన వెంటనే ఆహుతిగా మారావు. దేవతలు నీ సంకేతాన్ని అనుసరించారు, మొదటి తల్లులు నిన్ను పోషించాయి. "అగ్నీ! ఆకాశం, భూమి నుండి మాకు శుభం కలిగించు. యజ్ఞార్థం జీవాన్ని ప్రసాదించు. నీ అద్భుత జ్ఞానంతో మమ్మల్ని ఏకం చేయు, నీ విస్తారమైన అనుగ్రహంతో మాకు విశాలతను ప్రసాదించు," అని ప్రజలు ప్రార్థించారు. ఈ ఆలోచనలు, అగ్నీ, నీకోసం పుట్టినవి. పశువులు, గుర్రాలతో కూడిన ఫలితాలను నీకు సమర్పించు. మానవుడు నీ ఆనందాన్ని ఆస్వాదించేటప్పుడు, మనస్సుతో మద్దతు ఇస్తాడు. అగ్నిని తండ్రిగా, తల్లిగా, అన్నగా, స్నేహితుడిగా భావిస్తూ, ఆ మహానుభావుని, ప్రకాశవంతుడిని, ఆరాధ్యుడిని ఆరాధించేవారు. మన ఆలోచనలు విజయవంతమవాలని, అగ్ని మన ఇల్లును కాపాడాలని, ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, ఎర్ర గుర్రాలతో, ప్రఖ్యాతుడై, మాకు శుభదినాలు కలిగించాలని ప్రార్థించారు. స్నేహితుడిగా, ప్రకాశవంతమైన దినాల్లో, పురాతన హోతృవుగా, యజ్ఞపత్నిగా, అగ్నిని పూజించారు. ఋత్వికులు తమ చేతులతో అగ్నిని ప్రేరేపించి, వంశాల్లో హోతృవుగా కూర్చోబెట్టారు. "దేవతలలో దేవుడా, స్వయంగా యజ్ఞాన్ని ఆహుతి చేయు. అజ్ఞానులు వండినది నీకు ఏమిచేయగలదు? కాలానుగుణంగా దేవతలకు సమర్పించు, స్వయంగా నీకు ఆహుతి సమర్పించు," అని ప్రార్థించారు. "అగ్నీ! మా రక్షకుడవు, మా కాపాడువాడు. మమ్మల్ని యువకుల్లా ఉంచు, దీర్ఘాయువు ప్రసాదించు. దానం చేయు, మమ్మల్ని కాపాడు, మా శరీరాలు రక్షించు," అని ప్రార్థించారు. అగ్ని తన మహాతేజస్సుతో, ఆకాశం, భూమి మధ్య గర్జిస్తూ ముందుకు సాగాడు. ఆకాశాంతానికి కూడా, ఆ మహాబలుడు, నీళ్ల ఒడిలో పెరిగాడు. గర్భస్థుడు, ఎద్దు ఆనందంతో, కుంభంతో కూడి, ప్రకాశవంతమైన దూడగా గర్జించాడు. అతడు దైవశక్తులను పైకి తేవడంలో ముందుండేవాడు. తన తల్లిదండ్రుల తలను పట్టుకుని, మహాశక్తిగా, యజ్ఞంలో స్థిరపడ్డాడు. ఎర్ర ఆడగుర్రాలు, గుర్రాలు జోడించిన రథాలతో, అతని అవతరణలో ఆనందించాయి, సత్య గర్భంలో, తమ శరీరాల్లో. వసువులారా! మీరు ఉదయాన్నే ముందుగా వచ్చారు; మీరు జంటల్లో వెలుగయ్యారు. సత్యార్థం ఏడు అడుగులు వేసి, మీకోసం మిత్రుని సృష్టించారు. నీవు సత్యానికి కంటివాడవు, కాపాడువాడవు; నీ సత్యయాత్రలో వరుణుడవు. నీళ్ల సంతానుడవు, జాతవేదస్వా! నీవు హవిస్సును ఆస్వాదించే దూతవు. నీవు యజ్ఞానికి, లోకానికి నాయకుడవు; శుభకార్య సహాయులతో కలిసే చోట నీవుంటావు. ఆకాశంలో తలని స్థాపించి, అగ్నీ, నీవు నీ నాలుకను హవిస్సు మోసేవాడిగా చేసుకున్నావు. త్రితుడు, తన సంకల్పంతో మధ్యలో స్థానం ఎంచుకుని, తండ్రి, దూరమైనవాడి ఆశ్రయాన్ని వెతికాడు. తల్లిదండ్రుల ఒడిలో స్నేహాన్ని కోరుతూ, బంధువుగా ఆయుధాలను ధరించాడు. పూర్వీకుల ఆయుధాలను తెలిసిన త్రితుడు, ఇంద్రుని ప్రేరణతో యుద్ధం చేశాడు. త్రిముఖ, సప్తకిరణుడిని చంపాడు; త్వష్ట్రుని ఆవులను విడుదల చేశాడు. ఇంద్రుడు, అపార శక్తితో, అత్యంత బలవంతుడనుకున్న వాడిని జయించాడు. త్వష్ట్రుని మూడు తలలను విడిచాడు, ఆవులను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. నీళ్లారా! మాకు ఆనందాన్ని, పోషణను ప్రసాదించండి. మాకు మహాస్పర్ధలో విజయం దయచేయండి. మీ మధురసారాన్ని మాతో పంచుకోండి, మాతృభావంతో. కాబట్టి, మేము మిమ్మల్ని ఆశ్రయిస్తాము; మీ నివాసంలో ప్రేరణను పొందుతాము. నీళ్లారా! మమ్మల్ని కూడా సృష్టించండి. దైవీయమైన నీళ్లు, ఆశీర్వాదాలతో నిండినవి, మాకు త్రాగడానికి అందుబాటులో ఉండాలి. అవి మాకు శ్రేయస్సుతో ప్రవహించాలి. ఇలా అగ్ని మహిమను, నీటి పవిత్రతను, దేవతల రక్షణను వేదకాల ప్రజలు స్మరించుకుంటూ, ప్రార్థిస్తూ జీవించేవారు.