విష్ణువు, పరమతత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు, మహాబలశాలి, మూడవ లోకాన్ని కాపాడుతూ జన్మించాడు. ఋషులు, తమ తపోశక్తితో ఆయనను ఆరాధించేవారు, ఆయనకు పాలు సమర్పించేవారు. ఆహారాన్ని సమర్పిస్తూ పోషకమాతలు ఆయనను చేరుకుంటారు; అప్పుడు అగ్ని దేవుడు ఆ పోషణతో పెరిగి, వివిధ రూపాలు ధరించి, మానవ కులాలలో పురోహితుడిగా తిరిగి వస్తాడు. అగ్ని దేవుడు, మహారథాన్ని అధిరోహించి, యజ్ఞానికి సంకేతంగా ప్రకాశిస్తూ, దివ్య మహిమతో ప్రజలకు అతిథిగా వెలుగుతాడు. భూమికి నాభిస్థానంగా ఉద్భవించి, ఇళా పాదంలో ప్రకాశవంతంగా జన్మించి, అగ్ని ప్రధాన హోతగా, రాజుగా, దేవతలను పాలిస్తాడు. అగ్ని దేవునిని స్వర్గభూములు ఎప్పుడూ కొడుకుగా పోషిస్తాయి. "ఓ అగ్నే! నీవు చిన్నవాడవుగా, ప్రకాశవంతుడవుగా ఉద్భవించి, నీ బలంతో దేవతలను ఇక్కడికి రప్పించు," అని ప్రార్థిస్తారు. "ఓ అగ్నే! నీ కాలజ్ఞానంతో, ఋతుపతిగా, దేవతలను తృప్తిపరచు. దేవహోతారులలో నీవు అతి ఆరాధ్యుడవు," అని ఋషులు వందిస్తారు. ప్రజలకు నీవు హోత, శుద్ధికర్త, ధనదాత, ధర్మపరుడు. 'స్వాహా' మంత్రంతో యజ్ఞాన్ని సమర్పించగా, అగ్ని దేవుడు దేవతలకు ఆహుతులు అందజేస్తాడు. మనము దేవయానిని అనుసరిస్తూ, మా శక్తినిబట్టి యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తాము. అగ్ని దేవుడు, యజ్ఞాన్ని, ఋతువులను క్రమబద్ధంగా ఏర్పాటుచేస్తాడు. మేము మీ నియమాలను తప్పితే, మా జ్ఞానం తక్కువగా ఉన్నా, అగ్ని దేవుడు తన జ్ఞానంతో అన్నింటిని నింపి, ఋతువులతో దేవతలను సమర్పిస్తాడు. మానవులు యజ్ఞాన్ని శ్రద్ధగా నిర్వహించని సందర్భంలో, అగ్ని దేవుడు తన శక్తితో, హోతగా, కాలాన్ని తెలిసి, దేవతలకు యథావిధిగా ఆహుతులు సమర్పిస్తాడు. అన్ని యజ్ఞాలలో అగ్ని దేవుడు స్పష్టమైన సంకేతం, మహిమాన్వితమైన ధ్వజంలా వెలుగుతాడు. అతన్ని సత్పురుషులు అనుసరిస్తారు, సంపదను, విశ్వమంతా వరాలనిచ్చే దేవతను ఆరాధిస్తారు. అగ్ని దేవునిని స్వర్గభూములు, జలాలు, త్వష్టా, ఉత్తమ వంశస్థులు సృష్టించారు. పూర్వీకుల మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ, అగ్ని ప్రకాశవంతంగా జ్వలించు. ఇప్పుడు, రాజుగా, అగ్ని దేవుని ఉత్సాహం ప్రబలంగా, ప్రకాశవంతంగా వెలుగుతూ, మహర్షుల జ్యోతి మధ్య తిరుగుతూ, కీర్తిని పొందాడు. రాత్రి చీకటిలో, ఆమె తన రూపంతో కుమార్తెను ప్రసవించినప్పుడు, ఆమె సూర్యకాంతిని పైకి తేవడముచేత, ఆనందం పరవళ్లు తొక్కింది. అదృష్టవంతుడు, అదృష్టవంతురాలితో కలుసుకుని, ప్రియుడు తన సోదరిని వెనుకనుంచి చేరుకున్నట్లు, అగ్ని దేవుడు ఆకాశ రంగులతో, సౌందర్యంగా తానెక్కడో నిలిచాడు. అతని కదలికలు మహానుభావులవంటివి, దాగిపోవు. అగ్ని సహచరులు, మంగళకరులు, ప్రజ్వలించుతారు. అతని శ్వాసలు రాత్రిలో వివిధ కాంతులతో కదులుతూ, మహిమాన్వితమైనవి. అతని శ్వాసలు ధ్వనిమంతమైనవిగా, ప్రకాశవంతమైనవి; అతని ఉజ్వల కిరణాలు ఆకాశాన్ని హానిచేయవు. అతని శక్తులు, సహాయులతో కలసి, విస్తృతంగా ప్రకాశిస్తాయి. అతడు మమ్మల్ని రక్షించును, మాతో కలిసి కూర్చుంటాడు. అగ్ని దేవుడు, ఉత్తమ వంశస్థుల శక్తివంతమైన గుర్రాలతో వేగంగా వస్తాడు. "ఓ అగ్నే! నీకు మా మనస్సును అర్పించుచున్నాము. యజ్ఞాల్లో నీవు మా స్తుతులకు పాత్రుడవు. ఎడారిలో నీరు లాంటి వాడివి, పూజకునికి ఆధారమైన పురాతన రాజవు." ప్రజలు, ఆవులు పునశ్చయంగా బండిలోకి చేరినట్లు, అగ్ని దేవుని చేరుకుంటారు. దేవతలకు, మానవులకు నీవు దూతవు, మహా జ్యోతుల మధ్య తిరుగుతావు. బిడ్డలా నీవు పోషించబడతావు, తల్లి నీను మోసుకుంటుంది. నీవు నదిలో ప్రవహిస్తూ, ఉత్సాహంగా, శ్రమిస్తూ, జంతువులా విడిపోతావు. మేము మూర్ఖులు కాదు, జ్ఞానులం; నీ మహిమను తెలుసుకున్నాం. నీవు గృహంలో ఉండి, నీ నాలుకతో కదిలిపోతూ, యజమాని యువతిని చేరుకుంటాడు. అగ్ని దేవుడు గృహాల్లో కొత్తగా జన్మించి, అరణ్యంలో ధూళిపటాకంలా నిలిచాడు. అతడు తృప్తి చెందని వృషభంలా ముందుకు పోతాడు, మానవులు, జ్ఞానులు అతడిని నడిపిస్తారు. దాగిన దొంగలా, అరణ్యంలో దాగి, పది కట్టులతో బంధించబడతాడు. అగ్ని దేవా! ఇది నీ తాజా ఆలోచన. ప్రకాశవంతమైన భాగాలతో రథాన్ని కట్టుకో. "పుట్టుకలను తెలిసినవాడవు, నీకు ప్రార్థన, పూజ. మా సంతానాన్ని, మమ్మల్ని ఎల్లప్పుడూ రక్షించు," అని ప్రార్థన చేస్తారు. ఒకే సముద్రం, సంపదకు ఆధారం, అనేక జన్మలతో మన హృదయాన్ని పరిశీలిస్తాడు. ద్వంద్వ మాతల ఉబ్బెత్తును కలిపి, మూలస్థానంలో పక్షి మార్గాన్ని ఏర్పరచాడు. వృషభులు, ఒకే వస్త్రంతో, మాదిరులమేరకు చేరారు. కవులు, సత్యమార్గాన్ని కాపాడుతూ, రహస్యంగా పేర్లను దాచారు. సత్యం, మాయ కలసి, శిశువును జన్మించాయి, పోషించాయి. అగ్ని దేవుడు సమస్త నాభిస్థానంలో కదలాడుతూ, కవులు మనస్సుతో దారాన్ని నేస్తారు. సత్య మార్గాల కోసం, ఉత్తమ జన్మలు, ఆహుతులు పరాక్రమాన్ని పొందేందుకు స్వర్గాన్ని చేరాయి. రెండు లోకాలు ఘృతంతో, మధుర భోజనాలతో పోషించబడ్డాయి. జ్ఞానవంతుడు, దర్శించబడాలని కోరుతూ, ఏడు సోదరీమణులను, తేనె ప్రవహించే నదులను విడుదల చేశాడు. అతడు, మద్యస్థానంలో పుషణ్ యొక్క గుప్త స్థలాన్ని కనుగొన్నాడు. కవులు ఏడు హద్దులను నిర్మించారు; వాటిలో ఒకటి దాటి పోవడం కష్టం. ఇనుప స్తంభం లోతైన స్థాపనలో, విశాల మార్గాల్లో నిలిచింది. ఉన్నది, లేనిది పరమాకాశంలో, అదితి గర్భంలో, దక్ష జన్మ సమయంలో ఉన్నాయి. అగ్ని దేవుడు రిత్ పూర్వకంగా మొదటి పుట్టినవాడు, పురాతన వృషభుడు, ఆవు. ఇతడే, అగ్ని దేవుని ఆశ్రయంలో, కొత్త స్తోత్రాలతో, గాయకుడు బలపడతాడు. అతడు మహర్షుల జ్యోతుల్లో ప్రకాశిస్తూ తిరుగుతాడు. తన కిరణాలతో ప్రకాశిస్తూ, దేవతలతో ఎప్పుడూ సత్యవంతుడై, స్నేహితులతో స్నేహాన్ని విస్తరించేవాడు. అతడు అన్ని దైవ సహాయాలను పాలించేవాడు, ఉదయాన్నే జీవులను పాలించేవాడు. అగ్ని దేవుడు, మనస్సుతో సమర్పించిన ఆహుతులు స్వీకరించేవాడు, ఉత్తమ రథసారథి. తన శక్తులతో బలపడుతూ, స్తోత్రాల ఆనందంలో దేవతలను వేగంగా చేరేవాడు. అతనిని, అగ్ని దేవుని, వచనాలతో, పూజతో గౌరవించాలి. జ్ఞానులు, పుట్టుకలను తెలిసిన వాడిని, బలవంతుడిని స్తుతిస్తారు. అన్ని ధనాలు అతనిలో ఏకత్రం అయ్యాయి, ఏడు లగాములతో గుర్రాలు పోటీలో చేరినట్లుగా. అగ్ని దేవా! ఇంద్రవంటి, వాయువంటి సహాయాలను మాకు సమీపించు. అప్పుడు, అగ్ని దేవా! నీ మహిమచేత, కూర్చుని, పుట్టిన వెంటనే నీవే ఆహుతిగా మారిపోయావు. దేవతలు నీ సంకేతాన్ని అనుసరించారు. మొదటి మాతలు నిన్ను పెంచాయి. ఇలా అగ్ని దేవుడు, విశ్వమంతా జ్యోతిర్మయుడై, రాజుగా, హోతగా, దేవతలకు, మానవులకు కలసి, పరమారాధ్యుడై, సర్వాన్ని పోషిస్తూ, రక్షిస్తూ, యజ్ఞాన్ని విజయవంతం చేస్తూ వెలుగుతాడు.