ఒకసారి, ఋషుల మనస్సుతో, ఋషులను సృష్టించేవాడు, వెలుగు ప్రసరించే, వెయ్యి దారులను అనుసరించేవాడు, మునుల మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ, మూడవ నిలయాన్ని అన్వేషిస్తూ, బలమైన సోముడు ప్రకాశించాడు. అతడు ప్రకాశవంతమైన ధర్మాన్ని అనుసరిస్తూ, తన కాంతితో వెలుగును విరాజిల్లాడు. ఆ సమయంలో, గరుత్మంతుడు — ఆ పక్షి — పిండిని మోస్తూ, ఆ పక్షి, పశువులను కనుగొంటూ, ఆయుధాలను మోస్తూ, నీటి తరంగానికి చేరి, సముద్రాన్ని తాకి, బలమైన సోముడు నాలుగవ నిలయాన్ని గుర్తించాడు. ఆ యువకుడు, ప్రకాశవంతంగా, తన రూపాన్ని శుద్ధం చేసుకుంటూ, సంపద కోసం వేగంగా పరుగెడుతున్న గుర్రాన్ని తలచుకుంటూ, పశుసమూహంతో పాత్రను చుట్టి, గాంభీర్యంగా అరుస్తూ, మిశ్రమ పాత్రలో ప్రవేశించాడు. ‘‘ఓ ఇండు! శుద్ధమైనవాడా! మహా శక్తులతో, గాంభీర్యంగా, అవరోధాలను దాటి ప్రవహించు; మిశ్రమ పాత్రలో ఆడుతూ, శుద్ధమై, నీ ఉత్సాహభరితమైన రసం ఇంద్రుని ఆనందింపజేయాలి’’ అని ప్రార్థించబడింది. అతని మహా ప్రవాహాలు ప్రవహించాయి; రాత్రి సమయంలో, పశువులతో పాటుగా పాత్రల్లోకి ప్రవేశించాడు; సంగీతం చేస్తూ, జ్ఞానంతో, గానం చేస్తూ, స్నేహాన్ని పిలుస్తూ, శత్రుత్వాన్ని దూరం చేస్తూ వచ్చాడు. శత్రువులను దూరం చేస్తూ, ‘‘ఓ శుద్ధ సోమా! నీవు ముందుకు సాగు; గీతల్లో ప్రశంసించబడిన ప్రియమైన భర్తలా; అడవిలో పక్షిలా, సోముడు, శుద్ధమై, పాత్రల్లో విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు.’’ శుద్ధ సోముని ప్రకాశవంతమైన ప్రవాహాలు నీ వద్దకు వచ్చాయి; సంపద నిచ్చే పశువులు భార్య వద్దకు చేరినట్టు; పసుపు వర్ణం కలిగినవాడు, నీళ్లలో పుట్టిన, దేవతల పాత్రలో గాంభీర్యంగా అరవాడాడు. పురుషుడైన దేవుడు, తన స్వర్ణ ప్రవాహాలతో, శుద్ధమై, దేవతలతో తన సారాన్ని మిళితం చేశాడు; పిండిగా, ఫిల్టర్ను చుట్టి, గాంభీర్యంగా అరుస్తూ, జ్ఞానమయ పూజారిలా, పశువులతో ఇంటిలో ప్రవేశించాడు. అనుకూలమైన వస్త్రాలు ధరించి, గొప్పవాడు, ముని, ప్రశంసా పదాలను ప్రకటించాడు; ‘‘ఓ శుద్ధ సోమా! మిశ్రమ పాత్రలోని నీ గొప్పదూర దృష్టిని ప్రకటించాలి; దేవతా సభలో నీవు జాగ్రత్తగా ఉండాలి’’ అని ప్రార్థించబడింది. ప్రియమైనవాడు, శుద్ధమై, అచల శిఖరంపై శుభ్రంగా, ప్రసిద్ధిలో అగ్రగణ్యుడై, శుద్ధమై, మైదానంలో గాంభీర్యంగా వినిపించాలనీ, ‘‘దేవతలారా, నిత్యం ఆశీర్వాదాలతో మమ్మల్ని కాపాడండి’’ అని ప్రార్థన. ‘‘దేవతలను గౌరవించాలి; సోమను సంపద కోసం పిండించాలి. శుద్ధ సోముడు మధురంగా ప్రవహిస్తూ, ప్రతి ఫిల్టర్ను అధిగమించి, దేవుడు పాత్రలో కూర్చోవాలి’’ అని పిలుపు. పిండి, దేవతలతో స్నేహాన్ని కోరుతూ, వెయ్యిరెట్లు ఉత్సాహానికి ప్రవహించింది. మానవులు ప్రశంసిస్తూ, సోముడు పురాతన మార్గాన్ని అనుసరించాడు; గొప్ప శుభం కోసం ఇంద్రుని వద్దకు చేరాడు. ప్రశంస, సంపద కోసం, పసుపు వర్ణం కలిగిన సోముడు, శుద్ధమై, వేగంగా ప్రవహించాలి; ‘‘ఇంద్రా, నీ భాగానికి ఉత్సాహం చేరాలి; దేవతలతో కలిసి, బహుమతుల రథానికి రా; నిత్యం ఆశీర్వాదాలతో మమ్మల్ని కాపాడు’’ అని ప్రార్థన. ఉషనస్ వాగ్దానంలా, దేవుడు కవితను ప్రకటించాడు; దేవతల ఆది మూలాలను వెల్లడించాడు; బలమైన, శుద్ధమైన, ప్రకాశవంతమైన వంద, గాంభీర్యంగా అరుస్తూ, బలంగా అడుగులు వేస్తూ ముందుకు వచ్చాడు. హంసలు, బలమైనవి, ఉత్సాహంతో, తమ కోరిక తీరింది; బలమైన పశు సమూహాలు వచ్చాయి. స్నేహితులు, పిండిని పిండించడాన్ని, దురితాన్ని, ప్రవాహ శబ్దంతో కలిసి మాట్లాడారు. ఆ సోముడు, విశాలమైన గీతలకు పరుగెత్తాడు; పశువులు అతని ఆటపాటను కొలవలేవు; పదునైన కొమ్మలతో చుట్టి, పసుపు వర్ణం కలిగినవాడు పగలే కనిపిస్తాడు, రాత్రి శుద్ధంగా ఉంటాడు. బలమైన పిండి, పశువుల సమృద్ధిలో, సోముడు ఇంద్రుని కోసం పిండించబడి, ఉత్సాహానికి బలాన్ని ఇస్తాడు. అతడు రాక్షసుడిని నాశనం చేస్తాడు, శత్రువును దూరం చేస్తాడు, మార్గాన్ని సృష్టిస్తాడు, ప్రజల రాజుగా నిలుస్తాడు. పిండితో పిండించబడి, తేనెతో మిళితమై, సోముడు మేకపై ప్రవహించాడు; పర్వతం నుండి పిండించబడి, ఇంద్రుని స్నేహాన్ని ఆనందించేవాడు, దేవుడు, దేవతల ఉత్సాహాన్ని ప్రసాదిస్తూ, ఆనందానికి ప్రవహించాడు. శుద్ధమై, దేవుడు తన సారంతో ప్రవహించాడు, దేవతలను ప్రియమైనదానితో నింపాడు; పిండి, నియమానుసారంగా అలంకరించుకుని, అచల శిఖరంపై పది ప్రవాహాలను విస్తరించాడు. బలమైన, ఎరుపు వర్ణం కలిగిన సోముడు గాంభీర్యంగా అరవాడు, భూమి, ఆకాశాన్ని ప్రకంపింపజేశాడు; ఇంద్రుని అగ్నిలా, యుద్ధంలో వినిపించాడు; జాగరూకంగా, తన మాటను గాంభీర్యంగా ప్రకటించాడు. రసం పెరిగి, పాలలో సమృద్ధిగా, నీవు మధురమైన పిండిని కదిలించావు; శుద్ధమై, నీను విస్తరించావు, సోమా, ఇంద్రుని కోసం పిండించబడి ప్రవహిస్తున్నావు. ‘‘ప్రవహించు, ఉత్సాహ దాయకుడా, ఉత్సాహానికి, శత్రువులను నీ బలంతో వంచించు; నీ ప్రకాశవంతమైన ప్రవాహాన్ని పాత్ర చుట్టూ మోస్తూ, సోమా, పశువుల కోసం పిండించబడి ప్రవహించు’’ అని ప్రార్థన. ‘‘ప్రియమైన పిండా, మాకు మంచి మార్గాల్లో సాగు, సులభంగా మార్గాలను విశాలంగా చేయు; హామర్ లా, అన్ని దురితాలను నాశనం చేస్తూ, నీ ప్రవాహంతో అచల శిఖరంపై ప్రవహించు’’ అని ప్రార్థన. ‘‘మాకు ఆకాశ జలాన్ని పోయించు, సమృద్ధిగా, పోషకంగా, ఆనందాన్ని, దీర్ఘకాలికంగా ప్రసాదించు; నూలను వెదికే నూలకారుడిలా, పిండా, కింద బంధువులను, వాయువులను కనుగొను’’ అని ప్రార్థన. ‘‘ఓ శుద్ధీకృతుడా, బంధాన్ని విప్పు, బంధితుని విడిపించు, మార్గాన్ని సూటిగా చేయు, వంకరలను తొలగించు, సోమా; కొరడాతో గుర్రంలా, పసుపు వర్ణం కలిగిన యువ దేవుడు, ఇంటి అధిపతిగా వేగంగా పరుగెడుతున్నాడు’’ అని ప్రార్థన. ‘‘ఉత్సాహానికి ప్రియమైన దేవతా పిండా, నీ ప్రవాహంతో అచల శిఖరంపై ప్రవహించు; వెయ్యి ప్రవాహాలు, సుగంధంగా, నొప్పి లేకుండా, బలాన్ని గెలుచుకోవటానికి, వీరుని బహుమతికి చుట్టూ ప్రవహించు’’ అని ప్రార్థన. ‘‘రేకులు లేక, యుక్తులు లేక, పరుగు పోటీలో పోటీదారుల్లా, వారు వేగంగా పరుగెత్తారు. ఈ ప్రకాశవంతమైన పిండులు ప్రవహిస్తున్నాయి, దేవతలారా, వాటిని తాగడానికి రండి’’ అని పిలుపు. ‘‘పిండా, మాకు దైవ అనుగ్రహంతో ప్రవహించు, ఆకాశం నుండి పాత్రల్లోకి పోయించు; సోముడు మాకు కావలసిన, గొప్ప, వీర, మహా సంపదను ప్రసాదించాలి’’ అని ప్రార్థన. ‘‘శిల్పి, లేదా మనస్సు, లేదా పాట, లేదా ఉత్తమమైన వాక్యము, ధర్మం ప్రకారం పనిచేస్తే, పశువులు ప్రియమైన ప్రభువైన సోముని పాత్రలోకి, అతనిని కోరుతూ తెస్తాయి’’ అని వర్ణన. ‘‘వెచ్చిన, దైవ సోముడు, బహుమతులు ఇస్తూ, ప్రవహిస్తున్నాడు; అతడు సత్యానికి శుద్ధమై, జ్ఞానంతో, రాజుగా మారుతున్నాడు; పది కిరణాలతో మమ్మల్ని సమృద్ధిగా చేస్తాడు’’ అని వర్ణన. ‘‘ఫిల్టర్ల ద్వారా శుద్ధమై, మానవులకు కనిపిస్తూ, సోముడు దేవతలకు, మానవులకు రాజుగా మారాడు; సంపదకు అధిపతిగా, అమరమైన, పోషితమైన, అందమైన సోముని వెలికి తీస్తాడు’’ అని వర్ణన. ‘‘వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రంలా, కీర్తి, సాధన కోసం, ఇంద్ర, వాయు మార్గాన్ని చేరుకో; సోమా, శుద్ధమై, వెయ్యి మహా సంపదలు ప్రసాదించు, సంపదను ఇచ్చేవాడిగా ఉండు’’ అని ప్రార్థన. ‘‘మాకు పిండించబడిన దైవ సోమాలు, దీర్ఘకాలిక బలాన్ని, ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించాలి; వారు, యజ్ఞానికి అర్హులు, విశ్వ అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించాలి, ఆకాశపు పూజారిలా, అత్యంత మధురంగా’’ అని ప్రార్థన. ‘‘ఓ దేవా, దేవతల కోసం, సోమా, గొప్ప యజ్ఞానికి, దైవ సేవకు శుద్ధమై ఉండు; మేము పోటీలో నీ మిత్రులం; రెండు లోకాలను ఉత్తమ స్థలంలో శుద్ధీకరించు’’ అని ప్రార్థన. ‘‘మా సోముడు ఉత్సాహంతో కూడిన గుర్రంలా, యుక్తమైన ఎద్దులా, భయంకరమైన సింహంలా, మనస్సు కన్న వేగంగా; సోమా, దగ్గర మార్గాల్లో ప్రవహించు, మాకు ఆనందాన్ని తెచ్చు’’ అని ప్రార్థన. ‘‘వంద ప్రవాహాలు, దేవతల నుండి పుట్టినవి, ప్రవహించాయి; ఋషులు సోముని వెయ్యి శక్తులతో శుద్ధం చేశారు; సోమా, ఆకాశం నుండి ప్రవహించు, నేతగా ఉండు, గొప్ప సంపదకు ముందుగా సాగు’’ అని వర్ణన. ‘‘ఆకాశ ప్రవాహాల్లా, జ్ఞానవంతమైన రాజు స్నేహాన్ని తగ్గించడు; కుమారుడు తండ్రిని అనుసరించ듯, కర్మల ద్వారా, సోమా, ఈ వంశ విజయానికి ప్రవహించు’’ అని ప్రార్థన. ‘‘నీ మధుర ప్రవాహాలు, శుద్ధంగా, అడ్డంకులను అధిగమిస్తూ ప్రవహించాయి; సోమా, నీవు శుద్ధమై, పశువుల నిలయంగా, సూర్యుని సృష్టించి, హృదయాన్ని స్తోత్రాలతో నింపావు’’ అని వర్ణన. ‘‘గాంభీర్యంగా, నీవు అమరత్వ మార్గాన్ని అనుసరించావు; ప్రకాశవంతంగా, అమరత్వ నిలయాన్ని వెలుగులోకి తెచ్చావు; ఇంద్రుని కోసం, ఆనందంతో, ఋషుల మాటలు, ఆలోచనలను కదిలిస్తూ ప్రవహిస్తున్నావు’’ అని వర్ణన. ‘‘దైవ సోముడు, అద్భుతమైన పక్షిలా, క్రింద చూడగా, ప్రవాహాలను దేవతలకు సేవ చేసే కార్యాలతో నింపాడు; సోమా, పాత్రలోకి ప్రవేశించు, సోముని నిలయానికి, గాంభీర్యంగా, సూర్య కిరణాన్ని చేరుకో’’ అని వర్ణన. ఈ విధంగా సోముని మహిమ, ప్రవాహం, శుద్ధత, దేవతలకు, మానవులకు ఆనందాన్ని, బలాన్ని, సంపదను ప్రసాదిస్తూ, ఋషులు, దేవతలు, పశువులు, ప్రకృతి — అంతా అతని వైభవాన్ని గానం చేశారు.