సోమరసం గురించి ఋగ్వేదంలో చెప్పబడిన మహిమాన్వితమైన కథ ఇలా ప్రవహిస్తుంది— నీటిలోని అలలు ఉప్పొంగుతూ, తమ ఆలోచనలతో సోముని వైపు కదులుతాయి. అవి నమస్కరించి, అతని వద్దకు చేరి, కలిసిపోతాయి. ప్రకాశించే వారు, ప్రకాశించే సోమునిలో ప్రవేశిస్తారు. పర్వతంపై ఉన్న మహాబలుడు, ప్రసవించే వాడు, ప్రసాదించే వాడు అయిన ఈ పవిత్ర సోముని, వారు ఆవును పీల్చినట్లుగా పీలుస్తారు. అతని వైపు ఆలోచనలు అతుక్కుంటూ పరుగెత్తుతుంటే, త్రితుడు సముద్రంలో వరుణుని మోయడం జరుగుతుంది. సోమరసం వేదపాఠకుడు మాటను కోరినట్లుగా, యజ్ఞంలో సహాయకుడు మంత్రాన్ని పునరావృతం చేసినట్లుగా, జ్ఞానాన్ని విస్తరింపజేస్తుంది. సోముని మరియు ఇంద్రుడు కలసి మంగళానికి తలదన్నినప్పుడు, మేము వీరత్వానికి అధిపతులమవ్వాలని కోరుకుంటారు. యుద్ధరథాల ముందు నిలిచిన నాయకుడు, వీరుడు, తన సైన్యంలో గోవుల కోసం ఆనందంగా వెతుకుతుంటాడు. ఇంద్రుడు ఆహ్వానించిన సోముడు, తన మిత్రులకు ఆశీర్వాదాలను ప్రసాదిస్తూ, అద్భుతమైన వస్త్రాలను ఉత్సాహంతో అందిస్తాడు. అతని పింగళవర్ణమైనవారు, అతనిని భక్తితో శుద్ధిపరచుతారు. ఇంద్రుని రథంపై మిత్రుడిగా నిలబడి, సోముడు మేలు కోసం నేరుగా వెళ్తాడు. దేవతలతో బంధాన్ని కోసం, సోముడు తనను తాను శుద్ధిపరచుకుంటాడు. ఆకాశాన్ని వర్షంతో నింపుతూ, నీటిని ప్రవహింపజేస్తూ, ఈ విశాల భూమిని మంగళానికి శుద్ధి చేస్తాడు. విజయం కోసం, రక్షణ కోసం, మహత్త్వం కోసం, సోముడు తనను తాను శుద్ధిపరచుకుంటాడు. అతన్ని మిత్రులందరూ స్తుతిస్తారు. ఈ సోముడు—ఆలోచనలు, స్వర్గం, భూమి, అగ్ని, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు, విష్ణువు—ఇవన్నింటికీ జనకుడు. దేవతలలో పురోహితుడు, ఋషుల మార్గం, ప్రేరితులలో ఋషి, పశువులలో ఎద్దు, గద్దలలో గద్ద, అరణ్యాలలో పోషకుడు—ఈ సోముడు, గర్జిస్తూ, శుద్ధికోశాన్ని దాటి ముందుకు సాగుతాడు. అతని మేధస్సు నదివలయంలా విస్తరించి, అతని ఆలోచనలు గీతాల్లా ప్రవహిస్తాయి. అంతర్గతంగా పరిశీలించి, అధోభాగం, ఉపరి భాగాన్ని విడదీస్తాడు. ఎద్దు గోవుల మధ్య నిలబడి, తెలుసుకుంటాడు. ఈ ఉల్లాసదాయకుడు, యుద్ధాల్లో విజేత, కొత్త శక్తితో, వెయ్యి ప్రవాహాలతో, ఫలితాన్ని అందుకుంటాడు. ఇంద్రుని కోసం శుద్ధి చెందిన సోమరసం, అలను కదిలించు, గోవులనూ, పోషణనూ కోరుము. ప్రియమైన సోముడు, పాత్రలో దేవతా వాయువుతో నడిపించబడుతూ, ఇంద్రుని మత్తుకు ఆనందాన్ని ఇస్తాడు. అతని వెయ్యి ప్రవాహాలు, వంద విజయాలు, అతని బిందువు తన బలగంతో కలిసి పోటీని గెలుస్తుంది. పురాతనుడై, ధనదాయకుడై, జన్మించి, నీటిలో శుద్ధి చెయ్యబడి, రాళ్లపై ప్రవహిస్తూ, శాపాలనుండి రక్షించే రాజుగా, ప్రపంచానికి పాలకుడిగా, సోముడు యజ్ఞవేదికి గీతాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. సోముని ద్వారా మన పూర్వీకులు, బుద్ధిమంతుడైనవారు, తమ కార్యాలను సాధించారు. శత్రువులను జయించి, అడ్డంకులను దాటి, సోముడు మాకు వీరులతో, గుర్రాలతో సహాయపడాలని ప్రార్థన. బలాన్ని ప్రసాదించే సోముడు, మనువుకు ప్రవహించినట్లుగా, శత్రువులను సంహరించి, మార్గాలను తెలిసి, ఇప్పుడు కూడా ధనాన్ని మోసుకొస్తూ, ఇంద్రునితో నిలబడాలని, ఆయుధాలను సృష్టించాలని కోరతారు. సత్యముతో మధురంగా ప్రవహించు సోమా, నీటిలో తలదాల్చి, కదలని శిఖరంపై ప్రవహించు. నెయ్యితో నిండిన పాత్రల్లో దిగిపో, మత్తు కలిగించే వాడవై, ఇంద్రుడు పానానికి ఉత్సాహపడు. ఆకాశం నుంచి వర్షాన్ని కురిపించు, వంద ప్రవాహాలతో, వెయ్యి బలాలతో, దేవసభలో విజయాన్ని తెచ్చే వాడవై, నదులతో కలసి పాత్రలో ప్రవేశించి, జీవనానికి పోషణను తెచ్చి ఇవ్వు. ఆలోచనలతో శుద్ధి చెందిన సోముడు, గుర్రంలా, పరుగెత్తే వాడిగా విపక్షులను అధిగమిస్తాడు. ఆవు పాలిలా వేగంగా ప్రవహించు. బాగా శిక్షణ పొందిన వాహనంలా, మార్గాన్ని విస్తరించు. తన ఆయుధాలతో, శుద్ధిపదార్థాలతో, అందమైన రహస్య నామాన్ని ప్రకటిస్తూ, విజయరథంలా, వాయువును, గోవులను చేరుకో, దేవతా సోమా! మరుతులు తమ బలగంతో, నూతనంగా జన్మించిన బంగారు బిడ్డ అగ్నిని శుద్ధి చేసి అలంకరిస్తారు. ఋషి మంత్రాలతో, కవితతో, గర్జిస్తూ సోముడు శుద్ధికోశాన్ని దాటి ముందుకు పోతాడు. యజ్ఞదృష్టితో, ఋషులను సృష్టిస్తూ, వెలుగుతో ప్రకాశిస్తూ, వెయ్యి మార్గాల ద్వారా ఋషుల పథానుసరణతో, మూడవ స్థానం కోసం, సోముడు ఎద్దుగా వెలుగును అనుసరిస్తూ వెలుగుతాడు. గద్ద, పక్షి, రాళ్లను మోసుకొంటూ, గోవులను కనుగొంటూ, బిందువుగా ఆయుధాలను మోసుకొంటాడు. నీటి అలలతో, సముద్రంతో కలసి, ఎద్దు నాల్గవ స్థలాన్ని గుర్తిస్తాడు. ప్రకాశించే యువకుడిగా, తన రూపాన్ని శుద్ధి చేసుకుంటూ, ధనాన్ని పొందుటకు గుర్రంలా, గో herd తో పాత్ర చుట్టూ పరిభ్రమిస్తూ, గర్జిస్తూ మిశ్రమ పాత్రలో ప్రవేశిస్తాడు. ఓ ఇందూ! మహాబలంతో, గర్జిస్తూ, అడ్డంకులను దాటి ప్రవహించు. పాత్రలో ఆడుతూ, శుద్ధి చెయ్యబడి, నీ ఉల్లాసకర రసం ఇంద్రుని ఆనందింపజేయాలి. నీ గొప్ప ప్రవాహాలు ప్రవహించాయి; రాత్రి గోవులతో పాత్రల్లో ప్రవేశించావు. సంగీతాన్ని చేస్తూ, జ్ఞానంతో, గానం చేస్తూ, స్నేహానికి పిలుస్తూ, శత్రుత్వానికి కాదు. శత్రువులను పారద్రోలుతూ, ప్రియమైన భర్తను స్తుతించటంలా, సోముడు ముందుకు సాగుతాడు. పక్షిలా అడవిలో నివసిస్తూ, సోముడు పాత్రల్లో విశ్రాంతి తీసుకుంటాడు. శుద్ధి అయిన సోముని ప్రకాశించే ప్రవాహాలు, ధనవంతంగా ప్రవహిస్తూ, భార్యకు గోవులు ప్రసాదించినట్లుగా నీవైపు వస్తాయి. పింగళవర్ణుడైన సోముడు, నీటిలో జన్మించి, దేవతల పాత్రలో గర్జించాడు. అతని వేగవంతమైన బంగారు ప్రవాహాలు, దేవతా సోముడు తన తేజస్సును దేవతలతో కలిపాడు. పిండిగా శుద్ధి చెయ్యబడి, గర్జిస్తూ, గో herd తో ఇంట్లోకి ప్రవేశించు పూజారిలా శుద్ధికోశాన్ని చుట్టుముడతాడు. శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, మహానుభావుడై, ఋషి ప్రశంసను ప్రకటిస్తాడు. పాత్రలో శుద్ధి చెయ్యబడిన సోముడు, దూరదృష్టితో, దేవసభలో జాగ్రత్తగా ఉంటాడు. అతను కదలని శిఖరంపై శుద్ధి చెయ్యబడి, ప్రసిద్ధుడై, మాకు శ్రేష్ఠుడై, విశ్రాంతి చెందుతాడు. శుద్ధి అయిన సోముడు భూమి మీద గర్జిస్తూ ప్రసరించు. దేవతలు మమ్మల్ని ఆశీర్వదించాలి. పాట పాడుదాం, దేవతలను గౌరవించుదాం. గొప్ప ధనానికి సోముని పిండించుదాం. స్వచ్ఛమైన సోముడు మధురంగా ప్రవహిస్తాడు. దేవుడు పాత్రపై కూర్చోవాలని కోరుకుంటారు. దేవతలతో స్నేహాన్ని కోరుతూ, సోముడు వెయ్యిరెట్లు ఉల్లాసంగా ప్రవహిస్తాడు. పురుషులు స్తుతిస్తూ, పురాతన మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ, ఇంద్రుని వద్ద మంగళానికి చేరుకుంటాడు. ప్రశంసకు, ధనానికి, పింగళవర్ణుడు, శుద్ధి చెయ్యబడి, పరుగెత్తాలి. ఉల్లాసం నీకు, ఇంద్రా, చేరాలి. దేవతలతో కలిసి, దయారథంపై రా. మమ్మల్ని ఎల్లప్పుడూ ఆశీర్వదించు. ఉషణస్వల్లు కవిత్వాన్ని ప్రకటించినట్లుగా, దేవుడు దేవతల మూలాలను ప్రకటిస్తాడు. మహాబలంతో, స్వచ్ఛమైన బంధంతో, ప్రకాశిస్తూ, వరాహం గర్జిస్తూ, బలంగా అడుగులు వేస్తూ ముందుకు వస్తాడు. హంసలు, బలవంతమైనవి, ఉల్లాసంతో వచ్చాయి; ఎద్దుల వృందం చేరింది. మిత్రులు సోముని పిండింపు గురించి మాట్లాడుకుంటారు; అతని ప్రవాహ ధ్వని వినిపిస్తుంది. అతను ప్రశంసల సముద్రానికి పరుగెత్తుతాడు; గోవులు అతని ఆటను కొలవలేవు. కటువైన కొమ్ములతో చుట్టుముడతాడు; పింగళవర్ణుడు పగలు కనిపిస్తాడు, రాత్రి స్వచ్ఛంగా ఉంటాడు. బలమైన బిందువు, గోవులు సమృద్ధిగా ఉండేలా ప్రవహిస్తాడు. ఇంద్రుని కోసం పిండించిన సోముడు, ఉల్లాసానికి బలాన్ని ఇస్తాడు. అతను రాక్షసుడిని నాశనం చేస్తాడు, శత్రువులను పారద్రోలుతాడు, మార్గాన్ని సృష్టిస్తాడు, ప్రజల రాజు. రాళ్లతో పిండించబడి, తేనెతో కలిసిన సోముడు, మేకిపై ప్రవహిస్తాడు, పర్వతం నుంచి పీల్చబడతాడు. ఇంద్రుని స్నేహాన్ని ఆనందిస్తూ, దేవుడు, దేవతలకు ఉల్లాసాన్ని అందిస్తూ, ఆనందంగా ప్రవహిస్తాడు. శుద్ధి చెయ్యబడి, దేవుడు తన స్వరసంతో ప్రవహిస్తూ, దేవతలను ప్రీతిపరచేలా నింపుతాడు. బిందువు, క్రమంగా వస్త్రధారణ చేసి, కదలని శిఖరంపై పది ప్రవాహాలను విస్తరించాడు. బలవంతుడైన పింగళవర్ణుడు, గర్జిస్తూ, భూమి, ఆకాశాన్ని ప్రతిధ్వనింపజేస్తాడు. ఇంద్రుని అగ్నిలా, యుద్ధంలో వినిపిస్తాడు. చైతన్యంతో, ఈ మాటను గర్జిస్తూ ప్రకటిస్తాడు. ఇలా సోముని ప్రవాహం, దేవతలకు ప్రీతికరంగా, మానవులకు శక్తిని ప్రసాదిస్తూ, జగత్తులో ఆనందం, ధనాన్ని, విజయం, ధైర్యాన్ని ప్రసరిస్తూ సాగుతుంది.