ఒక మహత్తరమైన యజ్ఞ సమయములో, ఋషులు, వారి కుటుంబానికి, వారి ఉత్సవాలకు, మహిమకు, వాయుదేవుని ఆహ్వానించారు. ‘‘ఓ వాయు! మా కుటుంబానికి, మా మహోత్సవాలకు నీవు రా. మేము నీకు ఎన్నో సమర్పణలు చేశాము, ఇంకా చేస్తున్నాము. ఇవన్నీ గొప్ప బలులు’’ అని వారు ప్రార్థించారు. వారు వర్ణించారు—‘‘ఆశ్వర్యంతో కూడిన సంపదను, మూడు మూడు ఏడాదుల ఉషస్సులతో కూడిన దానాన్ని, స్వచ్ఛమైన సోమరసంతో, శుద్ధతతో నింపినవాడే ఆ దాత. అతడు దాతగా, కీర్తికి, నహుషులకు, మేలుకోసము, జ్ఞానమునకు అర్పించెను. అతడు ఒక్కడే అయినా, అద్భుతమైన దానాన్ని ఇచ్చాడు.’’ ‘‘ఆయన, వాయుదేవా! మహిమతో కూడిన స్తోత్రములో, నెయ్యి పొదిగినవాడై, గుర్రాలు, రథాలు, కుక్కలతో పరుగెత్తించబడుతున్నవాడు. ఇదే ఆ దాత.’’ తరువాత, ‘‘ప్రియమైనవారికి, దాతలకు, అరువదివేల గుర్రాల స్థానాలు, అరువదివేల అశ్వమేధ స్థానం లభించెను.’’ ‘‘గోపాలునికి పాడి పశువులు ఎలా వచ్చునో, అలాగే పిండిపుట్టని దాయాదులు కూడా నాతో చేరారు. సమూహములో వంద ఒంటెలు ఉన్నవాడు గర్జించినప్పుడు, తెల్ల గుర్రాల మధ్య ఇరవై వందలు కనిపించాయి.’’ ‘‘బల్బూతువులా బలమైన వంద మంది దాసులను విప్రస్తరుక్షుడు ఇచ్చాడు. వీరు వాయుదేవుని ఆనందించేవారు. ఇంద్రుని కాపాడేవారు, దేవతల కాపాడేవారు.’’ ఆ సమయంలో, ‘‘ఒక గొప్ప, కీర్తిమంతురాలైన స్త్రీ, స్వర్ణాభరణాలతో అలంకరించబడి, గుర్రాలపై అధికారం సంపాదించి ముందుకు నడిపించబడింది.’’ ఇప్పుడు, ఋషులు వరుణుడు, మిత్రుడు వంటి ఆదిత్య దేవతలను ప్రార్థిస్తూ, ‘‘మీ సహాయం మహత్తరమైనది, ఓ ఆదిత్యులారా! మమ్మును అపాయాలనుంచి, పాపాలనుంచి కాపాడండి. మీ దయతో మమ్మల్ని రక్షించండి’’ అన్నారు. ‘‘మీరు సర్వజ్ఞులై, మా తప్పులను తెలుసుకొని, వాటిని తొలగించండి. పక్షుల రెక్కలవలె మమ్మల్ని కప్పి రక్షించండి. మేము మీ ఆవరణలో ఉండాలని కోరుతున్నాము. మమ్మల్ని అపరాధాలనుండి విముక్తులను చేయండి.’’ ‘‘యావత్తు మేధావులు నివాసమూ, ప్రాణమూ పొందినవారు, మీరు ఆదిత్యులు సంపదకు యజమానులు. మమ్మల్ని అపాయాలనుండి రక్షించండి. ఓ రథికా! అన్ని దుష్టులను దూరం చేయు. మేము ఇంద్రుని, ఆదిత్యుల కాపాడులో ఉండాలని కోరుతున్నాము.’’ ‘‘మీరు రక్షించే ప్రజలు నిస్సందేహంగా నిర్దోషులు. మీ దయతో వారు సురక్షితులు. మీ కవచంలో మేము యుద్ధంలో ఉన్నవారివలె నిర్భయంగా ఉన్నాము. మీ దయతో చిన్నారిని కూడా కాపాడండి. ఆదిత్యమాత అయిన ఆదితి, తల్లి వలె మమ్మల్ని విస్తృతంగా కాపాడాలని ప్రార్థించారు.’’ ‘‘మీరు కలిగిన అన్ని రక్షణలు, శరణ్యాలు, మూడురకాల కవచాలు మాకు ప్రసాదించండి. మీరు నదీ తీరంలో ఉన్న నాయకుడిలా మమ్మల్ని సురక్షితంగా దారి చూపండి. మంత్రవిద్యగలవాడికి మంచి జరగదు, కానీ పాలు ఇచ్చే ఆవుకు, వీరుడికి మంచి, కీర్తి లభిస్తుంది.’’ ‘‘ప్రభువులారా! కనుగొనబడిన, మరుగున ఉన్న దోషమేదైనా, దుష్ప్రయత్నమేదైనా, ఆ దుష్టాన్ని మమ్మల్నుంచి దూరంగా త్రితకు అప్పగించండి. ఆవులలో, మనలో, ఆకాశకన్యలో ఉన్న చెడు కలలన్నిటిని త్రితకు పంపించండి. హారమై, పుష్పమాలై ఉన్న చెడు కలలన్నిటిని కూడా త్రితకు అప్పగించండి. అన్నం, బలము, కోరిన భాగం కోసం, మీ రక్షణ కలలన్నీ తీసుకెళ్ళిపోవాలని కోరుతూ ప్రార్థించారు.’’ ‘‘మేము మిగిలిన మాంసాన్ని విడిచిపెట్టినట్లు, గడియను విడిచిపెట్టినట్లు, ఋణాన్ని తీర్చినట్లు, చెడు కలలను కూడా విడిచిపెడతాము. మేము విజయాన్ని సాధించాము, స్థిరంగా కూర్చున్నాము, నిర్దోషులమయ్యాము. ఉదయకిరణమా! మేము భయపడిన చెడు కలలు నశించిపోవాలి.’’ తరువాత, ఋషులు సోమరసాన్ని గురించి, ‘‘జ్ఞానులు, స్వయంభువులు జీవనామృతాన్ని ఆస్వాదించారు. దేవతలు, మానవులు అందరూ ఆ మాధుర్యాన్ని అనుభవించేందుకు వచ్చారు. సోమలో ఆదితి, అపారమైనది, దివ్యశక్తితో ముందుకు సాగుతుంది. ఇంద్రుని స్నేహాన్ని అంగీకరించి, వరుసగా సంపదను మాకు అందించు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘మేము సోమరసాన్ని తాగి అమరులమయ్యాము. వెలుగులోకి వచ్చాము, దేవతలను కనుగొన్నాము. ఇప్పుడు శత్రువు ఏమి చేయగలడు? మరణదేహి మనుష్యుని ద్వేషం ఏమి చేయగలదు?’’ ‘‘సోమా! మదనతో మాకు దయచూపు. తండ్రి తన కుమారునికి ఎలా దయతో ఉంటాడో, స్నేహితుడు స్నేహితునికి ఎలా మేలుచేయాలో అలా మమ్మల్ని దీర్ఘాయుష్కులుగా దారి తీసి రక్షించు. మేము నీ రసాన్ని తాగి, రథానికి జతచేసిన గుర్రాలవలె, సత్తా గలవారమై, నిన్ను సేవించే వారమై ఉండాలి. నీ రసబిందువులు మమ్మల్ని అలసటనుండి కాపాడాలి.’’ ‘‘అగ్నిలా వెలిగిపో, మా సంపద తగ్గించకు. నీ ఉల్లాసం మా ఐశ్వర్యమే. మేము ఉత్సాహంతో నీ రసాన్ని తాగాలి. సోమా! రాజా! మమ్మల్ని దీర్ఘాయుష్కులుగా రక్షించు. నీ ఆజ్ఞను మేము పాటిస్తాము. నైపుణ్యమూ, బలమూ మమ్మల్ని వదిలిపోవద్దు.’’ ‘‘నీ కిరణాలు మా శరీరమంతటా ఉండి, నీవు మమ్మల్ని కాపాడాలి. మేము నీ నియమాలను అతిక్రమించినా, మమ్మల్ని క్షమించు. మదనతో హానిచేయని వాడితో మేము స్నేహాన్ని పంచుకోవాలి. ఈ సోమాన్ని ఇంద్రునికి సమర్పించి, ఆయుష్కు తిరిగి పొందాలని కోరుతాము.’’ ‘‘శత్రువులు బలహీనులై దూరంగా పోవాలి. వ్యాధులు కూడా దూరమవ్వాలి. సోమా! సహాయంతో మమ్మల్ని చేరుకో. మేము నూతన జీవనాన్ని పొందే చోటుకి వెళ్లాలి.’’ ‘‘మన పితృదేవతలు గుండెల్లో తాగిన ఆ సోమరస బిందువు మనుష్యులలోకి అమృతాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. ఆ సోమానికే మేము హవ్యాలు సమర్పిస్తున్నాము. మేము ఆయన దయను పొందాలి. పితృదేవతలతో ఏకమై, భూ లోకానికి, స్వర్గానికి వ్యాపించిన ఆ సోమానికే మేము హవ్యాలు సమర్పిస్తున్నాము. మేము ఐశ్వర్యానికి అధిపతులమవ్వాలి’’ అని వారు ప్రార్థించారు. ఇలా ఋషులు, దేవతలను, సోమరసాన్ని, ఆదిత్యులను, వాయుదేవుని, ఇంద్రుని, ఆదితిని, త్రితను, పితృదేవతలను స్మరించుకుంటూ, సంపద, ఆరోగ్యం, రక్షణ, పాప విమోచనం, దీర్ఘాయుష్కు, సుఖశాంతులు కోరుతూ, తమ యజ్ఞాన్ని మహోన్నతంగా కొనసాగించారు.