ఒకప్పుడు, ఋగ్వేదంలో గౌరవప్రదమైన ఋషులు దేవతలను మహోన్నతంగా స్మరించారు. వారు తమ నివాసాల్లో సంతోషంగా, ధనికంగా, గొప్ప కుమారులతో కీర్తి పెరుగుతూ ఉండాలని ఆకాంక్షించారు. ‘‘ఓ దాతృదేవతలారా! మీరు మమ్మల్ని కష్టాల నుంచి దాటించారని, మా ఇల్లు సత్పుత్రులతో నిండి, నిరంతరం అభివృద్ధి చెందాలని కోరుకుంటున్నాం’’ అని ప్రార్థించారు. ఆ సమయంలో, సత్యస్వరూపిణి అయిన ఆదితి, తన రాజ్యాన్ని అవిచ్ఛిన్నంగా పాలిస్తూ, మహాశక్తులు కలిగిన రాజులతో కలిసి జగత్తును పరిపాలించసాగింది. ప్రతి ఉదయం సూర్యోదయ సమయంలో, ఋషులు మిత్ర, వరుణ, అర్యమన్ దేవతలను స్మరించారు. ‘‘మీరు అసత్యాన్ని నాశనం చేసే వారు, మేము మీ మహిమను స్తుతిస్తున్నాం’’ అన్నారు. వారు తమ ఆలోచనలను బలవంతులైన, అపరాజితులైన దేవతలకు సమర్పిస్తూ, బుద్ధిని, బలాన్ని, స్వర్ణమయ సంపదను కోరారు. ‘‘ఓ వరుణా, ఓ మిత్రా! మేము, మేం జ్ఞానులు, ఐశ్వర్యంతో, ఆరోగ్యంతో ఉండాలని కోరుకుంటున్నాం’’ అని మనసారా ప్రార్థించారు. అనేక మంది సూర్యుని తేజస్సుతో, అగ్ని వంటి నాలుకలతో, సత్యాన్ని నిలబెట్టుకుంటూ, త్రివిధ సభలను తమ తపస్సుతో దాటి, ఇతరులను రక్షణలో మించిపోయారు. వారు సంవత్సరాన్ని, మాసాన్ని, దినాన్ని యజ్ఞార్థంగా నిర్ణయించారు. అప్పుడే వరుణ, మిత్ర, అర్యమన్ వంటి రాజులు తమ అమరమైన శక్తిని స్వీకరించారు. ఈ రోజు ఉదయాన్నే మేము మీకు స్తోత్రాలతో పూజ చేస్తున్నాం. వరుణ, మిత్ర, అర్యమన్, మీరు సత్యరథులు, మీ సన్నిధిలో మేము ప్రార్థిస్తున్నాం. మీరు సత్యాన్ని నిలబెట్టేవారు, సత్యంలో జన్మించినవారు, సత్యంతో పెరిగినవారు, భయంకరులు, అసత్యాన్ని ద్వేషించేవారు. మేము, మేం జ్ఞానులు, మీ అనుగ్రహంలో ఉండాలని, మీ రక్షణలో సురక్షితంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాం. అద్భుతమైన, ప్రకాశవంతమైన రూపం, ఉదయాన్నే ఆకాశంలో లేచివస్తుంది. ఆ వేగవంతమైన, దేవతలచే నడిపించబడినవాడు అందరికీ కనబడేలా దాన్ని మోస్తాడు. చలించేవాటికీ, అచలమైనవాటికీ అధిపతిగా, ప్రభువు అన్ని లోకాల్లో సంచరిస్తాడు. ఏడుగురు సహోదరీలు, శుభప్రదమైనవారు, సూర్యుని తమ రథంలో మోసి పయనిస్తారు. దేవతలు ప్రతిష్ఠించిన ఆ కంటి వంటి సూర్యుడు ప్రకాశవంతంగా ఉదయిస్తాడు. మేము వంద శరదులు ఆ సూర్యుణ్ణి చూడాలని, వంద శరదులు జీవించాలని కోరుకుంటున్నాం. ‘‘ఓ వరుణా! మీరు ఋషులతో కలసి, ఓ మిత్రా! మీరు సోమపానానికి రండి. మీ తేజస్సుతో ప్రకాశించండి’’ అని ఆహ్వానించారు. ‘‘ఓ వరుణా, మిత్రా! ఆకాశంలోని స్థలాల నుంచే మోసములేకుండా రండి. సోమాన్ని సేవించండి, ఓ మాతృసుతులారా!’’ మిత్ర, వరుణా! మా నివేదనను స్వీకరించి, సోమాన్ని సేవించండి. మీరు సత్యంతో పెరిగినవారు. ఇప్పుడు రాజులైన మీ ఇద్దరిని నేను పూజతో, నివేదనతో, మనసారా రథాన్ని నడిపిస్తూ పిలుస్తున్నాను. ‘‘పిల్లవాడు తల్లిదండ్రులను పలకడం లాగా, నేను మిమ్మల్ని ప్రార్థిస్తున్నాను’’ అన్నారు. అప్పుడు అగ్ని, మన కోసం ప్రज్వలించబడి, శోకించాల్సినది కాదు. చీకటి అంచున ఉన్నవారు కూడా అతన్ని చూశారు. అగ్ని, ఉదయపు కుమార్తె మహిమ కోసం జన్మించినవాడు, ముందుగా ప్రకాశించాడు. ఇప్పుడు నిపుణమైన హోతా అశ్వినీదేవతలను స్తోత్రాలతో స్తుతిస్తూ, ‘‘ఓ నాసత్యులారా! మీరు పాత మార్గాల్లో, ధన ప్రదాయిని అయిన రథంలో, అనేక వరాలతో రండి’’ అని కోరాడు. ‘‘యువకులు, బలవంతులు అయిన అశ్వినీదేవతలారా! సోమాన్ని నూరుతూ, మధురమైన ధనాన్ని మీరే పొందాలని పిలుస్తున్నాను. మీ వృద్ధ గుర్రాలు మిమ్మల్ని ఇక్కడకు తీసుకురావనీ, మధురమైన పానీయాన్ని మాకు సేవించండి’’ అన్నారు. ‘‘దివ్యమైన అశ్వినీదేవతలారా! నా స్థిరమైన ఆలోచనను విజయానికి, ధనసంపాదనకు మలచండి. ప్రతిస్పర్ధలో, విజయం కోసం ప్రవేశించండి. మీ శక్తులతో మాకు విజయాన్ని ప్రసాదించండి’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘మీరు మా ఆలోచనలకు ప్రేరణనివ్వండి. వాటిలో సత్ఫలం కలుగనీ, మా నివేదన ఆలస్యపడకుండా మిమ్మల్ని చేరనీ, మీ అనుగ్రహం మా సంతానానికి, మనవలకు దక్కనీ, మంచి వరాలతో మేము దైవారాధనను చేరాలని కోరుకుంటున్నాం’’ అన్నారు. ‘‘ఇది మీ పాత ఖజానా, మిత్రభావంతో మాకు ఉంచినది, మధురమైనది, ప్రసాదించినది. నిర్బంధమైన మనస్సుతో మానవ జాతుల మధ్య మా నివేదనను స్వీకరించండి’’ అని పిలిచారు. ఒకే సంఘంలో, ఒకే ఏకత్వంలో, మీ ఏడుగుర్రాల రథం చుట్టూ తిరుగుతుంది. ఆ దివ్యరథాన్ని లాగే గుర్రాలు అలసిపోరాదు; అవి మిమ్మల్ని వేగంగా మోస్తాయి. ‘‘ధనాన్ని పంచే వారికి మీరు దయచూపండి. బంధువులకు దయ పంచే వారికి, పశువులు, గుర్రాలు నింపే వారికి, మీరు ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించండి’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘ఇప్పుడు నా పిలుపు వినండి, ఓ యువ దేవతలారా! అశ్వినీదేవతలారా, ధన ప్రదాయిని మార్గంలో రండి. ధనాన్ని ప్రసాదించి, సత్పురుషులకు దీర్ఘాయుష్మంతులను చేసి, ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని ఆశీర్వదించి రక్షించండి’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘ఓ అశ్వినీదేవతలారా! మీ స్వగుర్రాలతో ప్రకాశిస్తూ రండి. అద్భుతమైనవారు, యౌవనాన్ని ఆస్వాదించేవారు, మాకు సిద్ధం చేసిన నివేదనను తీసుకురండి’’ అని పిలిచారు. మీ మధురపానీయాలు సిద్ధంగా ఉన్నాయి; వేగంగా వచ్చి మా నివేదనను స్వీకరించండి. మాకు కర్మలను పూర్తిచేయడంలో సహాయపడండి. మీ రథం, అశ్వినీదేవతలారా, ఆలోచన వేగంతో, శతమార్గాల్లో ప్రయాణిస్తూ, మాకు సూర్యుని ఐశ్వర్యాన్ని తెచ్చిపెట్టాలని కోరుకుంటున్నాం. ఈ పర్వతం, ఓ దివ్యదేవతలారా, మిమ్మల్ని 위해 సోమాన్ని వెలికి చూపుతుంది. ప్రేరిత హోతా మీకు హవిర్భాగాలను సమర్పించాలనుకుంటాడు. మీ భోజనం అద్భుతమైనది, సమృద్ధిగా ఉంటుంది. మీరు బలవంతులను త్రిగుణములకూ ప్రసాదిస్తారు. మీ అనుగ్రహాన్ని కోరేవారు మీకు ప్రీతిపాత్రులవుతారు. ఈ నివేదన, అశ్వినీదేవతలారా, చ్యవనుని కోసం, యోగ్యమైన బలిగా సమర్పించబడింది. మీరు అతనికి మీ రూపాన్ని ప్రసాదించినప్పుడు. మీ సహచరులు, అశ్వినీదేవతలారా, భుజ్యూను సముద్ర మధ్యలో విడిచిపోయారు. మీరు, యువకులా, అతన్ని రక్షించారు. ఏడుగుర్రాలా, మీరు దుర్బలునికైనా, నిద్ర కోసం పిలవబడేవారిగా ప్రసిద్ధి చెందారు. మీరు పశువుల కోసం జలాలను నింపుతారు, బలహీనులకు కూడా సహాయపడతారు. ఈ కవి ఉదయకాలాల్లో, మేలు ఆలోచనలతో, ముందుగా స్తోత్రాలు పాడుతూ మిమ్మల్ని స్తుతిస్తాడు. ఆవు తన పాలను అతనికి ఇచ్చి పోషించనీ, ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని ఆశీర్వదించి రక్షించండి. మీ రథం భూమికి, ఆకాశానికి బంధించబడి, బంగారు వర్ణంతో, బలమైన గుర్రాలతో రావాలి. దాని అక్షం మెరుస్తూ, ప్రభతో నిండినది. రథాధిపతి, గుర్రాల ప్రభువు, మిమ్మల్ని పోషణతో తీసుకువస్తాడు. ఆ రథం విస్తృతంగా ఐదు ప్రదేశాల్లో ప్రయాణిస్తుంది; త్రిగుణముగా, మనస్సుతో నడిపించబడుతుంది. దాని ద్వారా మీరు దివ్యజనులను దర్శిస్తారు. అశ్వినీదేవతలారా, మీరు ఎక్కడ నివసించినా అక్కడికి చేరుకుంటారు. మీ అద్భుతమైన గుర్రాలతో మీరు దగ్గరకి వచ్చారు. మధురమైన నిధిని సేవించండి. మీ రథం, వధువు లాగుతూ, ఆకాశపు సరిహద్దులను దాటి ప్రయాణిస్తుంది. ప్రభావంతమైన కుమార్తె మీ మహిమను ఎంచుకుంది. సూర్యుడు ఉదయాన్ని ఎంచుకున్నట్లు. మీరు దేవతలను కోరిన వానికి సహాయపడినప్పుడు, మీ వేగవంతమైన రెక్కలు మిమ్మల్ని ముందుకు తీసుకెళ్లాయి. మీరు రథసారధులైన వారు, ఉదయంతో కలిసి, రథాన్ని నడిపిస్తూ ప్రయాణిస్తారు. వారు మీతో కలిసి, ఉదయ వేళ ఈ యజ్ఞంలో మాకు సుఖాన్ని తీసుకురావాలి. ‘‘ఓ వీరులారా! పసిపోసిన ఆవులు మెరుపును కోరినట్లుగా, మీరు కూడా ఈ రోజు సోమపానానికి రండి. అనేక మంది తమ ఆలోచనలతో మిమ్మల్ని పిలుస్తున్నారు. మరెవరూ మిమ్మల్ని ఆపరాదు, ఓ దివ్యదేవతలారా!’’ అని ఋషులు ప్రార్థించారు. ఇలా ఋషులు, మిత్ర, వరుణ, అర్యమన్, అశ్వినీదేవతలను మహోన్నతంగా స్మరించి, వారి కృపతో సంపద, ఆయుర్దాయం, శాంతి, రక్షణ, ఐశ్వర్యం కోసం ప్రార్థించారు. వారి భక్తి, విశ్వాసం, దేవతల అనుగ్రహంతో సనాతన ధర్మం వెలుగొందింది.