ఒకప్పుడు, మంత్రదృష్టులు అగ్నిదేవుని మహిమను హృదయపూర్వకంగా వర్ణించారు. అగ్ని, తన తల్లి నుండి పుట్టినప్పటికీ, చిన్న వయస్సులోనే చతురుడిగా, పవిత్రుడిగా, అనేక యజ్ఞాలను వేగంగా ప్రज్వలించేవాడు. అతడు సమృద్ధిగా సమర్పించిన నైవేద్యాలను ఒక్కసారిగా గ్రహించేవాడు. మానవులు ఆయన ఆసనాన్ని అధిష్టించిన దేవతాసభలో, అగ్ని మానవ వంశాన్ని ప్రకటించాడు. దూరంగా ఉన్నవారికీ, ఆయనను కోరేవారికీ అగ్ని ప్రకాశించాడు. జ్ఞానుల మధ్య ఈ జ్ఞాని, మరణరహితుడైన అగ్నిగా స్థాపించబడ్డాడు. మహాబలశాలి అయిన నీకు మేము ఎల్లప్పుడూ మంగళమనస్సుతో ఉండాలని, అపాయానికి గురికాకుండా ఉండాలని కోరారు. దేవతలు నిర్మించిన గర్భంలో ఆయన ఆసీనుడయ్యాడు. తన మహిమతో అగ్ని అమరులను దాటి వెళ్లాడు. చీకటి, వృక్షాలు, అరణ్యపు సంతానాలు, భూమి—అన్నిటినీ మోసే ఈ భూమి ఆయన్ను మోస్తుంది. అగ్ని అమర సంపదకు అధిపతి, ధనానికి, వీరత్వాన్ని ప్రసాదించేవాడికి అధిపతి. మహాబలుడా, మేము నిన్ను వదిలి, సంతానం లేకుండా, శక్తిలేకుండా పోయేలా చేయకుము. ఎప్పటికీ పునరుత్పత్తి చెందే, అక్షయమైన అరణ్యధనానికి మేము అధిపతులం కావాలని కోరారు. జ్ఞానం లేని వారికి మరొక జననం లేదు—నీ మార్గం నుండి మమ్మల్ని దూరం చేయకుము. అరణ్యాగ్నిని పట్టుకోవడం సులభం కాదు; ఇతరుల బుద్ధి ద్వారా దయామయుడైన అగ్నిని అందుకోలేరు. అయినా, అతడు తిరిగి ఇంటికి వస్తాడు. కొత్తవాడైన, బలమైన అగ్ని మాకు అపాయం లేకుండా రానివ్వుము. శత్రువుల నుండి మమ్మల్ని కాపాడుము; అపకీర్తి నుండి రక్షించుము. పొగలా నీకు మార్గాలు కలిసివచ్చినట్లు, ఆశించిన ధనమూ నీకు సమకూర్చుకోనివ్వుము. అగ్నీ, ఈ ఆశీర్వాదాలను మాకు ప్రసాదించుము. మేము జ్ఞానంతో, మేధతో ముందుకు సాగాలని కోరారు. స్తుతించే వారికి అన్నివిధాలా వరాలు లభించాలి. మమ్మల్ని ఎల్లప్పుడూ శుభముతో కాపాడుము. ఆకాశభూములకు సహాయంగా, శక్తివంతుడైన అగ్నికి మీ వాణిని సమర్పించండి. వైశ్వానరుడు, అమరుల మధ్య బలవంతుడిగా ఎదిగి, జాగ్రత్తగా ఉండేవారితో పాటు మేల్కొన్నాడు. అగ్ని స్వర్గంలో స్థాపించబడి, భూమిపై మార్గదర్శిగా, నదులలో బలవంతుడిగా, సమూహాలలో శక్తివంతుడిగా ఉన్నాడు. వైశ్వానరుడు మానవ వంశాలలో ప్రకాశిస్తూ, తన మహిమతో ఎదుగుతున్నాడు. నీ భయంతో వంశాలు తమ భోజనాన్ని వదిలి, ఐక్యంగా వచ్చి, భోజనాలను వదిలిపెట్టి నీ దగ్గరకు చేరతాయి. పూరువంశానికి ప్రకాశించే వైశ్వానరా, అగ్నీ, నీవు కోటలను ధ్వంసించినప్పుడు నిన్ను స్తుతిస్తారు. భూమి, ఆకాశం మూడు రూపాల్లో నీ ధర్మాన్ని అనుసరిస్తాయి. నీ తేజస్సుతో రెండు లోకాలపై విస్తరించి, నిరంతర జ్వాలతో ప్రకాశిస్తావు. అగ్నీ, నీకు బంగారు వర్ణ హృదయాలు, సుధతో churn చేసిన నైవేద్యాలు సమర్పించబడతాయి. నీవు జనాంగాల అధిపతి, ధనరథసారథి, వైశ్వానరుడు, ఉదయకాలపు జ్యోతి, మహాకార్యాల కర్తవు. వసువులు నీలో అధిపత్యాన్ని ఉంచారు, నీ జ్ఞానాన్ని అంగీకరించారు. మిత్రునికి మిత్రుడవు. అగ్నీ, దస్యువులను, చీకటిని పారద్రోలుతావు, ఆర్యులకు విస్తృతమైన వెలుగును ప్రసాదిస్తావు. పరిణత స్వర్గంలో జన్మించి, వాయువులా మార్గాలను వేగంగా కాపాడతావు. జాతవేదా, లోకాలను సృష్టించి, సంతానానికి శ్రేయస్సు కలిగిస్తావు, అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదిస్తావు. అగ్నీ, వైశ్వానర, జాతవేదా, మాకు ఆ తేజోమయమైన, ఆకాంక్షించిన ధనాన్ని ప్రసాదించు. దానితో దాతలను పోషించి, భక్తులకు విస్తృత కీర్తిని ఇస్తావు. అగ్నీ, ప్రసాదశీలులకు ప్రసిద్ధి చెందిన, సమృద్ధిగా ఉండే ధనాన్ని మాకు ప్రసాదించు. బలాన్ని, మహిమను మాకు అందించు. వైశ్వానరా, రుద్రులు, వసువులతో కలిసి మాకు గొప్ప రక్షణనిచ్చుము. నేను ప్రజల నాయకుడైన ఆసురుని, మహిమాన్వితుడైన అగ్నిని స్తుతిస్తున్నాను. ఇంద్రునిలా బలకార్యాలను స్మరిస్తూ, పవిత్ర దారువును స్మరిస్తూ స్తోత్రాలు పాడుతున్నాను. మేధావిని, దీపాన్ని, పర్వతాల నుంచి వెలిగే తేజస్విని, పురాతన వ్రతాల అగ్నిని పిలుస్తున్నాను. భూమి, ఆకాశం రాజకీయ అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదిస్తాయి. కోటల ధ్వంసకుడైన అగ్నిని స్తుతిస్తున్నాను. అతడు ధైర్యహీనులను, గర్విష్టులను, దుర్వాక్యులను, విశ్వాసరహితులను, ధనహీనులను, యజ్ఞం చేయనివారిని పారద్రోలాడు. దస్యువులను, యజ్ఞరహితులను, ముందునూ, తరువాతనూ పారద్రోలాడు. చీకటిలో ఆనందించే వారిని తూర్పు వైపు తిప్పాడు. మహాశక్తితో శత్రువులను అదమత చేశాడు. ధనాధిపతిని, అపరాజితుడైన అగ్నిని, శత్రునాశకుడైన అగ్నిని స్తుతిస్తున్నాను. తన బలంతో శత్రువులను వారి ఇళ్ల నుండి తరిమేశాడు. ఆర్యుల భార్యలను ఉదయాల వలె ప్రకాశింపజేశాడు. యవనుడైన అగ్ని శత్రువులను అదుపుచేశాడు, వంశాలను బలవంతం చేశాడు. అందరూ ఆయన రక్షణలో ఆశ్రయాన్ని కోరుతూ, అనుగ్రహాన్ని కోరుతూ వస్తారు. రెండు లోకాలలో ఉత్తముడైన వైశ్వానరుడు, తన తల్లిదండ్రుల ఒడిలో ఆసీనుడౌతాడు. దైవ వైశ్వానరుడు సముద్రపు నిధులను ప్రసాదించాడు. అగ్ని సముద్రం నుంచి, దూరం నుంచి, పై నుండి, క్రిందనుండి, భూమి, ఆకాశం నుండి ధనాన్ని ఇచ్చాడు. శక్తియుతుడైన అగ్నిని, వేగవంతమైన అశ్వంలా, భక్తితో పిలుస్తున్నాను. నీవు యజ్ఞాన్ని బాగా తెలిసినవాడవు. దేవతల మధ్య అర్థాన్ని గ్రహించేవాడవు. జ్ఞానంతో, ధ్యేయాన్ని నెరవేర్చే వాడవు. అగ్నీ, సక్రమ మార్గాల్లో రమ్ము, దేవతల స్నేహాన్ని ఆస్వాదిస్తూ రమ్ము. నీ బలంతో భూమి శిఖరంపై ప్రఖ్యాతిగా, నీ తాకిడితో వృక్షాలన్నిటినీ, జీవులన్నిటినీ కదిలించు. యజ్ఞం తూర్పునకు దృష్టి సారించింది. పావనమైన దర్భలు సిద్ధమయ్యాయి. పిలుపునందుకున్న అగ్ని హోతారుగా సంతోషించాడు. సమస్త మాతృదేవతలను పిలుస్తూ, నీవు శుభప్రదుడిగా జన్మించావు. యజ్ఞవేళలో, జ్ఞానులు వెంటనే రథసారథిని సృష్టిస్తారు. అవలోకనశీలి అతడే. అగ్ని జనాంగాల అధిపతి, ఇంటిలో స్థాపించబడ్డాడు. మధురభాషి, సత్యవాది, ఋతధారి. ఎంచుకొన్న అగ్ని తన ఆసనాన్ని అధిష్టించాడు. అగ్ని వచ్చాడు. అగ్ని పూజారిగా, మానవ సమూహాలలో ఆధారంగా నిలిచాడు. భూమి, ఆకాశం అతడిని బలపరిచాయి. హోతారుడు సమస్తాన్ని ఆవరిస్తున్న అగ్నిని పూజించాడు. వీరు తమ కాంతులతో అందరినీ మించిపోయారు. కవిత్వాన్ని సృష్టించిన వారు, నైపుణ్యంతో ఉన్న మనుష్యులు, శ్రద్ధతో ఇతరులను మించిన వారు, నాకోసం సత్యజ్వాలను ప్రదీప్తం చేసిన వారు. ఇప్పుడు, అగ్నీ, మేము వసిష్ఠులు నిన్ను పిలుస్తున్నాము. బలాధిపతి, శక్తిపుత్రుడా, నిధుల మధ్యలో నీవున్నావు. స్తుతించే వారికి, దాతలకు, ఎప్పటికీ నిలిచే పోషణను ప్రసాదించు. ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని ఆశీర్వాదాలతో కాపాడుము. రాజు, తులనలేని వాడు, భక్తితో ప్రజ్వలించబడ్డాడు. అతని ముఖాన్ని నైవేద్యంతో పిలుస్తారు. మనుషులు అగ్నిని నైవేద్యాలతో పూజిస్తారు. ఉదయాలతో ముందుండి, అతడు ప్రకాశిస్తాడు. ఈ మహాబలుడు హోతారుగా, మానవుల మధ్య ఆనందదాయకుడిగా, బలవంతుడిగా గుర్తించబడ్డాడు. వెలుగును వ్యాపింపజేస్తూ, భూమిపై విస్తరిస్తూ, నల్లచిటికెన వృక్షాలతో అలంకరించబడ్డాడు. అగ్నీ, మాకు సమృద్ధిగా, ఉత్తమంగా ఉండే స్తుతిని, మనసులో కోరిక నెరవేర్చే విధంగా ప్రసాదించుము. మేము మంచి సలహాదారులుగా, ధనాధిపతులుగా, కష్టమైన మార్గాన్ని దాటి విజయాన్ని పొందాలనుకుంటున్నాము. భారతుల అగ్ని కీర్తి వినిపిస్తుంది. సూర్యునిలా మహా తేజంతో ప్రకాశించాడు. పూరువంశానికి యుద్ధాలలో సహాయంగా నిలిచాడు. దేవతా అతిథిగా, జ్వలిస్తూ ముందుండేవాడు. నీకు ఎన్నో నైవేద్యాలు సమర్పించబడతాయి, అగ్నీ, నీ అనేక రూపాలతో. మేము స్తుతించినప్పుడు కూడా, వినిపించే వాడవు. స్వయంగా నీ శక్తితో అభివృద్ధి చెందు. ఈ పదాన్ని, వందలుగా, వేలుగా, అగ్ని కోసం సృష్టించండి. ఇది స్తుతిచేయువారికి ఆనందాన్ని, సహాయాన్ని, కాంతిని ఇవ్వాలి. దారిద్య్రాన్ని పారద్రోలాలి, హానిని నాశనం చేయాలి. ఇప్పుడు, అగ్నీ, మేము వసిష్ఠులు నిన్ను పిలుస్తున్నాము. బలాధిపతి, శక్తిపుత్రుడా, నిధుల మధ్యలో నీవున్నావు. స్తుతించే వారికి, దాతలకు, ఎప్పటికీ నిలిచే పోషణను ప్రసాదించు. ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని ఆశీర్వాదాలతో కాపాడుము. ఉషస్సుల ఒడిలో ప్రియుడు మేల్కొన్నాడు. హోతారుడు, ఆనందదాయకుడు, మేధావి, పవిత్రుడు. అతడు రెండు విధాలైన జీవులకు సంకేతాన్ని ఏర్పాటు చేస్తాడు. దేవతలకు నైవేద్యాలను అందించేవాడు, సత్కార్యచేయువారికి సంపదను ఇస్తాడు. ఇలా మంత్రదృష్టులు అగ్నిదేవుని మహిమను, ఆయన అనుగ్రహాన్ని, భక్తులపై ఆయన కరుణను, లోకాలపై ఆయన ప్రభావాన్ని, అగ్నియజ్ఞాల పవిత్రతను అనుభూతిగా అనుసంధానించారు.