ఒకప్పుడు, అగ్ని దేవుడు తన మహిమను భువనాల్లో వ్యాపించి, ఉత్సాహంగా ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు. అతని జ్వాలలు, కట్టిన గుర్రాన్ని విడిపెట్టినట్లుగా, మృదువైన గడ్డి మీద స్వేచ్ఛగా పరిగెత్తే గుర్రం వలె, వాయువును అనుసరిస్తూ వెళ్తున్నాయి. అప్పుడు అతని నల్లని మార్గం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ప్రతి సారి అగ్ని దేవుడు నూతనంగా, శక్తివంతుడిగా జన్మించినప్పుడు, అమరమైన జ్వాలలు చుట్టూ తిరుగుతూ, ఎర్రటి పొగ ఆకాశానికి ఎగసిపోతుంది. అగ్ని దేవుడు దూతగా దేవతల వద్దకు ప్రయాణిస్తాడు. అతని శక్తి భూమి మీద వ్యాపించి, తన దాహజనకమైన దవడలతో హవ్యాలను భక్షిస్తూ, సైన్యంలా ముందుకు సాగుతుంది. అద్భుతుడైన అతడు తన నాలుకతో యవలను ఎంచుకుంటాడు. ప్రతి సాయంత్రం, ప్రతి ఉదయం, మనుషులు అతి యవ్వనమైన, ఉత్సాహభరితమైన అగ్నిని గుర్రాన్ని శుభ్రపరచినట్లు శుభ్రపరుస్తారు. అతని జ్వాల అతని ఇంటిలో అతిథిగా ప్రకాశిస్తుంది. బాగా అలంకరించబడిన ముఖంతో, బంగారం వలె మండుతూ, ఆ హోమస్థలంలో అగ్ని ప్రకాశిస్తాడు. అతని శక్తి ఆకాశపు మేలిమి గర్జన వలె వినిపించగా, సూర్యుడి వలె తన కాంతిని ప్రదర్శిస్తాడు. మనము అగ్ని దేవుని సేవిస్తూ, ఘృతముతో కూడిన హవిస్సులతో, స్తోత్రాలతో పూజిస్తాం. ఆయన అపారమైన మహిమాన్వితుడై, మనలను వంద ఇనుప కోటలతో రక్షించుమని ప్రార్థిస్తాం. ఆయనను ఆరాధించే వారికి, ఆయనకు ఇష్టమైన దుర్జేయమైన గానాల ద్వారా, అగ్ని జాతవేదా! మా ప్రభువులను, గాయనులను రక్షించుము. పెద్ద చెక్క నుండి మెరిసే పదును గొడ్డలి వెలుగు వెలిగినట్లు, అగ్ని తన స్వరూపంలో తానే వెలుగుతాడు. విశాలమైన తల్లిగర్భంలో జన్మించిన, పవిత్రుడైన, జ్ఞానిగా, దేవపూజకు యోగ్యుడైన అగ్ని ప్రకాశిస్తాడు. ఆయన మనకు మంగళమయమైన వరాలను ప్రసాదించుము; మేధాశక్తిని కలిగించుము; స్తోత్రం చేసే వారికి, గాయకులకు శుభాలు కలుగజేయుము; ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని క్షేమంగా రక్షించుము. అగ్ని దేవునికి ప్రకాశవంతమైన హవిస్సులను, పవిత్రమైన ఆలోచనలను సమర్పించాలి. ఆయన యావత్ దైవ, మానవ జాతులను తన జ్ఞానంతో జయించగలవాడు. ఆ చతురుడైన అగ్ని, తన తల్లి నుంచి జన్మించినప్పటికీ, ఎక్కడ ఉన్నా ఇక్కడ ఉండాలి. అతను పవిత్రుడై, వేగంగా అనేక హవిస్సులను వెలిగించగలడు; సమృద్ధిగా సమర్పించిన అన్నాన్ని తక్షణమే భక్షిస్తాడు. ఈ దేవుని సభలో, మానవులు ఆశ్రయించిన స్థలంలో, అగ్ని మానవ సంతానాన్ని ప్రకటించాడు. దూరంగా ఉన్నవారికీ, అగ్ని దేవుడు తన జ్యోతితో మార్గాన్ని చూపాడు. ఈ జ్ఞానిని, జ్ఞానులలో అమరుడైన అగ్నిని మానవులలో స్థాపించారు. మేము ఎల్లప్పుడూ నీకు శుభప్రదమైన మనస్సుతో ఉండాలి; హానికరమైన దుస్థితి కలుగకూడదు. అగ్ని దేవుడు దేవతలు ఏర్పాటు చేసిన గర్భంలో కూర్చున్నాడు. తన శక్తితో అమరులను దాటి వెళ్ళాడు. చీకటి, మొక్కలు, అరణ్యపు సంతానాలను, భూమి అన్నింటినీ భరిస్తూ నిలిచాడు. అగ్ని దేవుడు అమర ధన సంపదకు అధిపతి; ధనానికి, వీరత్వానికి అధిపతి. మేము నీకు దూరంగా పోకుండా, సంతాన, శక్తిలేని వారమవకుండా ఉండాలని ప్రార్థించాము. అరణ్య సంపద ఎన్నడూ తరిగిపోని, నిత్య నూతన ధనానికి మేము అధిపతులమవ్వాలని కోరుకుంటాము. అగ్ని దేవా! మేము నీ మార్గాన్ని విడిచిపోకుండా చూడుము, ఎందుకంటే జ్ఞానం లేని వారికి ఇంకో జన్మ లేదు. అరణ్యాగ్ని పట్టుకోవడం సులభం కాదు; దయగల అగ్ని ఇతరుల చేతిలో చిక్కడు. అయినా, అతడు మళ్ళీ ఇంటికి తిరిగి వస్తాడు. ఆ నూతన, బలమైన అగ్ని మాకు హాని కలగకుండా వచ్చు. అగ్ని దేవా! శత్రువుల నుంచి మమ్మల్ని కాపాడుము; అపవాదాల నుంచి రక్షించుము. నీకు పొగ లాగే మార్గాలు కలిసిపోవాలి. మనకు ఆశించిన, సమృద్ధిగా ఉన్న ధనం కలిసిరావాలి. అగ్ని దేవా, మాకు శుభాలు ప్రసాదించు; మేధాశక్తిని కలిగించు; స్తోత్రం చేసే వారికీ అన్ని దానాలు కలగాలి; ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని క్షేమంగా కాపాడుము. అగ్ని దేవునికి మన వాణిని సమర్పించాలి; ఆయన పరమ శక్తివంతుడు. వైశ్వానరుడు, అమరులలో బలవంతుడై, అప్రమత్తుడైనవారితో కలసి మేల్కొంటాడు. అగ్ని స్వర్గంలో స్థాపించబడి, భూమిపై మార్గదర్శి, నదులలో పుంగవుడు, సమూహాలలో బలవంతుడు. వైశ్వానరుడు మానవ వంశాలలో ప్రకాశిస్తూ, విశిష్టత ద్వారా అభివృద్ధి చెందుతున్నాడు. నీ భయంతో వంశాలు తమ భోజనాన్ని వదిలి, ఐక్యంగా నీ దగ్గరకు వస్తాయి. వైశ్వానరుడు, పూరువంశానికి ప్రకాశిస్తూ, అగ్ని కోటలను ధ్వంసించినప్పుడు, నీవు స్తుతించబడుతావు. భూమి, ఆకాశం తమ త్రిభాగ రూపాల్లో నీ ధర్మాన్ని అనుసరిస్తాయి. నీ తేజస్సుతో ఈ రెండు లోకాలను విస్తరించి, నిరంతర జ్వాలతో ప్రకాశిస్తావు. అగ్ని దేవా! బంగారు వర్ణపు స్తోత్రాలు, ఘృతంతో కూడిన హవిస్సులు నీకు సమర్పించబడతాయి. నీవు ప్రజల అధిపతి, ధనానికి రథసారథి, వైశ్వానరుడు, ఉదయాల కాంతి, మహాకార్యాల దర్పణం. వసువులు నీలో అధిపత్యాన్ని స్థాపించారు; నీ జ్ఞానసూచనను అంగీకరించారు. నీవు మిత్రునికి స్నేహితుడవు. అగ్ని దేవా! దస్యులను, చీకటిని తొలగించి, ఆర్యులకు విస్తృత కాంతిని కలిగిస్తావు. పరమ స్వర్గంలో జన్మించి, గాలిలా మార్గాలను వేగంగా కాపాడుతావు. జాతవేదా! లోకాల్ని సృష్టించి, సంతానానికి శ్రేయస్సు ప్రసాదిస్తావు. వైశ్వానరుడు, జాతవేదా! మాకు ఆ తేజోవంతమైన, ఆకాంక్షించదగిన ధనాన్ని ప్రసాదించు. దానితో దానశీలులను పోషించి, ఆరాధక మానవునికి విస్తృత ఖ్యాతిని ప్రసాదించు. అగ్ని దేవా! మాకు ప్రాచుర్యమైన, సమృద్ధిగా ఉన్న ధనాన్ని ప్రసాదించు; శక్తి, వైభవాన్ని అందించు. వైశ్వానరుడా! రుద్రులు, వసువులతో కలసి మమ్మల్ని మహా రక్షణతో కాపాడు. నేను ప్రభావంతుడైన అసురుడైన అగ్నిని స్తుతిస్తాను; ప్రజలకు నాయకుడైన జ్ఞానిని గౌరవిస్తాను. ఇంద్రునిలా ఆయన శౌర్యకార్యాలను స్మరిస్తూ, పవిత్రమైన దారువును స్తుతిస్తాను. మునివరుడైన, కాంతివంతుడైన, పర్వతం నుండి వెలిగే అగ్నిని పిలుస్తాను. రెండు లోకాలు రాజసమానమైన కిరీటాన్ని ప్రసాదిస్తాయి; పాత, గొప్ప వ్రతములను పాటించే అగ్ని, కోటలను ధ్వంసించేవాడు. అగ్ని దేవుడు బలహీన సంకల్పం గలవారిని, అహంకారులను, కఠిన వాక్కులు చెప్పేవారిని, ధనలేని వారిని, యజ్ఞం చేయని వారిని, దస్యులను తరిమికొట్టాడు. ఆయన పూర్వ, ఉత్తర యజ్ఞం లేని వారిని కూడా తొలగించాడు. ఆయన చీకటిలో ఆనందించే వారిని తూర్పు వైపుకు మళ్ళించాడు; తన శక్తులతో అతి వీరుడుగా నిలిచాడు. ధనాధిపతిని, శత్రు సంహారిని, అజేయుడైన అగ్నిని నేను స్తుతిస్తాను. అతడు శత్రువులను వారి ఇల్లుల నుండి తరిమికొట్టి, ఆర్యుల భార్యలను ఉదయాల వలె ప్రకాశింపజేశాడు. ఆ శక్తివంతుడైన, యువ అగ్ని శత్రువులను అదుపులోకి తెచ్చి, వంశాలను బలవంతులుగా మార్చాడు. సమస్త ప్రజలు ఆయన రక్షణలో ఆశ్రయాన్ని కోరుతూ, ఆయన అనుగ్రహాన్ని కోరుతూ వచ్చారు. వైశ్వానరుడు, రెండు లోకాలలో ఉత్తముడు, తల్లిదండ్రుల ఒడిలో కూర్చున్నాడు. వైశ్వానరుడు సముద్రపు నిధులను ప్రసాదించాడు; అగ్ని సముద్రం నుండి, దూరమైన ప్రదేశాల నుండి, పై నుండి, క్రింద నుండి, భూమి, ఆకాశం నుండి ధనాన్ని ప్రసాదించాడు. నేను అగ్ని దేవుని, శక్తిమంతుడైన దేవుడిని, వేగవంతమైన గుర్రంలా, భక్తితో పిలుస్తాను. యజ్ఞాన్ని తెలిసిన, దేవతల మధ్య అర్థం చేసుకునే, జ్ఞానిని, ధర్మపరాయుణ్ణి మా దూతగా ఉండమని ప్రార్థిస్తాను. అగ్ని దేవా! సరైన మార్గాలపై రమ్ము; దేవతల సాంగత్యంలో ఆనందించు; స్నేహాన్ని సంతోషంగా అంగీకరించు. నీ శక్తులతో, భూమి శిఖరాన్ని ప్రకంపింపజేస్తూ, మొక్కలు, ప్రాణులను కంపింపజేస్తావు. యజ్ఞం తూర్పు వైపు ముఖం పెట్టి, శ్రద్ధగా కుశాలను పరిచారు; పిలవబడిన అగ్ని హోతారుగా సంతోషిస్తాడు. సమస్త మాతృదేవతలను పిలుస్తూ, నీవు అతి యవ్వనుడిగా, మంగళప్రదుడిగా జన్మిస్తావు. యజ్ఞంలో, పండితులు వెంటనే రథసారథిని, వివేకవంతుడిని సృష్టిస్తారు. ప్రజాధిపతియైన అగ్ని ఇంట్లో స్థాపించబడి, మధురభాషి, సత్యవాది, ఋతాన్ని నిలిపేవాడిగా ఉంటాడు. ఎంపికైన అగ్ని తన ఆసనాన్ని స్వీకరించాడు; అగ్ని వచ్చాడు; అతడు మానవుల సభలో హోతారుగా, సహాయిగా నిలుస్తాడు. స్వర్గం, భూమి అతడిని బలపరిచాయి; హోతారు అతడిని సమస్తమునకూ ఆరాధిస్తాడు. ఇలా అగ్ని దేవుడు తన తేజస్సుతో, జ్ఞానంతో, రక్షణతో, భక్తులకు శుభాలు ప్రసాదిస్తూ, దేవతలకు, మానవులకు మధ్య దూతగా, మార్గదర్శిగా, ధనాధిపతిగా, ధర్మపరాయుణ్ణిగా నిలిచాడు.