ఒకప్పుడు, మానవులు దేవతలకు యజ్ఞాలు సమర్పించే పుణ్యకాలంలో, బలమయుడైన అగ్ని దేవుడు వారికి పూజారిగా నిలిచాడు. ఆయన, సమ్మిళితంగా, శ్రద్ధతో, ప్రకాశమానంగా దేవతలను ఆరాధిస్తూ, మానవులకు ఆశ్రయంగా నిలిచాడు. అగ్ని—అన్ని చూడగలిగే, ఇంటికి అతిథిగా వచ్చిన, ప్రశంసలకు పాత్రుడైన, జ్ఞానసంపన్నుడైన జాతవేదా—అమరులలో అమరుడు, ఉదయ సమయంలో ధనసంపదలతో అతిథిగా అవతరించాడు. ఆకాశం చీకటిని పారద్రోలినట్లు, అగ్ని తనలో వెలుగులు ధరించాడు; సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, అపరాజితుడిగా, పవిత్రుడిగా, అన్నివైపులా వ్యాపించాడు. భోజ్యమైన వాటిని కూడా భస్మం చేస్తూ, పురాతన వస్తువులను కూడా ఆవరించాడు. బలమయుడా! నీ పాత, కొత్త కార్యాలను మేము గర్వంగా వర్ణిస్తున్నాము. నీ జననంతో ఆహారాన్ని కలిగించావు. రాజు తన ప్రజలను రక్షించినట్లు, మాకు బలాన్ని ప్రసాదించు. అగ్ని, నీవు సమర్పించిన భోజ్యాన్ని స్వీకరిస్తావు, గాలిలా ధర్మాన్ని అతిక్రమించవు, నైవేద్యాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయవు. మేము మొదటి నుంచి శత్రుత్వంతో ఉన్నవారిని, దొంగలా పట్టుబడినవారిని, అధిగమించగలుగుతాము. సూర్యుని కాంతివీచినట్లు, అగ్ని, నీ జ్వాలలతో రెండు లోకాలను వ్యాపించావు; చీకటిని పారద్రోలుతూ, సందేశవాహకునిగా, బహుమతులు తీసుకువచ్చేవాడిగా ముందుకు సాగావు. మేము నీకోసం, అతి మధురమైన జ్వాలలతో, అగ్ని, నిన్ను ఎన్నుకున్నాము; నీవు మమ్మల్ని వినిపించు. ఇంద్రుడు, వాయువు చేసినట్లుగా, వీరులు నీకు బహుమతులు సమర్పిస్తారు. ఇప్పుడు, అగ్ని, మాకు శత్రుత్వం లేని మార్గాలతో శుభం కలిగించు, సంపదను ప్రసాదించు, హాని నుండి రక్షించు. నిన్ను స్తుతించే వారికి సౌభాగ్యం ప్రసాదించు; మేము వందమంది, వీరసంతానంతో ఆనందించగలుగుదాము. ఓ యువ అగ్ని! నీ మాటలు నిజమైనవి, బలవంతుడవు, ధ్యానంలో అమోఘుడవు. జ్ఞానవంతుడవు, అందరికీ ధనాన్ని ప్రసాదించేవాడు, దాత, ఎప్పటికీ నిండిపోవు. నీలో, ఓ పూజారి, పాతనిధులు నిల్వవున్నాయి; ఉదయాన, గృహంలో, నీవు హవిస్సుల అర్హుడవు. భూమిలా, అన్ని భూతాలు నీలో విశ్రాంతి పొందుతాయి; నీలోనే అన్ని శుభఫలితాలు సమకూరుతాయి. సమావేశాల్లో నీవు బహుమతుల రథసారథివై కూర్చుంటావు; నీ సంకల్పంతో వరాల అధిపతివయ్యావు. జ్ఞానవంతుడైన జాతవేదా, నీవు భక్తులకు ధనాన్ని, దాచినదీ, బహిరంగమైనదీ సమానంగా పంచుతావు. ఏవయినా, అగ్ని, మమ్మల్ని హానిచేయదలచినవారు, బహిరంగంగానో, కపటమిత్రులుగానో ఉన్నా, నీ అమోఘమైన, బలమైన ఎద్దులతో వారిని దహించు; నీ ప్రబలమైన తేజంతో వారిని కాల్చు. యజ్ఞంతో, సమిధతో, స్తోత్రాలతో నిన్ను సంతృప్తిపరిచేవాడు, మానవుల్లో అమరుడైన జ్ఞానవంతుడు, ధనంతో, కీర్తితో, మహిమతో ప్రకాశిస్తాడు. అగ్ని, పిలిచినప్పుడు, నీ బలంతో శత్రువులను తోలగించు; నీ ఆకాశజ్వాలలతో, వాక్కులతో, నీవు కోరినదాన్ని స్వీకరించు; మా స్తోత్రంలో ఆనందించు. ఓ అగ్ని! నీ సహాయంతో మా కోరిక నెరవేర్చుకుందాము; ధనం, సమృద్ధి, బలమైన సంతానాన్ని పొందుదాము. శక్తిని, ఉత్సాహాన్ని పొందుదాము; నీ చిరస్థాయియైన, అపరిహార్యమైన కీర్తిని పొందుదాము. కొత్త స్తోత్రంతో, నీ కృప కోసం, బలమయుడైన అగ్ని వద్దకు యజ్ఞంతో చేరుకుంటాను; రక్షణ కోసం కోరుకుంటాను. నల్లవెనుక, తెలుపు ముందు ఉన్న ప్రకాశవంతుడైన, దివ్య హోతృవు, కట్టెలను చీల్చుకుంటూ వస్తాడు. ఆయన ప్రకాశవంతుడూ, గర్జనతో కూడినవాడూ, ఔజస్వీ, అమరుల్లో అతి పిన్నవాడు. శుద్ధుడైన అగ్ని, అనేక విశాలమైన విషయాలను అనుసరిస్తూ, వాటిని మోస్తూ వస్తాడు. నీ జ్వాలలు, అగ్ని, గాలిచేత నడిపించబడి, ప్రతి దిక్కునా ప్రకాశిస్తాయి; శుద్ధంలో శుద్ధంగా మెరిసిపోతాయి. కొత్తగా పుట్టినవి, భయంకరంగా మెరిసే దివ్యజ్వాలలు, చెట్లను బలంగా విరుచుకుంటూ విజయం సాధిస్తాయి. నీ ప్రకాశవంతమైన, శుద్ధమైన, వేగవంతమైన గుర్రాలు భూమిమీద విస్తరించాయి; ఆపై నీ చక్రం మేఘపు అంచున వెడల్పుగా మెరిసిపోతుంది. నీ నాలుక, ఓ బలవంతుడా, ముందుకు దూసుకెళ్లి, ధ్వంసం చేస్తూ, పశువుల మధ్యలో దహనజ్వాలను విడిచిపెడుతుంది. వీరుడి దూకుడులా, అగ్నిశక్తి నియంత్రించలేనిది, అరణ్యాలను దహించేస్తుంది. నీ తేజంతో భూమిలోని ప్రాంతాలను, పాతవాటిని వ్యాపించావు; నీ బలమైన, పదునైన ఆయుధంతో భయాలను తొలగించు; శత్రువులను వరుసగా జయించు. ఆ అద్భుతుడు, అద్భుతాలను సృష్టించేవాడు, మాకు అద్భుతమైన భాగ్యాన్ని, అద్భుతమైన ప్రభుత్వాన్ని, అద్భుతమైన శక్తిని ప్రసాదించు. ప్రకాశవంతమైన ధనాన్ని, వీరులతో నిండిన, గొప్ప, మహిమతో కూడినదాన్ని మాకు ప్రసాదించు. అగ్ని, ఆకాశానికి తల, భూమికి అపరాజితుడు, విశ్వవ్యాప్తుడు, సత్యమునుండి జన్మించినవాడు. ఋషి, రాజు, ప్రజల అతిథి—దేవతలు ఆయనను సమీపంలో ఉండే పాత్రంలా తెచ్చారు. యజ్ఞాలకు నాభి, ధనానికి ఆసనం, మహత్తరుడూ, బలవంతుడూ అయిన అగ్ని వైశ్వానరుని వైపు అందరూ పోయారు. దేవతలు అగ్ని వైశ్వానరుని, కర్మలకు రథసారథిని, యజ్ఞచిహ్నాన్ని సృష్టించారు. అగ్ని, నీ నుండి ప్రేరణ కలిగినవాడు జన్మిస్తాడు, బలవంతుడు; నీ నుండి శత్రువులను జయించే వీరులు వస్తారు. వైశ్వానరా! మాకోసం కోరతగిన ధనాన్ని నీవు సమీపంలో ఉంచు, రాజుగా, ఆకాంక్షకు పాత్రుడిగా. ఓ అమరుడా! దేవతలందరూ నీవు పుట్టినప్పుడు, చిన్నపిల్లలా నీ దగ్గరికి వస్తారు. నీ శక్తితో, వైశ్వానరా, నీవు అమరత్వాన్ని పొందావు, నీ ఇద్దరు తల్లిదండ్రుల నుంచి వెలుగుగా వెలిసినప్పుడు. వైశ్వానరుడైన అగ్ని, నీ గొప్ప ధర్మాలను ఎవరూ అధిగమించలేదు. పుట్టినప్పుడు, తల్లిదండ్రుల మార్గాల్లో, అగ్నిస్థలాల్లో, నీవు యజ్ఞచిహ్నాన్ని కనుగొన్నావు. వైశ్వానరుని దృష్టి పరిమాణంతో, ఆకాశశిఖరాలను అమరచిహ్నంతో గుర్తించబడతాయి. ఆయన తలపై, అన్ని లోకాలు, పక్షుల్లా, ఏడు నదుల్లా విస్తరించాయి. వైశ్వానరుడు, మేధావి, ప్రాంతాలను కొలిచాడు; ఋషి, ఆకాశప్రాంతాలను కొలిచాడు. ఆయన అన్ని లోకాలను వ్యాపించాడు; అపరాజితుడు, అమరత్వానికి రక్షకుడు, కాపాడేవాడు. ఇప్పుడు, నేను చిత్తడిగల, బలమైన, ఎర్రని, అన్ని జననాలను తెలిసిన అగ్నిశక్తిని, వైశ్వానరుని మహిమను సభల్లో ప్రసారం చేస్తున్నాను. వైశ్వానరునికి నా కొత్త, శుద్ధమైన, సోమంలా మధురమైన ఆలోచన ప్రవహిస్తోంది. పరమాకాశంలో పుట్టిన అగ్ని, నియమాలను గౌరవించే వాడు, ధర్మాలను కాపాడాడు. వైశ్వానరుడు, మేధావి, మధ్యలోని స్థలాన్ని కొలిచాడు, తన మహిమతో శిఖరాన్ని తాకాడు. మిత్రుడు, అద్భుతుడు, ఆకాశభూములను వేరు చేశాడు; లోపల తన తేజంతో వెలుగు ప్రసరించాడు. చర్మంలా, వైశ్వానరుడు ఆవరణాలను ముడిచాడు, అన్ని బలాన్ని స్వీకరించాడు. నీటిమీద, మహాబలులు ప్రజల రాజును పట్టుకున్నారు, స్తోత్రధారుడి దగ్గర నిలిచారు. మాతరిశ్వన్ అనే దూత, అగ్ని వైశ్వానరుని దూరం నుంచి వివస్వత్కు తీసుకొచ్చాడు. ప్రతి యుగంలో, అగ్ని, నిన్ను స్తుతించేవారికి ధనం, కొత్త కీర్తిని ప్రసాదించు. శుద్ధికర్తవు, రాజువు, మచ్చలేనివాడు, వృద్ధాప్యములేనివాడు, నీ శక్తితో శత్రువులను చెట్లను నరికి పడేసే వాడిలా నాశనం చేయు. అగ్ని, దాతల మధ్యలో మాకు అక్షయమైన సామ్రాజ్యాన్ని, అపరాజితమైన వీరత్వాన్ని నిలిపిపట్టు. మేము సమృద్ధిగా, వేలమడిగా ఉన్న బహుమతిని, నీ సహాయంతో, ఓ వైశ్వానరా, గెలుచుకుందాము. నీ మచ్చలేని రక్షకులతో, మూడుసార్లు అర్పించే యజ్ఞాస్థలంలో కూర్చున్న అగ్ని, మా ధనాన్ని కాపాడు. శత్రువుల నుండి మమ్మల్ని రక్షించు; వారి శక్తిని పారద్రోలి, వారిని అధిగమించు, ఓ వైశ్వానరా, స్తుతింపబడే వాడా. పగటి, రాత్రి—నలుపు, తెలుపు—తమ పథాల్లో తిరుగుతుంటాయి. వైశ్వానరుడైన అగ్ని, రాజుగా జన్మించి, తన వెలుగుతో చీకటిని అధిగమించాడు. నేను దారాన్ని, నూలును, నైపుణ్యవంతులు సభలో నేస్తున్నదాన్ని తెలియను. ఇక్కడ ఎవరి కుమారుడు ఈ మాటలు మాట్లాడుతున్నాడు? ఎవరు మించి, ఎవరు తక్కువగా, తన తండ్రితో పాటు మాట్లాడుతున్నాడు? ఆయన దారాన్ని, నూలును, మాటలను సరిగ్గా తెలుసు. ఈ విషయాన్ని గ్రహించినవాడు, అమరత్వాన్ని కాపాడేవాడు, వేరొకరిలా కాకుండా చూసి, స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తాడు. ఇతడే మొదటి హోతృవు; ఇతడు మానవుల్లో అమరమైన వెలుగును చూస్తాడు. ఇతడు పుట్టి, స్థిరంగా నిలిచి, అమరుడిగా, తన శరీరంతో పెరుగుతూ, వెలుగుగా వెలుగుతుంటాడు.