ఒక మహా సముద్రం నుండి తేనెపట్టు తరంగం ఉద్భవిస్తుంది. ఆ తరంగం నిండిన నురుగు, అమృతాన్ని మోస్తూ ముందుకు సాగుతుంది. అక్కడే ఘృతానికి రహస్య నామం ఉంది — అది దేవతల నాలుక, అమృతానికి నాభి. యజ్ఞంలో, ఘృత నామాన్ని మేము ఘనంగా ప్రకటిస్తాము; దీనిని భక్తితో నిలుపుకుంటాము. ప్రేరిత కవి ఈ శ్లోకాన్ని వినిపిస్తాడు; నాలుగు కొమ్మల గంధర్వ బుల్ ఇదే ప్రకటించాడు. ఆ బుల్కు నాలుగు కొమ్మలు, మూడు కాళ్లు, రెండు తలలు, ఏడు చేతులు ఉన్నాయి. అతను మూడు రెట్లు బంధించబడి, గర్జిస్తూ, మహాదేవుడు మానవుల్లో ప్రవేశించాడు. దేవతలు ఘృతాన్ని కనుగొన్నారు — అది ఆవులో దాగి ఉంది, మూడు భాగాలుగా విభజించబడి, చేతులతో కాపాడబడుతోంది. ఇంద్రుడు ఒక భాగాన్ని సృష్టించాడు, సూర్యుడు మరొకదాన్ని, మూడవదాన్ని వేనా తన శక్తితో ఆకారమిచ్చాడు. ఈ ప్రవాహాలు హృదయం నుండి, సముద్రం నుండి, నూరు రెట్లు ప్రవహిస్తాయి; వాటిని దాటడం చాలా కష్టం. నేను ఘృత ప్రవాహాలను చూస్తాను, వాటి మధ్యలో బంగారు పచ్చికలు మెరిసిపోతున్నాయి. అవి సరిగ్గా, పశువులా, నదులా, హృదయమూ, మనస్సూ శుద్ధమై ప్రవహిస్తాయి. ఘృత తరంగాలు అడవిలోని జంతువులా, తమ గూళ్ళ కోసం పరుగెత్తుతాయి. వెన్నెల పరవళ్లు, గాలి వేగంతో, నదుల గర్జనతో, ఘృత ప్రవాహాలు barriersను దాటి, ఎరుపు గుఱ్ఱంలా, తరంగాలతో ఉప్పొంగుతూ ముందుకు సాగుతాయి. అవి అందంగా అలంకరించబడిన స్త్రీలాగా, ఆహ్లాదంగా అగ్నిని చూసి నవ్వుతూ, ఘృత ప్రవాహాలు అగ్నిని ప్రज్వలింపజేస్తాయి; జాతవేదసు వాటిని ఆనందంగా స్వీకరిస్తాడు. అవి వరుడు కోసం తపించే యువతుల్లా, అలంకరించబడినవిగా, నేను వాటిని చూస్తాను; సోమను పిండే చోట, యజ్ఞం జరిగే చోట, అక్కడ ఘృత ప్రవాహాలు వెలుగుతాయి. మీరు ఉత్తమ కీర్తితో ప్రవహించండి, పశువులను తెచ్చిపెట్టండి, మాకు మంగళకర సంపదను ప్రసాదించండి; దేవతలారా, ఈ యజ్ఞాన్ని నడిపించండి, ఘృత ప్రవాహాలు తేనెపట్టు తియ్యదనంతో నిండినవి. ప్రపంచాలు అన్నీ వాటి నివాసంలో స్థిరంగా ఉన్నాయి, సముద్రంలో, హృదయంలో, శ్వాసలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నాయి. జలాల్లో, సభలో, పోషించబడినవారిలో, మేము ఆ తేనెపట్టు తరంగాన్ని చేరుకుందాం, ఓ కృష్ణ! ఇప్పుడు, అగ్ని ప్రజల్లో మేల్కొంది, ప్రదీప్తి ద్వారా, ఆవు తన పిల్లను చేరినట్లుగా, పక్షులు మేల్కొన్నట్లుగా, కిరణాలు ఆకాశానికి పరచుకున్నాయి. పూజారి దేవతల ఆరాధనకు మేల్కొని, అగ్ని, ఉదయానికి నిలబడింది. ప్రదీప్తి వెలుగు కనిపించింది, మహాదేవుడు చీకటిని తొలగించాడు. యజ్ఞంలో, అగ్ని స్వచ్ఛమైన పశువులతో అలంకరించబడింది. యజ్ఞానికి కుడి చేతి నైవేద్యం కలిపి, అగ్ని తనను తానే నైవేద్యంతో స్థిరపరిచింది. భక్తుల మనస్సులు అగ్ని వైపు వెళ్తాయి, కళ్ళు సూర్యుని చూస్తున్నట్లుగా. రెండు వేరు వేరు ఉదయాలు అగ్ని మీద ఊదినప్పుడు, తెల్ల గుఱ్ఱం దినారంభంలో జన్మిస్తుంది. అగ్ని నిజంగా దినారంభంలో జన్మించేది, నియమిత స్థలాల్లో, అరణ్యంలో ప్రకాశిస్తుంది. ఏడు నిధులను మోస్తూ, అగ్ని పూజారిగా కూర్చుంది, అత్యంత పూజార్హుడు. అగ్ని పూజారి, పరిమళభరితమైన తల్లి ఒడిలో, లోకంలో స్థిరంగా ఉంది. యువకుడు, జ్ఞానవంతుడు, అనేక చోట్ల స్థిరంగా, ప్రజలను పోషిస్తూ, మధ్యలో ప్రదీప్తి చెందాడు. ఇప్పుడు, ఆ ప్రేరిత అగ్ని పూజారిని యజ్ఞంలో భక్తితో ప్రశంసిస్తారు. అతను రెండు లోకాలను సత్యంతో పరచాడు; విజేతను ఎల్లప్పుడూ ఘృతంతో శుద్ధం చేస్తారు. ఇంటిలో జన్మించిన అగ్ని తన నివాసంలో శుద్ధమవుతుంది, కవులు ప్రశంసిస్తారు, అతను అతిథిగా మాకు మంగళకరంగా ఉంటుంది. వెయ్యి కొమ్మల బుల్, ఆ శక్తి, అగ్ని, నీ శక్తితో నువ్వు అందరిని మించి ఉన్నావు. అగ్ని, నువ్వు వెంటనే అందరిని మించి ఉన్నావు; నువ్వు మాకు అత్యంత అందంగా మారావు. ప్రశంసించదగిన, అద్భుతమైన, వెలుగుతో మెరుస్తూ, ప్రజల ప్రియమైన అతిథి. నీకు, చిన్నవాడా, ప్రజలు సమీప, దూరం నుండి నైవేద్యాలు తెస్తారు. దయామయుడి అనుగ్రహాన్ని కోరండి; అగ్ని, నీ గొప్ప, ప్రకాశవంతమైన, మంగళకర రక్షణను మాకు ప్రసాదించు. ప్రకాశవంతమైన రథంపై నిలబడి, అగ్ని, పూజారులు చుట్టూ ఉన్నారు. విశాల ఆకాశ మార్గాలను తెలిసి, దేవతలను ఇక్కడికి తీసుకురా, నైవేద్యం పొందేందుకు. మేము జ్ఞానవంతుడికి, పవిత్ర కవికి, బుల్కు, శక్తివంతుడికి, ప్రశంసించదగినవాడికి మాటలు పలికాము. భక్తితో, అగ్ని కోసం ఒక శ్లోకాన్ని సమర్పించాము, ఆకాశంలో బంగారు వర్ణంతో ప్రకాశిస్తూ, విశాలంగా ఉంది. తల్లి, యువతి, అబ్బాయిని మేల్కొనబెడుతుంది, దాచిపెట్టినవాడిగా, తండ్రికి ఇవ్వదు. అతని ముఖం ప్రజల చేత తగ్గదు; వారు అతన్ని ముందుగా, రథంలో ఉంచినట్టు చూస్తారు. ఈ యువతి ఎవరు? ఆ అబ్బాయిని ఎవరు మేల్కొనబెట్టారు? శక్తివంతుడు అతన్ని సృష్టించాడు. ముడుపు అనేక శరదులు పెరిగింది; తల్లి ప్రసవించినప్పుడు నేను అతన్ని జన్మించడాన్ని చూశాను. దూరం నుండి నేను అతన్ని చూశాను, బంగారు పళ్లతో, స్వచ్ఛమైన రంగుతో, ఆయుధాలు లేకుండా పొలాలను కొలుస్తూ. అతనికి అమృతాన్ని ఇచ్చారు, జ్ఞానవంతుడికి, నిశ్కలంకులు నాకు ఏమి చేశారు, ఏమి ప్రశంసించారు? నేను అతన్ని పొలాల నుండి, కొత్తగా జన్మించినవాడిగా, గొప్ప పశువులతో, ప్రకాశవంతంగా చూస్తాను. వారు అతన్ని పట్టుకోలేదు; అతను నిజంగా జన్మించాడు. తెల్లవారు, ఈ యువతులు, తల్లులుగా మారారు. నా గొప్పవారు ఎవరు, అనేక పశువులతో ఉన్నవారిలో? అడవి కూడా వారి కాపాడువాడు. వారు అతన్ని తీసుకున్నవారు, విడిచిపెట్టండి; జ్ఞానవంతుడు పశువుల జన్మను తెలుసు, అతను మాకు దగ్గరగా రానివ్వండి. శత్రువులు రాజును, ప్రజల పోషకుడిని, మానవుల్లో నివాసంగా ఉంచారు; అత్రి ప్రార్థనలు అతన్ని విడుదల చేయాలి — దూషించినవారు తామే దూషించబడాలి. శునఃశేప, యజ్ఞపు కట్టెలకు బంధించబడినవాడు, విడుదలయ్యాడు, ఎందుకంటే అతను తినబడటానికి కాదు; అగ్ని, మమ్మల్ని కూడా ఈ బంధనాల నుండి విడుదలచేయు, ఓ జ్ఞానహోతా, ఇక్కడ కూర్చున్నావు. బాధపడి ఉన్నప్పటికీ, అతను ఉల్లాసంలో తడబడలేదు; అతను నన్ను దేవతల నియమాలను పరిశీలిస్తూ పలికాడు: ఇంద్రుడు, తెలిసినవాడు, నిన్ను చూశాడు — అతని ఉపదేశంతో, అగ్ని, నేను వచ్చాను. అగ్ని గొప్ప వెలుగుతో ప్రకాశిస్తుంది, తన గొప్పతనంలో అన్ని విషయాలను ప్రకటిస్తూ. అతను దేవతల శత్రువులను ఎదుర్కొంటాడు, దుర్మార్గులను చెదరగొట్టేందుకు తన కొమ్ములను పదునుపెడతాడు. అగ్నికి చెందిన, ఉగ్రాయుధాలు ధరించినవారు ఆకాశంలో, రాక్షసులను సంహరించేందుకు సిద్ధంగా ఉంటారు; అతని ఉల్లాసంలో, అతని ప్రదీప్తులు barriersను దాటుతాయి, దేవతలను వ్యతిరేకించే వారు వారి దాడిని తట్టుకోలేరు. ఈ ప్రశంసను, ఓ శక్తివంతుడు, ప్రేరితుడు నీకు తయారు చేశాడు, రథంలా, జ్ఞానవంతుడు, నెపుణిగా; అగ్ని, దేవా, నువ్వు దాన్ని అంగీకరిస్తే, మేము దీని ద్వారా ప్రకాశవంతమైన కీర్తిని గెలుచుకుంటాము. శక్తివంతమైన మెడ కలిగిన, ఎప్పుడూ పెరుగుతున్న బుల్, శత్రు సంహారి, జ్ఞానవంతుడు, జ్ఞానంతో ముందుకు సాగతాడు. అమృతులు అగ్నిని ఇలా వర్ణించారు, మను యజ్ఞపు దర్భపై కూర్చున్నవారికి, భక్తితో నైవేద్యం సమర్పించేవారికి రక్షణను ప్రసాదిస్తూ. అగ్ని, నువ్వు జన్మించినప్పుడు వరుణుడివి; ప్రదీప్తి చెందితే మిత్రుడివి; నీలో, శక్తి కుమారుడా, అన్ని దేవతలు నివసిస్తారు; యజ్ఞానికి, నువ్వు ఇంద్రుడివి, ఓ మానవుడా. నువ్వు చిన్నవారి నామాన్ని మోస్తే, ఆర్యమన్ అవుతావు, ఓ స్వయం పోషకుడా, నువ్వు దాగిన విషయాలను మోస్తావు. మిత్రుడిని, అందంగా, పశువులతో అభిషేకిస్తారు, నువ్వు దంపతులను ఏకచిత్తంగా కలిపినప్పుడు. నీ కీర్తికోసం, మరుతులు స్వయం అలంకరించుకుంటారు, ఓ రుద్రా, నీ జననం అద్భుతంగా, అందంగా ఉంది; విష్ణువు అడుగు నీకు సమాంతరంగా పెట్టబడింది — దానితో నువ్వు పశువుల రహస్య నామాన్ని కాపాడుతున్నావు. నీ ప్రభావంతో, ఓ దేవా, ప్రకాశవంతమైన దేవతలు, అమృతాన్ని పొందేందుకు పాల్గొంటారు; మానవులు అగ్నిని హోతారుగా స్థాపించారు, ప్రేరితులు, అనుగ్రహాన్ని కోరుతూ, అతన్ని ప్రశంసిస్తారు. పూర్వపు హోతార్, అగ్ని, నువ్వు కన్నా అర్హుడు లేడు, మరొకరు, ఓ స్వయం పోషకుడా, జ్ఞానంలో మించలేదు; నువ్వు అతిథిగా వచ్చినవారికి, వారు యజ్ఞం ద్వారా మానవులను గెలుస్తారు, ఓ దేవా. ఈ విధంగా, సముద్రపు తరంగం, ఘృత ప్రవాహాలు, దేవతల రహస్యాలు, అగ్ని ప్రకాశం, యజ్ఞపు మహిమ, మానవుల భక్తి — ఇవన్నీ పరమ పవిత్రంగా, పరమ గాఢంగా, దేవతలకు, మానవులకు మధ్య అనుబంధాన్ని కలిపేలా, సనాతన ధర్మంలో ప్రవహిస్తున్నాయి.