ప్రాచీన కాలంలో, సృష్టిలో ప్రతిదీ తన స్వరూపాన్ని నిత్యం నూతనంగా చేసుకుంటూ, తన సహజమైన శక్తితో పరిపాలన కొనసాగించింది. వారు ఆదికాలం నుంచే ఋతిని—అంటే ధర్మాన్ని—స్థిరంగా నిలిపారు. ఈ విధంగా, మిత్రుడు గొప్ప సహాయాన్ని అందించి, సత్యాన్ని కాపాడుతూ, యజ్ఞాన్ని చుట్టూ కూర్చుని, దాన్ని సమగ్రంగా ఆవరించాడు. వీటి మధ్యలో, క్షేత్రపతిని మిత్రుడిగా చేసుకొని, మనం రథంలా విజయాన్ని సాధిద్దామని సంకల్పించాం. ఆ క్షేత్రపతి, పశువులకూ, గుర్రాలకు పోషకుడు, మన మీద దయ చూపాలని ప్రార్థించాం. "ఓ క్షేత్రపతే! ఆవు పాలను పోయినట్టు, తీయగా, సమృద్ధిగా నీ అనుగ్రహాన్ని మాపై కురిపించు. అమృతధారల యజమానులు తేనెలాంటి, శుద్ధమైన ఘృతాన్ని మాకు ప్రసాదించుగాక!" అని మనం వేడుకున్నాం. పూతపదార్థాలు తీయగా ఉండాలి, ఆకాశం, నీళ్ళు తీయగా ఉండాలి, మధ్యలో ఉన్న అంతరిక్షం కూడా తీపితో నిండిపోవాలి. క్షేత్రపతి మనకు తియ్యగా ఉండాలి, మేము భూమిపై హానికరం లేకుండా సంచరించాలి. ఎద్దులు, మనుషులు, యేతు, మోత—all శుభంగా ఉండాలి. యేతులను కట్టే కట్లు, మోతలు—all మంగళకరంగా ఉండాలి. శునాసీరుడా! ఆకాశంలో పాలను సృష్టించినవాడా! మా వచనాన్ని స్వీకరించు, ఆ పాలతో ఈ పొలాన్ని అభిషేకించు. అదృష్టవంతురాలైన సీతా! మేము నిన్ను సత్కరిస్తున్నాం—నీవు మాకు దయచూపి, ఫలప్రదంగా ఉండాలని ప్రార్థించాం. ఇంద్రుడు సీతను పట్టుకొని, పూషణుడు ఆమెను స్థిరపరిచాలని, ఆమె పాలతో సమృద్ధిగా పంటలు ఇచ్చేలా ఉండాలని మనం కోరుకున్నాం. మన యేతులు శుభంగా భూమిని దున్నాలి, రైతులు తమ పశుసమూహాలతో మంగళకరంగా ముందుకు రావాలి. తేనెలు, పాలతో కూడిన వర్షమేఘం, శునాసీరుడు మనకు శ్రేయస్సు ప్రసాదించాలి. అటు, సముద్రం నుంచి తేనెలాంటి తరంగం ఉప్పొంగుతూ, అమృతాన్ని మోసుకొస్తూ, నిండిన నురుగు తో కూడి పైకి ఎగసింది. అక్కడే ఘృతానికి గూఢనామం ఉంది—దేవతల నాలుకగా, అమృత నాభిగా ఉంది. మేము ఆ ఘృతనామాన్ని ప్రకటించాము; యజ్ఞంలో దాన్ని గౌరవంగా నిలిపాము. ప్రేరణ కలిగిన కవి వేదమంత్రాన్ని వినిపించాడు; నాలుగు కొమ్ముల గేదె దీనిని ప్రకటించింది. ఆ వృషభుడు నాలుగు కొమ్ములు, మూడు కాళ్లు, రెండు తలలు, ఏడుగురు చేతులు కలిగి, మూడు విధాలుగా బంధించబడి, గర్జిస్తూ, మహాదేవత మానవుల్లో ప్రవేశించింది. దేవతలు ఆ ఘృతాన్ని ఆవులో దాగి ఉన్నదాన్ని కనుగొన్నారు; మూడు భాగాలుగా విభజించి, చేతులతో కాపాడారు. ఒకదాన్ని ఇంద్రుడు, మరొకదాన్ని సూర్యుడు, మూడవదాన్ని వేనా తన శక్తితో సృష్టించాడు. ఈ ధారలు హృదయం, సముద్రం నుంచి వందలుగా ప్రవహించాయి—దాటి వెళ్లడం కష్టమైనవిగా. మధ్యలో బంగారు తడి ఉండగా, ఆ ఘృతప్రవాహాలను నేను చూశాను. అవి ఆవుల్లా, నదుల్లా, హృదయ-మనస్సు శుద్ధితో ప్రవహించాయి. ఘృతపు తరంగాలు, అడవి జంతువుల్లా, తమ గుహను కోరుకుంటూ పరుగెత్తాయి. వానపాతాలా, తుఫాను వేగంగా, ఘృతప్రవాహాలు ఎటువంటి అడ్డంకులను దాటి, ఉప్పొంగుతూ ముందుకు పోయాయి. అవన్నీ అలంకారధారిణుల్లా, హర్షంగా అగ్నిని చూసి నవ్వుతూ, అగ్నిని ప్రగాడంగా ప్రదీప్తి చేసాయి; ఆ ఘృతప్రవాహాలను జాతవేదసు ఆనందంగా స్వీకరించాడు. పెళ్లికి ఉత్సాహంగా ఉన్న యువతుల్లా, అలంకరించుకున్న ఆ ఘృతప్రవాహాలను నేను చూశాను. సోమాన్ని పిండే చోట, యజ్ఞం జరిగే చోట, అక్కడే ఈ ఘృతధారలు ప్రవహించాయి. "మీరు ఉత్తమమైన కీర్తితో ప్రవహించండి, పశువులను తెచ్చిపెట్టండి, మాకు శుభసంపదను ప్రసాదించండి; దేవతలారా, ఈ యజ్ఞాన్ని నడిపించండి—ఘృతప్రవాహాలు తేనెలతో నిండిపోవాలి!" అని ప్రార్థించాం. ప్రపంచమంతా వాటి నివాసంలో స్థిరంగా ఉంది—సముద్రంలో, హృదయంలో, ప్రాణవాయువు లోపల. నీళ్లలో, సభలో, పోషితుల మధ్య, ఆ తీపితో నిండిన తరంగాన్ని మనం చేరుదాం, ఓ శ్యామలవర్ణా! ఇలా, అగ్ని ప్రజల మధ్య ప్రదీప్తమయ్యాడు. ఆవు తన కడుపునుండి పిల్లవాడిని చుట్టుకుంటూ, పక్షుల పిల్లలు రెక్కలు చాపినట్టు, అగ్నిరశ్ములు ఆకాశానికెగిసిపోయాయి. పూజారిగా అగ్ని దేవతారాధన కోసం మేల్కొన్నాడు. ఉదయానికి, అగ్ని నేరుగా, కరుణతో నిలబడి, ప్రబలమైన జ్యోతి వెలిగించాడు, చీకటిని తొలగించాడు. పరిశుద్ధమైన ఆవులతో అలంకరించబడి, అగ్ని తన స్థానాన్ని ladles (హవనపాత్రలు) వద్ద స్థాపించాడు. భక్తుల మనస్సులు సూర్యుని చూసే చూపుల్లా అగ్నివైపు మళ్లాయి. రెండు వేరు వేరు ఉదయకాలపు గాలులతో అతను ఊదబడినపుడు, తెల్ల గుర్రంలా, రోజులకు ఆది అయినవాడు జన్మించాడు. అతను రోజులకు ఆది అయినపుడు జన్మించాడు, నియమిత స్థలాల్లో, అడవుల్లో ప్రకాశిస్తూ, ఏడు నిధులను మోసుకుంటూ, అగ్ని పూజారిగా కూర్చున్నాడు. పరిమళభరిత భూమి ఒడిలో, అగ్ని పూజారిగా, ప్రజల మధ్య స్థాపించబడి, యువనుడై, జ్ఞానవంతుడై, అనేక చోట్ల నిలబడి, ప్రజలను పోషిస్తూ వెలుగుతున్నాడు. ఇప్పుడు, ఆ ప్రేరణ కలిగిన అగ్ని పూజారిని, యజ్ఞాలలో భక్తితో స్తుతించారు. అతను రెండు లోకాలను సత్యంతో విస్తరించాడు; అతన్ని ఎల్లప్పుడూ ఘృతంతో శుద్ధి చేస్తారు. ఇంట్లో పుట్టిన అతను, కవులచే స్తుతింపబడే అతిథిగా, మనకు మంగళకరుడిగా ఉంటుంది. వేయి కొమ్ములు కలిగిన వృషభుడిలా, ఓ అగ్నే! నీ బలంతో నువ్వే అందరిలో శ్రేష్ఠుడవు. తక్షణమే, ఓ అగ్నే! నువ్వు ఇతరులకంటే శ్రేష్ఠుడవవు. నీవు మనకు అందమైనవాడవు, అద్భుతుడవు, ప్రజల ప్రియ అతిథివవు. అందువల్ల, నీకు సమీప, దూర ప్రాంతాల నుండి ప్రజలు హవిస్సులు తెస్తారు. ఓ అగ్నే! దాతృత్వ గుణాన్ని కలిగి ఉన్నవాడి అనుగ్రహాన్ని కోరుకో, మాకు నీ గొప్ప, శుభకరమైన రక్షణను ప్రసాదించు. ప్రకాశవంతమైన రథంపై నిలబడి, అగ్నే! పూజారులతో చుట్టూ ఉండి, విస్తృత గగనమార్గాలను తెలిసినవాడివై, దేవతలను ఇక్కడికి తీసుకు వచ్చి, హవిస్సును అందించు. మేము జ్ఞానవంతుడైన, పరిశుద్ధమైన కవికి, వృషభునికి, శక్తివంతుడైన అగ్నికి గౌరవంతో స్తోత్రాన్ని సమర్పించాము; ఆ అగ్ని ఆకాశంలో బంగారంలా ప్రకాశిస్తూ, వ్యాపించి ఉన్నాడు. తల్లి, యువతిగా, బిడ్డను మేల్కొల్పి, దాచిపెట్టి, తండ్రికి ఇవ్వక, ముందర రథంలో అతన్ని ఉంచింది. ప్రజలు అతని ముఖాన్ని తగ్గించలేదు; ముందర అతన్ని చూశారు. "ఓ యువతీ! నీవు ఎవరు? నీవు ఎవరి బిడ్డను మోస్తున్నావు?" అని అడిగారు. శక్తివంతుడే అతన్ని సంతానంగా పొందాడు. ఆ గర్భం అనేక శరదులు పెరిగింది; తల్లి ప్రసవించినప్పుడు నేను అతన్ని చూశాను. దూరం నుంచి, బంగారు పళ్లతో, స్వచ్ఛమైన వర్ణంతో, ఆయుధాలు లేకుండా క్షేత్రాలను కొలుస్తూ ఉన్నవాడిని చూశాను. అతడికి అమృతత్వాన్ని ఇచ్చారు. నిర్దోషులైన వారు నాకు ఏమి చేసారు? వారు ఎలాంటి స్తుతులు చేసారు? నూతనంగా పుట్టినవాడిగా, గొప్ప పశుసమూహంతో, ప్రకాశిస్తూ, క్షేత్రం నుంచి నడుస్తున్నవాడిని చూశాను. అతన్ని పట్టుకోలేదు; అతను నిజంగా పుట్టాడు. ఈ పాండురవర్ణ యువతులు తల్లులయ్యారు. పశువులలో ఉన్నవారిలో నా మహనీయులు ఎవరు? అడవిలో కూడా కాపలాదారు ఉన్నవారు. అతన్ని తీసుకున్నవారు విడిచిపెట్టాలి; జ్ఞాని పశువుల జననాన్ని తెలుసును; అతను మన దగ్గరికి రావాలి. శత్రువులు రాజును, ప్రజలను పోషించేవాడిని, మానవుల్లో నివాసంగా ఉంచారు; అత్రి ప్రార్థనలు అతన్ని విడుదల చేయాలి. దూషించేవారు తామే దూషింపబడాలి. శునఃశేపుడు కూడా యజ్ఞస్థంభానికి బందించబడి ఉండి, తినివేయబడక, విడుదలయ్యాడు. అలాగే, అగ్నే! నీవు మమ్మల్ని ఈ బంధనాల నుంచి విడుదల చేయు, ఓ జ్ఞానహోతా! నీవు ఇక్కడ కూర్చుంటూ మమ్మల్ని కాపాడు. ఇలా, ఋగ్వేద మంత్రాల ప్రకాశంలో, దేవతలు, ప్రకృతి, యజ్ఞం, ఘృతప్రవాహాలు, అగ్ని—all పరస్పర సంబంధంతో, పరమార్థాన్ని బోధిస్తూ, మనల్ని శ్రేయస్సు వైపు నడిపించాయి.