ఒకప్పుడు, అగ్ని దేవుడు, సర్వజ్ఞుడు, ధర్మపరాయణులను కాపాడుతూ, దుష్టశక్తుల నుండి రక్షణ కలిగించాడు. ఆయన దయతో, స్వార్థం లేని రక్షకులు చీకటిని చూసి, పాపాల నుండి ప్రజలను కాపాడారు. అగ్ని దేవుడు, సద్గుణాలవాళ్లను రక్షిస్తూ, దురాశతో నిండిన శత్రువులు వారిపై విజయం సాధించలేకపోయారు. అగ్ని స్వామి! నీ సహాయంతో, నీ రక్షణతో, నీ మార్గదర్శకత్వంలో మేము సంపదను పొందగలుగుతాము. నిజమైనదైనా, అబద్ధమైనదైనా శాపాలను తొలగించు. నీ ఆధారంతో మేము నిర్భయంగా కార్యాచరణ చేయగలుగుతాము. ఈ అగ్ని ప్రదీప్తిలో మేము యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తున్నాము. మేము పాడిన స్తోత్రాన్ని ఆమోదించు. అసూయగలవారు, దురుద్దేశ్యపరులు, మోసగాళ్ళ నుండి మమ్మల్ని రక్షించు. మహానుభావుడా! మాకు మిత్రుడివి. మేమంతా ఏకచిత్తిగా, దాతృత్వం కలిగిన, వైశ్వానరుడైన అగ్ని దేవుని మహాత్మ్యాన్ని స్తుతిస్తూ ఆరాధించుదాం. ఆయన రెండు లోకాలను నిలబెట్టే వాడని, మేము శక్తివంతమైన, దృఢమైన వాక్యాలతో ఆయనను మద్దతు ఇస్తాం. దేవతలచే స్వయంగా పోషించబడే అగ్ని ప్రసాదాన్ని, మానవుడైన నేను పొందాను. దయచేసి, దాన్ని తక్కువగా అంచనా వేయకండి. విందు కోసం, అమరుడైన, జ్ఞానవంతుడైన, పరాక్రమశాలి అగ్ని వైశ్వానరుడు, మాకు సహాయంగా ఉన్నాడు. ఈ అగ్ని, రెండు రెట్లు ఎత్తైన వాడు, పదును గల జ్వాలలతో, సహస్రప్రవాహాలతో గోవుల దారి తెలుసుకుంటూ, నాలో ఓ ప్రేరణాత్మక భావనను ప్రకటించాడు. పదునైన దవడలతో, జ్వలించు అగ్ని, దాతృత్వగుణంతో ప్రకాశించాడు. వరుణుని పరిమితిని, మిత్రుని ధర్మాన్ని ఎవరు తగ్గిస్తారో వారిని అగ్ని సంహరిస్తాడు. అన్యోన్యభావం లేని స్త్రీలు, శత్రుత్వభావంతో ఉన్న భార్యలు, తల్లులు—ఈ విధంగా, దుష్టులు, అసత్యవాదులు, మోసపూరితులు, అగాధమైన దారిని సృష్టించారు. అగ్ని! ఇది నీకోసం నేను పాడిన చిన్న, ప్రకాశవంతమైన స్తోత్రం—దయచేసి, ఇది భారంగా అనిపించకూడదు. నీ ఏడుగుణ శక్తితో, విస్తృతమైన, స్థిరమైన, లోతైన, శక్తివంతమైన వెన్నెముకను స్థాపించావు. ఈ ఆధారంపై, ఒకే ఆలోచన, ఒకే సంకల్పం మా స్తోత్రాన్ని పవిత్రం చేయాలి. చక్కగా మచ్చలతో ఉన్న దువ్వెనపై, ముందుభాగంలో, ప్రకాశవంతమైన రూపాన్ని ప్రతిష్టించారు. నా మాటల్లోని రహస్యాన్ని గురించి ఏమి చెప్పాలి? మేధావులు దాన్ని గుప్తంగా భావిస్తారు. గోవుల నుండి నీరు ఎలా వదులుతుందో, అలా ప్రియమైన రూపం, ప్రథమమైన పాదం దూరమవుతుంది. మహత్తరమైన, విశాలమైన ఆ రూపాన్ని, ఆవు, ఉషస్సుతో కలసి, పురాతనంగా అనుసరిస్తుంది. సత్యమార్గంలో ప్రకాశిస్తూ, గుప్తంగా, వేగంగా అది గ్రహించబడింది. ఆ తర్వాత, ప్రకాశిస్తూ, తల్లిదండ్రులను అనుసరించి, మచ్చలతో ఉన్న దాని వెనక నడిచాడు. తల్లి స్థానంలో, అతి ఉన్నత స్థానంలో, ఆ వృషభపు నాలుక, ప్రకాశవంతమైన, భక్తితో నిండినదిగా స్థిరపడింది. జాతవేదా అగ్ని! భక్తితో, స్తోత్రంతో, నేను సత్యాన్ని అన్వేషిస్తూ అడుగుతున్నాను—ఇక్కడ ఉన్నదంతా, ఆకాశంలో ఉన్నదైనా, భూమిపై ఉన్నదైనా, నీదే. మాకు ఏ సంపద, ఏ విలువైన వస్తువు దక్కుతుంది? జాతవేదా! నీవే చెప్పు. అతని పరమ, గుప్తమైన మార్గం—మేము చేరని ఆ పాదం ఏది? ఏ పరిమితి, ఏ కార్యం, ఏ అనుగ్రహం మాకు త్వరగా విజయాన్ని ఇస్తుంది? అమరుల భార్యలు, ప్రకాశవంతమైన ఉషస్సులు తమ వర్ణాన్ని మాకు ఎప్పుడు ప్రసరింపజేస్తారు? అసత్యమైన, బలహీనమైన, మోసపూరితమైన మాటలు పలికే వారు, అర్పణతో తృప్తి పొందని వారు, అగ్ని సమక్షంలో ఏమి మాట్లాడతారు? ఆయుధాలు లేని వారు కలిసి కూర్చొని ఆలోచించాలి. ఈ ప్రదీప్త, మహాశక్తివంతుడైన, దాతృత్వవంతుడైన అగ్ని ప్రభావంతో ఇంటి ముఖం ప్రకాశిస్తుంది. మెరిసే వస్త్రాలను ధరించి, అందమైన రూపంతో, ధనాధిపతిలా, అనేక వరాలను ప్రసాదిస్తాడు. అగ్ని! యజ్ఞానికి అర్చకుడవై, లేచి నిలబడి, ఆహుతిని స్వీకరించు. నీవు మా స్తోత్రాలన్నింటినీ గ్రహించేవాడవు. నీవే మా ఆలోచనలకు ప్రేరణ. నిస్సందేహంగా, అగ్ని అర్చకుడు, గోత్రాలలో కూర్చున్నాడు. సభల్లో మృదువుగా, జ్ఞానంతో ప్రకాశిస్తూ, సూర్యునిలా తన కాంతిని పైకి ఎత్తాడు. పొగలా ఆకాశానికి వ్యాపించాడు. దాతృత్వంతో, ఘృతం అర్పణతో, దేవతల కోసం కుడివైపున కదులుతూ, అగ్ని ముందుకు సాగాడు. పుట్టిన వెంటనే, పరాక్రమవంతుడైన వృషభుడు, సంపన్నుడిగా, పశువులను సిద్ధం చేశాడు. దర్భపై అగ్ని వెలిగినప్పుడు, నేరుగా నిలబడి, యజ్ఞాన్ని ఆనందిస్తూ, అగ్ని పశుపాలకుడిలా ప్రదక్షిణ చేస్తూ, మూడింటి ఆసనాన్ని అధిరోహించి, దేవతలవైపు విస్తృతంగా కదులుతాడు. తన స్వరూపంతో, మిత్రుడిలా, అర్చకుడైన అగ్ని చుట్టూ తిరుగుతూ, మృదువుగా, మధురంగా మాట్లాడుతూ, యజ్ఞానికి నిబద్ధుడై ఉంటాడు. అతని జ్వాలలు వేగంగా పరిగెత్తే గుర్రాల్లా పరుగెడతాయి. అగ్ని జ్వలించగానే, సమస్త జీవులు భయపడతాయి. అగ్ని! నీవు సుందరమైన ముఖంతో, స్పష్టమైన దృష్టితో, భయానకమైన వాటిలోనూ, వైవిధ్యభరితమైన వాటిలోనూ అందంగా ఉన్నావు. నీ జ్వాల చీకటిని అధిగమిస్తుంది; బూడిద లేదా పొగ నీ దేహాన్ని మసకబారచవు. నిన్ను ఎవ్వరూ ఆపలేరు—తండ్రి, తల్లి, సృష్టికర్త కూడా కాదు. అప్పుడు, మిత్రుడిలా, శుద్ధుడైన అగ్ని, మానవ సమూహాల్లో ప్రకాశిస్తాడు. పదివురు సహోదరీలు, కలిసి నివసిస్తూ, మానవ సమూహాల్లో అగ్నిని ఉత్పత్తి చేశాయి. పదును గల దంతంలా, మెరిసే గొడ్డలిలా, అతను తక్షణమే ఉత్తేజితుడవుతాడు. అగ్ని! నీవి ఆ పింగళవర్ణపు, ఘృతంతో అలంకరించబడిన, ఎర్రని, నేరుగా ఉన్నవే. నీవు అద్భుతుడవు. అవి నిన్ను దేవతలవద్దకు పిలిచాయి. నీ స్నేహితులు, బలమైనవారు, అలసిపోని వారు, అగ్ని! ప్రకాశవంతమైన కాంతితో కదులుతారు. వారు గర్వంగా, లక్ష్యాన్ని వెతుకుతూ, మారు తుల్లుల్లా గర్జిస్తూ, ఆకాశంలో విహరిస్తారు. నీ కోసం స్తోత్రాన్ని రాసారు, ప్రణాళికను సిద్ధం చేశారు, పాడారు, క్రమంగా యజ్ఞాలను నిర్వహించారు. మానవులు అగ్ని అర్చకుడిగా కూర్చోబెట్టి, ప్రేరణతో, నీ స్తుతిని పాడుతూ ఆరాధించారు. ఇక్కడ, సృష్టికర్తలు అగ్ని దేవుని మొదటి అర్చకుడిగా ప్రతిష్టించారు. ఆయన యజ్ఞానికి అర్హుడు, స్తోత్రాలకు పాత్రుడు. భృగువులు, నైపుణ్యంతో, అరణ్యాల్లో అగ్ని దేవుని వెలిగించి, ప్రజలందరిలో అద్భుతుడిగా నిలిపారు. అగ్ని! దేవతలతో నీ బంధం ఎప్పుడు ప్రకాశిస్తుంది? మానవులు నిన్ను గోత్రాల్లో ప్రతిష్టించి, స్తోత్రపూర్వకంగా ఆరాధించుతున్నారు. ధర్మమార్గాన్ని చూసే, జ్ఞానవంతుడైన అగ్ని, ఆకాశాన్ని వలయాల్లా కప్పుకున్నట్టు, అన్ని యజ్ఞాలను క్రమబద్ధీకరించి, ప్రతి ఇంటిలో ఆనందాన్ని కలిగించే వాడవు. వివస్వత్కు సందేశవాహకుడైన వేగవంతుడు, ప్రజలందరూ స్వీకరించిన వాడు. భృగువులు, నైపుణ్యంతో, ప్రజలందరిలో ప్రకాశవంతుడైన అగ్నిని స్వీకరించారు. ఆయనను మానవ అర్చకుడిగా, జ్ఞానవంతుడిగా, పవిత్రమైన జ్వాలలతో, యజ్ఞానికి అర్హుడిగా, ఏడు నివాసాల్లో ప్రతిష్టించారు. ఆయన, నిత్యమాతృకల్లో, అరణ్యంలో, పిలవబడే వాడిగా, ఆశ్రయంగా ఉన్నాడు. అద్భుతుడు, దృశ్యమానుడు, రహస్యంగా స్థాపించబడి, సర్వజ్ఞుడు, ఎప్పుడూ వెతికే వాడు. ఉద్భిదం నుండి వేరుచేసినప్పుడు, దానిలో సత్యమైన పాలను ప్రవహింపజేశారు. దేవతలు, అగ్ని మహిమను భక్తితో వెలిగించి, యజ్ఞప్రదాతగా, నిత్యంగా యజ్ఞానికి నిబద్ధుడుగా నిలిపారు. యజ్ఞదాతల కార్యాలను తెలుసుకునే అగ్ని, జ్ఞానవంతుడిగా, ఆకాశభూములను పూర్తిగా గ్రహించాడు. సందేశవాహకుడిగా, విశాలంగా, పరమాకాశం నుండి, ఆకాశద్వారాలను బాగా తెలిసిన వాడవు. నీ రూపాలు నల్లగా, ముఖాలు ప్రకాశవంతంగా ఉంటాయి. నీ జ్వాలలు విశిష్టంగా కదులుతాయి. గర్భాన్ని ఉంచినప్పుడు, పుట్టిన వెంటనే నీవు సందేశవాహకుడవుతావు. కొత్తగా పుట్టిన అగ్నిలో, అతని జ్వాల గాలిని అనుసరిస్తూ, అతని శక్తి కనిపిస్తుంది. దారులను ఎంచుకుని, పదునైన నాలుకను ఎంచుకుని, బలమైన ఆహారాన్ని కూడా తన దవడలతో భక్షిస్తాడు. మూడు విధాలుగా ఆహారం తీసుకొని, మూడు రెట్లు శక్తిని పొంది, మహాశక్తివంతుడైన అగ్ని, త్రివిధ సందేశవాహకుడవుతాడు. గాలిప్రియుడితో కలసి, ఎప్పుడూ చురుకుగా ఉండి, వేగవంతుడిని ఉత్తేజింపజేస్తాడు, ముందుకు నడిపిస్తాడు. ఇలా, అగ్ని మహిమ, ఆయన యజ్ఞమార్గం, ప్రజలకు రక్షణ, సంపద, జ్ఞానం, సమృద్ధిని ప్రసాదిస్తూ, దేవతల సందేశాన్ని మానవలోకానికి తీసుకువచ్చాడు.