ఒక కాలంలో, ఋషులు, ప్రజల రక్షణకోసం, అగ్నిదేవుని ప్రార్థిస్తూ ఇలా అనారు: "ఓ అగ్నిదేవా! మీరు మీ దూతలను పంపించండి, వేగవంతంగా ఉండండి, మా జనాన్ని కాపాడే అపరాజేయుడిగా నిలవండి. ఎవరైనా దూరం నుంచి గానీ, సమీపం నుంచి గానీ, మనపై దుష్టంగా మాట్లాడితే, వారు మాకు హాని చేయనీయకండి." "మీరెత్తి నిలబడి, మీ తేజస్సుతో విరుచుకుపడి, శత్రువులను పారదోర్లండి. ఎవరు మనపై శత్రుత్వాన్ని కలిగిస్తారో, ఆ శత్రువులను పొడి కట్టెలమాదిరిగా కాల్చివేయండి." "మీరు న్యాయంగా ఉండి, మాకు రక్షణగా, దైవశక్తులను వెల్లడించండి. మాంత్రికుల బలాన్ని తగ్గించండి, బంధువులైనా కాని, బంధువులు కాని, శత్రువులను నాశనం చేయండి." "ఏవాడు మీ ఆశీస్సును కోరుతూ, ప్రార్థన మార్గాన్ని అనుసరిస్తాడో, అతడు మీ కృపను పొందుతాడు. అతనికి ప్రతిదినం ప్రకాశవంతమైన దినాలు, సంపదలు దక్కుతాయి. మహనీయులు అతని కోసం దూర ప్రాంతాలను కాంతిమంతం చేస్తారు." "మీరు పూజలను, స్తోత్రాలను అర్పిస్తూ, నిత్యం మీను సంతుష్టిపరిచే వాడు, ఓ అగ్నిదేవా, సౌభాగ్యవంతుడవుతాడు, దానశీలుడవుతాడు. అతని ఇంట్లో, జీవితంలో అభివృద్ధి కలుగుతుంది. అతనికి సర్వ శుభాలు, కాంతివంతమైన దినాలు, కలిసివస్తాయి." "మీ దయను గొప్పగా, గాఢంగా నేను స్తుతిస్తున్నాను. ఈ స్తోత్రం మీతో పాటు చిరకాలం నిలవాలని కోరుకుంటున్నాను. మేము ఉత్తమమైన కాళ్లుగల గుర్రాలు, అద్భుత రథాలతో మిమ్మల్ని ఆరాధించాలి. ప్రతిదినం మేము అధికారాన్ని కాపాడుకుంటూ, మిమ్మల్ని గౌరవించాలి." "ఇక్కడ, మీరు సమృద్ధిగా నివసించండి, ప్రతిరోజూ ఉదయం సాయంత్రం మాకు దగ్గరగా రండి. మేము ఆనందంతో, ఉల్లాసంగా మీ సేవ చేయాలి. మీ తేజస్సుతో మేము ప్రజల్లో నిలబడాలి." "ఎవరు మీకు ఉత్తమ గుర్రాలు, బంగారం, సంపదతో నిండి ఉన్న రథాన్ని సమర్పిస్తారో, వారిని మీరు రక్షకుడిగా, మిత్రుడిగా మారతారు. మానవుల ఆతిథ్యాన్ని ఆనందించే వారికి మీరు సహాయపడతారు." "బంధుత్వ పదాలతో, గొప్పతనపు బంధాలను నేను విప్పుతున్నాను. ఈ విధంగా నా తండ్రి గౌతముని వంశాన్ని అనుసరిస్తున్నాను. ఓ హోతా, యువ అగ్నిదేవా, మా ఇంటి అధిపతీ, ఈ మాటల అర్థాన్ని మీరు గ్రహించండి." "ఏకాగ్రత, వేగం, మానసిక శక్తి, అలసట లేని కృషి, ద్వేషం లేని మనస్సు, అప్రమత్తత—ఇలాంటి కాపాడేవారు, ఓ అగ్నిదేవా, మమ్మల్ని హాని నుండి రక్షించుగాక." "ఆ కాపాడేవారు, స్వార్థం లేకుండా, చీకటిని చూడగలిగినవారు, దుష్టత నుండి రక్షించబడ్డారు. మీరు, సర్వజ్ఞుడై, ధర్మకార్యులు చేసే మంచిని కాపాడారు. దురాశపడి, శత్రుత్వంతో ఉన్న వారు వారిని జయించలేకపోయారు." "మీరు మిత్రుడిగా, రక్షకుడిగా ఉండగా, మీ మార్గదర్శనంతో మేము ధనాన్ని సంపాదించాలి. నిజమైనా, అబద్ధమైనా శాపాలను తొలగించండి. మీ ఆశ్రయంతో మేము నిర్భయంగా కార్యాచరణ చేయగలుగుతాము." "ఈ అరణిలో, అగ్నిదేవా, మేము పూజ చేస్తున్నాము. మేము మీకు స్తోత్రాన్ని సమర్పిస్తున్నాము. అసూయగలవారిని కాల్చివేయండి. మమ్మల్ని మోసగాళ్ల నుండి, ద్వేషగాళ్ల నుండి కాపాడండి. మీరు మహానుభావుడికి మిత్రుడవు." "ఒకతిగా మనసుతో, మేము వైశ్వానరుడైన అగ్నిని, దానశీలుడిని, గొప్ప స్తుతులతో పూజిద్దాం. అతడిని, రెండు లోకాలను కాపాడే అగ్నిని, బలమైన, అక్షయమైన మాటలతో మద్దతు ఇస్తాం." "దేవుడు, స్వయంభూవైన అగ్ని, మాకు ఇచ్చిన వరాన్ని నీచంగా చూడకండి. గృత్సువు వంటకోసం, అజరామరుడైన, జ్ఞానవంతుడైన, వైశ్వానరుడైన, వీరుడైన అగ్నిని ఆహ్వానించండి." "అతడు, ద్విగుణమైన, మహత్తరమైన, పదివేల ప్రవాహాలున్న బలవంతుడు. అతడు, ఆవు రహస్య మార్గాన్ని తెలిసిన అగ్ని, నాకు ఈ ప్రేరణను ప్రకటించాడు." "అగ్ని, పదునైన దవడలతో, దహనశక్తితో, దయామయుడై ప్రకాశించాడు. ఎవరు వరుణుని అధికారాన్ని, మిత్రుని ధర్మాన్ని తగ్గిస్తారో, వారిని అగ్ని నాశనం చేస్తాడు." "సోదరీమణులు లేని స్త్రీలు, విభేదించిన భార్యలు, కలహపడే తల్లులు, అబద్ధవాదులు, పాపాత్ములు—ఇలాంటి వారు ఈ లోతైన మార్గాన్ని సృష్టించారు." "ఇది, అగ్నిదేవా, మీకోసం నా చిన్న, ప్రకాశవంతమైన స్తోత్రం. ఇది మీకు భారంగా అనిపించకూడదు. మీరు మీ ఏడుగుణ శక్తితో విశాలమైన, స్థిరమైన, లోతైన, బలమైన పీఠాన్ని స్థాపించారు." "దీనిపై మనం ఒక్కటిగా ఆలోచించాలి, ఒకే సంకల్పంతో, హృదయశుద్ధితో ఈ స్తోత్రాన్ని పరిశుద్ధం చేయాలి. ఆ మచ్చలున్న ఆవు చర్మంపై, ముందు వరుసలో, ప్రకాశవంతమైన రూపం ప్రతిష్టించబడింది." "నా ఈ మాటల్లో ఏమి చెప్పబడింది? ఇది రహస్యంగా నిలిపినది. జ్ఞానులు దీన్ని మరుగున ఉన్నదిగా చెబుతారు. ఆవుల నుంచి నీరు ఎలా పోతుందో, ప్రేమించదగిన రూపం, ముందస్తు పాదం అలాగే దూరమవుతుంది." "ఇది నిజంగా గొప్పది, విశాలమైనది. ఆవు, ఉదయంతో కూడి, ఈ పురాతన మార్గాన్ని అనుసరిస్తుంది. సత్యమార్గంలో ప్రకాశిస్తూ, మరుగున ఉన్నది, వేగవంతుడైన అగ్ని దాన్ని త్వరగా గ్రహించాడు." "అప్పుడు, ప్రకాశిస్తూ, తన తల్లిదండ్రులను అనుసరించాడు. మచ్చలున్న అందమైన రహస్యాన్ని అనుసరించాడు. తల్లి స్థానంలో, అతి ఉన్నత స్థానంలో, ఆ ఎద్దు నాలుక, ప్రకాశవంతమైన, భక్తితో కూడినది, స్థిరంగా ఉంది." "ఓ జాతవేదా, నేను సత్యాన్ని, భక్తితో, స్తుతితో అన్వేషిస్తూ అడుగుతున్నాను—ఇది ఏమిటి? భూమిలో, ఆకాశంలో ఉన్న సర్వ సంపద మీకే. మీరు అన్నింటిని కలిగి ఉన్నారు." "మాకు ఏ సంపద, ఏ విలువైనది దక్కుతుంది? మీ రహస్యమైన, ఉన్నతమైన మార్గం ఏమిటి? మేము చేరని మీ ఆ అడుగు గుర్తు ఏమిటి?" "ఏ సరిహద్దు, ఏ కార్యం, ఏ కృప? మేము పందెంలో గెలిచే వారు లాగా, త్వరగా విజయం సాధించాలంటే? ఎప్పుడు అమరుల భార్యలు, ప్రకాశవంతమైన ఉదయాలు, తమ కాంతిని మాపై ప్రసరించతాయో?" "అబద్ధమైన, బలహీనమైన, మోసపూరితమైన మాటలు మాట్లాడేవారు, బలి ద్వారా తృప్తి చెందని వారు, ఇక్కడ ఏమి అంటారు, అగ్నిదేవా? ఆయుధాలు లేని వారు ఒకచోట కూర్చుని చర్చించాలి." "ఈ ప్రదీప్తమైన, మహత్తరమైన, దానశీలుడైన అగ్ని కాంతితో ఇంటి ముఖం ప్రకాశిస్తుంది. మెరిసే వస్త్రాలు ధరించి, అందమైన రూపంతో, సంపదల యజమాని లాగా, అనేక వరాలు ప్రసాదిస్తూ, వెలుగుతాడు." "ఓ అగ్నిదేవా, మా యజ్ఞానికి హోతాగా మీరు లేచి నిలబడి, న్యాయంగా, ఆరాధనకు అర్హుడిగా ఉండండి. మీరు మా స్తోత్రాలను గ్రహించగలిగే జ్ఞానవంతుడవు. మీరు మా ఆలోచనలకు ప్రేరణను ఇస్తారు." "తప్పులేని హోతా, అగ్ని, గోత్రాలలో కూర్చున్నాడు. సభల్లో మృదువుగా, జ్ఞానంతో ఉన్నాడు. అతని కాంతి సూర్యునిలా పైకి ఎగసింది. పొగలా ఆకాశాన్ని తాకింది." "దానశీలుడై, ఘృతంతో అభిషేకించబడిన వాడు, దేవతల కోసం కుడివైపుగా కదిలాడు. నూతనంగా పుట్టిన, బలమైన ఎద్దు లేచి నిలబడ్డాడు. పుష్టిగా ఉన్న అతడు పశువులను సిద్ధం చేశాడు." "పెదవి మీద దర్భపైన అగ్ని వెలిగించబడినప్పుడు, న్యాయమైన హోతా, యజ్ఞంలో ఆనందిస్తూ నిలుస్తాడు. అగ్ని, గోపాలకునిలా, ప్రదక్షిణంగా తిరుగుతూ, త్రిభువనాసనం అధిరోహించి, విస్తృతంగా దేవతల వైపు కదిలాడు." "తన స్వరూపంతో, మిత్రుడిగా, హోతా అగ్ని, మృదువుగా, మధురంగా మాట్లాడుతూ, న్యాయబద్ధంగా పరిభ్రమిస్తాడు. అతని జ్వాలలు వేగవంతమైన గుర్రాల్లా పరుగెడతాయి. అతడు ప్రబలిస్తే, సమస్త జీవులు భయపడతాయి." "అగ్ని, మీరు సుందరమైన ముఖంతో, స్పష్టమైన దృష్టితో, భయంకరమైన, విచిత్రమైన వాటిలో అందంగా వెలుగుతారు. మీ జ్వాల చీకటితో అడ్డుకోబడదు. బూడిద, పొగ మీ శరీరాన్ని మచ్చపెట్టవు." "మీ జననం ఎవరూ ఆపలేరు—తండ్రి, తల్లి, సృష్టికర్త కూడా కాదు. ఇప్పటికీ ఎవ్వరూ ఆపలేరు. ఆ సమయంలో, మిత్రునిలా, పవిత్రుడైన అగ్ని, మానవ గోత్రాలలో ప్రకాశించాడు." "ఐదు జంటల సోదరీమణులు, కలిసి నివసిస్తూ, అగ్నిని మానవ గోత్రాలలో ఉత్పత్తి చేశారు. అతడు పళ్ళు వంటి పదునైనవాడు, మెరిసే గొడ్డలిలా, వేగవంతుడై, పదునైన అంచుతో కలవరించేవాడు." "మీవే, అగ్నిదేవా, అవి—పసుపు రంగు, ఘృతంతో అభిషేకించబడిన, ఎర్రని, నేరుగా ఉన్నవారు. అవి నేరుగా ఉన్న జడలతో, బలవంతులు, అద్భుతంగా దేవతలను పిలిచాయి." "మీ మిత్రులు, బలవంతులు, అలసట లేని వారు, అగ్ని, ప్రకాశవంతమైన కాంతితో కదిలారు. వారు గాండ్రించి, లక్ష్యాన్ని వెతుకుతూ, గర్వంతో, మరుతుల వలె, ఆకాశంలో విహరించారు." "మీ కోసం, అగ్ని, స్తోత్రం రచించబడింది. కీర్తన, గానం సమర్పించబడింది. కర్మలు క్రమంగా నిర్వహించబడ్డాయి. మానవులు, ప్రేరణతో, మిమ్మల్ని హోతాగా కూర్చోబెట్టి, స్తుతిస్తూ ఆరాధించారు." "ఇక్కడ, మొదటి హోతా, సృష్టికర్తలు ప్రతిష్ఠించారు. అతడు యజ్ఞానికి అర్హుడు, స్తుతికి పాత్రుడు. భృగువులు, నైపుణ్యంతో, అరణ్యంలో వెలిగించి, ప్రజలందరిలో అద్భుతంగా ప్రకాశించేవాడు." ఇలా ఋషులు, ప్రజలు అగ్నిదేవుని కీర్తిస్తూ, ఆయన్ను తమ యజ్ఞాలలో, జీవితాలలో, రక్షకుడిగా, మిత్రుడిగా, సంపద ప్రసాదించేవాడిగా ఆహ్వానించారు. అగ్నిదేవుడు, వారి ప్రార్థనలకు స్పందించి, ధర్మాన్ని, వెలుగును, సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదిస్తూ, శత్రువులను సంహరిస్తూ, మంచిని కాపాడుతూ, ప్రజలకు శుభం కలిగించాడు.