ఒకప్పుడు, ఋషులు తమ హృదయాలలోని భక్తితో అగ్నిదేవుని ప్రార్థిస్తూ ఇలా అన్నారు: “ఓ స్వయం ప్రకాశమానుడా, మేము నీ కార్యాలను పూర్తిగా చేయలేకపోయాము. అయినా, మేము సత్యంలోకి, ప్రకాశవంతమైన ఉదయాల లోనికి ప్రవేశించాము. ఎన్నో రూపాలుతో, శుద్ధుడైన, ఎప్పటికీ నూతనుడైన అగ్నీ, దేవతలకు మధురమైన కంటిగా నీవు వెలుగుతావు. ఓ అగ్నీ, జ్ఞానవంతుడా, మేము నీకు ఈ స్తోత్రాలను అర్పించాము. వాటిని ఆమోదించు. నీవు ప్రకాశించు, మాకు ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించు, గొప్ప ధనాన్ని దయచేయు, అనేక వరాల దాతవు నీవు. ఋత్విజుల రాజైన రుద్రుడు, రెండు లోకాల యజ్ఞపు యాజమానుడైనవాడు, ఇక్కడకు రమ్మని పిలిచారు. పురాతనుడైన, స్వర్ణవర్ణుడైన అగ్నిని, వజ్రధారి దేవునికి సహాయకుడిగా చేసుకోమని కోరారు. నీ కోసం మేము ఈ ఆసనాన్ని సిద్ధం చేసాము—ఇది భార్య భర్త కోసం అలంకరిస్తున్నట్టు ఉంది. నీవు చుట్టూ ఉన్నవారితో కలిసి సమీపించి, కూర్చో. నీ మంగళకరమైన, అనుగ్రహభావనలతో మాపై దృష్టి పెట్టు. ఎప్పటికీ తృప్తి చెంది పోని, శ్రద్ధతో ఉన్న అగ్నీ, నీకు నేను నా స్తుతిని సమర్పిస్తున్నాను. అమరుడైన దేవుడు నీవు, మధురమైన సారం పిండే శిలను పోలి నీను పిలుస్తున్నాను. ఈ కార్యంలో, ఓ అగ్నీ, నీవే మాకు మాధ్యస్థుడవు. నీవు సత్యాన్ని తెలుసుకున్నవాడవు, స్వయంగా నడిపించుకున్నవాడవు. నీ యజ్ఞగీతాలు ఎప్పుడెప్పుడు పాడబడతాయో, స్నేహాలు నీ ఇంటిలో ఎప్పుడెప్పుడు వాసం చేస్తాయో తెలియదు. ఓ అగ్నీ, మేము వరుణునితో ఎలా మాట్లాడాలి? ఆకాశంతో ఎలా మాట్లాడాలి? మిత్రుడైన మిత్రునితో, భూమితో ఎలా సంభాషించాలి? అర్యమన్, భగతో ఎలా? ధీశ్ణ్య దేవతలతో, వేగవంతుడైన వాయుతో ఎలా మాట్లాడాలి? దూరప్రయాణికులైన అశ్వినులతో ఎలా? మానవహంతకుడైన రుద్రునితో ఎలా సంభాషించాలి, ఓ అగ్నీ? పోషకుడైన పూషణ్తో, దయార్ద్రుడైన రుద్రునితో, విస్తీర్ణమైన విష్ణువుతో, మహోన్నతుడైన శర్వతో ఎలా మాట్లాడాలి, ఓ అగ్నీ? అమరులైన మరుత్గణంతో, మహోన్నతుడైన సూర్యునితో ప్రశ్నించబడినపుడు ఎలా మాట్లాడాలి? జన్మను తెలిసినవాడవు కాబట్టి, ఓ అగ్నీ, మహత్తరమైన అదితికి సమాధానం చెప్పు, స్వర్గసిద్ధిని సాధించేందుకు. ఓ అగ్నీ, నీకోసం సత్యాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని, పాలు, మధురమైన నైవేద్యంతో యజ్ఞం నిర్వహించబడుతుంది. చీకటిలో ఉన్నది కూడా ప్రకాశవంతుడి వల్ల పోషించబడుతుంది. ఆమె తన భర్తచేత పాలు పోసుకుంటోంది. ఓ అగ్నీ, సత్యబలంతో, యోజించని ఎద్దు కూడా వెనుకనుండి పాలు పొందుతాడు. కదలకుండా ఉండి, ఇద్దరు స్నేహితులతో కలిసి తిరుగుతూ, ఆ ఎద్దు చిత్తడైనదానినుండి ప్రకాశవంతమైన పాలను వెలికితీసాడు. సత్యబలంతో, అంగిరసులు పర్వతాన్ని పగలగొట్టి, ఆవులతో సంతోషించారు, ఉదయాన్ని చుట్టుముట్టారు. మానవులు ఆమెను చుట్టుముట్టగా, ఆమె వెలుగు ప్రసరించి, అగ్నిలో వెలుగు జన్మించింది. దైవికమైన, అమరమైన, కలుషితములేని జలాలు, తేనె తీపితో, అలలతో, అశ్వాలు తమ పథాన్ని అనుసరించినట్లు, ఆసనానికి ప్రవహించేందుకు సిద్ధమయ్యాయి. పరుల ఆశ్చర్యాన్ని, ఇంటి ఆవులను, పొరుగువారి ధనాన్ని మేము కోరుకోము. అగ్నీ, మేము అన్నదమ్ముల కపటపు ఋణాన్ని, స్నేహితుని నైపుణ్యాన్ని లేదా శత్రువు బలాన్ని అంగీకరించము. ఓ అగ్నీ, నీ రక్షణలతో మమ్మల్ని రక్షించు. సంతోషంగా, ఆయుధాలతో అలంకరించి, మాకు ఆనందాన్ని తీసుకురావు. దుర్మార్గులను ఎదుర్కొని, విరుచిపెట్టు; పెరిగిన దయ్యాన్ని కూడా నాశనం చేయు. ఈ స్తోత్రాలతో, ఓ అగ్నీ, దయ చూపించు. నా గీతాలతో ఈ నివేదనలను తాకుము, వీరుడా. అంగిరసుల ప్రార్థనల్ని కూడా స్వీకరించు; నీ దివ్య ఆశీర్వాదం నీతో పాటు వృద్ధిపొందాలని కోరుకుంటున్నాము. ఓ అగ్నీ, ప్రబుద్ధ సృష్టికర్త నీకు అన్ని మార్గాలను, గూఢమైన మాటలను తెలియజేశాడు. కవుల భావనలు, కవిత్వాన్ని, ప్రేరణతో కూడిన గీతాలను నేను స్తుతిస్తున్నాను. ఓ అగ్నీ, విశాలమైన భూమిలా మార్గాన్ని సిద్ధం చేసి, ఏనుగు మీద రాజునిలా ముందుకు సాగు. నీ సహచరులతో కలిసి మార్గాన్ని అనుసరించి నిలబడి, నీ అగ్నిజ్వాలలతో రాక్షసులను సంహరించు. నీ చిటపటలు వేగంగా ఎగిరిపోతూ, ప్రతిచోటా తాకుతూ, ఉగ్రంగా వెలుగుతుంటాయి. ఓ అగ్నీ, నీ వేడితో పురుగులను కాల్చివేయి, చెదరగొట్టు. నీ గూఢచారులను పంపు, వేగవంతుడవు, ప్రజల రక్షకుడవు, అపరాజేయుడవు అవు. దూరానో సమీపానో మాకు అపకారం చేయదలచినవారెవ్వరూ మాకు హాని చేయనీయవు, ఓ అగ్నీ. ఓ అగ్నీ, లేచి నిలబడి, విస్తరించు; నీ పదునైనదానితో శత్రువులు పారిపోవాలి. మాకు వ్యతిరేకంగా శత్రుత్వాన్ని కలిగించినవారిని, పొడి కలపను కాల్చినట్టు కాల్చివేయు. నీవు నల్లగా నిలబడి, మన కోసం ప్రతిఘాతం ఇవ్వు, నీ దివ్యశక్తులను ప్రదర్శించు, ఓ అగ్నీ. మాంత్రికుల శక్తిని తగ్గించు, బంధువులను, అబంధువులను సంహరించు, శత్రువులను నాశనం చేయు. నీ దయను తెలుసుకున్నవాడు, నీను ప్రార్థించేందుకు మార్గాన్ని అనుసరించినవాడు, అతనికి ప్రతిరోజూ ప్రకాశవంతమైన దినాలు, ఐశ్వర్యం ప్రసరించును. మహానుభావులు దూర ప్రాంతాలకూ వెలుగునిస్తారు. నిన్ను నిరంతరం నివేదనలతో, స్తోత్రాలతో సంతుష్టిపరిచే వాడు, ఓ అగ్నీ, ధన్యుడవుతాడు, దాతవుతాడు. అతడు తన జీవితంలో, ఇంటిలో అభివృద్ధి చెందుతాడు; అతనికి అన్ని శుభదినాలు, ఆశీర్వాదాలు చేరతాయి. నేను నీ దయను గొప్ప స్వరంతో స్తుతిస్తున్నాను; ఈ గీతం నీతో పాటు వృద్ధిపొందాలని కోరుకుంటున్నాను. మేము మంచి గుర్రాలు, అద్భుత రథాలతో నిన్ను గౌరవించాలి; ప్రతిరోజూ మేము అధికారం నిలబెట్టుకోవాలి. ఇక్కడ, నీవు సమృద్ధిగా నివసించు, ప్రతిరోజూ ఉదయం, సాయంత్రం సమీపించు, ప్రతిదినం ప్రకాశించు. మేము ఆనందంగా, ఉల్లాసంగా నిన్ను సేవించాలి; నీ తేజస్సుతో ప్రజల్లో నిలబడాలి. ఎవరైనా మంచి గుర్రాలు, విలువైన బంగారం, సంపదతో కూడిన రథంతో నిన్ను చేరితే, ఓ అగ్నీ, నీవు అతనికి రక్షకుడవు, స్నేహితుడవు, అతడు మానవీయ ఆతిథ్యాన్ని ఆనందంగా అనుభవించేవాడు. మహిమ యొక్క బంధాలను బంధుత్వపు మాటలతో విడదీస్తున్నాను; నా తండ్రి గోతముని వంశాన్ని అనుసరిస్తూ నేను నడుస్తున్నాను. ఓ హోతా, యవ్వనుడా, శుభచింతన కలవాడా, గృహపతివా, ఈ మాటల అర్థాన్ని మాకు తెలియజేయు. ఎప్పటికీ జాగృతంగా, వేగంగా, శుభకాంక్షతో, అలసట లేకుండా, ద్వేషములేకుండా, అత్యంత శ్రద్ధతో ఉన్న ఆ రక్షకులు, ఓ అగ్నీ, సమూహంగా కూర్చొని మమ్మల్ని అపాయాల నుండి రక్షించాలి. ఆ రక్షకులు, స్వప్రయోజనాన్ని ఆశించకుండా, చీకటి కనిపెట్టినపుడు, అపవిత్రత నుండి రక్షించబడ్డారు. నీవు, సర్వజ్ఞుడవు, మంచివారిని కాపాడావు; శత్రువులు, లోభులు వారిని జయించలేకపోయారు. నీవు మిత్రుడిగా, రక్షకుడిగా, నీ మార్గదర్శనంతో మేము ఐశ్వర్యాన్ని పొందాలి. నిజమైనదైనా, తప్పుడు శాపమయినా, రెండింటినీ తొలగించు; నీ ఆధారంతో నిర్భయంగా మేము పనిచేయాలి. ఈ సమిధతో, ఓ అగ్నీ, మేము పూజ చేస్తున్నాము; స్తుతిని ఆమోదించు. అసూయగలవారిని కాల్చివేయు, మమ్మల్ని అపాయాలనుంచి, మోసగాళ్లనుంచి, ద్వేషపూరితులనుంచి రక్షించు, మహానుభావుడా. ఏకచిత్తంతో, అగ్ని వైశ్వానరుణ్ని, మహాదాతను, గొప్ప స్తోత్రాలతో పూజిద్దాం. క్షీణించని, బలమైన మాటలతో, రెండు లోకాల్ని పోషించేవాడైన అతనిని మేము నిలబెట్టాలి. దేవుడు, స్వయంపోషకుడు, మాకు ఇచ్చిన దానాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయవద్దు. వంటకానికి, గృత్సు, అమరుడైన, జ్ఞానవంతుడైన, వైశ్వానరుడు, వీరుడైన, బలమైన అగ్నిని పూజిద్దాం. అతడు, ద్విగుణితమైన, గొప్పవాడు, పదునైన జ్వాలలతో, వెయ్యి ప్రవాహాల బలాన్ని కలిగిన ఎద్దు. ఆవు గూఢమైన మార్గాన్ని తెలిసిన అగ్నీ, నాకు ఈ ప్రేరణను తెలియజేశాడు. అగ్ని పదునైన దవడలతో, ఎర్రటి జ్వాలలతో ప్రకాశించాడు, దాతవాడు. వరుణుని రాజ్యాన్ని, ప్రియమైన మిత్రుని ధర్మాన్ని హీనపరిచే వారిని అతడు నాశనం చేస్తాడు. సోదరుల్లేని స్త్రీలు వేరు పడినట్టు, శత్రుత్వంతో ఉన్న భార్యలు, విభేదించిన తల్లులు, దుష్టులు, అబద్ధవాదులు—అలాంటి వారు ఈ లోతైన మార్గాన్ని సృష్టించారు. ఓ అగ్నీ, ఇది నీకోసం నా చిన్న, ప్రకాశవంతమైన స్తోత్రం—ఇది పెద్ద భారంగా మారకూడదు. నీవు నీ ఏడుగుణ శక్తితో విశాలమైన, దృఢమైన, లోతైన, మహత్తరమైన వెన్నెముకను స్థాపించావు. దీనిపై, ఒకే ఆలోచన, ఒకే సంకల్పంతో, స్తోత్రాన్ని శుద్ధిపరచాలి. మచ్చలతో ఉన్న అందమైన చర్మంపై, ముందుభాగంలో, ప్రకాశవంతమైన రూపాన్ని ప్రతిష్ఠించాలి, అది ప్రకటించబడాలి. ఇలా ఋషులు, భక్తులు అగ్నిదేవుని వైభవాన్ని, దయను, రక్షణను, ప్రసాదాన్ని ప్రణమిస్తూ, ఆయనకు స్తుతులు సమర్పిస్తూ జీవించారు.