ఒకప్పుడు, యజ్ఞమంటూ, మహా పవిత్రమైన అగ్నిని పూజించేందుకు ఋషులు, సజ్జనులు సమకూరారు. వారు అగ్నిదేవుని స్మరిస్తూ, "ఓ ప్రకాశవంతుడా అగ్ని! నీవే సమస్త హవిస్సులను మోసిపోతూ, అర్చనకు యోగ్యుడవు. నీవు పాలు పంచే గోవు వంటివాడవు, నిత్యపవిత్రుడవు, నీవు ఎప్పుడూ యజ్ఞంలో విఫలుడవు కావు. నీవు నెయ్యితో అభిషేకించబడి, యజ్ఞాన్ని విజయవంతం చేస్తావు," అని ప్రార్థించారు. అంతేకాదు, అగ్ని దేవుడు సమస్త దేవతలకంటే అత్యంత పూజ్యుడు, మానవాళికి అతిథిగా విరాజిల్లేవాడు. జాతవేదసుగా, దేవతలను ఎంచుకుని, మాకు ఆనందాన్ని, శుభాన్ని ప్రసాదించు అని కోరారు. ఈ అగ్ని, మానవుల్లో అమరత్వాన్ని కలిగి, ఋతాన్ని నిలబెట్టేవాడు. దేవతలలో స్థాపించబడి, మహిమ, పవిత్రతలతో యజ్ఞానికి అర్హుడవాడు. మానవులు నిను హవిస్సులతో ప్రదీప్తం చేయాలి. ఈ రోజు, ఓ బలవంతుని కుమారుడా, అగ్ని! నీవు మమ్మల్ని మధ్య జన్మించావు. రెండు వర్గాల్లోనూ జన్మించినవాడవు. నీవు దూతగా, వేగవంతమైన, నేరుగా, ప్రకాశించే కాళ్ళను కలిగిన అశ్వాలతో ప్రయాణిస్తావు. ఆ ఎరుపు, నెయ్యితో అభిషేకించబడిన, బలమైన గుర్రాలు ఋతానికి వేగవంతంగా ఆలోచించేవి. నీవు వాటిని ఆడించి, దేవతలు, మానవులను కలిపే వారధిగా ఉంటావు. అయితే, అగ్నీ! నీవు ఆర్యమన్, వరుణుడు, మిత్రుడు, ఇంద్రుడు, విష్ణువు, మరుత్గణాలు, అశ్వినీదేవతలు వంటి మహాదేవతలను యజ్ఞానికి ఆహ్వానించు. మంచి గుర్రాలు, మంచి రథాలు, మంచి దానాలు కలిగిన వారిని, శ్రేష్ఠ పూజకుని కోసం తీసుకురా. ఈ యజ్ఞం, అగ్ని, గొర్రెలు, ఆవులు, గుర్రాలతో సంపన్నంగా ఉంది. మానవులకు మిత్రుడిగా, దుర్జయుడిగా ఉంది. ఇది అన్నపానాదిక సంపదతో, సంతానంతో, దీర్ఘాయుష్షుతో నిండినది. ఎవరైనా భక్తితో నీకు సమిధలు సమర్పిస్తే, లేదా నీ తలపైన ఇంధనం వేస్తే, ఓ ధనాధ్యక్షా, అతనికి రక్షకుడవు. అతనికి హానిని దూరం చేయు, అతని జీవితాన్ని విశాలంగా చేయు. ఎవరైనా కొంత తిండి అయినా నీకు సమర్పించి, నిన్ను మధుర అతిథిగా స్తుతిస్తే, దేవతలు అతనికి గృహాన్ని స్థాపించాలి. అతనికి దృఢమైన సంపద కలగాలి. ఎవరైనా సాయంత్రం లేదా ఉదయం నిన్ను స్తుతించి, హవిస్సులతో నిన్ను ప్రీతి పరచితే, ఓ అగ్ని! గుర్రం తన స్థలానికి చేరినట్టు, అతన్ని పాపాల నుండి సురక్షితంగా దాటించు. ఎవరైనా నిన్ను అమరుడిగా సేవించి, హవిస్సులతో మిత్రుడిగా చేసుకుంటే, అతని సంపద తగ్గకూడదు. పాపం, హాని అతనిని దాటి పోయాలి. ఎవరికి నీవు, ఓ అగ్ని! యజ్ఞాన్ని స్వీకరించావో, అతని హవిస్సులు ప్రీతికరంగా ఉండాలి. మేధావుల స్తోత్రాలు అతనికి వృద్ధిని కలిగించాలి. వివేకవంతుడు, ధ్యానాన్ని ధ్యానంపై చేర్చి, ధర్మాన్ని అధర్మం నుండి వేరు చేస్తాడు. ఓ దేవా! మాకు ధనాన్ని, ఆధిపత్యాన్ని ప్రసాదించు. పరిమితమైనదీ, అపరిమితమైనదీ మాకు దయచేయు. నిర్దోషులైన కవులు ఋషిని ఉపదేశించారు. వారు రెండు కఠిన మార్గాలను నిలబెట్టారు. అందుకే, అగ్ని! నీవు నీ కళ్ళతో ఈ మహిమలను చూస్తున్నావు. నీవే, అగ్ని! పూజకునికి శ్రేష్ఠ మార్గదర్శకుడవు. సోమాన్ని పిండించినవాడికి, యత్నశీలుడికి, జనరక్షకుడవు. వారికి విశాలమైన, ప్రకాశించే సహాయాన్ని తెచ్చిపెట్టు. మేము నిన్ను పాదాలతో, చేతులతో, శరీరంతో సేవించాము. అడ్డంకులను దాటి, రథాన్ని ఎక్కినవారు లాగ swiftగా, మేము సరైన మార్గాన్ని చేరుకున్నాము. మేము, ఏడుగురు ప్రేరితులు, మొదటి జ్ఞానవంతులుగా జన్మించాలి. ఉదయకుమారుడా! మేము ఆంగిరసులు, స్వర్గపుత్రులుగా, ధనసంపదను ఛేదిస్తూ ప్రకాశించాలి. మా పూర్వికులు, అగ్ని! సత్యాన్ని కోరుతూ, తేజస్సును పరిశుద్ధంగా చేసుకొని, హృదయపూర్వకంగా గానం చేస్తూ, చీకటి భూమిని ఛేదించి, దుష్టులను తరిమారు. శుభకార్యులు, దేవతులవంటి వారు, జన్మ సమయంలోనే తమ కర్మలు ఆచరించారు. వారు పవిత్రంగా అగ్ని, ఇంద్రులను బలపరిచారు. విశాలమైన ధనాన్ని కోరుతూ చుట్టూ చేరారు. పశువుల గుంపులో బలవంతుడు దేవతా తరాలను ప్రకటించాడు. వారి జననాలు మహిమాన్వితంగా ఉండగా, మానవుల్లోనూ ఆ ప్రభావాన్ని చూపించాడు. ఉన్నత, తక్కువ స్థాయిల వారికీ అభివృద్ధిని ప్రసాదించాడు. ఓ స్వయంవెలుగువా! మేము నీ కార్యాలను చేయలేదు. మేము సత్యాన్ని, ఉదయాలను అనుసరించాము. పవిత్రమైన, నూతనమైన, అనేక రూపాలుగల అగ్నిని, స్తోత్రాల్లో ఆనందించే దేవుని కన్నును దర్శించాము. ఈ స్తోత్రాలు, అగ్ని! మేధావా! మేము నీకు చెప్పాము. వాటిని స్వీకరించు. ప్రకాశించు, మమ్మల్ని సంపన్నుల్ని చేయు, అనేక వరాల ప్రసాదించు. అప్పుడే, వారు రుద్రుని, యజ్ఞాధిపతిని, రెండు లోకాలకు యజ్ఞపురోహితుడైన దేవుని ఆహ్వానించారు. పురాతనుడైన, స్వర్ణాకారుడైన అగ్నిని, వజ్రధారుడికి సహాయంగా పిలిచారు. "ఇది నీ కోసం మేము సిద్ధం చేసిన ఆసనం. భార్య భర్త కోసం అలంకరించుకున్నట్టు, నీవు దగ్గరికి వచ్చి, మమ్మల్ని అనుగ్రహించు," అని ప్రార్థించారు. "శ్రద్ధావంతుడైన, తృప్తి చెందని అగ్ని! మేము నీకు గీతాన్ని సమర్పిస్తున్నాము. అమరుడైన దేవుడా! నిన్ను స్తుతిస్తూ, మధురపానాన్ని రాయితో పిండినట్టు, మేము పిలుస్తున్నాము," అని అన్నారు. నీవే, అగ్ని! ఈ విషయంలో మాకు మాధ్యస్థుడవు. సత్యాన్ని తెలిసినవాడవు, స్వప్రేరితుడవు. నీ ఇంట్లో స్నేహాలు, పంక్తి భోజనాలు ఎప్పుడు నిలుస్తాయో చెప్పు. "వరుణుడితో ఎలా మాట్లాడాలి? స్వర్గంతో ఎలా మాట్లాడాలి? మిత్రునితో, భూమితో, ఆర్యమన్తో, భగాతో ఎలా మాట్లాడాలి?" అని ప్రశ్నించారు. "ధిష్ణ్యులు, వేగవంతుడైన వాయువు, దూర ప్రయాణించే అశ్వినీదేవతలు, రుద్రుడు — వీరితో ఎలా సంభాషించాలి?" అని అడిగారు. "పోషకుడైన పూషణ్, దాత అయిన రుద్రుడు, విష్ణువు, శర్వుడు — వీరితో మన సమర్పణను ఎలా పంచుకోవాలి?" అని విచారించారు. "మరుత్గణాలు, మహాసూర్యుడు, ఆదితి — వీరితో ఎలా మాట్లాడాలి?" అని జ్ఞానిని అడిగారు. సత్యంతో, అగ్ని! నీకు గోధన్య, మధురమైన హవిస్సుతో పూజ జరుగుతుంది. చీకటి అయినా, ప్రకాశవంతుడి ద్వారా పోషించబడుతుంది. ఆమెను భర్త పాలు పోసి పోషించాడు. సత్యంతోనే, అగ్ని! కట్టిన ఎద్దు కూడా పాలు త్రాగుతాడు. అతడు కదలకుండా, ఇద్దరు తోడుళ్లతో తిరుగుతాడు. ఆ ఎద్దు మచ్చలున్నదానిలోంచి ప్రకాశవంతమైన పాలను పొందాడు. సత్యంతో, అంగిరసులు పర్వతాన్ని ఛేదించి, ఆవులతో ఆనందించారు. వారు చుట్టూ చేరగా, ఉదయం వెలుగింది, అగ్నిలో వెలుగు జన్మించింది. సత్యంతో, అమరమైన పవిత్ర జలాలు, తేనెతో కూడిన తరంగాలతో, అగ్ని! ఆసనానికి ప్రవహించాయి. మేము ఇతరుల అద్భుతాలను ఆశించము; ఇతరుల ఆవులను, సంపదను కోరము. అగ్ని! సోదరుని అబద్ధపు ఋణాన్ని, మిత్రుని నైపుణ్యాన్ని, శత్రువు బలాన్ని మేము స్వీకరించము. రక్షించు, అగ్ని! నీ రక్షణలతో మమ్మల్ని ఆనందింపజేయు. శత్రువును వెనక్కి తోడు, దుష్ట శక్తిని నాశనం చేయు. ఈ స్తోత్రాలతో, అగ్ని! అనుగ్రహించు. వీరుడా! నా గీతాలతో హవిస్సులను స్వీకరించు. ఆంగిరసుల ప్రార్థనలను కూడా అంగీకరించు. నీ ఆశీర్వాదం నీతో పాటు చిరకాలం ఉండాలి. ఈ మార్గాలన్నింటిని, అగ్ని! సృష్టికర్త నీకు తెలియజేశాడు. కవుల ఉక్తులు, గీతాలను మేధావులు ధ్యానంతో స్తుతించారు. "భూమిలా విశాలంగా మార్గాన్ని నిర్మించు. రాజుగా, ఏనుగుతో ముందుకు సాగు. నీ సఖులతో మార్గాన్ని అనుసరించు. అగ్ని జ్వాలలతో దుష్ట శక్తులను సంహరించు," అని ప్రార్థించారు. "నీ అగ్ని రేఖలు వేగంగా ఎగురుతూ, చుట్టూ తాకుతూ, భయంకరమైన ప్రకాశాన్ని ఇస్తున్నాయి. అగ్ని! నీ వేడితో క్రిములను కాల్చు, అగ్గిపొయ్యలను అన్ని వైపులా పంపించు," అని వారు పూజించారు. ఇలా, ఋషులు అగ్నిని మహిమాన్వితంగా స్తుతిస్తూ, యజ్ఞాన్ని విజయవంతం చేసి, దేవతల అనుగ్రహాన్ని పొందారు.