ఒక పవిత్రమైన ఉదయ సమయంలో, అగ్ని దేవుని మహిమను స్మరిస్తూ ఋషులు ప్రార్థనలు ఆరంభించారు. ‘‘ఓ అగ్ని! నీ జిహ్వ తీపిగా, జ్ఞానంతో నిండినదిగా దేవతల మధ్య ప్రసిద్ధి చెందింది. నీ ఆహ్వానంతో, పూజకు అర్హులైన దేవతలను ఇక్కడికి తీసుకువచ్చి, వారు మన మధుర నైవేద్యాన్ని ఆస్వాదించునట్లు చేయుము.’’ అని వారు వేడుకున్నారు. ‘‘నీ ప్రవాహాలు, పర్వత ప్రవాహాలవలె, జీవాలను పోషించుచున్నాయి. ఓ జాతవేదా! నీ అనుగ్రహంతో, సమస్త మంగళాన్ని మాకు ప్రసాదించుము.’’ ఈ సమయంలో, పురాతన తపస్సుతో కూడిన ఆవు పాలను ప్రసాదించింది; ఆవులోని తనయుడు ధర్మమార్గంలో సాగాడు. ఆమె తేజస్సును ప్రకాశవంతుడైన దేవునికి అందజేసింది; అశ్వినులకు శ్లాఘనగా ఉదయ సమయంలో స్తోత్రాలు పుట్టుకొచ్చాయి. బాగా జోడించబడిన గుర్రాలతో, ఆమె అమృతాన్ని మీకు తీసుకువస్తుంది; నివేదనలు పితరికి ప్రసాదించిన జ్ఞానంలా పైకి ఎగసిపోతున్నాయి. ‘‘లోభుల మనస్సులోని దురాశను తొలగించుము’’ అని వారు ప్రార్థించారు. ‘‘మేము సమీపించి, మన ప్రార్థనలను మీకు సమర్పించాము.’’ అని చెప్పారు. బాగా నిర్మితమైన రథంతో, బలమైన గుర్రాలతో, ‘‘ఓ అశ్వినులు! రత్నాల వంటి ఈ స్తోత్రాన్ని వినండి. మీ పునఃప్రయాణ మార్గం ఏమిటో మాకు తెలియజేయండి; ప్రాచీన ఋషులు చెప్పినదాన్ని గుర్తించండి.’’ అని వారు కోరారు. ‘‘మీరు విచారించండి, విచ్చేయండి, ఎందుకంటే సమస్త ప్రజలు మిమ్మల్ని పిలుస్తున్నారు. మిత్రులు మొదట ఇచ్చిన మధురమైన కానుకలవలె, మీకోసం మేము సిద్ధం చేసాము.’’ అని వారు ప్రార్థించారు. ‘‘ఓ అశ్వినులు! మీ పిలుపు అనేక లోకాల మధ్య ప్రతిధ్వనిస్తుంది; దాతృత్వ గల ప్రజల మధ్య మీ కీర్తి వినిపిస్తుంది. దివ్య మార్గాల ద్వారా విచ్చేయండి; మీకు తేనెపానియాలు ఇక్కడ సిద్ధంగా ఉన్నాయి.’’ ‘‘మీ పురాతన నివాసస్థానం, మంగళకరమైన మిత్రత్వం, యువకులైన మీకు జహ్నునది జలాల్లో ఉన్న సంపద — ఇవన్నీ మళ్ళీ మాకు కలగాలని కోరుకుంటూ, మేము మధురతతో మైత్రీ పొందుదాం.’’ ‘‘గాలితో పాటు, యువకులుగా, నైపుణ్యంతో, సేవకులతో, ఐక్యంగా మీరు వస్తారు. నసత్యులు! ఈ రోజు సమర్పించిన సోమాన్ని ఆనందంగా, ఉదారంగా పుచ్చుకోండి.’’ ‘‘మీ అనేక వరాలు, పదాలతో చుట్టుముట్టబడి, నిరంతరం ప్రయత్నిస్తూ, అసమర్థించదగినవిగా ముందుకు సాగుతాయి. అమృతములో జన్మించిన మీ రథం, ఆకాశమూ భూమిని వేగంగా చుట్టేస్తుంది.’’ ‘‘మీకు ఉత్తమమైన తేనెతొ కలిపిన సోమం సిద్ధంగా ఉంది; ఇక్కడ వచ్చి దానిని పానంచేయండి. సోమాన్ని నొక్కిన గుర్రాలు లాగుతున్న, గొప్ప ఆకారంతో, నైపుణ్యంతో నిర్మించిన మీ రథం ఇక్కడికి వస్తోంది.’’ ఇప్పుడు మిత్ర దేవుని వైపు మన దృష్టిని మళ్ళిద్దాం. ‘‘మిత్రుడు తన వాక్చాతుర్యంతో ప్రజలను నడిపిస్తాడు; భూమిని, ఆకాశాన్ని నిలబెడతాడు. కులాలను నిరంతరం కాపాడుతాడు; మిత్రునికి ఘృతార్పణ సమర్పించండి.’’ ‘‘దాతృత్వం కలిగిన మిత్రునికి భక్తితో ఉండాలి; అతడు ఆదిత్యుడిగా ధర్మాన్ని బోధిస్తాడు. అతడిని ఎవ్వరూ హానిచేయలేరు; అతని రక్షణలో ఉన్నవారికి ఎటు నుండి కూడా అపాయం రాదు.’’ ‘‘రోగముల నుండి విముక్తులై, మిత్రుని జ్ఞానంతో, భూమిపై విస్తృతంగా విహరిస్తారు. ఆదిత్యుని ధర్మాన్ని అనుసరించేవారికి మిత్రుని అనుగ్రహం లభిస్తుంది.’’ ‘‘ఈ మిత్రుడు, పూజకు అర్హుడు, సౌమ్యుడు, రాజు, గొప్ప పాలనతో జన్మించాడు. అతని అనుగ్రహంలో మేము ధన్యులమవ్వాలని కోరుకుంటున్నాము.’’ ‘‘ప్రజలకు దారి చూపించే మహా ఆదిత్యుడు, మిత్రుడు, సులభంగా చేరదగినవాడు. అతనికి clarified butterను అగ్నిలో సమర్పించండి.’’ ‘‘ప్రజలను పోషించే మిత్రుని రక్షణ, దేవుని అనుగ్రహం, కీర్తి, మహిమను ఇస్తుంది.’’ ‘‘తన మహాత్మ్యంతో మిత్రుడు ఆకాశాన్ని వ్యాపించాడు; తన కీర్తితో భూమిని కప్పివేశాడు.’’ ‘‘ఐదు ప్రజలు మిత్రునికి సహాయం కోసం లొంగిపోయారు; అతడు సమస్త దేవతలను మోస్తున్నాడు.’’ ‘‘దేవతల మధ్య, మానవుల జీవితాల్లో, యజ్ఞానికి దర్భగడ్డి పరచేవారికి మిత్రుడు స్నేహితుడయ్యాడు; తన వ్రతంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు.’’ ఈ సమయంలో, మనుషులు తమ మనస్సులతో ఐక్యతగా వచ్చి, ఉసిజ్ ఋషులు జ్ఞానంతో చేరారు. ‘‘సౌధన్వనులారా! మీరు యజ్ఞంలో మీ భాగాన్ని పొందిన ఆ కళలతో, విద్యలతో, ఇక్కడికి వచ్చారు.’’ ‘‘ఆ శక్తులతోనే మీరు పానపాత్రలను నొక్కారు; ఆ ఆలోచనతోనే ఆవును తోలు నుండి విడదీసారు; అదే మనస్సుతో రెండు గుర్రాలను రూపొందించారు — ఆ విధంగా, రిభవులారా, మీరు దేవత్వాన్ని పొందారు.’’ ‘‘ఇంద్రునితో మిత్రులుగా, మనువు మనవళ్లుగా, మీరు జలాలను ప్రవహింపజేశారు; సౌధన్వనులారా, మీ సత్కర్మలతో అమృతత్వాన్ని పొందారు.’’ ‘‘సోమాన్ని నొక్కే సమయంలో, ఇంద్రునితో కలిసి రథంపై ప్రయాణించారు; ధనాధిపతులుగా, కాంతిమంతులుగా వెలిగారు; మీ కార్యాలను, వీరోచితమైన పనులను ఎవ్వరూ సమానించలేరు.’’ ‘‘ఇంద్రుడు, బలవంతులైన రిభువులతో, స్వచ్ఛమైన సోమాన్ని త్రాగండి; మేధస్సుతో ప్రేరేపితుడై, ఉత్సాహవంతుని ఇంటిలో ఆనందించండి.’’ ‘‘ఇంద్రుడు, రిభువులతో, బలంతో, ఇక్కడ మాతో ఆనందించు; ఈ సోదరీయాగాలు నీకోసమే సిద్ధం చేశాము.’’ ‘‘ఇంద్రుడు, రిభువులతో, బలాన్నిచ్చేవారుగా, ఈ స్తోత్రానికి విచ్చేయండి; వంద జండాలతో, సహస్ర సహాయాలతో, యజ్ఞంలో వరాలిచ్చేవారుగా రండి.’’ అప్పుడు ఉదయదేవతను స్మరించుకుంటూ, ‘‘ఓ ఉదయ దేవతా! జ్ఞానవంతురాలిగా, దాతృత్వంతో, మా స్తుతిని స్వీకరించు. ప్రాచీనురాలిగా, నిత్యయౌవనురాలిగా, ధర్మాన్ని అనుసరించు.’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘దివ్యమైన, అమరమైన ఉదయ! ప్రకాశవంతమైన రథంతో వెలుగుచెందు; తీపి వాక్యాలను తీసుకురా; బంగారు రంగులో, బలంగా ఉన్న గుర్రాలతో ఇక్కడికి రా.’’ ‘‘ముందుగా నిలబడి, ప్రపంచాలన్నింటినీ ప్రత్యక్షపరచు; అమృతత్వానికి సంకేతంగా నిలుచు; చక్రంలా ప్రతి రోజూ పునర్నవంగా అవ్వు.’’ ‘‘భర్త కోసం భార్య వెతికినట్టు ఉదయదేవత వెలుగు వెతుకుతూ వస్తుంది; ఉదయానికి అధిపతిగా, కాంతివంతంగా, అదృష్టవంతురాలిగా, దూరమైన ఆకాశాన్నుంచి భూమివరకు వెలుగును వ్యాపింపజేస్తుంది.’’ ‘‘ఓ ఉదయ దేవతా! నీకోసం మేము శ్రద్ధతో, అందమైన స్తోత్రాలతో వందనాలు సమర్పిస్తున్నాము. ఆకాశంలో ఉన్న నీ బలము తేనెవలె పారుతుంటుంది; నీ కాంతి దివ్య లోకంలో ప్రకాశిస్తుంది.’’ ‘‘ధర్మాన్ని నిలబెట్టే ఉదయదేవత, ఆకాశపు కిరణాలతో మేల్కొంది, భూమి-ఆకాశ మధ్య అందంగా నిలిచింది. ఓ అగ్ని! కాంతివంతమైన ఉదయదేవతను ఇక్కడికి తీసుకురా; మాకు కృప, సంపదలు ప్రసాదించు.’’ ‘‘సత్యానికి మూలంగా, ఉదయాలు ప్రగల్భమవుతాయి; మిత్రుడు, వరుణుడు మహిమతో, ఆమె తన కాంతిని చంద్రునిలా సమస్త దిక్కులమీద వ్యాపింపజేస్తుంది.’’ ఇప్పుడు ఇంద్ర, వరుణులను స్మరించుకుంటూ, ‘‘ఓ ఇంద్ర, వరుణులారా! మేము మిమ్మల్ని యువకులుగా భావిస్తూ చేసిన స్తుతులు తిరస్కరించదగినవి కావు. మీ కీర్తి ఎక్కడ ఉంది? మీరు శత్రువులను మిత్రులకు ఎలా వశపరిచారు?’’ అని ప్రశ్నించారు. ‘‘ఈ యజ్ఞం, సదా పునరుత్పత్తితో, మిమ్మల్ని సహాయానికి పిలుస్తోంది. ఇంద్ర, వరుణులారా! మరుతోతో కలిసి, నా ఆహ్వానాన్ని రాత్రింబవళ్ళు వినండి.’’ ‘‘ఆ సంపద మాకు దక్కాలని కోరుతున్నాము; మరుతులు సమస్త వీరధనాన్ని ప్రసాదించాలి; రక్షక దేవతలు మమ్మల్ని కాపాడాలి; భరతి దేవత వరాలతో మమ్మల్ని పోషించాలి.’’ ‘‘ఓ బృహస్పతి! మా నివేదనలతో ప్రసన్నుడవు కావాలి; సమస్త దేవతలకు అధిపతివైన దేవా! భక్తుడికి ధనాన్ని ప్రసాదించు.’’ ‘‘శుద్ధమైన స్తుతులతో బృహస్పతిని యజ్ఞాలలో పూజించండి; అతని అపురూపమైన బలం వెలుగొందుతోంది.’’ ‘‘ప్రజలలో పుంగవుడైన, అనేక రూపాలుగల, అపరాజితుడైన బృహస్పతి ఎంచుకోదగినవాడు.’’ ఈ విధంగా, ఋషులు దేవతలను స్మరించి, ప్రార్థనలతో, కీర్తనలతో, తమ జీవనాన్ని పవిత్రం చేసుకుంటూ, దివ్య అనుగ్రహాలను కోరుతూ సాగారు.