ప్రాచీన కాలంలో, ఏడు రూపాలలో హోతృవు ప్రకాశించాడు. అతడు తల్లి ఒడిలో, గోధూళిలో, అగ్నిలా దహించబడ్డాడు. దాతృత్వంతో నిత్యం కన్నెత్తి ఉండే అతడు, శక్తివంతుడైన గర్భంలో జన్మించినప్పటి నుంచీ, రోజు రోజుకూ తన కన్ను మూయలేదు. విపక్షులను ఎదుర్కొంటూ, మారుతులు ముందుకు సాగినట్లుగా, ఆ ఋతువుకు ఆదిపుత్రుడు, అందరికీ తెలిసినవాడు. కుశికులు ప్రకాశవంతమైన ప్రార్థనను సమర్పించారు; ప్రతి ఒక్కరూ తమ ఇంట్లో అగ్నిని ప్రज్వలించారు. ఇవాళ ఈ యజ్ఞంలో మేము నిన్ను, జ్ఞానవంతుడైన హోతృవు, భక్తితో ఎంచుకున్నాం. దృఢమైనదానితో, ఉత్తమ నైవేద్యాలతో, జ్ఞానంతో, అవగాహనతో సోమాన్ని సమీపించు. సోమాన్ని ఆస్వాదించే దేవా! నీ మిత్రులు నిన్ను కోరుకుంటారు; వారు సోమాన్ని పిండించి నైవేద్యాలను సిద్ధం చేస్తారు. వారు మానవుల శాపాలను సహించాలి. ఇంద్రా! నిన్ను తప్ప మరెవ్వరూ నిజమైన జ్ఞానులు కారు. నీకు దూరంగా ఉన్న లోకాలు కూడా నీకు దూరంగా లేవు. నీలాంటి నీలిమేఘ రథాధిపతా! నీ గుర్రాలతో వచ్చు. బలమైన వృషభునికి ఈ పానీయాలు సిద్ధం చేయబడ్డాయి; పిండిపాళెం రాళ్లు సిద్ధంగా ఉన్నాయి; అగ్ని ప్రగల్భంగా వెలుగుతోంది. సుందరమైన గడ్డంతో, దాతృత్వంతో, మహా సైన్యాధిపతిగా, బలవంతునిగా ఉన్న ఇంద్రా! నీవు మానవుల మధ్య నియంత్రితుడిగా ఉన్నప్పుడు, ఓ వృషభా! నీ వీరత్వాలు ఎక్కడ? నీవే కదా, కదలని వాటిని కదిలించేవాడు; నీవే విరత్రులను సంహరించేవాడు. ఆకాశం, భూమి, పర్వతాలు నీ ధర్మబద్ధత వల్ల స్థిరంగా నిలిచాయి. నీ ఖ్యాతితోనే, ఓ విరత్రహా! నీవు దుర్గాలను ధ్వంసించావు. ఈ రెండు విశాలమైన లోకాలు నీ స్వంతమైనదిగా పట్టుకున్నావు. నీ నీలిమేఘ గుర్రాలను దిగువకు విడిచిపెట్టు; నీ వజ్రాయుధాన్ని శత్రువులను నాశనం చేయడానికి ప్రయోగించు. అన్ని దిక్కుల నుంచి వచ్చే శత్రువులను జయించు; సత్యం నిలబడగా, అసత్యం నశించిపోవాలి. ఎవరికి నీవు ప్రాణాన్ని ఇచ్చావో, అతడికి అర్పించని భాగమూ ఇంటి భాగంగా మారుతుంది. నీ దయ, ఇంద్రా, ఘృతసంపన్నంగా ఉంది; నీ దానం వేల రెట్లు. బలవంతులను, దురాచారులను నీ శక్తితో నాశనం చేయు; శత్రువులను గందరగోళానికి గురిచేయు. పెరుగుతున్న విరత్రుడిని, పాదములేని శత్రువును నీ బలంతో సంహరించావు. నీ గీతాలతో, ఇంద్రా, నీవు భూమిని విశాలంగా స్థాపించావు. వృషభుడు ఆకాశాన్ని, మధ్యలోని ప్రాంతాన్ని నిలబెట్టాడు; నీ ఆజ్ఞతో జలాలు ప్రవహించాయి. వల అనే గోవుల బంధాన్ని ఎవరూ దాటి పోలేరు; నీవు సంహారకుడిగా ముందుకు వచ్చావు, అతడు భయపడి వెనక్కు వెళ్లిపోయాడు. నీవు మార్గాలను సుగమం చేసి, గోవులను విడుదల చేసి, గాయకులు నిన్ను స్తుతించారు. ఒక్కడివే, ఇంద్రా, భూమిని, ఆకాశాన్ని నింపావు; అవి విస్తరించావు. మధ్యలో నుండి, మహాబలుడా, మాకు ధనం, రథాలు, బహుమతులు ఇవ్వు. సూర్యుడు తన నియమిత దిక్కులను దాటి పోడు; ప్రతి రోజు నీలిమేఘ గుర్రాలు యుక్తమవుతాయి. అవి మార్గంలో కలిసినప్పుడు, గుర్రాలతో కలసి, తనదైనదాన్ని విడుదల చేస్తాడు. వెలుగు కోసం ఉదయాలను చూడాలని తహతహలాడుతూ, రాత్రి రాగానే, ప్రకాశవంతుడైనవాడి మహత్తరమైన ముఖాన్ని చూస్తారు. అతడు వచ్చినప్పుడు, అందరూ ఇంద్రుని గొప్ప కార్యాలను గుర్తిస్తారు. ఒక గొప్ప వెలుగు హృదయాల్లో నెలకొనింది; పండు పండిన గోమాత ముందుకు సాగింది. మధురమైన పోషణ అంతా నలుపు రంగు గోవులో చేరింది, ఇంద్రుడు ఆహారానికి రసాన్ని ఉంచినప్పుడు. ఇంద్రా! దుర్గాలను బలంగా చేయు; యజ్ఞానికి, స్తోత్రకర్తకు, మిత్రులకు సంరక్షణ కల్పించు. దుష్టులు, శత్రువులు నశించిపోవాలి, ఓ శత్రుసంహారకా! శబ్దం శత్రువుల నుంచి వస్తున్నట్లు వినిపిస్తోంది; భయంకరమైన, దహించేవాడిని సంహరించు. శత్రువును క్రింద చీల్చి, శక్తితో ధ్వంసించు; రాక్షసుడిని నాశనం చేయు, మఘవన్! రాక్షసుడిని మూలంతో తుడిచివేయు, ఇంద్రా! మధ్యను చీల్చు, జాగ్రత్తగా విను. నీవు దాగి ఉన్న, సర్పిలా ఉండే శత్రువును పారద్రోలావు; బ్రాహ్మణద్వేషిని ఆయుధ శక్తితో కాల్చావు. మాకోసం, శుభకరమైన, వేగవంతమైన గుర్రాలతో ముందుకు నడిపించు; అనేక పురాతన ఆశీర్వాదాలను స్థాపించావు కదా. మేము మహాధనాన్ని పొందాలి; ఇంద్రుడు మాకు భాగ్యం, సంతానం ప్రసాదించాలి. ఇంద్రా! మాకు ప్రకాశవంతమైన భాగ్యాన్ని ఇవ్వు; మేము నీ దయ కోసం ప్రయత్నిస్తున్నాం. విస్తృతమైన పొలంలా మా కోరిక విస్తరించాలి; దాతృత్వంలో ధనవంతుల మధ్య మాకు సంపద నింపుము. ఈ కోరికను గోవులతో, గుర్రాలతో, ప్రకాశవంతమైన బహుమతులతో తీర్చు. జ్ఞానవంతులైన కుశికులు, తమ ధ్యానాలతో, నీకు అర్పణలు చేశారు, ఇంద్రా! మాకు గోవులను తెచ్చిపెట్టు, పశుపాలకుడా! బహుమతులు మాకు అందించు. నీవే వృషభుడు, బలవంతుడు, స్వర్గంలో నివసించేవాడు; మఘవన్! మాకు గోవుల జ్ఞానం ప్రసాదించు. ఈ పోటీలో మేము మఘవాన్ ఇంద్రుని పిలుస్తున్నాం; మానవులలో ప్రథముడు, బహుమతులందించేవాడు. వినేవాడు, యుద్ధంలో సహాయపడేవాడు, శత్రు సంహారకుడు, ధనవంతుడిని జయించేవాడు. అగ్ని, కుమార్తె సంతానాన్ని ఆదేశించాడు; అతడు సత్యప్రకాశాన్ని గౌరవించాడు. తండ్రి కుమార్తె ప్రవాహాన్ని శుద్ధి చేసిన చోట, దృఢమైన మనస్సుతో స్థాపించాడు. భార్యకు వారసత్వాన్ని పంచలేదు; అతడు గర్భాన్ని, దాతృత్వ సంపదను నిర్మించాడు. తల్లులు అగ్నిని ప్రసవించినప్పుడు, ఒకరు మంగళకర్త, మరొకరు ప్రదీప్తికర్త. అగ్ని, సమిధితో ప్రకాశిస్తూ జన్మించాడు; మహిమ యొక్క పుత్రుడు, ఎరుపు రంగు గోవుకు దర్శనమిచ్చాడు. మహా గర్భం, బలవంతుని పుత్రుడు, వేగవంతమైన అశ్వయజ్ఞాలతో విస్తరించాడు. విజేతలు పోటీలోకి వచ్చారు; వారు మహా వెలుగును వెలిగించారు, చీకటిని పారదోలారు. ఉదయాలు, అతడిని తెలుసుకుని, ముందుకు వచ్చాయి; ఇంద్రుడు గోవులపై ఏకాధిపత్యాన్ని సాధించాడు. దృఢంగా ఉన్న జ్ఞానులు ముందుకు సాగారు; ఏడు ఋషులు తమ మనస్సుతో మార్గదర్శనం చేశారు. వారు సత్య మార్గాలన్నింటిని కనుగొన్నారు; జ్ఞానంతో, భక్తితో ప్రవేశించారు. సరమా పర్వత మార్గంలో విరిగిన దారిని కనుగొంది; పురాతన మార్గాన్ని తన బంధువులతో కలిసి వెళ్ళింది. ఆమె బాగా నడిచే వారికి మార్గాన్ని చూపింది; ముందుగా తెలుసుకుని, స్వరం ఆలపించింది. ప్రేరణ కలిగినవాడు మిత్రుడిగా వెళ్లాడు; పర్వతం మంగళకర్త కోసం గర్భాన్ని విడుదల చేసింది. యువ వీరుడు నైవేద్యాన్ని సిద్ధం చేశాడు; అంగిరసులు వెంటనే ప్రకాశించారు. అతడు ఎప్పుడూ ఉన్నవాడు, గతానికి ఆదర్శం; అన్ని ఆరంభాలను తెలుసు, శుష్ణను సంహరించాడు. స్వర్గ మార్గాలను మాకు ప్రశంసించాడు; గోవుల కోసం ప్రయత్నించి, మిత్రుని అపవాదం నుంచి విడుదల చేశాడు. గోవుల కోసం తహతహలతో, వారు మనస్సుతో ముందుకు సాగారు; అమరత్వం కోసం స్తోత్రాలు గైకొన్నారు. ఇదే వారి సంపద స్థానం; దానితో వారు మాసాలను సత్యంతో సేవించారు. చూసి, సంతోషంతో, తమవారిని చేరుకున్నారు; పురాతనులు, విత్తనాన్ని పీల్చేవారు, పాలిచ్చారు. రెండు లోకాలు వారి ధ్వనితో మార్మోగాయి; జన్మ సమయంలో, గోవులు వీరులను తమ పొదల్లో స్థాపించాయి. విరత్రహా, అర్పణల మధ్య కూర్చున్నాడు; ఇంద్రుడు గీతాలతో గోవులను విడుదల చేశాడు. అతనికోసం, విస్తృతంగా, ఘృతాన్ని మోసుకొచ్చే గోవు, మధురమైన పాలిచ్చింది. తండ్రికోసం కూడా వారు విశాలమైన, ప్రకాశవంతమైన నివాసాన్ని నిర్మించారు; నిపుణులు దాన్ని ప్రకటించారు; తల్లులు, మద్దతుతో, పైకి కొలిచారు. మహా బుద్ధి, పురుషస్వరూపుడైన, ఎల్లప్పుడూ పెరుగుతూ, పరిపూర్ణమైనవాడిని స్వర్గభూముల మధ్య స్థాపించింది. దానిలో, నిందలేని, సమరసమైన, శక్తివంతమైన గీతాలు, ఇంద్రునికి, అపరాజితుడికి సమర్పించబడ్డాయి. నీ మైత్రిని కోరుకుంటున్నాను, మహాబలుడా! విరత్రహా! నీ అనేక బలగాలు ముందుకు వస్తున్నాయి. మేము సూర్యుని మహాస్తోత్రానికి వచ్చాము—మా రక్షకుడవు, దాతృత్వంతో మమ్మల్ని జ్ఞాపకం పెట్టుకో. విశాలమైన, అనేక ప్రకాశాలతో కూడిన క్షేత్రాన్ని తెలుసుకుని, అతడు దానిని తన మిత్రులకు సమానంగా రథాన్ని పంచాడు. ఇంద్రుడు, మానవులలో ప్రకాశిస్తూ, సూర్యుడు, ఉదయము, అగ్నిని మార్గానికి కలిపి సృష్టించాడు.