ఒక పవిత్ర యజ్ఞవేదికపై, ఋషులు తమ హృదయపూర్వక ఆహ్వానంతో సమస్త దేవతలను పిలిచారు. ‘‘ఓ దేవతలారా! ఈ పిలుపును వినండి, ఈ పవిత్ర దర్భాసనంపై కూర్చోండి’’ అని ప్రార్థించారు. శునహోత్రుడు నిర్వహిస్తున్న యాగంలో, మీకోసం సిద్ధం చేసిన ఈ బలమైన, తీపి సోమరసం మీరందరూ ఆనందంగా పానముచేయండి అని కోరారు. ఇంద్రుడు, మరుత్గణులు, పూషణుడు వంటి నాయకులతో కూడిన దేవతలందరికీ మళ్ళీ ఆహ్వానం పలికారు: ‘‘మా పిలుపు వినండి, మాకోరకై దయచూపండి.’’ తదుపరి, ‘‘సరస్వతి దేవి! మాతృస్వరూపిణి, నదీ స్వరూపిణి, పరమదివ్య స్వరూపిణి! మేము నీకు స్తుతి చేయడంలో తక్కువయ్యాము, మాతా! మాకు కీర్తిని ప్రసాదించు’’ అని సదా స్తుతించబడి, ఆమెను ప్రార్థించారు. ‘‘సరస్వతి! సమస్త ప్రాణదాయక శక్తులూ నీలోనే నిక్షిప్తమై ఉన్నాయి. శునహోత్రుని యాగాన్ని ఆనందించు, మాకు సంతానాన్ని ప్రసాదించు.’’ గురుత్వమదులు భక్తితో సమర్పించిన హవిస్సులను స్వీకరించు, హయగ్రీవయాగంలో నీ కృప చూపు అని మళ్ళీ ప్రార్థించారు. ‘‘యువతనువుతో, మధుర స్వభావంతో నిన్ను, అగ్నిదేవునితో పాటు, ఈ యాగానికి ఎంపిక చేసుకున్నాము’’ అని ఋషులు పేర్కొన్నారు. ‘‘ఇవాళ ఆకాశాన్ని తాకే విధంగా, భూలోకము, దివిలోకము ఈ యాగాన్ని వేగంగా దేవతలకు అందించుగాక’’ అని కోరారు. ‘‘ద్రుహా, నీ వేదికపై పూజ్యమైన దేవతలందరూ కూర్చుని సోమపానం చేయండి’’ అని ఆహ్వానించారు. ఆ సమయంలో, ఒక శుభసూచక పక్షి, తన గంభీర స్వరంతో తన జననాన్ని ప్రకటించింది. ‘‘ఓ శుభపక్షీ! నీ పలుకులు మాకు శుభదాయకంగా ఉండాలి. ఎవరూ నిన్ను అధిగమించరాదు. గద్ద, పెద్ద రెక్కల పక్షి, విలువేత్త ఎవరూ నిన్ను హానిచేయరాదు. పితృపథాన్ని అనుసరించి, మాకు శుభవాక్యాలు పలుకు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘ఇల్లయెడమవైపు కాక, కుడివైపు నుంచే పలుకు. దొంగలు, దురాశయులు మాపై అధికారము కలిగి ఉండరాదు. సభలో మేము ధైర్యంగా మాట్లాడగలుగుగాక’’ అని కోరారు. పక్షులు సరైన కాలంలో పలుకుతున్నప్పుడు, గాయకులు కుడివైపు కీర్తనలు పాడారు. ఆ పక్షి సామవేద గాయకునిలా పాడింది, యాజ్ఞికునిలా యాగాల్లో ప్రకటించింది, అశ్వమేధంలో వృషభంలా ఆనందించింది. ‘‘ప్రతి దిక్కున, మాకు శుభమయమైన మాటలు పలుకు’’ అని పక్షిని ప్రార్థించారు. ‘‘పక్షీ! మాకు శుభవాక్యాలు పలుకు, మౌనంగా కూర్చుని మాకు అనుగ్రహించు. నీవు ఎగిరి, గంభీర స్వరంతో పలికినపుడు, మేము సభలో ధైర్యంగా మాట్లాడగలుగుగాక’’ అని కోరారు. తరువాత, అగ్నిదేవుని వైపు మళ్లారు. ‘‘అగ్నీ! నీవు సోమయాగానికి మహాశక్తిగా తన్ను తానే ఏర్పరచుకున్నావు. నీవు ప్రకాశిస్తూ దేవతలను యజ్ఞశిలపైకి నడిపించు. మా హవిస్సును స్వీకరించు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘మేము ముందుకు చూస్తూ యాగాన్ని సిద్ధం చేశాము. అగ్నికి గౌరవంతో సమిధలు సమర్పించాము. స్వర్గస్థులు మాకు మార్గాన్ని చూపారు.’’ ‘‘ప్రజ్ఞావంతుడు, పవిత్రమనస్కుడు, స్వర్గమిత్రుడు అయిన అగ్ని, భూమికి ఆనందాన్ని ప్రసాదించాడు. దేవతలు నీటిలో దాగి ఉన్న అగ్నిని కనుగొన్నారు. ఏడుసార్లు ప్రవహించే నదులను వృద్ధిచేశారు. అగ్నిని దేవతలు తమ కొడుకులా ఆదరించారు. ఆయన ప్రకాశవంతమైన అవయవాలతో విశ్వాన్ని వ్యాపించాడు, కవుల పవిత్ర హవిసులతో జ్ఞానాన్ని శుద్ధి చేశాడు, నీటిలో ప్రకాశిస్తూ అపారమైన మహిమలను కొలిచాడు.’’ ‘‘అగ్ని, అలసట లేకుండా, నిరోధం లేకుండా విశ్వాన్ని సంచరించాడు. ఆకాశపు యువతులు, ప్రకాశవస్త్రధారిణులు, ఒకే గర్భంలో ఏడుస్వరాలను ఉంచారు. నెయ్యి గర్భంలో తేనె ప్రవాహాలవలె, దయతో కూడిన గోవులు అగ్ని వద్ద నిలిచాయి. ఆయన బలపుత్రుడిగా, నిగర్వి రూపాలతో ప్రకాశించాడు. తేనె, నెయ్యి ప్రవహించాయి. జ్ఞానబలం వల్ల వృద్ధి చెందిన వృషభుడు అక్కడ వెలిగాడు.’’ ‘‘తన జననంలోనే తండ్రి పయోధిని గ్రహించాడు. రెండు గోవుల పాలు విడుదల చేశాడు. మిత్రులైన దేవతలతో, ఆకాశపు యువతులతో కలిసి, అతడు మరుగున దాగలేదు. తండ్రి, సృష్టికర్త గర్భాన్ని మోశాడు. ఆ ప్రాచీనుడు అమృతాన్ని పానంచేశాడు. అతని భార్య, పవిత్రురాలు, బంధువులతో కలసి, వారికి పరిరక్షణ కల్పించు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘విశాలమైన, నిరోధం లేని ప్రాంతంలో, నీళ్ళు అగ్ని దేవునికి పోషణనిచ్చాయి. సత్య గర్భంలో అద్భుతుడు విశ్రాంతిచేశాడు. అగ్ని తన సోదరీమణుల మధ్య తల్లుల సంతానంగా నిలిచాడు. వృషభంలా, సమూహంలో, దర్శనార్థంగా, కుమారుని కోసం వెలిగాడు. సృష్టికర్తగా, యవ్వనంగా, నీటిగర్భంలో అగ్ని పుట్టాడు. మొక్కల మధ్య ప్రసిద్ధమైన నీటిగర్భాన్ని అరణ్యాలు ఉత్పత్తిచేశాయి. దేవతలందరూ మానసిక ఏకాగ్రతతో ఆ శక్తివంతుడిని గౌరవించారు.’’ ‘‘ప్రకాశవంతమైన మహానుభావులు అగ్ని చుట్టూ ఉన్నారు. అతడు మెరుపులా, ప్రకాశవంతంగా ఉన్నాడు. అతని సొంత స్థలంలో, అంతరంగ గర్భంలో, అమృతాన్ని పాలు దోశారు. యజ్ఞకర్త హవిస్సులతో నిన్ను పిలుస్తాడు, స్నేహం, అనుగ్రహాన్ని కోరుకుంటాడు. దేవతలతో సహాయాన్ని కొలిచి, మాకై రక్షణనిచ్చు.’’ ‘‘నీ సానిధ్యంలో నివసించే వారు, అగ్ని, నీ మేలైన మార్గదర్శనంతో అన్ని శుభఫలితాలను పొందుతారు. మేము యుద్ధంలో ముందుండే దేవతలను చేరగలుగుటకు ప్రయత్నిద్దాం. నీవు దేవతలకు సంకేతంగా మారావు, సర్వజ్ఞుడవు, మానవులను మేల్కొలిపేవాడవు, దేవతలతో రథసారధిగా సాగిపోతావు.’’ ‘‘మరణధర్ముల గృహంలో అమరుడైన రాజు కూర్చొని సభలను నడిపాడు. నెయ్యి అలంకారంతో, విస్తృత ప్రకాశంతో, అగ్ని, సర్వజ్ఞుడవై వెలిగాడు. స్నేహశీలులతో, మహాశక్తులతో కలసి రా. మాకు సమృద్ధిగా దాటి పోయే ధనాన్ని, కీర్తిని ప్రసాదించు. ఇవే నీ ప్రాచీన జననాలు, ఇప్పుడు కొత్త జననాలను తెలుపుతున్నాను. ప్రతి జననంలో నీకోసమే ఈ మహాయాగాలు నిర్వహించబడుతున్నాయి.’’ ‘‘ప్రతి జననంలో, జాతవేదా, విశ్వామిత్రులు నిన్ను నిరంతరం ప్రోద్భలిస్తున్నారు. నీ కృపతో మేము మేలైన మనస్సుతో, ఆనందంతో ఉండగలుగుగాక. మా యాగాన్ని దేవతలకు చేరవేయు, అగ్ని; హోతృవుగా మా హవిస్సులను నడిపించు; మాకు మహాదానాన్ని సంపాదించు. మాకు నిలిచే, ఉత్తమమైన సంపదను ప్రసాదించు; మా కుమారుడు విజేతగా, జ్ఞానిగా ఉండుగాక; నీ అనుగ్రహం ఎల్లప్పుడూ మాతో ఉండుగాక.’’ ‘‘వైశ్వానరుడైన అగ్ని కోసం మేము పవిత్రమైన నెయ్యిని సిద్ధం చేశాము. మేము ఆయనను హోతృవుగా నియమించాము. ఆయన జననంతో ఆకాశం, భూమిని ప్రకాశింపజేశాడు. తల్లులకోసం అభిలషిత కుమారుడయ్యాడు. అమరుడైన అగ్ని, ప్రజల గృహాలలో అతిథిగా వెలుగుతూ, హవిస్సులను స్వీకరిస్తున్నాడు.’’ ఇలా ఋషులు, తమ యాగాల్లో దేవతలను, సరస్వతిని, అగ్నిని, శుభపక్షిని, భూమి-దివిని, సమస్త శక్తులను ఆహ్వానించి, కీర్తించారు; వారి అనుగ్రహాన్ని, సంక్షేమాన్ని, విజయాన్ని, సంపదను కోరుతూ, భక్తితో ప్రార్థనలు చేశారు.