ఒకసారి, ఋషులు మహాసభలో సమాఖ్యంగా కూడి, గొప్ప భక్తితో రుద్రుని పిలిచారు. “ఓ రుద్రా! మీ గోధుమవర్ణం, మహాబలము, జ్ఞానం కలిగినదే. దేవతలలో మీరు ఎవరికీ హాని కలిగించరు, అపాయము చేయరు. మా పిలుపు వినండి, ఇక్కడికి రండి. మేము సభలో మహత్తరంగా మాట్లాడేలా, మానవుల బలంతో నిలబడేలా మమ్మల్ని ఆశీర్వదించండి” అని ప్రార్థించారు. ఆ సమయంలో, మారు తులు తమ అద్భుతమైన శక్తితో, ఉగ్ర జంతువుల వలె గర్జిస్తూ, ఉప్పెనల వలె ప్రవహిస్తూ, ప్రకాశవంతంగా వెలిగారు. వారు అగ్ని వలె వేగంగా, కాంతివంతంగా చీకటిని తొలగించారు. ఆకాశంలోని మెరిసే రేఖల వలె, వారు దిక్కులను ప్రకాశింపజేశారు. మేఘాల వానల వలె, మెరుపులు మెరిపించారు. రుద్రుడు, ప్రిష్ణి యొక్క ప్రకాశవంతమైన క్షీరపాత్ర నుండి జన్మించినప్పుడు, మారు తులు స్వర్ణవర్ణపు ఛాతి కలిగి ఉన్నారు. వారు గుర్రాల వలె పరిగెత్తారు, యుద్ధరంగంలో ఉన్న అశ్వాల వలె ధ్వని చేస్తూ ముందుకు సాగారు. తమ శబ్దంతో, స్వర్ణాభరణాలతో అలంకరించబడిన మారు తులు, తమ చిత్తచిత్తాలపై ఏకాగ్రతతో ముందుకు దూసుకెళ్లారు. తమ చిత్తచిత్తాలపై వారు అన్ని లోకాలలో సంచరిస్తారు; మిత్రుని స్నేహితులుగా, యువకులుగా, నిరంతరం చురుకుగా ఉంటారు. వారి చర్యలు వేగంగా, మార్గాలు స్థిరంగా ఉంటాయి. వారు ఇంధనం, పశువులు, పాలు, ప్రయాణికులు, మార్గాలతో తమ ప్రకాశాన్ని వ్యాపింపజేస్తారు. హంసల వలె, మారు తులు ఏకచిత్తంగా ఉంటూ, తమ సోదరీమణుల దగ్గరకు తేనె సుఖాన్ని పొందడానికి చేరుకుంటారు. “ఓ మారు తులారా! మేము యజ్ఞాలలో పాడే మానవుల వలె, మీరు కూడా ఏకచిత్తంగా మాకు రండి. దూడను తల్లి పాలు పట్టినట్లు, మిమ్మల్ని ఆరాధించే వారికి బలాన్ని, జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించండి” అని వారు ప్రార్థించారు. “ఓ మారు తులారా! విజయ రథాన్ని మాకు ప్రసాదించండి, మా స్తుతిని ప్రతి రోజు తీసుకెళ్లే రథాన్ని ఇవ్వండి. గాయకులకు ఆహారం, ప్రజలకు బలం, సంపద, రక్షణ, అపరాజేయమైన శక్తిని ప్రసాదించండి” అని వారు కోరారు. మారు తులు స్వర్ణ ఛాతులతో తమ గుర్రాలను రథాలకు కట్టారు. ఓ దాతృభావమయిన భగా! గోవు తన దూడను పోషించినట్లు, మారు తులు తమను ఆరాధించేవారికి సమృద్ధిని ప్రసాదించారు. “ఏదైనా శత్రువు, క్రూరుడు, మాకు వ్యతిరేకంగా నిలబడితే, మారు తులారా! మమ్మల్ని కాపాడండి. మీ శక్తి, కార్యాలతో అతన్ని దూరం చేయండి. రుద్రులారా! ఆపదను తొలగించి, శత్రువులను జయించండి” అని వారు ప్రార్థించారు. మారు తుల వారి రాక అద్భుతమైనది. వారు ప్రిష్ణి యొక్క క్షీరపాత్ర నుండి పోషక ధారలను తీసుకొచ్చినప్పుడు, లేదా త్రివిధ బలంతో వృద్ధులను, బలహీనులను ఉల్లాసపరిచినప్పుడు, వారి మహిమ కనిపిస్తుంది. ఆ మహా బలవంతులైన మారు తులను, విష్ణు యజ్ఞ సమయమున, వారు పసిడి రంగులో, కిరీటాలతో, ప్రకాశవంతంగా ఉన్నప్పుడు, ఋషులు ప్రార్థించారు. వారు ఉన్నత స్థానాలలో నివసిస్తూ, పవిత్రమైన స్తోత్రాలలో వారి అనుగ్రహాన్ని కోరారు. పదబలముతో ఉన్న వారు మొదటగా యజ్ఞాన్ని మేల్కొల్పారు. వారు ఉదయ వేళ మమ్మల్ని ప్రేరేపించుగాక. ఉదయవేళ అలంకరించిన ఉషస్సు వలె, ప్రపంచాన్ని వెలుగుతో నింపుతూ, పశువుల కాంతితో ప్రకాశిస్తుంది. భూమితో, ఎరుపు, ప్రకాశవంతమైన అలంకారాలతో, రుద్రులు సత్యధామంలో బలపడ్డారు. శక్తితో వేగంగా సంచరిస్తూ, వారు అద్భుతమైన రూపాన్ని ధరించారు. ఆ మహాబలవంతులకు, మహా రక్షకులకు, మేము నమస్కరించి స్తుతులతో వచ్చాము. త్రితుడు ఐదుగురు ఋత్వికులను సహాయానికి పిలిచినట్లు, మేము కూడా మిమ్మల్ని పిలుస్తున్నాము—మాకు మళ్లీ సహాయం చేయండి. మీరు పేదవారిని ఆపద నుంచి దాటించేవారు, భక్తులను అపాయాల నుంచి విముక్తి చేయేవారు. మీ అనుగ్రహం, తల్లి గోవు దూడను చేరినట్లు, మమ్మల్ని చేరి ఆనందాన్ని ప్రసాదించుగాక. ఇంతలో, ఒక ఋషి, బలము, వాగ్దానము కోసం తపనతో దేవతలను ఆశ్రయించాడు. “నా వాక్ప్రవాహాలు ఫలవంతమయ్యేలా చేయండి. ఓ జలసంతానా! మీరు అందమైన రూపాలను ఆస్వాదించేవారు, మాకు అనుగ్రహించండి” అని ప్రార్థించాడు. “మన హృదయాల నుంచి వెలువడిన ఈ సుభాషిత స్తోత్రాన్ని మేము పలుకుదాం, జ్ఞానులు దీనిని గ్రహించగలుగుతారు. సూర్యుని వంశంలో జన్మించిన ఆ జలసంతానుడు తన మహిమతో అన్ని లోకాలను సృష్టించాడు.” కొన్ని నదులు కలుస్తాయి, మరికొన్ని విడిపోతాయి; అన్నీ ఒకే ప్రవాహంలో చేరతాయి. ఆ పవిత్రమైనవి, ప్రకాశవంతంగా, జలసంతానుని చుట్టూ పరిభ్రమిస్తాయి. యువతులు, ప్రకాశవంతంగా, ఆ యువకుని చుట్టూ తిరుగుతూ, ఆయనను శుద్ధి చేస్తారు. ఆయన, ప్రకాశవంతమైన జ్వాలలతో, శక్తివంతమైన ప్రవాహాలతో, clarified butterతో నీళ్లలో వెలుగుతాడు. మూడుగురు అలసట లేని దేవతలు ఆయనకు ఆహారం సిద్ధం చేస్తారు. వారు నైపుణ్యంతో నీళ్లలో కదులుతారు. ఆయన తన పురాతన తల్లుల తీపి పోషణను ఆస్వాదిస్తాడు. ఇక్కడే గుర్రం, సూర్యుని జననం జరిగింది. మమ్మల్ని అపాయాల నుంచి, విభేదాల నుంచి కాపాడండి; ఏకత్వాన్ని ప్రసాదించండి. ఈ వంశాలలో అపరాజేయుడు ప్రకాశించుగాక, అబద్ధాలు, శత్రుత్వాలు అంతరించుగాక. తన ఇంట్లో, గోవు సమృద్ధిగా పాలు ఇస్తూ, తాను తన పోషణను ఆస్వాదిస్తూ, మంచి ఆహారం తింటాడు. ఆ జలసంతానుడు, ప్రవాహాలలో ప్రకాశిస్తూ, దాతకు ప్రత్యక్షమవుతాడు. నీళ్లలో పవిత్రుడైన, దేవతలైన ఆయన ఎప్పటికీ విస్తృతంగా ప్రకాశిస్తాడు. ఆయన నుంచే అన్ని జీవులు జన్మిస్తాయి; మొక్కలు, వాటి సంతానంతో పెరుగుతాయి. జలసంతానుడు నదుల మడిలో నిలబడి, మెరుపుతో అలంకృతుడై ఉన్నాడు. ఆయన మహోన్నత వైభవాన్ని స్వర్ణవర్ణపు వేగవంతులు చుట్టుముట్టి మోసుకుపోతారు. ఆయన స్వర్ణరూపుడై, స్వర్ణకాంతితో, స్వర్ణవర్ణంలో ప్రకాశిస్తాడు. స్వర్ణగర్భంలో కూర్చొని, ఆయన దగ్గరకు వచ్చే వారికి స్వర్ణ ఆహారం ప్రసాదిస్తాడు. ఆయన ముఖము, అందమైన నామము ఎల్లప్పుడూ పెరుగుతూనే ఉంటాయి. ఆయన జలసంతానుని మనవడు, యోగ్యుడైనవాడు. యువతులు, అలంకారాలతో, ఆయనను వెలిగిస్తారు. ఆయన స్వర్ణవర్ణుడు, ఆహుతిగా గృతాన్ని అర్పించేవాడు. ఆయన అనేకులకు ఆధారంగా, స్నేహితుడిగా ఉన్నవాడికి, మేము బలితో, భక్తితో, అర్పణలతో సమర్పిస్తాము. నేను శిఖరాన్ని శుద్ధి చేస్తాను, అర్పణలతో చేరాలని కోరుకుంటాను. ఆహారాన్ని సమర్పిస్తూ, స్తోత్రాలతో సత్కరిస్తాను. ఆయన వృషభుడు, దేవతలలో గర్భాన్ని ఉత్పత్తి చేశాడు. ఆయన బాలుడిగా దానిని పోషిస్తాడు, వారు ఆయనను సంరక్షిస్తారు. ఆయన జలసంతానుని కుమారుడు, నిర్దోష రూపంతో, మరొక శరీరంతో చేరినట్లు ఇక్కడ ప్రవేశించాడు. అతడు నిలిచిన ఆ ఉన్నత స్థలంలో, ఎల్లప్పుడూ ఆహుతులతో ప్రకాశిస్తూ, నీళ్లు గృతాన్ని ఆహారంగా మోసుకెళ్లి, తమ స్వంత కార్యాలతో, ఆ మహాబలవంతుడిని చుట్టుముట్టి ప్రవహిస్తాయి. “ఓ అగ్ని! మిమ్మల్ని మేము ప్రజలకు మంచి నివాసానికి తీసుకెళ్లాలి. దాతలకు గొప్ప స్తుతికి తీసుకెళ్లాలి. దేవతలు కాపాడే శుభఫలమంతా మాకు దక్కాలి. మేము సభలో గొప్పగా మాట్లాడాలి, మానవబలంతో నిలబడాలి” అని ప్రార్థించారు. ఈ సమయంలో, వసిష్ఠుని కోసం, మానవులు నీళ్లను ప్రవహింపజేశారు, వాటిని కాలువలు, రాళ్లతో పీల్చారు. “ఓ ఇంద్రా! హోతృవారి నుంచి మొదటగా, స్వాహాతో, వశట్కారంతో సమర్పించిన సోమాన్ని పానము చేయండి. మీరు ప్రభువు” అని పిలిచారు. యజ్ఞాలతో, చిత్తచిత్తాలతో, కాంతివంతమైన ఆయుధాలతో, అభిషిక్తులుగా, ప్రియంగా, పావిత్రమైన దర్భపై కూర్చుని, భరతుల వంశస్థులైన దేవతలు, పత్రితో సోమాన్ని పానము చేయండి. “ఓ అనుగ్రహశీలులారా! మాకు రండి, పావిత్రమైన దర్భపై కూర్చోండి, విజయం సాధించండి. ఆ తరువాత, సోమాన్ని ఆస్వాదిస్తూ, త్వష్టృతో, దివ్య సంతతులతో ఆనందించండి” అని ప్రార్థించారు. “ఓ దేవతలారా! ఇక్కడికి రండి, ప్రేరేపితులారా! హోతృగా, మూడు ఆసనాలలో ఎల్లప్పుడూ కూర్చోండి. పోసిన సోమాన్ని అంగీకరించండి, అగ్నీధ్ భాగం నుంచి తేనెపోటు సోమాన్ని పానము చేయండి, మీ భాగంతో తృప్తి చెందండి.” “ఇది మీ రూప బలం, పురుషత్వాన్ని, శక్తిని, బలాన్ని పెంచుతుంది. మీ కోసం సోమాన్ని పిండి, ఆహుతి సమర్పించాం. మీరు బ్రాహ్మణుని నుంచి తీసుకుని తృప్తిగా పానము చేయండి.” “మీరు ఇద్దరూ యజ్ఞాన్ని అంగీకరించండి, నా పిలుపును గ్రహించండి. హోతృగా కూర్చుని, పురాతన ప్రకటనలను అనుసరించండి. మీకు, ఓ రాజులారా, ఈ నమస్కారం అర్పించబడింది. ప్రచారకుని నుంచి తేనెపోటు సోమాన్ని పానము చేయండి.” “ఓ హోతృ! నువ్వు సోమాన్ని కోరినట్లు, ఆహుతిలో ఆనందించు. అధ్వర్యువులు పూర్ణమైన సోమాన్ని నీకోసం పోశారు. అందువల్ల, ఓ భరతా! ఆయన కోరినట్లు, హోతృ నుంచి సోమాన్ని పానము చేయించు, ధనదాతా, క్రమంగా.” “నేను ముందు పిలిచినవాడిని ఇప్పుడు మళ్లీ పిలుస్తున్నాను—ఆయనే పిలువబడే దాత. అధ్వర్యువులు పిండిన తేనెపోటు సోమాన్ని పత్రి నుంచి పానము చేయండి, ధనదాతా, క్రమంగా.” “మీ అగ్నులు వెలిగించబడి, మీరు ముందుకు సాగేలా, అపాయము లేకుండా, ఓ అరణ్యాధిపతి! దయచూపండి. దీర్ఘాయుష్కుడిగా, మీ రక్షణతో, నేష్టృ నుంచి సోమాన్ని పానము చేయండి, ధనదాతా, క్రమంగా.” ఇలా ఋషులు, దేవతలను, మారు తులను, రుద్రుని, జలసంతానుని, అగ్నిని, ఇంద్రుని, ఇతర దేవతలను మహాభక్తితో పిలిచి, వారి అనుగ్రహాన్ని కోరుతూ, యజ్ఞాన్ని ఘనంగా నిర్వహించారు.