సూర్యదేవుడు అయిన సవితృకు, ఇంద్రునికి, నీళ్లన్నీ సత్యాన్ని సృష్టించడంలో ఆనందిస్తాయి. భార్యలు భర్త కోసం ఎలా ఉల్లాసంగా ఉంటారో, అలాగే ఆ నీళ్లు ప్రతిరోజూ ఉత్సాహంగా ప్రవహిస్తూ, తమ మొదటి సృష్టిని – ప్రవాహాన్ని – ఆవిష్కరించాయి. ఆ నీళ్లను జన్మనిచ్చిన దేవత, తన బిడ్డతో మాట్లాడింది: ‘‘వృత్రునిపై ప్రవాహాన్ని విసిరే నీకు మార్గాలు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. ప్రతిదినం ఉల్లాసంగా నీకోసం ప్రవాహాలు పరుగెడుతున్నాయి.’’ ఇంద్రుడు మధ్యలో నిలబడి, వృత్రునిపై ఆయుధాన్ని ఎత్తుకున్నాడు. మబ్బులతో ఆవృతుడై శత్రువుని సమీపించాడు. పదునైన ఆయుధాలతో ఇంద్రుడు శత్రువును జయించాడు. బ్రహస్పతి, నీ బలంతో దుష్ట దైత్యపుత్రులను రాయిని పగలగొట్టినట్టు నాశనం చేయు. నీవు ఇంతకుముందు శత్రువును ధైర్యంగా సంహరించినట్టు, ఇప్పుడు మాకూ రక్షణనిచ్చు, ఓ ఇంద్రా! సోమరసాన్ని ఆస్వాదించే దేవా, ఆకాశం నుండి రాయిని విసిరి శత్రువును నాశనం చేయు. సంతాన సంపదల పోటీ అయిన యజ్ఞంలో మాకూ గోవులను ప్రసాదించు. నీవు పెంచిన బలాన్ని మళ్లీ మేల్కొలిపి, అవసరంలో ఉన్న భక్తుడిని ప్రోత్సహించు. ఇంద్ర, సోమా! మేము ఈ అపాయంలో ఉన్నప్పుడు మమ్మల్ని రక్షించి, మాకు సురక్షిత స్థలాన్ని కలిగించండి. సోమాన్ని పిండవద్దు అని నేను అలసటతో, నిరాసక్తితో చెప్పకూడదు. నన్ను నింపేవాడు, దానం చేయువాడు, అర్థంచేసుకునేవాడు, సోమ పిండేవాడికి పశువులతో వచ్చే వాడే నా మిత్రుడు కావాలి. మరుత్గణాలతో కూడిన, శత్రువులను జయించే, మహాబలశాలి సరస్వతీ దేవి! మమ్మల్ని రక్షించు. ఎవడు శత్రువుగా ఎదిరించినా, ఇంద్రుడు – బలవంతులలో బలవంతుడు – అతనిని సంహరిస్తాడు. మమ్మల్ని ద్వేషించి, హాని చేయదలచిన వారిని నీ ఆయుధంతో సంహరించు. బ్రహస్పతీ! నీ బాహువులతో శత్రువులను జయించు. రాజా! మాకు హాని చేయదలచినవారిని ముట్టడి చేయు. ఓ వీరుడా! మాకు నీ వీరతను ప్రసాదించు. మేము దీర్ఘాయుష్మంతులుగా, అపాయాలు లేకుండా జీవించాలి. శత్రువులను సంహరించి, వారి ఐశ్వర్యాన్ని మాకు తెచ్చిపెట్టు. మరుత్గణులకు నేను గీతాలతో, ప్రార్థనతో, భక్తితో వందనం చేస్తున్నాను. ప్రతిదినం ప్రసిద్ధి, సంతానం, ఐశ్వర్యంతో కూడిన ధనాన్ని మేము పొందాలని కోరుతున్నాను. మిత్ర, వరుణుడు, ఆదిత్యులు, రుద్రులు, వసువులు – మమ్మల్ని రక్షించండి. ఖ్యాతిని కోరుతూ పక్షులు గూటి నుండి ఎగిరిపోతున్నట్టు యోధులు యుద్ధానికి వెళ్తారు. వారు విజయాన్ని సాధించాలి. దేవతలందరూ కలసి, ప్రజల మధ్య పోటీలో విజయాన్ని సాధిస్తూ, రథాన్ని అధిరోహించారు. వేగంగా విహరిస్తూ, భూమిని తమ చేతులతో తాకారు. ఇంద్రుని కోసం, ఆకాశగణం, మరుత్గణంతో, ప్రజల అధిపతిగా, జ్ఞానంతో కూడిన దేవతలు, విజయాన్ని, బలాన్ని సాధించేందుకు రథాన్ని అనుసరించారు. ప్రపంచాన్ని సృష్టించే త్వష్టృ దేవుడు, దేవతలతో కలిసి రథాన్ని యూకించారు. ఇళా, భగ, బృహద్దివ, రెండు లోకాలు, పూషణుడు, ఐశ్వర్యాధిపతులు అయిన అశ్వినీదేవతలు – అందరూ పాల్గొన్నారు. ఉషస్సు, నక్తా – రూపంలో సమానమైన ఆ ఇద్దరు దీవతలు – సర్వజీవాలను పోషిస్తారు. ఓ భూమీ! నేను కొత్త స్తోత్రంతో నిన్ను ప్రశంసించునప్పుడు, మా వంశాలు మూడు తరాలుగా స్థిరపడాలని కోరుకుంటున్నాను. పూజారులకు ఎలా స్తోత్రం చెబుతానో, అలాగే అహిబుధ్న్య, అజ ఏకపాదు, త్రిత, రభుస్, సవితృ – వీరు మాకు జ్ఞానమార్గాన్ని ఏర్పరిచారు. జలపుత్రుడు, జ్ఞానవంతుడుగా ప్రకాశిస్తూ, ప్రశాంతంగా ఉన్నాడు. వీరికి అర్పణలు సిద్ధం చేయబడ్డాయి. నైపుణ్యం గలవారు నూతన యజ్ఞానికి సిద్ధం చేశారు. ఖ్యాతిని, బలాన్ని కోరుతూ, గుర్రాల బృందంలా, మనసుతో పోటీ పడదాం. దివి-భూములు! నా ధర్మబద్ధమైన మాటలకు ఆధారంగా ఉండండి. జీవితం నడిపించే మీరు, ఈ పురాతన స్తోత్రాన్ని స్వీకరించండి. మాకు మహాశ్రేయస్సును ప్రసాదించండి. రహస్య శత్రువు, ప్రాణహంతకుడు మమ్మల్ని హానిచేయకూడదు. మీ స్నేహం మమ్మల్ని విడిచిపెట్టకూడదు. దయతో మేము కోరింది మాకు ప్రసాదించండి. మీరు పాలు ఇచ్చే ఆవుల్లా, మాకు కోరిన ఫలితాన్ని ప్రసాదించండి. మీ అడుగులతో, స్వరంతో, విజయాన్ని అందించే దేవతా, మమ్మల్ని అన్ని ప్రజలలో నిలిపేలా ప్రోత్సహించండి. రాకా దేవిని నేను ఆహ్వానిస్తున్నాను. సులభంగా పూజించదగిన ఆమె మాకు అనుగ్రహించాలి. ఆమె క్రమం తప్పకుండా మా కార్యాన్ని పూర్తి చేయాలి. ఆమె వందమంది కీర్తిగాఇచ్చే వీరుణ్ణి ప్రసాదించాలి. రాకా! నీ అందమైన అనుగ్రహాలతో భక్తులకు ధనాన్ని ప్రసాదించావు. ఇవే అనుగ్రహాలు మాకు ఇస్తూ, దయతో, సమృద్ధిగా మాకు ధనాన్ని ప్రసాదించు. దేవతల సోదరి, విస్తారమైన నడుముతో, సంతానదాయిని అయిన సినీవాళీ! నీవు స్వీకరించిన నివేదనను మాకు ప్రసాదించు. మాకు సంతానం ప్రసాదించు, కరుణ చూపు. అందమైన చేతులు, సుందరమైన వేళ్లు, సంతానంతో నిండిన ఆ ఇంటి అధిపతి సినీవాళీకి నివేదన చేయండి. సినీవాళీ, రాకా, సరస్వతీ, అలాగే ఇంద్రాణిని సహాయం కోసం, వరుణాణిని మంగళం కోసం నేను ఆహ్వానిస్తున్నాను. మరుత్గణాల తండ్రి అయిన రుద్రుని అనుగ్రహం మమ్మల్ని చేరాలి. సూర్యకాంతి హానిని మమ్మల్ని దూరం చేయు. నీ వీరుడు యుద్ధంలో మమ్మల్ని రక్షించాలి. మేము సంతానం కలిగి ఉండాలి, ఓ రుద్రా! రుద్రా! నీ ఉత్తమ ఔషధాలతో నేను నూరేళ్లు జీవించాలి. ద్వేషం, దురదృష్టం, వ్యాధులను దూరం చేయు. అన్ని అపశకునాలను తొలగించు. నీవు శ్రేష్ఠుడవు, శక్తివంతుడవు. మమ్మల్ని మహాపాపాలనుండి రక్షించు. మాకు మంగళం ప్రసాదించు. భయం, హానిని తొలగించు. మేము నీకు నమస్కరించడంలో, స్తుతించడంలో, పూజించడంలో నిన్ను కోపపెట్టకూడదు, ఓ రుద్రా! నీవు వైద్యులందరిలో ఉత్తముడు, నీ ఔషధాలను మాకు ప్రసాదించు. ఎవడు నివేదనలతో, స్తోత్రాలతో రుద్రుని పూజిస్తాడో, ఆ విస్తారమైన ఉదరంతో, సులభంగా పూజించదగిన, గోధూమవర్ణమైన, అందమైన చెంపల రుద్రుడు తన అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించాలి. మరుత్గణాలతో కూడిన వృషభుడు మమ్మల్ని ఉల్లాసపరచాడు. ఆయన శక్తి ఎప్పటికీ పెరుగుతుంది, మమ్మల్ని ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టడు. సూర్యుని నీడలా, నేను ఎప్పుడూ రుద్రుని కృపను ఆశించాలి. నీ ఔషధహస్తం ఎక్కడ ఉంది, రుద్రా? ఆ దేవకోపాన్ని తొలగించు, మమ్మల్ని అనుగ్రహంగా చూడు. గోధూమవర్ణం, మహాబలశాలి, ప్రకాశవంతుడైన రుద్రునికి నేను మహాస్తోత్రాన్ని అర్పిస్తున్నాను. మచ్చలను తొలగించేవాడిని భక్తితో పూజిస్తున్నాను. రుద్రుని ఘోరమైన నామాన్ని స్తుతిస్తున్నాము. బలమైన అవయవాలు, అనేక రూపాలు, ఘోరంగా, గోధూమవర్ణంలో, బంగారు అలంకారాలతో అలంకృతుడైన రుద్రుడు లోకానికి అధిపతి. అతని అధికారం అమితమైనది. నీకు బాణాలు, విల్లు తగినవి. బంగారు అలంకారం ధరించడానికి నీవే యోగ్యుడు. నీవు అన్ని ఆశీర్వాదాలను ప్రసాదించేవాడు. నీకంటే శక్తివంతుడు ఎవ్వరూ లేరు, రుద్రా! ప్రసిద్ధుడైన, యౌవనంతో ఉన్న, గుహలో నివసించే, ఘోరంగా, ప్రబలంగా ఉన్న రుద్రుని స్తుతించండి. భక్తుడికి అనుగ్రహించు. నీ గణాలు మమ్మల్ని దాటిపోవాలి. రుద్రుడు సమీపిస్తే, పిల్ల కూడా తండ్రికి నమస్కరిస్తాడు. నీవు సమృద్ధిని ప్రసాదించేవాడు, నిజమైన అధిపతి. స్తుతించబడిన నీవు మాకు ఔషధాలను ప్రసాదించు. మరుత్గణుల pure ఔషధాలు, మానవుడు, మా తండ్రి ఎంచుకున్న అనుగ్రహాలు – ఆ రుద్రుని దయను మేము కోరుతున్నాము. రుద్రుని ఆయుధం మమ్మల్ని దాటిపోవాలి. ఘోరమైన కోపం మమ్మల్ని దూరంగా ఉండాలి. దానశీలులను రక్షించు, మా పిల్లలు, మనవాళ్లపై కరుణ చూపు. ఇలా ఋగ్వేదంలోని ఈ మహామంత్రాలు దేవతల వైభవాన్ని, భక్తుల కాంక్షలను, రక్షణను, ఆశీర్వాదాలను సుస్పష్టంగా వర్ణించాయి.