ప్రాచీన ఋషులు యజ్ఞానికి సిద్ధమయ్యారు. వారు దేవతల దీవెనలు కోరుతూ, తమ యాత్ర సాఫీగా సాగాలని ప్రార్థించారు. వృషభాల వలె తమ మార్గాలు సులభంగా ఉండాలని, ఉదయం-రాత్రి అనే రెండు దేవస్త్రీలు వారిని ముందుకు నడిపిస్తున్నట్టు భావించారు. ఆ ఇద్దరు, నూలు వలె తడిని నెట్టి, యజ్ఞానికి అందాన్ని సిద్ధం చేస్తారు. అవి ఎప్పుడూ పాలు పంచే దోహదినిలా, యజ్ఞానికి సంపదను అందిస్తాయి. అక్కడే, ఇద్దరు దివ్య హోతారులు, మొదటగా, పరమ జ్ఞానంతో యజ్ఞాన్ని నేరుగా, అతి అందంగా నిర్వహిస్తారు. వారు భూమి నాభిలో, మూడు శిఖరాల వద్ద, క్రమంగా దేవతలను ఆరాధిస్తారు. ఇక, సర్వజ్ఞ స్వరూపిణి సరస్వతి, ఇళా దేవి, భరతి ఈ మూడు దేవతలు, తమ స్వశక్తితో పవిత్ర కుశంపై కూర్చొని, యజ్ఞ స్థలాన్ని కాపాడుతూ, శాశ్వత ఆశ్రయాన్ని ప్రసాదిస్తారు. ఈ సమయంలో, పింగళవర్ణుడైన, బలవంతుడైన, ధైర్యవంతుడైన కుమారుడు జన్మిస్తాడు. అతనికి దేవతల పట్ల ఆకాంక్ష ఉంటుంది. త్వష్టా దేవుడు మన సంతానాన్ని విస్తరించాలని, దేవతల మార్గం మనకు చేరాలని మనవి చేస్తారు. అరణ్యాధిపతి ప్రవాహాన్ని వదిలాడు. అగ్ని సమీపించాడు. అతను తన ధ్యానంతో హవిస్సును వండుతాడు. ఆ త్రివిధ హోతారుడు, సముచితంగా విడగొట్టిన హవిస్సును దేవతలకు చేర్చాలని ప్రార్థించబడతాడు. నెయ్యి ఉత్పన్నమైంది. నెయ్యే అతని గర్భం, నెయ్యే అతని నివాసం. నెయ్యిలోనే అతను స్థితుడవుతాడు. ఓ వృషభా! సంతోషంగా 'స్వాహా'తో సమర్పించిన హవిస్సును తీసుకెళ్లి, దేవతలకు అందించు. ఇప్పుడు, ప్రజల అతిథిగా, మంచి స్తోత్రాలతో ప్రశంసింపబడే దీప్తిమంతుడైన అగ్నిని పిలుస్తారు. అతను మానవులకు మిత్రుడవలె, దేవతలలో దేవత, జాతవేదా. భృగువులు అగ్నిని జలాసనంలో స్థాపించారు. అతన్ని ప్రజల్లో రెండుసార్లు ప్రతిష్ఠించారు. ఈ అగ్ని ఎప్పటికీ యువకుడై, అశ్వంలా వేగవంతుడై, దేవతల లోకాలను చుట్టుముట్టాడు. దేవతలు అగ్నిని మానవలోకాల్లో మిత్రుడిలా ప్రీతిపాత్రుడిగా చేసారు. అతను దానం చేసే ఇంటిలో వెలిగిపోతూ, తన జ్వాలలను వ్యాపింపజేస్తాడు. అతని ఐశ్వర్యం అతని సొంత సంపదలా, అతని దృష్టి మేధావులదానిలా, అతని నైపుణ్యం ఎప్పటికీ తగ్గదు. అతను మొక్కల్లో సంచరిస్తూ, తన నాలుకతో జలాలను కదిలిస్తాడు. అరణ్యవాసి అగ్ని, అడ్డంకులను తొలగిస్తూ, బూడిద నుండి రంగును కొలుస్తాడు. అతని ప్రకాశంతో discern చేస్తూ, సంతోషంగా, ఎప్పటికీ పునరుత్పత్తి అవుతూ, ఆనందిస్తాడు. అతను అడవుల్లో వెలిగిపోతూ, రథసారథివలె మార్గాన్ని అనుసరిస్తాడు. మేఘాలతో ఆకాశంలా చిరునవ్వుతో, క్రూరమైన నల్ల మార్గాన్ని గుర్తిస్తాడు. తన నైపుణ్యానికి విస్తారమైన ప్రదేశాన్ని విస్తరించినవాడు. పశువులు స్వయంగా అతని వద్దకు వస్తాయి. అగ్ని పొడిగిన, నల్లగా మారిన వాటిని కాలిస్తూ, భూమిని మధురంగా చేస్తాడు. ఇప్పుడు మూడవ స్తుతిలో, అగ్ని ప్రసాదించిన పూర్వ దయను స్మరిస్తూ, సమష్టిగా బలాన్ని, ఐశ్వర్యాన్ని, వీరత్వాన్ని, సంపదను ప్రసాదించమని ప్రార్థించబడుతుంది. గృత్సమదులు అగ్ని సహాయంతో శత్రువులను జయించినట్టు, మా స్తోత్రకర్తలకు కూడా విజయవంతమైన, శత్రునిర్జయకులైన వీరసంతానాన్ని ప్రసాదించమని కోరారు. హోతారుడు జన్మించాడు. అతను చైతన్యవంతుడు, పితల పితగా, సహాయంగా ఉన్నాడు. కనబడే ఐశ్వర్యాన్ని చూచి, వేగవంతమైన విజయాన్ని పొందాలని ఆశించారు. అతనిలో ఏడు కిరణాలు వ్యాపించాయి. అతను యజ్ఞానికి నాయకుడు. మానవులలో ఎనిమిదవవాడు, దైవపోతా. అతను ఈ సమస్తాన్ని ఆధారంగా నిలిపాడు. అతను, జ్ఞానవంతుడు, ఇక్కడ స్థాపించినదాన్ని పవిత్ర వచనాలతో ప్రకటించాలి. చక్రపు అంచు లాగా, జ్ఞాన కార్యాలు చుట్టూ వ్యాపించాయి. శుద్ధులతో పాటు, శుద్ధుడైన అతను స్వేచ్ఛతో పాలకుడిగా జన్మించాడు. తన ధృడమైన నియమాలను తెలుసుకొని, రెక్కలవలె అభివృద్ధి చెందుతున్నాడు. ఆవులు అతని రూపాలు, ఆయుష్షులు, నాయకుడిని అనుసరిస్తాయి. అక్కచెల్లెళ్ళు వచ్చినప్పుడు, ముగ్గురిలో ఉత్తముడిని ఎంచుకుంటారు. అక్కచెల్లెళ్ళు తల్లిదగ్గర నిలబడి, నెయ్యిని ఉత్పత్తి చేసినట్టు, హోతారుడు వారి రాకతో ఆనందిస్తాడు, వర్షం వచ్చినపుడు యవబీజాలు మొలకెత్తినట్టు. ఆకాశం తనకోసం హోతారిని నియమించాలి. మేము ప్రశంస, యజ్ఞం, భక్తిని పొందాలి. మేము సంపూర్ణులం కావాలి. సరిగా తెలిసినవాడు అందరి హితార్థం కోసం చేస్తాడు. అగ్ని, నీవు చేసిన యజ్ఞాన్ని అంగీకరించు. ఓ అగ్ని! నా సమిధను అంగీకరించు. నా సమీపాన్ని అంగీకరించు. నా పాటలను విను. ఈ స్తోత్రంతో, ఓ బలసంతానుడా, నీకు ఉత్తమ అశ్వాన్ని సమర్పించాము. నీకు మా స్తుతులతో పూజిస్తున్నాము, ధనదాతవు, ఐశ్వర్యదాతవు. ఓ జ్ఞానవంతుడా, ధనాధిపతివా, మాకు ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించు. ద్వేషాలను తొలగించు. పరమాత్మా, మాకు వర్షాన్ని ప్రసాదించు. నిర్బంధమైన బలాన్ని ప్రసాదించు. సమృద్ధిగా ధనాన్ని ప్రసాదించు. అవసరమైనవారికి, పిలిచేవారికి, ఓ యువతమా, మా పాటతో రా. యజ్ఞానికి అర్హుడవు, హోతారవు, రా. లోపల, అగ్ని, నీవు రెండు జన్మల్లో మేధావివి. సందేశవాహకుడిగా రెండు వర్గాలకు మిత్రుడవు. అతను తెలుసుకుని, ఆనందిస్తూ, ప్రతిసారి కొత్తగా గ్రహిస్తూ, ఈ పవిత్ర కుశపై కూర్చుంటాడు. భారతుల అగ్ని, ఓ యువతమా, మాకు అత్యుత్తమ, అత్యవసరమైన సంపదను ప్రసాదించు. దేవతల గాని, మానవుల గాని ద్వేషం మాపై ప్రభావం చూపకూడదు. ఆ ద్వేషం నుండి మమ్మల్ని కాపాడు. నీ ద్వారా మేము అన్ని ద్వేషాలను జయించాలి, నదులు అడ్డంకులను దాటి పోయినట్టు. పవిత్రుడవు, ప్రకాశవంతుడవు, అగ్ని! నీవు గొప్పగా వెలుగుతావు. నెయ్యితో పూజించబడుతావు. భారతుల అగ్ని, నీ దానాలు, పశువులతో మాకు సహాయపడు. ఎనిమిది పాదాల స్తోత్రాలతో పిలవబడేవాడవు. నెయ్యి ప్రవాహం మాకు కలగాలి, ఓ పురాతన హోతార! బలసంతానుడా! ఇప్పుడు, రథాలను ప్రేరేపించినట్టు, అగ్నికి సంబంధించిన సభలను, అతని మహిమాన్వితుడైన, దాతగా ఉన్న అగ్నిని స్తుతించండి. అతను, సుమార్గదర్శి, యజ్ఞకర్తలకు దాత, అపరాజితుడు, శత్రువులను తొలగించేవాడు, సుందర స్వరూపుడు, పిలవబడేవాడు. అతను, ప్రకాశవంతుడై, ఇంటింటా సాయంత్రం, ఉదయం తన మహిమతో స్తుతించబడతాడు. అతని ధర్మం ఎప్పటికీ తప్పదు. ఇలా ఋషులు, అగ్ని మహిమను, దేవతల కృపను, యజ్ఞ సంపదను, సౌభాగ్యాన్ని, విజయాన్ని కోరుతూ, హృదయపూర్వకంగా ప్రార్థించారు.